F&L Filosofie & Levensbeschouwing
Een plek om te discussiëren over filosofische vragen, filosofen, religieuze vraagstukken of religie en levensbeschouwing in het algemeen.
Dat EQ en IQ hebben we ook in meer of mindere mate. Maar dat raakt verstrikt in onze religieuze en politieke overtuigingen, waardoor we buiten die functionaliteit handelen. We gaan de goede kant op in mijn perceptie: minder religie betekent meer verdraagszaamheid.quote:Op vrijdag 1 augustus 2025 19:21 schreef Vincent_student het volgende:
Terwijl we toch de beschikking zouden moeten hebben over een IQ en EQ. En toch blijven we maar doorgaan elkaar uit te moorden.
Eeehhh ... de tijd van de Middeleeuwen en Inquisitie is allang voorbij hoor.quote:
Denk dat dat reëler beeld is. We maken de aarde kapot voor onszelf. Echter de natuur slaat terug; de mensheid is pas zeer recent ten tonele verschenen en zal ook weer net zo snel van het wereldtoneel verdwijnen. Waarna de aardbol en de natuur gewoon weer een nieuwe cyclus ingaan en doordraaien.quote:
Dan is het eindelijk afgelopen met ons die de hele planeet kapot maken.
Op <a href="https://forum.fok.nl/topic/2677908/2/25#p208861847" target="_blank" >zaterdag 22 april 2023 13:43</a> schreef <a href="https://forum.fok.nl/user/profile/62881" target="_blank" >r_one</a> het volgende:
En ik zeg je dat je op zaterdagmiddag van 2 tot 4 in je poedelnaakie de horlepiep moet dansen op het marktplein.
En ik zeg je dat je op zaterdagmiddag van 2 tot 4 in je poedelnaakie de horlepiep moet dansen op het marktplein.
De Hibakujumoku (bomen in Japan die de atoombommen hebben overleefd) zijn daar het bewijs van.quote:
[..]
Dat EQ en IQ hebben we ook in meer of mindere mate. Maar dat raakt verstrikt in onze religieuze en politieke overtuigingen, waardoor we buiten die functionaliteit handelen. We gaan de goede kant op in mijn perceptie: minder religie betekent meer verdraagszaamheid.
[..]
Eeehhh ... de tijd van de Middeleeuwen en Inquisitie is allang voorbij hoor.
[..]
Denk dat dat reëler beeld is. We maken de aarde kapot voor onszelf. Echter de natuur slaat terug; de mensheid is pas zeer recent ten tonele verschenen en zal ook weer net zo snel van het wereldtoneel verdwijnen. Waarna de aardbol en de natuur gewoon weer een nieuwe cyclus ingaan en doordraaien.
Rest your mind in distant wilderness
Take your time and concentrate on it
Take a stand and make your hand a fist
We got a reason to resist
Take your time and concentrate on it
Take a stand and make your hand a fist
We got a reason to resist
Wat ik een mooie Japanse boom vind is de Ginkgo Biloba. Die staat op de begraafplaats Ysselsteyn waar 32000 Duitse militairen liggen uit WO2. Als teken van hoop op een nieuwe wereld.quote:
De Hibakujumoku (bomen in Japan die de atoombommen hebben overleefd) zijn daar het bewijs van.
Dezelfde is Hibakujumoku
[ Bericht 0% gewijzigd door blomke op 01-08-2025 21:59:37 ]
Op <a href="https://forum.fok.nl/topic/2677908/2/25#p208861847" target="_blank" >zaterdag 22 april 2023 13:43</a> schreef <a href="https://forum.fok.nl/user/profile/62881" target="_blank" >r_one</a> het volgende:
En ik zeg je dat je op zaterdagmiddag van 2 tot 4 in je poedelnaakie de horlepiep moet dansen op het marktplein.
En ik zeg je dat je op zaterdagmiddag van 2 tot 4 in je poedelnaakie de horlepiep moet dansen op het marktplein.
Hibakujumoku is de term voor bomen in het algeneen die de atoombommen overleefd hebben.quote:
[..]
Wat ik een mooie Japanse boom vind is de Ginkgo Biloba. Die staat op de begraafplaats Ysselsteyn waar 32000 Duitse militairen liggen uit WO2. Als teken van hoop op een nieuwe wereld.
[ afbeelding ]
[ afbeelding ]
Dezelfde is Hibakujumoku
Van deze bomen is de Ginkgo Biloba de soort die als eerste boom na de inslag weer uitlopers kreeg.
Hierdoor heeft de boom een symbolische waarde gekregen die herinnert aan oorlog en vrede.
Dit is dan ook de reden dat deze boom in Ysselstein staat. Al gaat het hier niet om een boom waarvan een zaad of een stek afkomstig is van een boom die de inslag overleefd heeft. Daar is er in Nederland maar 1 van en die staat in Leiden.
Rest your mind in distant wilderness
Take your time and concentrate on it
Take a stand and make your hand a fist
We got a reason to resist
Take your time and concentrate on it
Take a stand and make your hand a fist
We got a reason to resist
Ik twijfel of je wel begrijpt wat ik zeg, maargoed, we kunnen PM verder als je daar behoefte aan hebt.quote:
[..]
Ik weet even niet waar te beginnen...
Geschoond, graag weer ontopic verder.
As above, so below.
Dus stoppen met het zoeken naar God als een fysieke entiteit en in plaats daarvan te denken aan God als "het principe, het concept of de fundering van de werkelijkheid zelf"? Gaat het dus niet om het aanwijzen van iets, maar om het herkennen van de bron van alles? Zo iets?quote:
Laatst kwam ik het volgende citaat tegen over het bestaan van God.
Om die reden is de indeling tussen zij, die God als een ding zien, en zij die daar vanaf zien, wat mij betreft een nuttigere tweedeling dan die tussen atheïsten en theïsten.
Iedereen voor zich kan dit op zijn eigen manier onderzoeken maar de uitkomsten zullen 100% subjectief zijn.
Twintig miljoen 'onderzoekers', twintig miljoen min of meer verschillende antwoorden.
Met kennis heeft dit geen bal te maken, wel met het ontwikkelen van leuke filosofietjes.
Mijn filosofie: "er is helemaal niks." Zwaartekracht, evolutie, kwantumfysica dit zijn de principes die alles besturen, van de beweging van sterrenstelsels tot de opkomst van leven. Er is geen sprake van een doelgericht ontwerp of een kosmisch plan. Het universum is zoals het is, gevormd door willekeur en toeval over miljarden jaren.
Maar wie ben ik om dit te denken?
[ Bericht 5% gewijzigd door Geldprintkabouter op 02-08-2025 20:28:58 ]
Geld maakt niet gelukkig tenzij versleten schoenen wanhopig naar je staren
Bekijk deze YouTube-videoquote:
[..]
Daar doe jij nog een flinke duit bij met je definitie "god" is alles en niets tegelijk.
Interessante kwestie om eens over na te denken van Watts.
As above, so below.
Dus de uitgangspunten zoals gesteld in de OP zijn zeer twijfelachtig want de topicstarter gaat er a priori van uit dat "er een God is." Er wordt nergens aannemelijk gemaakt dat dit het geval moet zijn. Het nadenken over "de gedaante van God" is daarom veel te voorbarig.
Filosofietjes zijn altijd aardig om er over na te denken, het scherpt de geest en verruimt het besef van de werkelijkheid met een flinke dosis fantasie. Zo kan je bijvoorbeeld ook nadenken over de vraag waarom de zwaartekracht geen kleur heeft. Misschien heeft de zwaartekracht wel een kleur maar zijn wij mensen niet in staat deze waar te nemen? Net zoals een Opperwezen zich niet gemakkelijk laat zien, wellicht? Bestaat kleur eigenlijk wel of worden we in de maling genomen door ons zintuig het oog in relatie met onze hersenen? Bestaat God eigenlijk wel of worden we in de maling genomen door onze hersenprocessen die in staat zijn ons van alles wijs te maken?
Vragen die leuk zijn om onder het genot van een glas wijn en een blokje kaas daarover te babbelen. Maar uiteindelijk blijft de vraag over: wat is uiteindelijk de waarde van zo'n mentale exercitie waarbij uitsluitend fantasie een rol speelt?
[ Bericht 8% gewijzigd door Geldprintkabouter op 03-08-2025 11:08:30 ]
Filosofietjes zijn altijd aardig om er over na te denken, het scherpt de geest en verruimt het besef van de werkelijkheid met een flinke dosis fantasie. Zo kan je bijvoorbeeld ook nadenken over de vraag waarom de zwaartekracht geen kleur heeft. Misschien heeft de zwaartekracht wel een kleur maar zijn wij mensen niet in staat deze waar te nemen? Net zoals een Opperwezen zich niet gemakkelijk laat zien, wellicht? Bestaat kleur eigenlijk wel of worden we in de maling genomen door ons zintuig het oog in relatie met onze hersenen? Bestaat God eigenlijk wel of worden we in de maling genomen door onze hersenprocessen die in staat zijn ons van alles wijs te maken?
Vragen die leuk zijn om onder het genot van een glas wijn en een blokje kaas daarover te babbelen. Maar uiteindelijk blijft de vraag over: wat is uiteindelijk de waarde van zo'n mentale exercitie waarbij uitsluitend fantasie een rol speelt?
[ Bericht 8% gewijzigd door Geldprintkabouter op 03-08-2025 11:08:30 ]
Geld maakt niet gelukkig tenzij versleten schoenen wanhopig naar je staren
???quote:
Hoe weet je dat alternatieve perspectieven betere antwoorden geven op de vraag wat "de realiteit" is?
In de filosofie is dit de eeuwige vraag. De 'antwoorden' sporen met de realiteit voor zover ze de werkelijkheid zoals wij die ervaren (zowel fysiek als mentaal) op een consistente, logische en overtuigende manier kunnen beschrijven. Er is geen 'eindbewijs' in de vorm van een wetenschappelijk experiment, maar er is een voortdurende afweging van de sterke en zwakke punten van elk perspectief (theorie). De keuze voor een bepaald perspectief hangt dan ook af van welke fundamentele aannames je als meest plausibel beschouwt. Of zoals @Haushofer het (ongeveer) zou zeggen: Goddelijke patronen zien is een kwestie van Bayesiaanse statistiek.
Geld maakt niet gelukkig tenzij versleten schoenen wanhopig naar je staren
Je had het in principe al goed verwoord in je OP, met posts van o.a. Jappie en Jigzoz die het aanvulden. Persoonlijk heb ik het gevoel dat hoe meer ik over God zeg, hoe minder ik over hem zeg. Ik had dat achteraf en heb het daarom verwijderd. Ik lees dan liever hoe anderen hierover denken, dan wat ik daarover te zeggen heb.quote:
[..]
Waarom heb je dit verwijderd? Ik meende hier iets moois te zien staan waar ik op wilde reageren.
Het gaat vooral om het heden. Ik kijk zelfs niet eens meer naar journaal, want het gaat voornamelijk over oorlogen waarin complete gezinnen uiteengescheurd worden. Je zou denken dat de mensheid leert van oorlogen uit het verleden, maar niets is minder waar. Ik zie totaal geen vooruitgang in het verschijnsel mens. Dat ik te maken heb met gevoelens van frustratie, dat klopt, maar vooral totaal onbegrip voor wat de reden is waarom mensen dit elkaar aandoen. Ik heb meer het gevoel dat de oorzaak haatgevoelens zijn en helemaal niets hebben te maken met gezond verstand.quote:
Ik snap waar je vandaan komt en die gevoelens van teleurstelling over de mensheid. Als je alleen focust op de donkere bladzijden uit de geschiedenis, lijkt het inderdaad alsof we steeds dezelfde fouten maken. Het is makkelijk om je te verliezen in al het geweld en de conflicten die er nog steeds zijn.
Nee hoor.quote:
Dus de uitgangspunten zoals gesteld in de OP zijn zeer twijfelachtig want de topicstarter gaat er a priori van uit dat "er een God is." Er wordt nergens aannemelijk gemaakt dat dit het geval moet zijn. Het nadenken over "de gedaante van God" is daarom veel te voorbarig.
De vraag uit het citaat was “wat er met God bedoeld werd”. Daarvoor hoeft zo’n God niet te ‘bestaan’. Het enige dat je hoeft aan te nemen is dat mensen er al duizenden jaren over spreken, en daar dus ook af en toe wel wat mee bedoeld zullen hebben. Wat bedoelden ze daar toch mee?
Daar is niets voorbarigs aan. Als iemand zegt dat hij zich “voelt als een koning” dan kun je je eerst afvragen wat hij daar toch mee zou kunnen bedoelen, en vervolgens of het ook echt waar is, dat wil zeggen of je het ook met hem eens bent.
Dat zijn twee verschillende vragen, en het laatste wordt in het geheel niet veronderstelt door het eerste – je kunt je prima afvragen wat hij daarmee bedoelt terwijl je in het midden laat of het ook echt zo is.
Nou, of zwaartekracht kleur heeft is natuurlijk onzin en geen interessante vraag. Maar hoe dat nou eigenlijk zit met kleur, en de relatie tot hersenprocessen, dat is inderdaad een interessante filosofische vraag. Zie bijvoorbeeld de kritiek die Goethe had op Newton en diens afstandelijke houding ten opzichte van kleur als een fysieke gebeurtenis.quote:
Filosofietjes zijn altijd aardig om er over na te denken, het scherpt de geest en verruimt het besef van de werkelijkheid met een flinke dosis fantasie. Zo kan je bijvoorbeeld ook nadenken over de vraag waarom de zwaartekracht geen kleur heeft. Misschien heeft de zwaartekracht wel een kleur maar zijn wij mensen niet in staat deze waar te nemen? Net zoals een Opperwezen zich niet gemakkelijk laat zien, wellicht? Bestaat kleur eigenlijk wel of worden we in de maling genomen door ons zintuig het oog in relatie met onze hersenen? Bestaat God eigenlijk wel of worden we in de maling genomen door onze hersenprocessen die in staat zijn ons van alles wijs te maken?
Kleur is niet iets dat buiten ons om gebeurt, als ‘lichtstralen’ die in tijd en ruimte bewegen, nee, het is in de eerste plaats een ervaring, iets dat wij vanuit ons persoonlijke perspectief meemaken.
Dus dan kom je op de vraag naar het nut van filosofie. Daar heerst inderdaad veel onbegrip over, steeds minder mensen begrijpen dat. Leuk om het eens over te hebben inderdaad, maar dat is dan wel weer een heel ander onderwerp.quote:
Vragen die leuk zijn om onder het genot van een glas wijn en een blokje kaas daarover te babbelen. Maar uiteindelijk blijft de vraag over: wat is uiteindelijk de waarde van zo'n mentale exercitie waarbij uitsluitend fantasie een rol speelt?
Voor nu slechts dit: waarom zou je je überhaupt dingen afvragen? Waarom zou je eigenlijk iets in vraag willen stellen? Waarom niet gewoon alles wat je maar hoort klakkeloos overnemen? Als je dat weet, dan heb je eigenlijk je antwoord al.
Alternatief op wat? Wie heeft bepaald welk theorietje de ‘hoofdstroming’ is en de overige ‘de alternatieven’? Kom je weer op het verschil tussen klakkeloos aannemen, en zaken in vraag weten te stellen, wat natuurlijk al een kunst op zich is.quote:
Hoe weet je dat alternatieve perspectieven betere antwoorden geven op de vraag wat "de realiteit" is?
En het bespreken van die fundamentele aannames, je proberen af te vragen hoe die met elkaar vergeleken en tegen elkaar afgewogen zouden kunnen worden – dat is wat filosofie is.quote:
In de filosofie is dit de eeuwige vraag. De 'antwoorden' sporen met de realiteit voor zover ze de werkelijkheid zoals wij die ervaren (zowel fysiek als mentaal) op een consistente, logische en overtuigende manier kunnen beschrijven. Er is geen 'eindbewijs' in de vorm van een wetenschappelijk experiment, maar er is een voortdurende afweging van de sterke en zwakke punten van elk perspectief (theorie). De keuze voor een bepaald perspectief hangt dan ook af van welke fundamentele aannames je als meest plausibel beschouwt. Of zoals @:Haushofer het (ongeveer) zou zeggen: Goddelijke patronen zien is een kwestie van Bayesiaanse statistiek.
Maar als "iets" er niet is dan bestaat het ook niet. Dan hoef je je ook niet af te vragen wat dat "iets" dan zou zijn als het er wel is, ... het dus wel bestaat.quote:
[..]
Nee hoor.
De vraag uit het citaat was “wat er met God bedoeld werd”. Daarvoor hoeft zo’n God niet te ‘bestaan’. Het enige dat je hoeft aan te nemen is dat mensen er al duizenden jaren over spreken, en daar dus ook af en toe wel wat mee bedoeld zullen hebben. Wat bedoelden ze daar toch mee?
Maar toch ga ik een eind met je mee want ik kan mij ook afvragen over hoe het leven er uit zou kunnen zien op Proxima Centauri b, de dichtstbijzijnde bekende planeet buiten ons zonnestelsel en ruim 4 lichtjaren van ons verwijderd. Er wordt vol op gespeculeerd dat Proxima b zich in de bewoonbare zone van zijn ster (Proxima Centauri) bevindt, dat wil zeggen, op een afstand waar vloeibaar water zou kunnen bestaan. Maar omdat Proxima Centauri een actieve ster is met veel uitbarstingen, is het onzeker of de planeet een atmosfeer kan behouden. Heeft het dan zin om nu te filosoferen over hoe het leven er daar uitziet als niet bekend is of er überhaupt leven aanwezig is? Dus in de praktijk eerst de vraag stellen: "is daar leven mogelijk?" En de vervolgvraag: wat is eigenlijk "leven"? Maar logisch gezien dien je de omgekeerde weg te bewandelen: eerst het beantwoorden van de laatste vraag om vervolgens je tanden te zetten in de eerste.
Bij het denken over "God" is het dus ook eerst nadenken over "wat is God" en daarna de vraag te beantwoorden "bestaat God".
Op de andere interessante visies van jou kom ik later terug.
[ Bericht 6% gewijzigd door Geldprintkabouter op 04-08-2025 18:13:23 ]
Geld maakt niet gelukkig tenzij versleten schoenen wanhopig naar je staren
Dit lijkt me de eigenlijke basis voor elke discussie over het al dan niet bestaan van een god. Godsconcepten lopen zo ontzettend ver uiteen dat de vraag 'bestaat god?' op zich eigenlijk heel raar is. Toch vindt die discussie keer op keer plaats.quote:
De vraag uit het citaat was “wat er met God bedoeld werd”. Daarvoor hoeft zo’n God niet te ‘bestaan’. Het enige dat je hoeft aan te nemen is dat mensen er al duizenden jaren over spreken, en daar dus ook af en toe wel wat mee bedoeld zullen hebben. Wat bedoelden ze daar toch mee?
Het zou standaard moeten zijn: wil iemand het over het al dan niet bestaan van een god hebben, definieer dan tenminste die god. Liefst daarna ook nog even wat er onder 'bestaan' begrepen wordt en dan pas kan er verder gepraat worden. Tot die tijd is er eigenlijk alleen maar verwarring mogelijk.
Oordelende God, bestraffende God, rechtvaardige God, dirigerende God, planmatige God, almachtige God, alwetende God, troostende God, liefdevolle God, empathische God, onverschillige God, onveranderlijke/bewegingsloze God, afwezige God? Kortom, welke menselijke eigenschappen dichten we toe aan God?quote:
[..]
Dit lijkt me de eigenlijke basis voor elke discussie over het al dan niet bestaan van een god. Godsconcepten lopen zo ontzettend ver uiteen dat de vraag 'bestaat god?' op zich eigenlijk heel raar is. Toch vindt die discussie keer op keer plaats.
Het zou standaard moeten zijn: wil iemand het over het al dan niet bestaan van een god hebben, definieer dan tenminste die god. Liefst daarna ook nog even wat er onder 'bestaan' begrepen wordt en dan pas kan er verder gepraat worden. Tot die tijd is er eigenlijk alleen maar verwarring mogelijk.
[ Bericht 0% gewijzigd door Geldprintkabouter op 04-08-2025 16:56:36 ]
Geld maakt niet gelukkig tenzij versleten schoenen wanhopig naar je staren
Dan belanden we weer in de vicieuze cirkel. Alles dat je zegt over God en alles dat we aan God toekennen doet het concept God te kort.quote:
[..]
Dit lijkt me de eigenlijke basis voor elke discussie over het al dan niet bestaan van een god. Godsconcepten lopen zo ontzettend ver uiteen dat de vraag 'bestaat god?' op zich eigenlijk heel raar is. Toch vindt die discussie keer op keer plaats.
Het zou standaard moeten zijn: wil iemand het over het al dan niet bestaan van een god hebben, definieer dan tenminste die god. Liefst daarna ook nog even wat er onder 'bestaan' begrepen wordt en dan pas kan er verder gepraat worden. Tot die tijd is er eigenlijk alleen maar verwarring mogelijk.
In de interactie moeten het doen met het beeld dat bijvoorbeeld je gesprekspartner of een bepaalde schrijver van God heeft.
Rest your mind in distant wilderness
Take your time and concentrate on it
Take a stand and make your hand a fist
We got a reason to resist
Take your time and concentrate on it
Take a stand and make your hand a fist
We got a reason to resist
Dus is een discussie over het al dan niet bestaan van een god in ieder geval te persoonlijk om in brede zin te voeren.quote:
[..]
Dan belanden we weer in de vicieuze cirkel. Alles dat je zegt over God en alles dat we aan God toekennen doet het concept God te kort.
In de interactie moeten het doen met het beeld dat bijvoorbeeld je gesprekspartner of een bepaalde schrijver van God heeft.
Nee dat gaat inderdaad niet.quote:
[..]
Dus is een discussie over het al dan niet bestaan van een god in ieder geval te persoonlijk om in brede zin te voeren.
Enerzijds bestaat God als concept. Daar valt niet over te twisten.
Anderzijds zal als God zich openbaart of laat kennen er altijd wel een menselijke maatstaf zijn waardoor God te kort komt om als een god gezien te worden.
Er zijn in brede zin natuurlijk altijd overeenkomsten in hoe men God ziet. Hier kun je over praten, over discussiëren en aan de kaakstellen.
Rest your mind in distant wilderness
Take your time and concentrate on it
Take a stand and make your hand a fist
We got a reason to resist
Take your time and concentrate on it
Take a stand and make your hand a fist
We got a reason to resist
Ik denk dat hier redelijkerwijs inderdaad wel zo'n beetje de grens ligt van waar je het op een zinnige manier nog over kunt hebben.quote:
Er zijn in brede zin natuurlijk altijd overeenkomsten in hoe men God ziet. Hier kun je over praten, over discussiëren en aan de kaakstellen.
Er zijn vele concepten over God. Kies maar uit.quote:
[..]
Enerzijds bestaat God als concept.
Geld maakt niet gelukkig tenzij versleten schoenen wanhopig naar je staren
Ik kies Brian Wilson als openbaring van God toen die Pet Sounds schreef.quote:
[..]
Er zijn vele concepten over God. Kies maar uit.
Rest your mind in distant wilderness
Take your time and concentrate on it
Take a stand and make your hand a fist
We got a reason to resist
Take your time and concentrate on it
Take a stand and make your hand a fist
We got a reason to resist
I maynot always love youquote:
[..]
Ik kies Brian Wilson als openbaring van God toen die Pet Sounds schreef.
But long as there are stars above you
You never need to doubt it
I'll make you so sure about it
"God only knows" ... wat mij betreft mooiste popsong ever
👍
Geld maakt niet gelukkig tenzij versleten schoenen wanhopig naar je staren
Mja, je zou kunnen zeggen; "bestaat existence?"quote:
[..]
Er zijn vele concepten over God. Kies maar uit.
Zo ja, dan bestaat God, want god == existence, het bestaan van het leven, dát wat de source is,... of life.
As above, so below.
Dus gewoon een synoniem voor de termen "leven" en voor "bestaan". "God" terugbrengen tot een eenvoudige taalkundige kwestie in plaats van te zoeken naar vermeende eigenschappen van "God" en de vraag of "God" bestaat?quote:
[..]
Mja, je zou kunnen zeggen; "bestaat existence?"
Zo ja, dan bestaat God, want god == existence, het bestaan van het leven, dát wat de source is,... of life.
Nou ja, het (filosofisch) materialisme (mijn kopje thee!) verklaart het bestaan van God niet als een werkelijke entiteit, maar als een menselijke constructie die voortkomt uit psychologische behoeften, sociale structuren en het gebrek aan wetenschappelijke kennis. Het is een product van de menselijke geest en de materiële wereld, niet de Schepper ervan. Als er een Schepper is, dan is die ook geschapen want er geldt immers: "Iets kan niet uit het Niets geboren worden"
[ Bericht 0% gewijzigd door Geldprintkabouter op 05-08-2025 09:19:43 ]
Geld maakt niet gelukkig tenzij versleten schoenen wanhopig naar je staren
Creatio ex nihilo, die vind ik wel interessant, want wat is volgens jou de eerste movement dan.quote:
[..]
Dus gewoon een synoniem voor de termen "leven" en voor "bestaan". "God" terugbrengen tot een eenvoudige taalkundige kwestie in plaats van te zoeken naar vermeende eigenschappen van "God en de vraag of "God" bestaat?
Nou ja, het (filosofisch) materialisme (mijn kopje thee!) verklaart het bestaan van God niet als een werkelijke entiteit, maar als een menselijke constructie die voortkomt uit psychologische behoeften, sociale structuren en het gebrek aan wetenschappelijke kennis. Het is een product van de menselijke geest en de materiële wereld, niet de Schepper ervan. Als er een Schepper is, dan is die ook geschapen want er geldt immer: "Iets kan niet uit het Niets geboren worden"
Je hebt law of cause and effect, wat zette de allereerste cause ooit in werking?
As above, so below.
Geen flauw idee wat de eerste beweging was en waarom de Onbewogen Beweger in een toestand van volkomen evenwicht begon te bewegen.quote:
[..]
Creatio ex nihilo, die vind ik wel interessant, want wat is volgens jou de eerste movement dan.
Je hebt law of cause and effect, wat zette de allereerste cause ooit in werking?
Geen idee, de wetenschap staat hier met de mond vol tanden. Maar om nou dan de conclusie te trekken dat "God bestaat", nou nee dus.
Heel speculatief: de Onbewogen Beweger is wellicht geschapen door een Opper Onbewogen Beweger die op zijn beurt weer (enzovoort)
[ Bericht 7% gewijzigd door Geldprintkabouter op 05-08-2025 09:21:19 ]
Geld maakt niet gelukkig tenzij versleten schoenen wanhopig naar je staren
Natuurkundig gezien is causaliteit een inherente eigenschap van de klassieke ruimtetijd zoals deze in de algemene relativiteitstheorie wordt beschreven. Het is precies deze notie die verloren gaat in singulariteiten zoals "de oerknal". De oerknal is dan ook het begin van de klassieke ruimtetijd zoals wij die nu kennen. Voorstellen zoals Hawkings No Boundary Proposal (https://en.wikipedia.org/wiki/Hartle%E2%80%93Hawking_state) laten zien hoe tegenintuïtief ruimtetijd kan worden als je het vanuit het standpunt van kwantumzwaartekracht wilt beschrijven.quote:
Je hebt law of cause and effect, wat zette de allereerste cause ooit in werking?
Dit is overigens een punt dat veel filosofen en met name apologeten missen: ze denken dat dit een zuiver filosofisch vraagstuk is, terwijl het een vraagstuk uit de kwantumzwaartekracht betreft. En dan heb je de luxe om al je klassieke vooroordelen gewoon toe te passen.
Ik schrijf boeken over wetenschap en filosofie!
https://www.epsilon-uitga(...)e-tijd-materie/10996
https://www.spectrumboeke(...)k-niet-9789000386765
https://www.spectrumboeke(...)tronen-9789000395071
https://www.epsilon-uitga(...)e-tijd-materie/10996
https://www.spectrumboeke(...)k-niet-9789000386765
https://www.spectrumboeke(...)tronen-9789000395071
Het lijkt me evident dat --als je in de oerknal gelooft he-- dat er een cause was die daarvoor zorgde, anders gaat er een heel scala aan vraagstukken open; waarom precies op dat moment? (dus zo'n 13b jaar geleden?) Was het uit het niets? En zo ja waarom? Nu weet ik dat Hawking ook heeft laten zien dat in quantum mechanics "iets" uit niets kan ontstaan, maar dan nog steeds, dat wordt ook opgeheven door het ontbreken van ruimte/tijd, nietwaar?quote:
[..]
Natuurkundig gezien is causaliteit een inherente eigenschap van de klassieke ruimtetijd zoals deze in de algemene relativiteitstheorie wordt beschreven. Het is precies deze notie die verloren gaat in singulariteiten zoals "de oerknal". De oerknal is dan ook het begin van de klassieke ruimtetijd zoals wij die nu kennen. Voorstellen zoals Hawkings No Boundary Proposal (https://en.wikipedia.org/wiki/Hartle%E2%80%93Hawking_state) laten zien hoe tegenintuïtief ruimtetijd kan worden als je het vanuit het standpunt van kwantumzwaartekracht wilt beschrijven.
Dit is overigens een punt dat veel filosofen en met name apologeten missen: ze denken dat dit een zuiver filosofisch vraagstuk is, terwijl het een vraagstuk uit de kwantumzwaartekracht betreft. En dan heb je de luxe om al je klassieke vooroordelen gewoon toe te passen.
As above, so below.
Nee, dat is het dus niet, dat leg ik nu juist uit. Causaliteit is een eigenschap van de klassieke ruimtetijd. Maar die ruimtetijd heeft bij de oerknal een soort "fase-overgang" ondergaan. We weten dat velden en materie bij dergelijke overgangen hele andere eigenschappen kunnen krijgen, en dat zou bij ruimtetijd zelf ook heel goed kunnen.quote:Op dinsdag 5 augustus 2025 10:04 schreef Mijk het volgende:
[..]
Het lijkt me evident dat --als je in de oerknal gelooft he-- dat er een cause was die daarvoor zorgde
Het probleem hierbij is echter dat we normaliter een klassieke veldentheorie nemen (zoals Maxwells elektromagnetische velden) en daar een "kwantumupdate" op los te laten, waarbij causaliteit een belangrijk ingrediënt is: causale regels die volgen uit Einsteins relativiteitstheorie. Dat vertaalt zich naar eigenschappen van de ruimtetijd. De resulterende theorie "kwantiseert" de velden zodat er "aangeslagen toestanden" zijn die wij kunnen meten als "deeltjes", zoals de "fotonen" van het onderliggende elektromagnetische kwantumveld.
Wanneer we echter ruimtetijd zélf willen "kwantumupdaten", dan krijgen we een slang die zichzelf in de staart bijt: we moeten dan ruimtetijd causale regels gaan opleggen die juist uit diezelfde ruimtetijd zouden moeten volgen. Dat is één reden waarom kwantumzwaartekracht zo ingewikkeld wordt: we weten gewoon niet precies wat de regels van het spel zijn.
Nee, het was geen "niets": het was een structuur die natuurkundigen een "kwantumzwaartekrachtsvacuümtoestand" noemen, waarbij de noties van ruimte en tijd zoals wij die denken (deels) verloren gaan. "Niets" is niet gedefinieerd in de natuurkunde en als zodanig een onzinnige term.quote:anders gaat er een heel scala aan vraagstukken open; waarom precies op dat moment? (dus zo'n 13b jaar geleden?) Was het uit het niets? En zo ja waarom? Nu weet ik dat Hawking ook heeft laten zien dat in quantum mechanics "iets" uit niets kan ontstaan, maar dan nog steeds, dat wordt ook opgeheven door het ontbreken van ruimte/tijd, nietwaar?
Ik schrijf boeken over wetenschap en filosofie!
https://www.epsilon-uitga(...)e-tijd-materie/10996
https://www.spectrumboeke(...)k-niet-9789000386765
https://www.spectrumboeke(...)tronen-9789000395071
https://www.epsilon-uitga(...)e-tijd-materie/10996
https://www.spectrumboeke(...)k-niet-9789000386765
https://www.spectrumboeke(...)tronen-9789000395071
Ja ik hoor wat je zegt, maar niemand kan er omheen dat de oerknal (als deze dus gebeurde zoals gezegd) een keer plaatsvond, daar gebeurde dus IETS he, wat exact is onduidelijk voor zover ik weet. Dus ja, causaliteit ontstaat pas daarna, maar dan nog steeds gebeurde er iets, ergens, wherever, in een vacuum toen die knal kwam. Of kwam deze totaal uit het vacuum, omdat natuurkunde geen "niets" kan definieren? Zo onzinnig is die term niet met het geen wat ik daarvan weet, dus ik kan me slecht voorstellen dat dat in de natuurkunde een onzinnige term is, ik geloof je wel, maargoed, tis júist 1 vd kernpunten imo. Net als infinity.quote:
[..]
Nee, dat is het dus niet, dat leg ik nu juist uit. Causaliteit is een eigenschap van de klassieke ruimtetijd. Maar die ruimtetijd heeft bij de oerknal een soort "fase-overgang" ondergaan. We weten dat velden en materie bij dergelijke overgangen hele andere eigenschappen kunnen krijgen, en dat zou bij ruimtetijd zelf ook heel goed kunnen.
Het probleem hierbij is echter dat we normaliter een klassieke veldentheorie nemen (zoals Maxwells elektromagnetische velden) en daar een "kwantumupdate" op los te laten, waarbij causaliteit een belangrijk ingrediënt is: causale regels die volgen uit Einsteins relativiteitstheorie. Dat vertaalt zich naar eigenschappen van de ruimtetijd. De resulterende theorie "kwantiseert" de velden zodat er "aangeslagen toestanden" zijn die wij kunnen meten als "deeltjes", zoals de "fotonen" van het onderliggende elektromagnetische kwantumveld.
Wanneer we echter ruimtetijd zélf willen "kwantumupdaten", dan krijgen we een slang die zichzelf in de staart bijt: we moeten dan ruimtetijd causale regels gaan opleggen die juist uit diezelfde ruimtetijd zouden moeten volgen. Dat is één reden waarom kwantumzwaartekracht zo ingewikkeld wordt: we weten gewoon niet precies wat de regels van het spel zijn.
[..]
Nee, het was geen "niets": het was een structuur die natuurkundigen een "kwantumzwaartekrachtsvacuümtoestand" noemen, waarbij de noties van ruimte en tijd zoals wij die denken (deels) verloren gaan. "Niets" is niet gedefinieerd in de natuurkunde en als zodanig een onzinnige term.
Er kunnen allerlei theorien op losgelaten worden, maar waarom zou er uberhaupt een kwantumzwaartekrachtsvacuumtoestand zich voordoen, zijn er aanwijzingen voor dat dat zo is? En hoe betrouwbaar zijn die, is dan wat door me heen gaat. Als we niet eens weten hoe die knal er kwam, of waarom, of waardoor het triggerde (of dus niet triggerde maar t was er gewoon ineens), hoe kunnen we dan iets roepen over wat daarvoor was?
As above, so below.
Ja: het feit dat het heelal uitdijt, en dat het huidige CMB-Lambda model allerlei eigenschappen van de CMB voorspelt.quote:
Er kunnen allerlei theorien op losgelaten worden, maar waarom zou er uberhaupt een kwantumzwaartekrachtsvacuumtoestand zich voordoen, zijn er aanwijzingen voor dat dat zo is?
Met wetenschappelijke hypothesen.quote:En hoe betrouwbaar zijn die, is dan wat door me heen gaat. Als we niet eens weten hoe die knal er kwam, of waarom, of waardoor het triggerde (of dus niet triggerde maar t was er gewoon ineens), hoe kunnen we dan iets roepen over wat daarvoor was?
Ik schrijf boeken over wetenschap en filosofie!
https://www.epsilon-uitga(...)e-tijd-materie/10996
https://www.spectrumboeke(...)k-niet-9789000386765
https://www.spectrumboeke(...)tronen-9789000395071
https://www.epsilon-uitga(...)e-tijd-materie/10996
https://www.spectrumboeke(...)k-niet-9789000386765
https://www.spectrumboeke(...)tronen-9789000395071
Historisch begon het waarschijnlijk met het aanbidden van stenen, daarna dieren en tot slot mensfiguren.
En met de tijd mee zijn we die mensfiguren geleidelijk af gaan schalen en vervolgens hebben we die verstopt in een mistbank omdat het te direct was en er vragen over werden gesteld. Nu is een god wat jij wil dat een god is. Of het nu meer destructief Trumpiaans of meer Gandhi-achtig is. Maakt niet uit. Beide is ok.
En met de tijd mee zijn we die mensfiguren geleidelijk af gaan schalen en vervolgens hebben we die verstopt in een mistbank omdat het te direct was en er vragen over werden gesteld. Nu is een god wat jij wil dat een god is. Of het nu meer destructief Trumpiaans of meer Gandhi-achtig is. Maakt niet uit. Beide is ok.
Hoe weten we dat? Is dat waargenomen of is dat theoretisch berekend?quote:
We weten dat velden en materie bij dergelijke overgangen hele andere eigenschappen kunnen krijgen ....
Geld maakt niet gelukkig tenzij versleten schoenen wanhopig naar je staren
Beidequote:
[..]
Hoe weten we dat? Is dat waargenomen of is dat theoretisch berekend?
Denk aan eenvoudige faseovergangen zoals water dat verdampt, of iets exotischer Bose-Einstein condensaten die supergeleiders en supervloeistoffen beschrijven.
Ik schrijf boeken over wetenschap en filosofie!
https://www.epsilon-uitga(...)e-tijd-materie/10996
https://www.spectrumboeke(...)k-niet-9789000386765
https://www.spectrumboeke(...)tronen-9789000395071
https://www.epsilon-uitga(...)e-tijd-materie/10996
https://www.spectrumboeke(...)k-niet-9789000386765
https://www.spectrumboeke(...)tronen-9789000395071
Ik heb mijn goede vriend AI even gevraagd hoe dat zit met die faseovergangen. Ik ben tenslotte geen theoretische fysicus:quote:
[..]
Beide
Ik begin het te snappen.quote:Een fase-overgang vindt plaats wanneer de interacties tussen de deeltjes van een stof fundamenteel veranderen. Bijvoorbeeld, de overgang van water naar ijs. In vloeibaar water bewegen de watermoleculen willekeurig en met weinig structuur. Tijdens de fase-overgang naar ijs nemen de moleculen een vaste, geordende kristalstructuur aan, waardoor de eigenschappen van de stof (zoals dichtheid, hardheid en de manier waarop het licht reflecteert) drastisch veranderen.
De tekst in de vorige vraag gebruikt deze analogie om te verklaren dat iets soortgelijks zou kunnen zijn gebeurd met de ruimtetijd bij de oerknal. De fundamentele "regels" of eigenschappen die de ruimtetijd bepalen, zouden toen zijn veranderd, net zoals de regels die de watermoleculen volgen, veranderen tijdens het bevriezen.
Geld maakt niet gelukkig tenzij versleten schoenen wanhopig naar je staren
Ja, het grappige is, is dat je dus in veel religies terug ziet dat een bepaald persoon aanbeden wordt he. Dezelfde religies die dit doen, die betichten andere religies ervan dat ze "idols" hebben, dus bepaalde totems, voorwerpen en dergelijke zaken aanbidden. Ironie is dat ze het taal/label probleem verschoven hebben. In principe is het aanbidden van alles dan ook correct, zolang je de juiste achterliggende intentie en gedachte daarbij hebt. Dat je dus een overgave doet aan "dat wat is", de richting waarin de natuur zich beweegt.quote:Op dinsdag 5 augustus 2025 16:00 schreef Beathoven het volgende:
Historisch begon het waarschijnlijk met het aanbidden van stenen, daarna dieren en tot slot mensfiguren.
En met de tijd mee zijn we die mensfiguren geleidelijk af gaan schalen en vervolgens hebben we die verstopt in een mistbank omdat het te direct was en er vragen over werden gesteld. Nu is een god wat jij wil dat een god is. Of het nu meer destructief Trumpiaans of meer Gandhi-achtig is. Maakt niet uit. Beide is ok.
"Go with the flow" is dan ook geen lukrake uitspraak, dat is waar het om gaat, de overgave door niet meer tegen de stroming in te zwemmen met "eigen wil" (ego), maar je mee te laten voeren met de stroming van die rivier waarna je eigenlijik geen bestuurder, maar meer een observerrole in je lichaam kunt aannemen van wat er gebeurt. Tis daarmee niet zo dat je "ineens opgesloten zit in je lichaam die alles vanzelf doet", nee, je gaat uit een andere drive dingen doen, drive buiten het ego om, de drive die je krijgt, is de richting waarin de rivier stroomt. In zekere zin is het zo dat alles automatisch lijkt te gaan, maargoed, dat gaat het ook als jij in een rivier letterlijk met de stroming meegaat, of wind mee hebt ergens, datzelfde idee.
As above, so below.
Vanuit een materialistisch standpunt is dat duidelijk. Het aanbidden van goden is een emotionele kwestie. Mensen begrijpen de wereld vooral vanuit hun eigen ervaring. Door goden menselijke eigenschappen (zoals liefde, woede, jaloezie of barmhartigheid) te geven, worden hun motieven en acties begrijpelijker. Het maakt het eenvoudiger om je voor te stellen hoe een godheid denkt of voelt. Zonder deze menselijke trekken zouden goden onkenbare, abstracte krachten zijn die moeilijk te relateren zijn aan het dagelijks leven.quote:
[..]
Ja, het grappige is, is dat je dus in veel religies terug ziet dat een bepaald persoon aanbeden wordt he.
It's all in the mind. Goden worden geacht onfeilbaar te zijn maar omdat zij een afspiegeling zijn van de menselijke geest en ziel, zijn het slappe aftreksels van falende mensen zoals jij en ik.
Geld maakt niet gelukkig tenzij versleten schoenen wanhopig naar je staren
We hebben de godheden zelf gecreëerd en voor de overlevering is antropomorfiseren juist erg behulpzaam om een dieper inzicht in het zelf te krijgen.quote:
[..]
Vanuit een materialistisch standpunt is dat duidelijk. Het aanbidden van goden is een emotionele kwestie. Mensen begrijpen de wereld vooral vanuit hun eigen ervaring. Door goden menselijke eigenschappen (zoals liefde, woede, jaloezie of barmhartigheid) te geven, worden hun motieven en acties begrijpelijker. Het maakt het eenvoudiger om je voor te stellen hoe een godheid denkt of voelt. Zonder deze menselijke trekken zouden goden onkenbare, abstracte krachten zijn die moeilijk te relateren zijn aan het dagelijks leven.
It's all in the mind. Goden worden geacht onfeilbaar te zijn maar omdat zij een afspiegeling zijn van de menselijke geest en ziel, zijn het slappe aftreksels van falende mensen zoals jij en ik.
Het is inderdaad 'all in the mind' want microkosmos, maar orde tussen de oren draagt wel enorm bij aan een hoogwaardige samenleving, dus religie is wat mij betreft in essentie zeker geen slap aftreksel.
Mede ook waarom ik religie als iets heel anders zie dan wat we huidig kennen als godsdienst.
De waarheid in iemands hoofd is vaak onbuigzamer dan het sterkste staal.
Ja, en daar valt niet tegen op te praten, omdat jij en ik tó-táál anders aankijken tegen hetgeen, waartegen men hier dus ageert, het is dus letterlijk langs elkaar heen praten. Al dat geconceptualiseer van "goden" en "tovenarijen" enzovoorts, bij het denken eraan alleen al ga je voorbij het doel, dat is wat het lastig maakt. Dat is dan ook de paradox waardoor bijna niemand meer lijkt te begrijpen waar dit over gaat.quote:Op dinsdag 5 augustus 2025 23:48 schreef bedachtzaam het volgende:
[..]
We hebben de godheden zelf gecreëerd en voor de overlevering is antropomorfiseren juist erg behulpzaam om een dieper inzicht in het zelf te krijgen.
Het is inderdaad 'all in the mind' want microkosmos, maar orde tussen de oren draagt wel enorm bij aan een hoogwaardige samenleving, dus religie is wat mij betreft in essentie zeker geen slap aftreksel.
Mede ook waarom ik religie als iets heel anders zie dan wat we huidig kennen als godsdienst.
Als een random iemand hier over god begint te praten en gillen dat het allemaal onzin is, tja, ben ik met diegene eens, de goden die hij bedoelt, of de god, daar durf ik ook van te beweren dat ze onzin zijn. Dat waar wij t over hebben gaat over tottaal wat anders, maargoed die heb ik ook al vaker geprobeerd duidelijk te maken.
As above, so below.
Ik snap - in grote lijnen - waar jij het altijd over hebt. Jij bent er van overtuigd dat er geen god of goden zijn. "Het" (whatever that maybe ..... "het collectieve onbewuste" met een vleugje "universeel bewustzijn" wellicht?) is er gewoon.quote:
[..]
Ja, en daar valt niet tegen op te praten, omdat jij en ik tó-táál anders aankijken tegen hetgeen, waartegen men hier dus ageert, het is dus letterlijk langs elkaar heen praten. Al dat geconceptualiseer van "goden" en "tovenarijen" enzovoorts, bij het denken eraan alleen al ga je voorbij het doel, dat is wat het lastig maakt. Dat is dan ook de paradox waardoor bijna niemand meer lijkt te begrijpen waar dit over gaat.
Als een random iemand hier over god begint te praten en gillen dat het allemaal onzin is, tja, ben ik met diegene eens, de goden die hij bedoelt, of de god, daar durf ik ook van te beweren dat ze onzin zijn. Dat waar wij t over hebben gaat over tottaal wat anders, maargoed die heb ik ook al vaker geprobeerd duidelijk te maken.
[ Bericht 0% gewijzigd door Geldprintkabouter op 06-08-2025 06:56:25 ]
Geld maakt niet gelukkig tenzij versleten schoenen wanhopig naar je staren
Natuurljik, daardoor lees je dit en kun je ook jezelf in ieder mens herkennen, dat vereist een bepaalde distantie van het ego (ondanks dat je deze nog niet helemaal doorbroken hebt qua identificati). Uit m'n hoofd was het Buddha die ergens zei; If you recognize yourself, in me, you are close.quote:
[..]
Ik snap - in grote lijnen - waar jij het altijd over hebt. Jij bent er van overtuigd dat er geen god of goden zijn. "Het" (whatever that maybe ..... "het collectieve onbewuste" met een vleugje "universeel bewustzijn" wellicht?) is er gewoon.
As above, so below.
Dat was Urbanusquote:
[..]
Natuurljik, daardoor lees je dit en kun je ook jezelf in ieder mens herkennen, dat vereist een bepaalde distantie van het ego (ondanks dat je deze nog niet helemaal doorbroken hebt qua identificati). Uit m'n hoofd was het Buddha die ergens zei; If you recognize yourself, in me, you are close.
Rest your mind in distant wilderness
Take your time and concentrate on it
Take a stand and make your hand a fist
We got a reason to resist
Take your time and concentrate on it
Take a stand and make your hand a fist
We got a reason to resist
ik moest lachen.
Dat is een hele mooie overtuiging, jammer dat die slechts zo verschrikkelijk subjectief en persoonlijk is.quote:
[..]
Natuurljik, daardoor lees je dit en kun je ook jezelf in ieder mens herkennen, dat vereist een bepaalde distantie van het ego (ondanks dat je deze nog niet helemaal doorbroken hebt qua identificati). Uit m'n hoofd was het Buddha die ergens zei; If you recognize yourself, in me, you are close.
Geld maakt niet gelukkig tenzij versleten schoenen wanhopig naar je staren
Fijn dat buddha m ook zag, net als talloze andere mystici.quote:
[..]
Dat is een hele mooie overtuiging, jammer dat die slechts zo verschrikkelijk persoonlijk is.
As above, so below.
Miljarden sukkels en andere idioten willen het maar niet begrijpen hè?quote:Op woensdag 6 augustus 2025 14:00 schreef Mijk het volgende:
[..]
Fijn dat buddha m ook zag, net als talloze andere mystici.
Geld maakt niet gelukkig tenzij versleten schoenen wanhopig naar je staren
Tis dan ook geen makkelijke content, shadowwork is 1 vd moeilijkste dingen voor een mens om te doen. Daarnaast komt er nog een paradox bij kijken; hoe harder je erover nadenkt, hoe verder je eraf geraakt. Verder distantieer ik mij van "sukkels", de meeste mensen zijn zich niet eens bewust dat shadow hun hele leven stuurt, dus kun je lastig kwalijk nemen.quote:
[..]
Miljarden sukkels en andere idioten willen het maar niet begrijpen hè?
Bijpassende quote van Jung;
"Until the unconscious is made conscious, it will direct your life and you will call it fate."
As above, so below.
Terminologie van Carl Gustav Jung, grondlegger van de analytische psychologie. De 'schaduw' is de onverlichte, verborgen kant van jezelf, die zowel je grootste gebreken als je grootste potentieel herbergt. Het bewust aan het licht brengen en integreren van deze schaduw is volgens Jung cruciaal voor persoonlijke groei en psychologische heelheid.quote:
[..]
Wat bedoel je hier precies mee? Wat bedoel je met shadow?
Disclaimer: tegenwoordig wordt aan de wetenschappelijke waarde van Jung's opvattingen sterk getwijfeld.
Geld maakt niet gelukkig tenzij versleten schoenen wanhopig naar je staren
Oh, ik heb nog een boek van hem in mijn bibliotheek staan.quote:
[..]
Terminologie van Carl Gustav Jung, grondlegger van de analytische psychologie. De 'schaduw' is de onverlichte, verborgen kant van jezelf, die zowel je grootste gebreken als je grootste potentieel herbergt. Het bewust aan het licht brengen en integreren van deze schaduw is volgens Jung cruciaal voor persoonlijke groei en psychologische heelheid.
Disclaimer: tegenwoordig wordt aan de wetenschappelijke waarde van Jung's opvattingen sterk getwijfeld.
