Welk politiek boek heb je onlangs gekocht/gelezen

quote:

Meer dan eens vraagt hoogleraar economie Sjoerd Beugelsdijk zich ’s avonds hoofdschuddend af hoe het toch verder moet met het gepolariseerde Nederland, anno 2021. Hij is daar niet zo positief over, vanwege een ‘giftige cocktail’ van dieperliggende oorzaken. Hij schreef erover in zijn boek De Verdeelde Nederlanden. ’s Ochtends begint hij optimistisch aan de nieuwe dag, hij ziet ook enkele hoopgevende ontwikkelingen.

Giftige cocktail verdeelt Nederland

Sjoerd Beugelsdijk constateert in zijn boek De Verdeelde Nederlanden dat in Nederland de laatste decennia een aantal grote trends bij elkaar komen, leidend tot verhitte debatten, toenemende onverdraagzaamheid en polarisatie. Ontwikkelingen als globalisering, een veranderde overheid en vergaande individualisering.

Bonus hoger opgeleiden
Beugelsdijk stelt vast dat de voortschrijdende globalisering ervoor zorgt dat de Nederlandse economie is veranderd. Er is een nieuwe economische structuur ontstaan, met andere banen en met nieuwe winnaars en verliezers. En een bonus voor de hoger opgeleiden. In veel sectoren nam de baanonzekerheid fors toe, wat vooral de lager opgeleiden trof. Beugelsdijk: ‘Er zijn ZZP-ers die bewust hebben gekozen voor dit bestaan, met alle bijbehorende plussen. Maar er zijn er ook die beter af zouden zijn in loondienst, denk bijvoorbeeld aan de bouwsector. Matig betaald en vaak niet zeker van werk.’

BV Nederland
Hoewel er door economen over wordt getwist, staat voor Beugelsdijk vast dat de ongelijkheid in Nederland is toegenomen. ‘Dan heb ik het niet per se over de inkomensongelijkheid, maar zeker wel over de vermogensongelijkheid. Een grote groep mensen heeft in de laatste decennia te maken gekregen met een optelsom van ongunstige factoren: een onzekere baan, weinig spaargeld op de bank, geen eigen huis, moeite om iets fatsoenlijks te huren en meer dan eens aangewezen op ondersteuning door de overheid. Ik zeg altijd dat de samenleving sinds de jaren ‘80 is vereconomiseerd. We zijn veel meer gaan denken in termen van winst, markt en eigen verantwoordelijkheid. Duidelijk een reactie op de periode daarvoor. Toen in 1991 ook nog eens de Sovjet-Unie uit elkaar viel, was het overduidelijk: het kapitalistische systeem had gewonnen, ons systeem is het beste! Die overwinning hebben we vervolgens twintig jaar gevierd. We spraken vaak over de BV Nederland. Dat had ook tot gevolg dat de overheid moest worden ingericht als een onderneming, met een vakterm “new public management”.’

Verzorgingsstaat veranderd
De traagheid, inefficiëntie en ellenlange vergaderingen in de jaren zeventig, op de universiteiten, bij de overheid en ook in het bedrijfsleven, daarnaar verlangt niemand terug. Ook Beugelsdijk niet. ‘Die tijd is voorbij, maar nu zijn we doorgeslagen naar de andere kant. Alles wordt gemeten en uitgedrukt in cijfers. In de zorg is er tien minuten per patiënt beschikbaar, wetenschappers worden afgerekend op het aantal publicaties en je struikelt over de protocollen.’ Beugelsdijk concludeert dat daarmee ook onze verzorgingsstaat is veranderd. ‘Van relatief eenvoudig en toegankelijk naar een ingewikkeld systeem, met voorwaarden en controles. De problemen rond de toeslagenaffaire en de afhandeling van de aardbevingschade zijn het vreselijke resultaat.’ Dat leidt volgens hem tot veel onvrede en wantrouwen richting de overheid. Juist bij die groep die afhankelijk is van die overheid: de kwetsbare groepen, met weinig vermogen, stapeling van problemen zoals bijvoorbeeld schulden en een beperkt sociaal netwerk. ‘Gevolg is twee groepen in de samenleving, waartussen een diepe kloof aan het ontstaan is.’

Dat bepaal ik zelf wel
Ontegenzeggelijk is de Nederlandse samenleving de laatste decennia steeds verder geïndividualiseerd. Beugelsdijk: ‘Tekenend daarvoor is een zinsnede als “dat bepaal ik zelf wel”. Aan de ene kant is dit een plus: het heeft veel mensen vrijheid gebracht. Maar het heeft ook een keerzijde: veel mensen zijn zoekende. Waar hoor ik nog bij?’ Als voorbeeld noemt hij de groep mensen die wil vasthouden aan Nederlandse tradities, zoals het Sinterklaasfeest, terwijl daartegenover anderen veel internationaler zijn georiënteerd. ‘Die voelen zich meer Europeaan of wereldburger en zijn begaan met wereldproblemen als klimaat en racisme. Regelmatig botsen deze groepen. Terwijl de meeste mensen iets van beide in zich hebben, ik ook: ik ben graag internationaal bezig, maar geniet ook van Nederlandse en Groningse tradities. Maar de stem van deze grote middengroep valt weg in het rumoer.

Weg terug
Deze ontwikkelingen in de Nederlandse samenleving stemmen Beugelsdijk niet vrolijk. Hij spreekt zelfs van een ‘giftige cocktail’. ‘Op een gegeven moment is er geen weg meer terug. Wanneer de leefwerelden van verschillende groepen in de samenleving zo ver uit elkaar gaan lopen, dan gebeurt er gewoon niets meer. Men luistert niet meer en verkettert elkaars standpunten. Deze polarisatie verlamt de samenleving.’ Het moet hem van het hart dat de politieke versplintering (19 fracties in de Tweede Kamer) en politici die meer met beeldvorming dan met inhoud bezig zijn, ook beslist niet meehelpen. ‘Daarbij fungeren sociale media als aanjager en katalysator van de onderliggende factoren.’ Desondanks ziet Beugelsdijk een positieve ontwikkeling. ‘Ik zie dat het hier geschetste probleem in toenemende mate wordt onderkend en ook erkend. Door de politiek, de wetenschap en maatschappelijke organisaties. Zo spreken MKB-Nederland en VNO in hun Agenda 2030 van het “tegengaan van de polarisatie”, onder andere door een nieuwe inrichting van het economisch systeem. Denk aan de verhouding tussen vaste en flexibele arbeid.’ Hij voegt daaraan toe: ‘Het klinkt zijig, maar het is zó belangrijk dat we in gesprek blijven met elkaar. We moeten af van de sfeer van winst en verlies. Wanneer je “verliest”, dan ben je niet het recht op je standpunt kwijt. Kortom, maak van discussies nou geen zero-sum game.’

Gaat het kwartje vallen?
Beugelsdijk realiseert zich dat dit een langdurig proces gaat zijn. Met een diepe zucht: ’Gaat het kwartje nou echt eens vallen dat de gemeenschap en het collectief ertoe doen?’ Hij vindt dat we al wel snel concrete maatregelen kunnen nemen op meerdere terreinen: onderwijs, wonen, economie. ‘Denk aan meer mixen en minder segregatie op de basisscholen. Zorg vooral ook voor kleinere klassen, beter voor leerlingen en leraren. Schaf de verhuurdersheffing voor de woningcorporaties onmiddellijk en helemaal af, zodat er ruimte vrijkomt voor investeringen in goede sociale woningbouw. Stop ook met de jubelton, die de verschillen tussen groepen op de woningmarkt vergroot. Kijk heel kritisch naar al die tijdelijke financiering voor structurele problemen, met bijbehorende voorwaarden en controles.’ Beugelsdijk bevestigt dat deze voorstellen geld kosten: ‘Ja, misschien dat we op sommige punten de belastingen moeten verhogen. Bijvoorbeeld belasten van kapitaal en vermogen en het verlagen van de inkomstenbelasting. We zullen hoe dan ook moeten investeren om de trends van verdeeldheid en polarisatie om te buigen.’

Sjoerd Beugelsdijk (1976) studeerde economie en promoveerde in Tilburg. Op zijn 32ste werd hij hoogleraar aan de Faculteit Economie en Bedrijfskunde van de RUG. Zijn veel geciteerde onderzoek naar economische globalisering en culturele overeenkomsten en verschillen bevindt zich op het snijvlak van de economie en de sociologie. Hij ontving meer dan 1 miljoen euro aan onderzoeksgeld van NWO, werkte aan universiteiten in onder meer Denemarken, Italië en de VS en staat op de Stanford-lijst van meest invloedrijke onderzoekers wereldwijd. In 2019 was hij medeverantwoordelijk voor het rapport over nationale identiteit van het Sociaal en Cultureel Planbureau.

https://www.rug.nl/alumni(...)5-2021-4/binder8.pdf

quote:

Interview Nicholas Mulder over sancties

Het alternatief voor oorlog

De VS dreigen Rusland met economische sancties zoals de wereld die niet eerder heeft gezien. Maar hoewel sancties het manusje-van-alles zijn geworden in de internationale politiek, werken ze niet, aldus historicus Nicholas Mulder. ‘Sancties houden internationale problemen in stand.’

Rutger van der Hoeven

19 januari 2022

Terwijl Russische en Amerikaanse onderhandelaars zich vorige week uit een internationale crisis over Oekraïne probeerden te praten, stelden de Verenigde Staten sancties in tegen een aantal Russen en een Russisch bedrijf. Die hadden niets met Oekraïne te maken en verstoorden de gesprekken ook allerminst. Zulke sancties zijn namelijk misschien niet letterlijk aan de orde van de dag, maar toch worden ze zo vaak afgekondigd dat ze vaak alleen de kleine kolommen halen. Russen die zich in verkiezingen mengen, die crimineel geld witwassen, die iemand op een spectaculaire manier vergiftigen: de VS en Europese landen hebben de afgelopen jaren om een hele kaartenbak aan redenen sancties ingesteld die Russische bedrijven of individuen raken.

We leven in een wereld van sancties: de Europese Unie en de VS hebben ze bijvoorbeeld ingesteld tegen ruim dertig landen en zetten soms honderden Russen tegelijk op sanctielijsten. De VS zijn ongetwijfeld het meest enthousiast. Het land stelt niet alleen vaak sancties in, het heeft er ook een uitgebreide infrastructuur voor, bestaande uit instituties, juristen, gespecialiseerde bureaus en surveillance.

Sancties zijn daardoor ook het werkpaard van politieke confrontatie geworden, een all-round oplossing bij conflict. In westerse landen, met name in de VS, bestaat er ook brede politieke overeenstemming over hun nut. Veel progressieven zien ze als ideaal middel om een ‘signaal’ mee af te geven dat bepaalde schendingen van mensenrechten onacceptabel zijn, terwijl veel conservatieven ze zien als mooi alternatief om uit te halen naar een ander als oorlog geen serieuze optie is. Beide zien sancties als een beschaafde, ingehouden en duidelijk vreedzame daad, omdat er geen doden bij vallen.

Daar zouden de bedenkers van economische sancties behoorlijk van hebben opgekeken. Een eeuw geleden golden sancties namelijk als een cruciale innovatie, die zou helpen om een nieuwe wereldoorlog te voorkomen. En ze waren ook direct uit de ervaring van die oorlog geboren, namelijk uit de vreselijke effecten van de zeeblokkade van Duitsland en zijn bondgenoten, die honderdduizenden levens had geëist. Met de herinnering aan honger en dood nog zo levend, was er niets ingehouden aan economische sancties. Ze werden aangeduid met de term ‘het economische wapen’. ‘Mensen dachten werkelijk dat oorlog barbaars is, maar de boycot is een nog oneindig verschrikkelijker oorlogswapen’, meende de Amerikaanse president Woodrow Wilson. Hij noemde het economische wapen ‘nog ontzagwekkender dan oorlog’.

Dit alles wordt beschreven door Nicholas Mulder, een jonge Nederlandse historicus aan Cornell University in de VS, in zijn vorige week uitgekomen boek The Economic Weapon: The Rise of Sanctions as a Tool of Modern War. ‘Economische sancties worden tegenwoordig doorgaans als een alternatief beschouwd voor oorlog. Maar voor mensen in het interbellum was het economische wapen de essentie van totale oorlog’, schrijft Mulder. Hun alomtegenwoordigheid in de wereld van nu is vanuit dat oogpunt een heel vreemde ontwikkeling. ‘Terugblikkend blijkt het economische wapen een van de meest duurzame innovaties te zijn van het liberale internationalisme in de twintigste eeuw, en een sleutel om zijn paradoxale houding ten opzichte van oorlog en vrede te begrijpen’, concludeert Mulder.

Mulder trok zijn analyse de afgelopen jaren door naar het heden. In tijdschriften als Foreign Policy, The Nation en N+1 schreef hij over de ineffectiviteit van sancties bij de internationale confrontaties van vandaag of de klimaatcrisis. ‘Amerikaanse sancties falen gewoonlijk in het dwingen van andere landen om hun gedrag te veranderen. In de meeste gevallen stimuleren ze nationalisme en verhogen ongelijkheid’, schreef hij in The Nation. ‘Een serieuze linkse buitenlandse politiek die de problemen van oorlog en ongelijkheid in de 21ste eeuw adresseert, moet dit gedateerde instrument verwerpen en er voorbij gaan.’

Maar economische en andere sancties zijn nog lang niet uitgerangeerd. Er lijken er alleen maar meer in het verschiet te liggen, bijvoorbeeld tegen Rusland om zijn gerommel in Oekraïne. Een slecht plan, zegt Mulder in een beeldgesprek vanuit het universiteitsstadje Ithaca, New York. ‘Het is belangrijk om te beseffen dat Rusland al vanaf 2014 onder westerse sancties leeft. Natuurlijk zijn er verschillende soorten sancties en de VS dreigen met heel ingrijpende – als Rusland wordt afgesneden van het internationale betalingsverkeer Swift betekent dat voor de Russische economie een enorme klap. Maar die economie is al behoorlijk veranderd als reactie op de sancties die al zeven jaar worden geïncasseerd. Rusland heeft de voedselvoorziening binnenlands georganiseerd, heeft erg veel geldreserves opgebouwd en heeft een eigen betalingssysteem opgezet. Het heeft al een soort fort-economie opgebouwd en treft al zeven jaar voorbereidingen voor verdere sancties. De huidige dreigementen waren een stuk krachtiger geweest als dat niet het geval was.’

Ook psychologisch gezien gaat er weinig dreiging van uit, zegt Mulder. ‘De Russische beleidselite is gewend geraakt aan het idee dat ze elke paar maanden door nieuwe sancties worden geraakt, voornamelijk door de VS. Het idee heeft postgevat dat Rusland toch wel met sancties wordt bestraft, wat het ook doet. Als middel om gedragsverandering af te dwingen zijn anti-Russische sancties daarom zwakker geworden.’

Bovendien staat Rusland niet alleen. ‘Je moet ook naar de bredere context van de sancties kijken, want die vinden niet in afzondering plaats’, zegt Mulder. ‘Rusland zal waarschijnlijk worden geholpen door China, dat zelf ook onder economische sancties van westerse landen zit. Landen die door westerse sancties getroffen zijn, trekken al jaren meer naar elkaar toe: Iran helpt Venezuela, Venezuela wordt geholpen door Rusland, Rusland door China. Sancties creëren een saamhorigheid onder de landen die doelwit zijn.’

En sancties halen in de regel maar weinig uit. Cuba leeft al ruim zestig jaar met economische sancties die bedoeld waren om het regime ten val te brengen; Iran ruim veertig jaar. Noord-Korea gaat al een generatie lang gebukt onder het meest uitgebreide sanctieregime ter wereld en blijft, ondanks alle misère bij de bevolking, onverstoord doorgaan met raket- en kernwapenproeven. ‘Er zijn wel voorbeelden waar sancties hebben gewerkt, zoals bij Zuid-Afrika, dat eerst zijn kernwapens en daarna apartheid opgaf. Ook Iran ging in 2015 akkoord met begrenzing van zijn nucleaire programma in ruil voor opheffing van sancties’, aldus Mulder.

‘Maar bij die gevallen waar sancties werkten, bestonden wel een paar belangrijke voorwaarden. In die gevallen konden sancties ook echt geloofwaardig en snel worden opgeheven, en bovendien gingen ze gepaard met een oprechte poging om diplomatie te bedrijven met veel landen tegelijk, en om oprecht toenadering te zoeken. Dat zijn twee cruciale voorwaarden om sancties te laten werken. Als die er niet zijn, worden sancties alleen een alternatief middel om ongenoegen en vijandigheid uit te drukken, niet iets waar echt wat van wordt verwacht. Jammer genoeg worden sancties nu bijna altijd opgelegd zonder die brede poging tot toenadering en opening. En dus falen ze gewoonlijk om landen tot een andere koers te dwingen.’

Dat betekent niet dat ze zonder gevolgen zijn. ‘Het is belangrijk om onderscheid maken tussen de effecten van sancties en de effectiviteit’, zegt Mulder. ‘Die twee worden vaak door elkaar gehaald. Sancties hebben op landen als Cuba, Venezuela en Iran zeer grote effecten gehad. Ze hebben die landen – door het afsnijden van financiële markten, blokkeren van olie-export, enzovoort – grote economische kosten opgelegd. Je kon daar de gevolgen direct zien: inflatie ging sterk omhoog, de handel stortte in, je zag allerlei grote economische en daardoor ook sociale en politieke effecten.’

Een studie becijferde dat tussen 1976 en 2012 in 68 door sancties getroffen landen het inkomen per inwoner daalde met een kwart. In die landen nam armoede en met name ongelijkheid sterk toe. ‘Sancties kunnen tegen ontwikkelende landen een heel dodelijk wapen zijn’, zegt Mulder. ‘Die landen zijn vaak aangewezen op buitenlandse handel, exportinkomsten, ontwikkelingshulp. Als ze worden afgesloten van de wereld kan het effect op het sociale weefsel, de gezondheidszorg en voedseldistributie groot zijn. Je ziet dan verhoogde sterfte: door ziekten, ondervoeding – zaken die op sancties zijn terug te leiden, maar alleen indirect. Dat is een van de redenen waarom sancties aantrekkelijk zijn: westerse beleidsmakers kunnen altijd andere dingen aanwijzen die zulke sterfte veroorzaken, zoals wanbestuur en corruptie.’

‘Maar als je een land met zwakke instituties onder druk zet, dan gaan de dingen al snel mis. Er wordt bijvoorbeeld geschat dat in Irak in de jaren negentig tot een half miljoen kinderen zijn gestorven als gevolg van sancties. In Haïti in de jaren negentig gaan de schattingen tot tienduizend kinderen per maand. In Venezuela hebben sancties tussen 2017 en 2019 volgens schattingen veertigduizend doden gekost. Vooral van Irak wordt breed erkend dat de sancties desastreus mislukten: er stapten hoge VN-functionarissen om op en de VS voerden alsnog een oorlog om Saddam ten val te brengen. De destabilisering van Irak, de voedingsbodem voor de soennitische radicalisering die leidde tot de opkomst van Islamitische Staat, dat begon allemaal in de jaren negentig.’

Alle gevolgen van sancties betekenen niet dat ze hun doel ook behalen. ‘Het is belangrijk om te benadrukken dat effecten iets anders zijn dan effectiviteit’, zegt Mulder daarover. ‘Effectiviteit heeft betrekking op het uiteindelijke politieke, strategische of diplomatieke doel dat landen met sancties proberen te bereiken. Als je daarnaar kijkt, zie je dat sancties veel slechter zijn in het realiseren van politieke doelen dan in het toebrengen van schade. In discussies over sancties zie je vaak dat die dingen door elkaar worden gehaald. We moeten niet in de val trappen van alleen wijzen op effecten. We moeten kritisch discussiëren over de vraag of sancties wel de doelen kunnen bereiken die we willen.’

Dat we daar weinig over nadenken, komt volgens Mulder doordat sancties voor onszelf weinig consequenties hebben. ‘Sancties worden sinds de Tweede Wereldoorlog gezien als een middel dat voor westerse landen weinig kosten met zich meebrengt. Dat was lange tijd waar: de VS zijn een groot, rijk land en het kost hun eigenlijk niets om Iran of Cuba te isoleren. Ook voor Europa waren die kosten lange tijd vrij laag.

Maar dat is iets wat aan het veranderen is. Rusland en China zijn echt grote economieën. Je kunt die niet isoleren zonder jezelf behoorlijk op kosten te jagen. Drie weken geleden gaf de Italiaanse premier Mario Draghi openlijk toe dat het, midden in de energieprijzencrisis, een slecht moment is om Rusland sancties op te leggen. Voor China geldt dat dubbel, want de hele Europese Unie is afhankelijk geworden van de Chinese markt. We moeten ons realiseren dat we, vanuit historisch perspectief gezien, zijn aanbeland in een multipolair tijdperk. Sancties beginnen risico’s voor de hele open wereldeconomie met zich mee te brengen. Daarom is het om allerlei redenen belangrijk om kritisch naar economische sancties te kijken.’

Zelfs als je het lijden van mensen in een ander land niet erg vindt, of dat juist het doel vindt van sancties, kun je volgens Nicholas Mulder niet om het argument van geopolitieke stabiliteit heen. ‘In de jaren dertig, tijdens de Grote Depressie, wakkerden sancties de internationale spanningen en instabiliteit aan. Nu staan we weer op een punt dat de wereldeconomie onder druk staat. Een aantal internationale problemen, zoals de verstoorde aanvoerketens en het tekort aan microprocessors, is door sancties aangewakkerd. We moeten erg uitkijken met een middel waarvan we weten dat het landen de richting opstuurt van autarkie, nationalisme en militarisme. Zeker als we ons realiseren dat we voor grote internationale problemen staan, met name het klimaat en ongelijkheid, die internationale samenwerking vereisen.’

In zo’n instabiele wereld kan het geen kwaad om te kijken naar de oorsprong van sancties, en om daarmee ons geloof tegen het licht te houden in sancties als een vreedzaam middel dat bijdraagt aan stabiele relaties tussen landen. ‘Economische sancties waren in de jaren twintig zo’n cruciale innovatie omdat zij het lijden in oorlogstijd zouden opleggen in vredestijd. Dat betekende een herdefinitie van wat gold als oorlog en vrede. Vanaf de Middeleeuwen tot begin twintigste eeuw was er consensus dat je burgers niet mocht belegeren en uithongeren, behalve als je de oorlog verklaarde. Nu is het idee van economische sancties geaccepteerd geraakt en ingesleten, maar dat verhult een permanente spanning binnen het liberalisme over de betekenis van oorlog en vrede. Vroeger was vrede ook echt vrede, en dat is nu minder helder. Dat heeft gevolgen voor de internationale stabiliteit.’

Dit was lang aan het oog onttrokken, omdat economische sancties lange tijd alleen in een breder internationaal verband werden opgelegd, vooral via de Verenigde Naties. Ontwikkelingslanden waren daarin ook belangrijk: zo was India de belangrijkste aandrijver van de sancties tegen Rhodesië en Zuid-Afrika vanwege apartheid. Na de Koude Oorlog veranderde dat multinationale karakter. ‘De Sovjet-Unie viel weg als tegenpool, en de VS kregen een centrale rol in internationale financiële markten en betalingsverkeer’, zegt Mulder. ‘De VS begonnen de status van de dollar als reservevaluta van de wereld en de centrale rol van het Amerikaanse bankwezen steeds vaker voor sancties te gebruiken. Tegelijkertijd verschoof de focus van het Amerikaanse buitenlandbeleid, van anti-communisme naar mensenrechtenschendingen, nucleaire proliferatie en zogenaamde boevenstaten. Amerikaanse sancties zijn erg gericht op straffen, op sancties als wapen.’

Europa sloeg een andere weg in. En opmerkelijk genoeg was dat verschil, net zoals nu, te zien bij de aanleg van een gaspijpleiding van Rusland naar Europa. Nu draait het geschil om Nord Stream 2, in 1982 ging het om de West-Siberische pijplijn, die door Oekraïne naar Europa liep. De regering-Reagan was destijds fel tegen de aanleg, en stelde sancties in tegen de Sovjet-Unie en later tegen Amerikaanse en Europese bedrijven. ‘Het is een sjabloon voor wat er nu gebeurt’, zegt Mulder. ‘Europa zocht in het kader van détente en Ostpolitik toenadering tot Moskou en meer diplomatie. De VS probeerden dat te blokkeren. Opvallend genoeg schreef Antony Blinken, de huidige Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, daar een boek over: Ally Versus Ally. Toen al legden de VS de nadruk op restricties en economische oorlogsvoering, en Europa op het verkrijgen van politieke invloed via economische banden. De Duitsers noemen dat Wandel durch Handel.’

De twee benaderingen staan ook nu tegenover elkaar. De Europese Unie en de VS stelden in 2014 samen economische sancties in tegen Rusland, vanwege de inval in Oekraïne. Dat was voor Europa een belangrijk politiek moment. ‘Het was belangrijk dat Europa toonde dat het hiertoe in staat was. Luuk van Middelaar en anderen wezen dat terecht aan als moment van Europese eenwording’, zegt Mulder. ‘Maar het verlengen van die sancties is sindsdien een heikel punt, telkens heb je Europese landen die dwarsliggen. Het is interessant om te zien dat Duitsland die sancties tegen Rusland, die relatief licht waren, steunde in 2014, maar sindsdien voet bij stuk houdt wat Nord Stream 2 betreft. Als het om hun directe economische belangen gaat, en de lange-termijnbanden met Rusland, kiest Duitsland nog steeds meer voor die Wandel durch Handel-lijn dan voor de Amerikaanse benadering van het economische wapen.’

Mulder ziet hierin echt een tweespalt. ‘Europa wil op politiek niveau meer strategische autonomie, en ziet sancties daarvoor als een belangrijk middel. Maar economisch gezien is de EU niet zelfvoorzienend genoeg om sancties ook echt als economisch wapen te gebruiken. Dat is denk ik maar goed ook, want het Amerikaanse buitenlandbeleid laat zien dat sancties geen problemen oplossen, maar ze in stand houden. Wat Rusland betreft moeten Europese landen zich afvragen: wat willen we op lange termijn aan onze oostgrens hebben? Dat langzaam kokende conflict tussen Rusland en Oekraïne of een oplossing proberen te vinden? Ik denk dat alleen die laatste weg realistisch is. Ook historisch gezien kan Europa de relatie met Rusland niet uit de weg blijven gaan.’

Nederland moet volgens Mulder niet alleen wat het conflict tussen Rusland en Oekraïne betreft, maar ook in het algemeen meer de Europese benadering volgen dan de Amerikaanse. ‘Nederland heeft zich historisch gezien opgeworpen als bemiddelaar en steunpilaar van internationaal recht. Daar hoort bij dat je een soort onpartijdigheid probeert te behouden. Een Europese identiteit, gestoeld op internationaal recht, is volgens mij het enige waar we ons aan kunnen vasthouden in wat een relatief instabiele eeuw lijkt te gaan worden. Als we willen bijdragen aan een stabielere wereld, moeten we het huidige overgebruik van sancties afwijzen. Met klimaatverandering, vaccin-distributie over de wereld en wereldwijde ongelijkheid als problemen, kunnen we ons dat niet veroorloven.’

quote:

Op donderdag 31 maart 2022 20:52 schreef Hexagon het volgende:
Nou deze ook maar gekocht. Ben benieuwd.

[ afbeelding ]

quote:

Op dinsdag 25 januari 2022 05:25 schreef Bondsrepubliek het volgende:
Een boek over de vraag hoe effectief economische sancties eigenlijk zijn. Nou helemaal niet zo leert de praktijk. En toch werkt de EU aan een nieuw sanctiepakket die het de Russen wil opleggen vanwege het Oekraïne conflict. Dat is zeer onverstandig dus want dergelijke sancties werken averechts.
[ afbeelding ]
[..]

quote:

Op donderdag 31 maart 2022 20:52 schreef Hexagon het volgende:
Nou deze ook maar gekocht. Ben benieuwd.

[ afbeelding ]

quote:

Op zaterdag 2 april 2022 10:31 schreef Ixnay het volgende:
Het Coronabedrog van Thierry Baudet.

3 weken achter elkaar op nummer 1.

Overduidelijk hoe kwaadaardig de Nederlandse regering is. Corruptie regeert in dit land. Het WEF bepaalt de koers van Nederland en democratie bestaat vrijwel niet meer.

quote:

Op zaterdag 2 april 2022 10:31 schreef Ixnay het volgende:
Het Coronabedrog van Thierry Baudet.

3 weken achter elkaar op nummer 1.

Overduidelijk hoe kwaadaardig de Nederlandse regering is. Corruptie regeert in dit land. Het WEF bepaalt de koers van Nederland en democratie bestaat vrijwel niet meer.

quote:

Op zondag 3 april 2022 20:52 schreef Jan_Onderwater het volgende:

[..]
Putinvriendje Baudet? Vind je dat een goede bron van informatie?

quote:

Op zondag 3 april 2022 21:21 schreef Hanca het volgende:

[..]
Volgens Baudet gingen al die coronamaatregelen en apps toch permanent en steeds breder worden ingezet? Zouden we steeds minder kunnen zonder die app? Of is die opmerking het echte coronabedrog?

quote:

Op zaterdag 23 april 2022 16:30 schreef Jan_Onderwater het volgende:
Wat mij opvalt is dat tijdens Trump er veel media hype was over wat voor een prutser en idioot dat was, terecht was men heel kritisch. Echter, ik zie nu niet dezelfde kritische houding tov Biden. Onder de streep interesseert het mij niet zoveel wie er in het witte huis zit, maar ik ben van mening dat de media verre van objectief zijn. Dat Trump een idioot was op veel gebieden, ongetwijfeld, maar kreeg, zeker in het midden oosten, veel voor elkaar en daar geen krediet voor. Biden is veel minder in het nieuws, waarom?

quote:

Op zaterdag 23 april 2022 16:30 schreef Jan_Onderwater het volgende:
Wat mij opvalt is dat tijdens Trump er veel media hype was over wat voor een prutser en idioot dat was, terecht was men heel kritisch. Echter, ik zie nu niet dezelfde kritische houding tov Biden. Onder de streep interesseert het mij niet zoveel wie er in het witte huis zit, maar ik ben van mening dat de media verre van objectief zijn. Dat Trump een idioot was op veel gebieden, ongetwijfeld, maar kreeg, zeker in het midden oosten, veel voor elkaar en daar geen krediet voor. Biden is veel minder in het nieuws, waarom?

quote:

Op zaterdag 23 april 2022 18:54 schreef -XOR- het volgende:
Los van de spielerei die momenteel in Oekraine gaande is en die de nodige attentie opeist maak je gewoon wat makkelijker vrienden als je je normaal gedraagt.

quote:

Op zaterdag 23 april 2022 16:30 schreef Jan_Onderwater het volgende:
Wat mij opvalt is dat tijdens Trump er veel media hype was over wat voor een prutser en idioot dat was, terecht was men heel kritisch. Echter, ik zie nu niet dezelfde kritische houding tov Biden. Onder de streep interesseert het mij niet zoveel wie er in het witte huis zit, maar ik ben van mening dat de media verre van objectief zijn. Dat Trump een idioot was op veel gebieden, ongetwijfeld, maar kreeg, zeker in het midden oosten, veel voor elkaar en daar geen krediet voor. Biden is veel minder in het nieuws, waarom?

quote:

Op zondag 24 april 2022 04:48 schreef Lyrebird het volgende:

[..]
De Amerikaanse media zitten muv Murdoch/Fox in de zak van de Democraten. Google eens op Journolist - journalisten die samenspanden om de Democraten voor te trekken. CNN/MSNBC/NYT - die mensen zitten er niet om het nieuws te brengen, dat zijn cheerleaders van de Democraten die hun talking points integraal overnemen.

… of is dit een open deur?

quote:

Op zondag 24 april 2022 06:35 schreef -XOR- het volgende:

[..]
Of misschien is Trump een achterlijke ongemanierde kutpauper die er zelfs niet voor terugdeinst kritische journalisten te beschuldigen van moord. Alleen al dat laatste doet me vermoeden dat iedereen die voor zijn herverkiezing heeft gestemd een lichte verstandelijke beperking heeft.

quote:

Op zaterdag 23 april 2022 18:54 schreef -XOR- het volgende:

[..]
Los van de spielerei die momenteel in Oekraine gaande is en die de nodige attentie opeist maak je gewoon wat makkelijker vrienden als je je normaal gedraagt.

quote:

Op zondag 24 april 2022 09:35 schreef Complotwappie het volgende:

[..]
In tegenstelling tot de mensen die op iemand hebben gestemd die daadwerkelijk een beperking heeft?

quote:

Op zondag 24 april 2022 09:44 schreef -XOR- het volgende:

[..]
Liever een half-demente bejaarde dan een semidictator. Intimidatie van kritische journalisten is simpelweg een stap richting dictatuur.

quote:

Op zondag 24 april 2022 09:49 schreef Complotwappie het volgende:

[..]
Trump was mij betreft al af door geen gratie te verlenen aan Assange. Ik zie alleen maar mongolen, aan beide kanten.

Maar voor jou dan nog even, een demente man bepaald natuurlijk niks in het Witte Huis. De vraag die volgt zou moeten zijn: wie dan wel?

quote:

Op zondag 19 juni 2022 10:12 schreef Hexagon het volgende:
[ afbeelding ]

Deze gisteren van de man zelf gekocht met een handtekening erin. Benieuwd of daar nog interessante dingen uit komen.

quote:

Op zondag 19 juni 2022 10:34 schreef Hexagon het volgende:

[..]
Ik denk niet dat de kleine boekhandels potentieel zouden gaan verdienen aan dit boek.

Dit soort boeken krijg je vooral verkocht door als schrijver ergens achter een tafeltje te gaan zitten op een plek waar veel potentieel geinteresseerden langs komen.

quote:

Op zondag 19 juni 2022 10:37 schreef Hexagon het volgende:

[..]
Wat is het wel dan? Dat de man kleine boekhandels benadeelt omdat ie boeken verkoopt op congressen?

quote:

Op zondag 19 juni 2022 13:27 schreef AgLarrr het volgende:
[ afbeelding ]

Blijken de Russen zich min of meer al eeuwen te gedragen zoals ze nu doen... Het gedrag van het westen mbt internationale politiek is veel grilliger.

quote:

Op zondag 19 juni 2022 13:41 schreef Hexagon het volgende:
Memoires en politieke biografieën zijn doorgaans heel toegankelijk. De meer politiek inhoudelijke boeken zijn vaak wat wolliger.

quote:

Op zondag 19 juni 2022 10:12 schreef Hexagon het volgende:
[ afbeelding ]

Deze gisteren van de man zelf gekocht met een handtekening erin. Benieuwd of daar nog interessante dingen uit komen.

quote:

Op zondag 19 juni 2022 16:54 schreef Hexagon het volgende:

[..]
We gaat het ervaren.

quote:

Op zondag 19 juni 2022 18:09 schreef PotjeSambal het volgende:

[..]
Opmerking over die ghostwriter wel terecht. Verder vind ik Dittrich wel een o.k. kerel die inhoudelijk gezien een biografie verdient. Lhbti acceptatie e.d.

quote:

Op maandag 11 juli 2022 23:47 schreef Hexagon het volgende:
Een ware klassieker voor politiek leedvermaak en ramptoerisme

[ afbeelding ]

Men vond het een goed idee de bewindslieden en partijtop van de PvdA ten tijde van het kabinet Lubbers III te interviewen over hoe ze het ervaren hebben. Dat was voor de PvdA een zeer moeilijke regeerperiode waarbij fiks bezuinigd moest worden en ook de WAO een onhoudbaar verhaal werd. Dus wat volgt is een aaneenschakeling aan frustraties, verwijten en rancune dat zijn gelijke niet kent in onze politieke geschiedenis. Met als bijzondere hoogtepunt hun onderlinge bewindspersonenoverleg, waar de sfeer onderling zo onaangenaam was dat ze er allemaal met veel tegenzin heen gingen. En ook Kok, bij verschijnen van dit boek de premier, krijgt de nodige trappen na omdat ze weinig steun van hem ervoeren.

Enkel de PvdA krijgt het normaliter voor elkaar zodanig ongegeneerd zijn vuile was buiten te hangen. Maar anderzijds ook weer wonderlijk hoe de partij toch steeds bijeen blijft ondanks dit alles. In tegenstelling tot populisten zijn ze eindeloos loyaal aan hun club, zelfs al worden ze als stront behandeld.

quote:

Op zondag 19 juni 2022 13:27 schreef AgLarrr het volgende:
Blijken de Russen zich min of meer al eeuwen te gedragen zoals ze nu doen... Het gedrag van het westen mbt internationale politiek is veel grilliger.

quote:

Op zondag 21 augustus 2022 19:26 schreef Ryan3 het volgende:
Biografie eigenlijk.

[ afbeelding ]

quote:

Op maandag 22 augustus 2022 05:05 schreef LangeTabbetje het volgende:
Stefan Aust - het Baader Meinhof complex.

Was indertijd net iets te jong om het te snappen, en het boek probeert de RAF en andere bewegingen uit die tijd te beschrijven a.d.h.v. interviews met getuigen, betrokken zelf voor zover ze nog leefden en politie, justitie, en politiek....

Ben nog bezig maar vooralsnog interessant tijdsbeeld....

quote:

Op maandag 22 augustus 2022 07:28 schreef Jan_Onderwater het volgende:

[..]
Is een goed boek, bij tijd en wijle langdradig, maar laat goed zien dat de RAF veel meer een criminele terreurorganisatie waren dan dat er enige politieke diepgang was. Wat ik jammer vond is dat de rol van de Stasi niet meer werd uitgelicht.

quote:

Oorlog in paradijs Bali

17 augustus 2022, Lisanne Snelders (Leestijd: 12 minuten)

Terwijl Nederlandse toeristen op Bali op het strand liggen, vieren Indonesiërs op 17 augustus de onafhankelijkheid. Historica Anne-Lot Hoek deed onderzoek naar de onafhankelijkheidsoorlog (de Revolutie) op Bali en het jarenlange verzet tegen de koloniale overheersing dat eraan voorafging. Want dat verhaal was nog lang niet compleet. "Het is zo belangrijk om met gewone mensen te praten die het zelf hebben meegemaakt. Dat is de geschiedenis van onderop."

Het begon allemaal toen historica Anne-Lot Hoek in 2013 een fotoalbum in handen kreeg van de Nederlandse veteraan en oud-verzetsman Charles Cornelis Destrée. Het stond vol met gruwelijke foto’s van militaire acties op Bali. Wat er precies gebeurd was, wist hij niet. Zijn grootste wens was dat Hoek het uit zou zoeken. Dat heeft ze gedaan: zeven jaar lang sprak ze met oude mensen die de koloniale tijd nog meemaakten of zelf hadden gezien hoe tussen 1945 en 1949, na de Tweede Wereldoorlog, een bloedige strijd werd gevoerd om de onafhankelijkheid. Als militair, dienstplichtige, ambtenaar, kunstenaar, onafhankelijkheidsstrijder, of als kind. De zoon van een nationalistische leraar, bijvoorbeeld, die als jongetje zijn vader verloor, drie maanden nadat die een jaar lang door Nederlanders gemarteld was. Een verhaal dat diepe indruk maakte op Hoek. "We zijn ons maar weinig bewust van de enorme nasleep die de oorlog en het kolonialisme hebben gehad voor de bevolking daar."

Al die getuigenissen combineerde Hoek met uitgebreid onderzoek in (privé)archieven tot één verhaal, De strijd om Bali. Imperialisme, verzet en onafhankelijkheid, 1846-1950, dat weinig over laat van het beeld van Bali als paradijselijk en vredig eiland. Van meet af aan leverde de bevolking strijd tegen het Nederlandse imperialisme. Ook tijdens de onafhankelijkheidsoorlog die op Bali stevig woedde.

Prachtige tempels, eeuwenoude tradities, witte stranden en mooie vrouwen in sarongs. Dat beeld van Bali als paradijselijk eiland werd door de Nederlandse koloniale macht zorgvuldig opgebouwd en in stand gehouden, onder meer via toerisme, schrijf je.
“Ja, al snel nadat Bali werd veroverd [halverwege de negentiende eeuw, red.], is het toerisme opgezet. Ondertussen werd de Balinees afgeschilderd als vredig en loyaal. Het werd op dat moment niet zo gezien in Nederland, maar dat was een politieke manoeuvre om de Balinese bevolking onder controle te houden. Balinezen werden gezien als mensen die het leuk vonden om te figuurzagen, te schilderen en primitieve dingen te doen. Dat ze ook politieke aspiraties hadden en onderdeel wilden uitmaken van de moderne wereld werd volledig onderdrukt. In mijn boek leg ik dat uit aan de hand van het bezoek van de gouverneur-generaal Van Starkenborgh Stachouwer, die [in 1937, red.] vanuit Java Bali bezocht. Hij krijgt een prachtig plaatje gepresenteerd van een primitieve, loyale bevolking. Maar als je naar Balinese bronnen kijkt, zie je dat er een heel andere realiteit achter schuilging, van armoede, uitbuiting en racisme. De Indonesiër werd als zeer minderwaardig gezien en zo behandeld. En dat is lang onvoldoende in de Nederlandse geschiedenisboeken terechtgekomen.”

Het is ook een mythe dat de onafhankelijkheidsoorlog op Bali rustig zou zijn verlopen. Je ontdekte dat er een systeem van gevangenkampen, tangsi’s, bestond, waarin nationalisten door Nederland werden gemarteld en gedood. Gevangenen moesten bijvoorbeeld op een stroomkabel bijten tot de tanden uit hun mond schoten. Waarom wisten we daar niks over?
"Het is op de eerste plaats tekenend voor de manier waarop de koloniale propaganda van destijds, waarin dit geweld is weggemoffeld, ook in de geschiedschrijving heeft doorgewerkt. Woordgebruik als ‘politionele acties’ doen niet bepaald denken aan de praktijk van gevangenkampen. Ook lag de nadruk steeds op Java, en niet op wat er in Oost-Indonesië gebeurde, daarin heb ik geprobeerd verandering te brengen.

Maar dit lag ook op Bali zelf niet aan de oppervlakte, want Balinezen praten niet graag over geweld en ik ben verhalen over gevangenkampen ook niet tegengekomen bij Balinese historici. Pas laat in mijn onderzoek viel het me op dat iedereen, als ik naar geweld vroeg, sprak over tangsi’s. Toen ben ik er specifiek naar gaan zoeken. Een voorbeeld is het verhaal van mevrouw Van der Zee, een Nederlands-Indische dame. Zij vertelde me een heel indrukwekkend verhaal: als jong meisje had zij in een militair kamp gezeten en gezien hoe haar vader thuiskwam met gedode Balinezen of Japanners – ze wist als kind natuurlijk niet wie dat waren – en hen uit zijn truck gooide. Ook had ze martelingen gezien. Ze was er de rest van haar leven door getraumatiseerd. Waar het was op Bali, dat wist ze niet, maar ik heb de militaire papieren van haar vader opgevraagd. Toen ik zag waar hij gestationeerd was, ben ik daar met onderzoeksters Ni Ketut Sudiani en Ni Made Frischa Aswarini heen gegaan en hebben we het kamp uiteindelijk gevonden, het was nog helemaal in de oude stijl. Een jaar later vonden we iemand die er als jongetje vlakbij woonde en de geschiedenis vanaf de andere kant heeft bekeken, van buiten het kamp. Hij zag de trucks langskomen en vroeg zich af wat erin zat. Later zag hij er gehavende mensen uit komen.

Uit mijn onderzoek bleek dat het geweld vooral geconcentreerd was in die tangsi’s, waardoor het werd afgeschermd – ondertussen leek het in de steden betrekkelijk rustig. Het was voor de bevolking niet altijd duidelijk wat er in die kampen gebeurde, maar ik heb veel mensen gesproken die toen kind waren en nieuwsgierig door het hek hebben gekeken. Dat vond ik heel intrigerend, zeker aangezien meerdere historici tegen mij hadden gezegd: je hoeft niet naar Bali te gaan, want al die mensen zijn allang dood.”

Hoe komt het dat er zo weinig oral history is gedaan, onderzoek naar verhalen van gewone mensen?
“Veel leidende koloniale historici hebben, hoewel ze inmiddels wel zijn gedraaid, lange tijd weinig interesse getoond in oral history, waardoor de nadruk van het perspectief in de geschiedschrijving teveel op de machthebbenden is gelegd. Voor mij sprak daar een desinteresse uit voor de beleving van gewone mensen, en voor geschiedenis van onderop. En daarbij speelt het positivistische academische idee dat er een sterk onderscheid is tussen enerzijds harde feiten en anderzijds subjectieve stemmen.”

Hoe ga je zelf om met die subjectieve verhalen en waarnemingen? De een kan zich misschien 50 doden herinneren, terwijl de ander er 200 zag.
“Het hele punt is dat het koloniale archief ook subjectief is, je kunt je afvragen of wat erin staat waar is. Zonder dat archief had ik dit boek nooit kunnen schrijven, maar je moet andere bronnen ertegenaan houden om kritisch te kunnen reflecteren op wat er is gebeurd. Daarom heb ik in mijn onderzoek die verschillende bronnen met elkaar in verbinding gebracht: oral history én archief, Balinese én Nederlandse bronnen, een methode die nog niet veel is toegepast.”

Het is dus heel belangrijk om ook Indonesische perspectieven op deze geschiedenis mee te nemen. Toch hoor je vaak dat Indonesiërs er zelf niet zo mee bezig zouden zijn, en dat ze het alleen maar leuk vinden als er Nederlanders langskomen. Hoe heb je dat op Bali ervaren?
“Dat sentiment heb ik op Bali ook gezien. Een Nederlands stel dat foto’s stond te maken van een monument ter herdenking aan de Revolutie op Bali, had geen idee waar ze eigenlijk naar keken. Ze wisten niet dat de onafhankelijkheidsoorlog ook op Bali had gewoed. ‘Daar zijn die Balinezen helemaal niet mee bezig,’ zei de vrouw, ‘die willen naar de toekomst kijken.’ Dat vond ik heel tekenend, dat zit diep in ons gedachtengoed verankerd.

Het is voor mij als buitenstaander natuurlijk moeilijk om te bepalen hoe de Balinezen er zelf echt naar kijken. Daarom is het goed dat ik het onderzoek heb gedaan met twee Indonesische onderzoeksassistenten. Zij kennen de culturele codes en verschillende dialecten, waardoor je goede gesprekken krijgt. Verhalen over kolonialisme en de oorlog liggen niet aan de oppervlakte en je moet doorvragen, dat is waar. Maar ik weet zeker dat als je als toerist heel geïnteresseerd bent en doorvraagt, je een gesprek krijgt.”

Er is al veel veranderd sinds je in 2012 aan dit onderzoek begon. Er is een groot onderzoek geweest naar de onafhankelijkheidsoorlog door het NIOD en andere instituten, er zijn tentoonstellingen houden en boeken gepubliceerd. Hoe staan we er nu voor, en hoe kunnen we recht doen aan deze geschiedenis?
“Dat is een moeilijke vraag. Het is inderdaad zo dat de sfeer helemaal is omgeslagen. Toen ik begon was er stilte en een muur van weerstand, nu kun je geen krant meer openslaan of het gaat over het koloniale verleden. Ik vind dat een goede ontwikkeling en ook een enorm pluspunt dat we inmiddels verder kijken dan alleen het geweld in Indonesië tussen 1945-1949 en dat er meer aandacht is gekomen voor het bredere, koloniale verhaal, zoals voor de slavernij in Azië. Voor de toekomst van het wetenschappelijk onderzoek vind ik het heel belangrijk dat er meer wordt samengewerkt met Indonesische onderzoekers, die ook toegang moeten krijgen tot de archieven hier.

Op politiek niveau valt er nog veel te winnen. Rutte heeft na de presentatie van de resultaten van het NIOD-onderzoek excuses gemaakt. Maar, dat blijkt ook uit mijn onderzoek, de Revolutie valt moeilijk te begrijpen als je die niet vanuit de koloniale voorgeschiedenis analyseert. Dus als je excuses wilt aanbieden en daarmee verzoening beoogt, dan moet je je niet beperken tot militair geweld maar het koloniale project in zijn geheel veroordelen. Daar heb ik geen excuses voor gehoord. Ook bleven oorlogsmisdaden onbenoemd. Tot slot hoop ik van harte dat meer Nederlandse regeringsvertegenwoordigers herdenkingen gaan bezoeken, zoals die op Bali.”

In Nederland herdenken we op 15 augustus het einde van de Tweede Wereldoorlog in voormalig Nederlands-Indië , waarbij we stilstaan bij alle slachtoffers van de Japanse bezetting, die eindigde op 15 augustus 1945. Twee dagen later, op 17 augustus, werd de Republiek Indonesië uitgeroepen. Nederland accepteerde dat niet en er brak een onafhankelijkheidsoorlog uit (in Indonesië de Revolutie genoemd), die duurde totdat Nederland eind 1949 de souvereiniteit overdroeg. 17 augustus is een belangrijke nationale feestdag in Indonesië.

quote:

Op zondag 19 juni 2022 13:27 schreef AgLarrr het volgende:
[ ]

Blijken de Russen zich min of meer al eeuwen te gedragen zoals ze nu doen... Het gedrag van het westen mbt internationale politiek is veel grilliger.

quote:

Op maandag 22 augustus 2022 07:28 schreef Jan_Onderwater het volgende:

[..]
Is een goed boek, bij tijd en wijle langdradig, maar laat goed zien dat de RAF veel meer een criminele terreurorganisatie waren dan dat er enige politieke diepgang was. Wat ik jammer vond is dat de rol van de Stasi niet meer werd uitgelicht.

quote:

Op maandag 22 augustus 2022 19:29 schreef TargaFlorio het volgende:

[..]
Heb ik al een tijd op mijn lijst staan maar het is een behoorlijk dikke pil en zie daar wat tegen op. Ander minpunt is dat hij in het Nederlands of Engels niet als e-book te koop is.

quote:

Op maandag 22 augustus 2022 19:32 schreef Jan_Onderwater het volgende:

[..]
Als je niet heel erg in het thema geinteresseert bent dan is het ook niet echt een aanrader, het meeste is inhoudelijk en langdradig.

quote:

Op maandag 22 augustus 2022 16:09 schreef Idisrom het volgende:

[..]
Is dat Alexander I op de omslagafbeelding?

quote:

Op maandag 22 augustus 2022 19:38 schreef TargaFlorio het volgende:

[..]
Het onderwerp vind ik wel interessant.
Is het langdradig door de schrijfstijl of de details?

quote:

Op maandag 22 augustus 2022 19:45 schreef AgLarrr het volgende:

[..]
Die middelste lijkt mij von Bickmarck, dus dat lijkt me niet. Eén of andere Oostenrijker misschien

Ik kan het iig zo gauw niet vinden..

quote:

Op maandag 22 augustus 2022 19:45 schreef AgLarrr het volgende:

[..]
Die middelste lijkt mij von Bickmarck, dus dat lijkt me niet. Eén of andere Oostenrijker misschien

Ik kan het iig zo gauw niet vinden..

quote:

Op maandag 22 augustus 2022 16:09 schreef Idisrom het volgende:

[..]
Is dat Alexander I op de omslagafbeelding?

quote:

Op vrijdag 26 augustus 2022 22:38 schreef Jan_Onderwater het volgende:
Interessant over de RAF is de Netflix docu over de moordaanslag op de Treuhand manager Rohwedder, de man die verantwoordelijk was voor het afwikkelen van de failliete DDR na de val van de muur. Hij werd vermoord door de RAF (tenminste, zij zouden het hebben gedaan) en in deze serie worden ook een paar voormalige RAF leden geïnterviewd. Zonder enige spijt of zelfkritiek voor de moorden die ze begingen.

quote:

Op zaterdag 27 augustus 2022 11:51 schreef TargaFlorio het volgende:

[..]
Prima documentaire. Als ik me goed herinner ook wel sterke links met voormalige Stasi medewerkers.

quote:

De Nederlander als gokker en graaier

Wist u dat Nederland het vierde belastingparadijs ter wereld is, na de Britse Maagdeneilanden, de Kaaimaneilanden en Bermuda? Dat Nederland in de afgelopen dertig jaar is uitgegroeid tot de een na grootste ontvanger van Russische investeringen in de EU, na Cyprus? Dat de Amsterdamse Zuidas – na Londen – hét financieel en juridisch centrum voor Russische belangen is?

Volgens economisch journalist Roel Janssen is dit alles geen merkwaardig toeval, maar past Nederlands dubieuze rol in de financiële wereld binnen een eeuwenlange traditie. Hij schreef er het boek Gokkers en graaiers over, en is zondag te gast.

quote:

Op zaterdag 25 maart 2023 10:13 schreef Hexagon het volgende:
[ afbeelding ]

quote:

Artikel door: Marnix Verplancke
Amitav Ghosh over zijn nieuwe boek: “De kritiek die Marx op het kapitalisme had was meestal terecht”

De ecologische crisis gaat hand in hand met de militaire expansie van vandaag, aldus Amitav Ghosh. Beide zijn immers het gevolg van eenzelfde imperialistisch en kapitalistisch denken: “We zitten middenin WO III. De wereld is beetje bij beetje aan het instorten, alleen zien we dat hier nog niet.”

[Interview] In de late middeleeuwen kon je voor een handvol nootmuskaat een huis kopen. Het bruine schaafsel van de muskaatnoot werd immers niet alleen gebruikt om voedsel een wonderlijk exotische smaak te schenken, het zou ook een wondermiddel tegen de pest zijn, beweerden artsen. Het werd daardoor een symbool van luxe en rijkdom. Ook de zeldzaamheid van de muskaatnoot speelde natuurlijk mee. De bomen waaraan ze groeide kwamen alleen op de Indonesische Banda-eilanden voor. Wie de handel met die eilanden beheerste, werd slapend rijk en dus eiste de Verenigde Oost-Indische Compagnie van de lokale bevolking dat die alleen met haar zaken zou doen. Maar die zag het anders. Kwamen er Portugezen of Britten met een buidel geld langs, dan werden zij net zo goed bediend. Contractbreuk, schreeuwden de Nederlanders, waarna ze Jan Pieterszoon Coen met negentien schepen en een paar duizend soldaten op de eilanden afstuurden. Er zou voor eens en altijd komaf gemaakt worden met die 15.000 onbetrouwbare Bandanezen, en dus werden deze in 1621 op de paar honderd na die wisten te vluchten, allemaal afgeslacht en vervangen door Indiërs en zwarte slaven uit Madagaskar. Daarna liep de handel op rolletjes.

Voor de Indiase schrijver Amitav Ghosh, die de eilanden in 2016 bezocht en er op heel wat herdenkingsmonumenten, standbeelden en zelfs een heus fort Belgica stootte, is de genocide op de Banda-bevolking typerend voor de wijze waarop het westen de aarde heeft gekoloniseerd en onderworpen aan haar imperialistische ideologie. Voor de Bandanezen waren de muskaatbomen een deel van hun lokale cultuur, voor de Nederlanders stonden ze voor grondstof, handel en rijkdom, net zoals die Bandanezen zelf trouwens, die om de efficiëntie te bevorderen best vervangen konden worden door slaven, nog zo’n grondstof die je wereldwijd kon inzetten. Daar werd de westerse mechanistische wereldbenadering gebaseerd op het denken van filosofen als René Descartes, Francis Bacon en Robert Boyle voor het eerst op grote schaal in de praktijk gebracht, schrijft Ghosh in De vloek van de nootmuskaat, en dat we vandaag met een klimaatcrisis kampen is daar een rechtstreeks gevolg van.

Dat de klimaatverandering samenhangt met het kapitalistisme, zoals veel denkers vandaag opperen, lijkt dus voor de hand te liggen, maar om de ware dynamiek te begrijpen moeten we verder terug de geschiedenis in, beweert Ghosh wanneer we hem via Zoom vanuit zijn woonplaats New York spreken: “De strijd om de muskaatnoot dateert van begin zeventiende eeuw, toen er van kapitalisme nog geen sprake was, al zou je de Verenigde Oost-Indische Compagnie wel een proto-kapitalistische organisatie kunnen noemen. Het gaat dus over imperialisme. Het kapitalisme is natuurlijk wel een belangrijke speler in het verhaal van de klimaatverandering. De onophoudelijke drang om te kopen, te verkopen en te consumeren weegt zwaar op ons energieverbruik en onze uitstoot, maar wanneer je daar al te zeer op focust verlies je de geopolitieke motor achter de klimaatverandering uit het oog: de wereldwijde strijd om militaire en economische dominantie. Kijk wat er vandaag gebeurt. De VS, Groot-Brittannië, Rusland en China zijn bezig aan een krachtmeting van lange duur met als doel het behalen van de geopolitieke overheersing. In de VS wordt 80% van het wetenschappelijk onderzoek bekostigd door het militair apparaat. Een groot deel van de Amerikaanse economie behelst militaire uitgaven. Ik denk daarom dat alleen focussen op het kapitalisme naast de kwestie is. Het gaat om een geopolitieke strijd. En dat zie je ook wanneer je naar de geldstromen kijkt. Er wordt veel lippendienst bewezen aan het klimaat en de planeet, maar wanneer het erop aankomt doet men toch iets anders. Binnen de paar dagen na het begin van de oorlog in Oekraïne kreeg het land van de Britten voor 2,3 miljard dollar aan wapens toegestopt. Hoeveel hebben ze vrijgemaakt voor de slachtoffers van de aardbeving in Turkije of de klimaatcrisis? Nog geen fractie van dat bedrag.”

Een niet zo fraai staaltje hypocrisie?

“Zo kun je het niet eens noemen, want niemand verbergt iets. De bedragen worden gewoon gepubliceerd in de pers.”

Toont de huidige oorlog ook niet dat macht en fossiele brandstoffen hand in hand gaan?

“Natuurlijk, al was het maar omdat een leger enorm veel brandstof nodig heeft, en niet meteen hernieuwbare. Het Amerikaanse leger is een van de grootste energieverbruikers van de hele wereld. Een niet-nucleair vliegdekschip verbruikt 21.500 liter brandstof per uur, een F-16 6500 liter, en wanneer de naverbrander werkt 55.000 liter. Fossiele brandstoffen staan al sinds de negentiende eeuw centraal in de geopolitieke strijd. Een van de belangrijkste redenen waarom Amerika aan een machtsexpansie begon op de Grote of Stille Oceaan was het creëren van kolenopslagplaatsen. Vandaar dat het Hawaï absoluut in zijn invloedssfeer wilde. Zelfs Commodore Perry (1794 – 1858), die de eerste Amerikaanse expeditie naar Japan leidde, deed dat om steenkool te vinden.”

Dat zal toch veranderen wanneer fossiele brandstoffen verdwijnen? Hernieuwbare energie is toch veel democratischer in de zin dat de zon overal schijnt en het overal waait?

“Fossiele brandstoffen zijn inderdaad heel erg vervlochten geraakt in de militaire strategie van een land als de VS. Daarom zijn ze ook moeilijk weer uit elkaar te halen. Amerika wil niet alleen zijn eigen energiebevoorrading veiligstellen, het wil in staat zijn anderen die energie te ontzeggen. Vandaar dat het land aanwezig is in de Straat van Hormoez en die van Malakka, omdat het zo de olietrafiek naar China kan controleren. Want zelf heeft het die olie niet nodig. Door fracking en schaliegas is het land zelfvoorzienend. En toch is het ondenkbaar dat het zijn militaire bases in het Midden-Oosten zou opgeven. Het draait allemaal om de wil tot macht en het is die wil die aan de basis ligt van de huidige planetaire crisis. Europa en de VS vechten om die macht met Rusland en China en ik vrees dat die strijd niet meer zal stoppen. Die gaat door tot de finish en het lijkt erop dat de dominerende partijen de wereld eerder willen vernietigen dan hem uit handen geven.”

We moeten ons dus opmaken voor een lange, hevige oorlog?

“Dat denk ik ja. We zitten middenin WO III. De wereld is beetje bij beetje aan het instorten, alleen zien we dat hier nog niet. Maar kijk naar Zuid-Azië. Het leek even alsof Myanmar op de goede weg was, maar dat land is inmiddels een ramp. Sri Lanka is zowel economisch als politiek ingestort. Vorige zomer vluchtte de president naar Singapore. Het is een failed state. Met Pakistan gaat het van kwaad tot erger en misschien gaat het wel dezelfde weg op als Sri Lanka. Afghanistan is naar het stenen tijdperk gebombardeerd. Iran is een ramp, en over Syrië en Zuid-Turkije kunnen we maar beter zwijgen. De horror lijkt steeds meer om zich heen te grijpen. En ook het zelfzekere westen blijft niet gevrijwaard. Dat de VS zomaar drie ongeïdentificeerde vliegende objecten uit de lucht schiet zonder te weten waar ze mee te maken hebben zegt voldoende over de huidige zenuwachtigheid. Eerst schieten en dan vragen stellen. Of kijk naar de Britse politiek die ten prooi lijkt te zijn aan hysterie. Al te lang hebben we onszelf wijsgemaakt dat de wereld door rationele mensen wordt geleid, en dat aan de hand van rationele principes. Vandaag blijkt duidelijk dat dit niet zo is.”

En op economisch vlak is het al niet veel beter gesteld? We lijken van de ene crisis naar de andere te strompelen.

“Het systeem is aan het rotten vanuit de kern. Dit najaar komt er een nieuw boek van me uit, gebaseerd op de research die ik gedaan heb voor de romantrilogie bestaande uit Sea of Poppies, River of Smoke en Flood of Fire. Die ging over de negentiende-eeuwse opiumhandel. Het kapitalistisch systeem was toen volledig afhankelijk van die handel. De winsten ervan waren de olie die het draaiende hield. Veel nog steeds bestaande instituten werden met die winsten opgericht, HSBC bijvoorbeeld, de grootste bank ter wereld. Het merendeel van de oprichters en leden van de raad van bestuur waren opiumhandelaars. Misschien heb je al van de term Boston brahmins gehoord, de Amerikaanse aristocratie bestaande uit de grote, rijke families die nogal wat presidenten voortbracht, zoals Franklin Roosevelt en Calvin Coolidge. Zij dankten hun fortuin aan de opium. En dan was er nog de slavenhandel natuurlijk, die andere pijler van de Amerikaanse economie. Het idee dat die rijkdom op een ethische manier is verworven is dus een illusie.”

U trekt in uw boek een parallel tussen de genocide op de Bandanezen van 1621 en die op de Noord-Amerikaanse Pequot-indianen van 1637. Ook daar dienden de oorspronkelijke bewoners te verdwijnen omdat ze niet pasten in het imperialistische systeem. Het kapitalisme gaat dus niet om vrije handel maar om geweld?

“Absoluut. Een voorbeeld daarvan zijn de opiumoorlogen die tussen 1839 en 1860 uitgevochten werden door de Britten en de Chinezen. In India werd op massale schaal opium gekweekt, waarna de Britten die naar China exporteerden. Dat land werd door de opiumverslaving van zijn bevolking geconfronteerd met een enorme gezondheidscrisis en wou daarom de import verbieden. Dat kan zomaar niet, reageerden de Britten, hier wordt het principe van de vrije handel met voeten getreden, en dus brak in 1839 de eerste opiumoorlog uit. Die oorlog leidde uiteindelijk tot de Taipingopstand die in Zuid-China tussen 1850 en 1864 twintig tot dertig miljoen levens eiste, het grootste bloedbad van de negentiende eeuw. De ideologie van de vrijhandel is de meest destructieve die ooit heeft bestaan. In naam van de vrijhandel weigerden de Britten tussen te komen in de vele Indiase hongersnoden tijdens de negentiende eeuw, die naar schatting dertig miljoenen doden hebben geëist. We kunnen zomaar geen noodhulp uitdelen zeiden ze, want dat zou de vrijhandel ondermijnen. We hebben het zo graag over wat er in de Sovjetunie gebeurde onder Stalin of in China onder Mao, en terecht, we moeten het daarover hebben, maar waarom horen we zo weinig over de slachtoffers van de vrijhandel? Want misschien zijn er dat wel meer. Misschien zijn we wel allemaal medeplichtig in het verbergen van die waarheden. Vandaag zijn veel mensen verontwaardigd dat bedrijven als BP, ExxonMobil en Shell een halve eeuw geleden al wisten dat het klimaat aan het veranderen was door hun olie. Dat blek uit onderzoek dat ze zelf bekostigden. Ze verborgen het. Hoe is het toch mogelijk dat we zo misleid werden, vragen we ons dan af. Maar kijk naar de negentiende eeuw, specifiek naar de opiumhandel, en je ziet hoe al die vrome protestantse Boston brahmins met de ene hand opium verkochten en met de andere kerken bouwden. Die schijnheiligheid ligt aan de basis van ons imperialistische kapitalisme. “

Het lijkt soms alsof de oude marxisten op de trein van de klimaatverandering gesprongen zijn, waarbij ze Marx voorstellen als een oplossing voor de crisis. Hoe serieus moeten we hen nemen?

“De kritiek die Marx op het kapitalisme had was meestal terecht, en de analyses die hij maakte hadden het bij het rechte eind. Maar kijk naar de manier waarop er in staten die zich op het gedachtengoed van Marx beriepen, omgegaan werd met de natuur en je merkt meteen dat dit niet anders is dan in kapitalistische. In de Sovjetunie en China leidde het marxisme tot regelrechte ecologische catastrofes. Die staten geloofden immers net zo hard in de industrialisering als de weg naar een betere toekomst dan de VS of Groot-Brittannië. En vandaag is het niet anders. De Indiase communistische partij komt bijzonder fanatiek op voor de industrialisering van het land. Een van haar grote slogans is: ‘economie, geen ecologie’. Die partij propageert nog steeds het aanplanten van GGO’s en de industrialisatie van de landbouw. Ik merk dat ik op veel punten een linkse jongen ben, maar niet dat soort linkse jongen. Ik zou eerder pleiten voor een democratisch socialisme in plaats van een wereldvreemd theoretisch marxisme.”

Het imperialistische en kapitalistische systeem heeft ons in de klimaatproblemen gebracht. Is het dan niet in staat om er ons ook weer uit te krijgen? Door geo-engineering bijvoorbeeld?

“De klimaatcrisis is een ongewilde consequentie van onze technologie. Steenkool, olie en gas verbranden heeft ons leven heel wat makkelijker gemaakt, maar er zat ook een keerzijde aan het plaatje. Al in het midden van de negentiende eeuw was het broeikaseffect bekend. Hoe ingrijpender de technologie, hoe ingrijpender ook de ongewilde consequenties kunnen zijn, en dus zullen die bij geo-engineering gigantisch worden. Een van de voorstellen is aerosol in de stratosfeer pompen om zo de weerkaatsing van de zon te verhogen, waardoor de temperatuur op aarde zou dalen. Wat zal de ongewilde consequentie daarvan zijn? Ieder ingrijpen van deze aard is in het recente verleden rampzalig gebleken. Dus waarom blijven we in dergelijke technologische mirakels geloven? Denk bijvoorbeeld aan de Groene Revolutie, het kind van de technologische wedloop tussen het Westen en de Sovjetunie, waarbij vanaf de jaren 1960 op grote schaal werd gewerkt met kunstmest, pesticiden en nieuwe zaden, waardoor de opbrengsten veel groter werden. Maar in de long run is die revolutie in India op een ramp uitgelopen. Het gebruik van chemische bestrijdingsmiddelen heeft ecosystemen vernietigd, bodems verarmd en oppervlaktewateren vergiftigd. Grote delen van noordelijk India zijn daardoor ongeschikt geworden voor landbouw. Geo-engineering is het bedenksel van technologen en ingenieurs die gesteund worden door elite-universiteiten als Harvard en Yale. Maar wie zal ze ten goede komen? Niet de armen uit India of Afrika. De kans is groot dat geo-engineering zal leiden tot het uitblijven van de moesson. Twee miljard mensen zijn in Zuid-Azië van die moesson afhankelijk voor hun overleven. Maar daar wordt niet echt rekening mee gehouden. Het enige wat men voor ogen heeft is het verlengen van de huidige westerse, op hoge consumptie gebaseerde levensstijl. En in feite is dat niets nieuws onder de zon, want dat is wat onze technologie altijd al heeft gedaan.”

Vandaar het succes van de elektrische auto?

“Natuurlijk, want die geeft ons de illusie dat we ons gedrag helemaal niet moeten aanpassen aan de nieuwe realiteit. Wanneer je er even bij stilstaat zie je meteen dat omschakeling naar de elektrische auto volstrekt absurd is. Die batterijen wegen gigantisch veel en gaan niet lang mee. De emissies die gepaard gaan met het bouwen van een elektrische auto zijn heel groot. Die auto’s zijn gewoon meer van hetzelfde. Wie ooit in een Tesla heeft gezeten, zal dit alleen maar bevestigen. Het idee dat we zuiniger moeten omspringen met energie en grondstoffen is de ontwerpers van die auto helemaal vreemd. Het idee dat elektrische auto’s de planeet zullen redden is gewoon lachwekkend.”

Maar wat zal haar dan wel redden?

“Ik heb niet de pretentie dé oplossing te bezitten. We leven in duistere tijden wat dat betreft en ik denk niet dat er één oplossing is. Vandaag gaan we trouwens volstrekt de verkeerde kant op. Even was er hoop. In 2018 begon Greta Thunberg met haar klimaatstakingen en die kregen wereldwijd navolging. Corona maakte een einde aan die beweging en ze is nadien nooit meer op gang gekomen. Nu zitten we met de oorlog in Oekraïne, waardoor fossiele brandstoffen weer helemaal terug zijn van weggeweest en er op grote schaal geïnvesteerd wordt in wapens, geld dat anders naar de omschakeling naar een klimaatneutrale economie zou kunnen gaan. Europa en Japan zijn aan het remilitariseren, voor honderden of duizenden miljarden. Durf jij met de hand op het hart beweren dat we serieus bezig zijn met het aanpakken van de klimaatverandering? Ik alleszins niet. Het is precies zoals Greta Thunberg zegt: bla bla bla.”

U schuift toch een anti-mechanistisch alternatief naar voor?

“Een paar jaar geleden erkende het hoogste Nieuw-Zeelandse gerechtshof de rechten van een rivier als levend wezen. Hetzelfde is in IJsland gebeurd met gletsjers, en wanneer er een verdwijnt houdt men er een uitvaartceremonie voor. Een van de weinige positieve gevolgen van de huidige klimaatcrisis is dat mensen duidelijk zien dat onze mechanistische en uitbuitende kijk op de wereld die hand in hand gaat met onze westerse rationaliteit niet langer houdbaar is omdat hij de planeet in een diepe malaise heeft gedompeld. We moeten weg van het idee dat we alles op grote schaal moeten organiseren. We moeten af van het universele denken en zoveel mogelijk lokaal doen, in overeenstemming met de eisen van de locale ecologie, omgeving en culturele praktijken. We moeten dus niet denken dat er één grote oplossing bestaat. Er zijn gewoon miljoenen kleine oplossingen.”

Maar dergelijke lokale oplossing steunend op lokale tradities en gebruiken bestaat toch al lang niet meer in grote delen van de wereld?

“In West-Europese landen als België, Nederland of Duitsland zal dit inderdaad zo zijn. Maar er zijn echt nog genoeg andere die wel degelijk lokale culturen hebben, zoals Italië bijvoorbeeld. Niet zo lang geleden was ik in de Franse Bourgogne-streek en het viel me op hoe geen enkel dorp er nog een winkel heeft. Mensen springen in de auto en rijden naar de Hypermarché aan de rand van de meest nabij gelegen stad, veertig kilometer verderop. In Italië bestaan die kleine lokale winkels nog wel, wat wij schattig vinden, maar toch ook wat achterlijk. En precies daar gaan we in de fout. Die Italianen hebben juist hun weerstand behouden tegen het nefaste universalisme. En daarin staan zij niet alleen. Ik ben er zeker van dat dit in Polen, Hongarije en Tsjechië ook zo is. Vandaar dat die landen ook zo wantrouwig staan tegenover de EU, want die zien ze als een organisatie die net alle lokale initiatieven wil doodknijpen. Overal ter wereld bestaan er netwerken van mensen die bezig zijn met het uitdenken van lokale oplossingen. Wij hebben daar meestal geen weet van. We kennen ze niet. En gelukkig maar, want als we ze wel zouden kennen zouden ze niet lang meer bestaan. Door het grote geld gesteunde experten kunnen het immers niet hebben dat er op lokaal en familiaal niveau oplossingen worden gevonden. Ze willen die zelf leveren.”

Moeten we de wereld herbetoveren?

“Max Weber had het over de onttovering van de wereld die het gevolg zou zijn van de westerse rationaliteit en technologie. Ik denk echter dat hij het verkeerd zag. Er was van onttovering geen sprake. De oude betovering van de magie werd gewoon vervangen door die van de technologie. Zoals de filosoof Bruno Latour zei: het idee van de moderniteit is in feite een fantasie. Het tragische is dat die technologische fantasie zo centraal is komen te staan in ons wereldbeeld, ook wanneer het over de klimaatcrisis gaat. Neem bijvoorbeeld het Akkoord van Parijs uit 2015. Daarin wordt veel belang gehecht aan het afvangen van koolstof. Alleen bestaat die technologie in de praktijk niet en zal die er ook nog lang niet zijn. En toch wordt dit naar voor geschoven als een oplossing. De technologische elite presenteert zich als rationeel en realistisch, terwijl ze in feite in de ban is van een vreemde betovering die niet durft te erkennen dat ze een betovering is.”

Zonder die technologische betovering zouden wij hier nu toch niet zitten Zoomen?

“Mijn grootouders hadden geen wasmachine of droogkast. Leidden zij daarom een minderwaardig leven? Wellicht waren ze zelfs gelukkiger dan wij vandaag. Tweederde van de Amerikaanse tieners heeft last van depressie en heeft geen doel in het leven, toonde een recent onderzoek. En dat dus in het technologisch meest geavanceerde land ter wereld. Wij denken dat rijkdom en luxe ons gelukkig maken, maar dat is niet zo. Het is heel moeilijk voor een cultuur die al eeuwenlang vertrouwt op haar mechanistische rationaliteit om te bekennen dat ze op een fout spoor zit. Maar toch zal het moeten, niet omdat een of andere filosoof dat zegt, maar omdat de aarde het eist.”

Over de auteur
Amitav Ghosh (1956, Calcutta, India) volgde zijn middelbare opleiding aan de Doon School in Dehradun, het Eton van India, waar ook Rajiv Gandhi, Vikram Seth en Anish Kapoor school liepen. Daarna studeerde hij Sociale antropologie in Oxford en ging hij aan de slag als journalist bij de Indian Express. Debuteerde in 1986 met The Circle of Reason, een picareske roman over een jonge Indiër die verdacht wordt van terrorisme en daarom het geluk gaat zoeken in Afrika en het Midden-Oosten. Hij kreeg er in 1990 de Prix Medicis Etrangère voor. Na het succesrijke The Glass Palace (2000) zette hij zich aan het schrijven van zijn Ibis-trilogie, Sea of Poppies (2008), River of Smoke (2011) en Flood of Fire (2015), waarin de Brits-Chinese opiumoorlogen centraal staan. Ghosh heeft ook altijd non-fictie geschreven, waarbij thema’s als fundamentalisme en postkolonialisme aan bod kwamen en sinds het verschijnen van The Great Derangement: Climate change and the Unthinkable (2016) ook de klimaatverandering.

De vloek van de nootmuskaat
Auteur(s): Amitav Ghosh
Oorspronkelijke titel: The Nutmeg's Curse
Vertaler(s): Grootveld, Menno
Recensent(en): Marnix Verplancke
Aantal Pagina's: 352
Publicatiejaar: 2023
Uitgever(s): Atlas Contact
ISBN: 9789045048123
ISBN E-Book: 9789045048130
Categorie(ën): Mens & Maatschappij, Natuurwetenschappen & Techniek
Trefwoorden: Milieucrisis, Planetaire Crisis, Zeeroute, Indische Oceaan, Nootmuskaat, Parabel, Klimaatverandering, Grondstoffen, Welvaart, Aarde

quote:

Op vrijdag 28 april 2023 07:29 schreef Bondsrepubliek het volgende:
Het boek The Nutmeg's Curse van Amitav Ghosh wat ik eerder al heb gelezen is nu ook vertaald in het Nederlands.
[ afbeelding ]
Ik stuitte op een interessant interview met de schrijver dat oorspronkelijk is verschenen in De Morgen.
[..]
https://bazarow.com/recen(...)-van-de-nootmuskaat/

quote:

Op zondag 14 mei 2023 11:21 schreef Jan_Onderwater het volgende:

[..]
Probleem met de natuur is niet Kapitalisme of Marxisme, of whatever, het probleem is mensen, net als de Bruine nachtboomslang op Guam

quote:

Op maandag 15 mei 2023 14:32 schreef Bondsrepubliek het volgende:

[..]
Het probleem is het gedrag van mensen en dan met name die van de westerse. De natuur heeft door de eeuwen heen weinig last gehad van de "inheemsen" die door de expansiedrift van de westerse mens (imperialisme) zijn gedecimeerd. En wat het westen betreft is de leefstijl van de rijken die daar leven weer veel schadelijker voor de natuur dan die van de rest. Dus om zomaar alle mensen over een kam te scheren is veel te kort door de bocht.

quote:

Op maandag 15 mei 2023 16:52 schreef Jan_Onderwater het volgende:

[..]
Dat heeft er alles mee te maken dat "Inheemsen" in bevolkingstoename in toom werden gehouden door misoogsten en ziektes. Industrialisering van landbouw, de groene revolutie en moderne geneeskunde hebben daar een einde aan gemaakt. De Nobele wilde is een fictie.

quote:

Op dinsdag 16 mei 2023 05:56 schreef Bondsrepubliek het volgende:

[..]
De kolonisten namen ziekten mee en gingen regelmatig over met de Bijbel in de hand tot wrede slachtpartijen. Daarnaast botste de wijze van verkrijgen van voedsel door de kolonisten met die van de inheemse bevolkingsgroepen. Daar hadden die laatsten nogal last van.
[ afbeelding ]

quote:

Vanaf de donkere dagen van de Tweede Wereldoorlog tot aan de Koude Oorlog was Sergej A. Kondrasjev een belangrijke speler in het beruchte Russische KGB-spionageapparaat. Door hard te werken en goed te begrijpen hoe het spionage- en politieke spel gespeeld wordt, "behandelde" hij Amerikaanse en Britse overlopers, rekruteerde hij westerse agenten als dubbelagenten, werkte hij als hoge officier op de Oost-Berlijnse en Weense KGB-bureaus en voerde hij speciale opdrachten van het Kremlin uit.

Tijdens een televisieprogramma over voormalige spionagemeesters in 1994 ontmoette Kondrashev een voormalige vijand, ex-CIA-officier Tennent H. "Pete" Bagley, die de Rus vroeg te helpen bij het schrijven van zijn memoires.
Omdat Bagley veel van Kondrasjevs carrière wist (ze hadden bij verschillende operaties tegenover elkaar gestaan), onthullen zijn indringende vragen en inzichten stukken nooit geopenbaarde spionagegeschiedenis die kunnen wedijveren met alles wat te vinden is in de pagina's van Ian Fleming, Len Deighton of John le Carré: huiveringwekkende verhalen over het overleven van Stalin's zuiveringen terwijl superieuren en collega's dat niet deden, over samenzweringen om de Berlijnse tunnel te onthullen, over het neerslaan van de Hongaarse Revolutie en de onafhankelijkheidsbewegingen van de "Praagse Lente", en over het helpen bij het regelen van de definitieve verwijdering van de lijken van Adolf Hitler en Eva Braun. Kondrashev geeft ook details over de even fascinerende propaganda en desinformatie van de KGB die de westerse houding tijdens de Koude Oorlog heeft bepaald.

Het maakt duidelijk dat de Sovjets (net als de Amerikanen btw) top nazi's rekruteerden voor technologie en spionage. Hoe Nagy verdween uit Boedapest tijdens de Hongaarse opstand.

Omdat publicatie van deze memoires door het regime van Poetin werd verboden, beloofde Bagley Kondrashev ze in het Westen te laten publiceren. Ze zijn nu beschikbaar voor iedereen die gefascineerd is door levendige verhalen over internationale intriges.

quote:

Er was een tijd dat vooral bedrijven zich door consultants lieten adviseren. Sinds de jaren tachtig schakelen ook overheden en instellingen op grote schaal consultancybureaus in. Inmiddels zijn we te afhankelijk geworden van bedrijven als McKinsey, PwC, Deloitte en KPMG. Consultancy belemmert innovatie en vertroebelt zakelijke en politieke verantwoordelijkheden. De adviesbureaus wekken ten onrechte de indruk objectieve expertise aan te bieden. Heel veel belastinggeld vloeit naar de adviessector, maar de toegevoegde waarde is twijfelachtig.
Mazzucato en Collington leggen machtsverschuivingen en afhankelijkheden bloot. Ze pleiten voor financiële en intellectuele versterking van overheden en instellingen. Ze laten zien hoe daarmee de publieke sector en onze democratie weer versterkt kunnen worden. Zeker voor de aanpak van grote maatschappelijke vraagstukken als de klimaatcrisis en de groeiende ongelijkheid in de wereld is een herijking hard nodig.

quote:

Waardenloze politiek
Hoe de Nederlandse politiek de kunst van het conflict verloor
Tom van der Meer

Het politieke midden heeft het belang van inhoudelijk politiek conflict verwaarloosd. Daardoor is het richtingloos, waardenloos en alternatiefloos geworden. De democratie is klemgeraakt tussen technocratie en populisme. Kunnen de middenpartijen zich nog bevrijden uit deze crisis?

Dit boek biedt een scherpe analyse van de Nederlandse politiek in de afgelopen decennia, en de Rutte-jaren in het bijzonder. In hun poging een zo groot mogelijke groep kiezers na te jagen, maakten middenpartijen zich juist inwisselbaar. Elf jaar lang namen zij hun toevlucht tot middencoalities. Op de grote politieke vraagstukken van onze tijd – van het Groninger gas tot stikstof en corona – vertrouwden deze opeenvolgende regeringen op technocratie. Het gevolg was dat een echte keus aan de kiezer werd ontnomen. Tom van der Meer laat zien waarom juist deze alternatiefloze politiek een voedingsbodem gaf aan het succes van BBB, NSC en PVV in 2023.

quote:

Boom:

Iedereen kent de minister-president. Hij is de regeringsleider, voert het woord bij belangrijke debatten en vertegenwoordigt de regering in het buitenland. Veel minder bekend is zijn ambtelijke ondersteuning. Daarvoor is in 1947 het ministerie van Algemene Zaken (AZ) opgericht. Dat staat onder leiding van een secretaris-generaal (SG). Over die laatste gaat dit boek. De SG is de hoogste ambtenaar achter de regeringsleider. Maar wie hij is, wat hij doet, hoe hij werkt en wat zijn invloed is, dat is bij velen onbekend.

De hoogste ambtenaar begint met een schets van de rol van de minister-president, de organisatie van AZ en de taak van de SG. Het bevat voorts portretten van de elf SG’s die er sinds de oprichting zijn geweest. Ingegaan wordt op hun persoonlijkheid, hun manier van werken, hun invloed en hun verhouding met enerzijds de premier en anderzijds de rijksdienst. In een apart hoofdstuk worden hun collega’s in acht andere landen beschreven. In het laatste hoofdstuk staat een aantal suggesties tot verbetering.

Onder 'Extra materiaal' is het rapport De hoogste ambtenaar in het buitenland te vinden, een uitgebreider overzicht van de hoogste adviseurs van de regeringsleider in acht andere landen.

Roel Bekker (1947) studeerde rechten aan de Rijksuniversiteit Groningen. Van 1970-1992 werkte hij bij het ministerie van VROM, de laatste zeven jaren als plaatsvervangend SG. Van 1992-1998 was hij partner van TwijnstraGudde Management Consultants. In 1998 werd hij SG van het ministerie van VWS. Van 2007-2010 was hij SG Vernieuwing Rijksdienst. Van 2007-2014 was hij tevens bijzonder hoogleraar Arbeidsverhoudingen in de publieke sector aan de Universiteit Leiden.

quote:

Op zaterdag 10 augustus 2024 15:44 schreef Bassie48 het volgende:
Deze onlangs aangeschaft:

[ afbeelding ]

Goed geschreven boek (Engels) van deze voormalige machtspoliticus, die voorstander is (was) van een "Realistische" politiek en niet van een politiek van moraliteit en waarden.

quote:

Op zaterdag 10 augustus 2024 15:55 schreef Jan_Onderwater het volgende:

[..]
Herny Kissinger, je omschrijft hem erg vriendelijk.

“Once you’ve been to Cambodia, you’ll never stop wanting to beat Henry Kissinger to death with your bare hands. You will never again be able to open a newspaper and read about that treacherous, prevaricating, murderous scumbag sitting down for a nice chat with Charlie Rose or attending some black-tie affair for a new glossy magazine without choking. Witness what Henry did in Cambodia – the fruits of his genius for statesmanship – and you will never understand why he’s not sitting in the dock at The Hague next to Milo¨ević.”

A. Bourdain

Betekend niet dat hij niet heel goed was in wat hij deed, goed als in, kundig. Het boek is ook erg goed, maar net zoals Il Principi van Machiavelli erg goed is.

quote:

Op zaterdag 10 augustus 2024 19:56 schreef Bassie48 het volgende:

[..]
Wat ik zei, Kissinger dacht in machtsdenken niet wat rechtvaardig was.

Ik ben een groot bewonderaar van hem. Europa zal om niet onder de voet te worden gelopen door China en de VS (en in mindere mate Rusland) machtspolitiek moeten uitoefenen en hun obsessie voor mensenrechten moeten laten varen.

quote:

Op zaterdag 10 augustus 2024 19:56 schreef Bassie48 het volgende:

[..]
Wat ik zei, Kissinger dacht in machtsdenken niet wat rechtvaardig was.

Ik ben een groot bewonderaar van hem. Europa zal om niet onder de voet te worden gelopen door China en de VS (en in mindere mate Rusland) machtspolitiek moeten uitoefenen en hun obsessie voor mensenrechten moeten laten varen.

quote:

Op zaterdag 10 augustus 2024 20:16 schreef -XOR- het volgende:

[..]
Het was een zeer intelligent man, en "Diplomacy" is een fantastisch standaardwerk van binnenuit. Deugen deed hij echter voor geen meter, maar goed, de VS is dan ook een schurkenstaat. Europa zal in de bilaterale betrekkingen met buitenlanden het principe van morele equivalentie moeten huldigen maar ik ben blij dat wij in de kern in ieder geval nog uitgaan van het categorisch imperatief.

quote:

Op zaterdag 10 augustus 2024 20:29 schreef Bassie48 het volgende:

[..]
De VS is geen schurkenstaat maar de wereldhegemoon die uitgedaagd wordt. Neemt niet weg dat er vraagtekens gezet kunnen worden bij sommige internationale acties/interventies van de VS. Maar hé wie zijn wij om met het vingertje te wijzen als voormalige kolonisator en slavenhandelaars?

quote:

Op zaterdag 10 augustus 2024 20:30 schreef -XOR- het volgende:

[..]
Rusland wordt ook uitgedaagd. De VS zijn net zozeer een schurkenstaat als Rusland dat is. Wij zijn wat linkser, bij ons is het postmaterialisme wat meer geinternaliseerd.

quote:

Op zaterdag 10 augustus 2024 20:34 schreef Bassie48 het volgende:

[..]
Rusland wordt niet uitgedaagd want zij zijn geen wereldmacht. Hun economie is vergelijkbaar met het totaal van de Benelux. Lachwekkend klein om langdurig powerplay te spelen. Zij hebben wel kernwapens maar die hebben Israel, Pakistan en vermoedelijk N-Korea ook.

quote:

Op zaterdag 10 augustus 2024 20:34 schreef Bassie48 het volgende:

[..]
Rusland wordt niet uitgedaagd want zij zijn geen wereldmacht. Hun economie is vergelijkbaar met het totaal van de Benelux. Lachwekkend klein om langdurig powerplay te spelen. Zij hebben wel kernwapens maar die hebben Israel, Pakistan en vermoedelijk N-Korea ook.

quote:

Op zaterdag 10 augustus 2024 15:44 schreef Bassie48 het volgende:
Deze onlangs aangeschaft:

[ afbeelding ]

Goed geschreven boek (Engels) van deze voormalige machtspoliticus, die voorstander is (was) van een "Realistische" politiek en niet van een politiek van moraliteit en waarden.

quote:

The writings of the white-supremacist columnist Samuel Francis, longtime contributor to the far-right publications Chronicles and the Washington Times, are another case in point, and Ganz is wise to read them carefully. The right, Francis suggested as early as 1992, was in need of “a political formula and a public myth that synthesize the attention to material-economic interests offered by the left with the defense of concrete cultural and national identity offered by the right.”

quote:

Ganz gets his title from the libertarian economist Murray Rothbard, who wrote a speech in 1992 titled “Right-Wing Populism” that pledged to “break the clock of social democracy.” Rothbard was thrilled by the presidential run that year of the paleoconservative Pat Buchanan, finding in Buchanan’s explicit appeals to white grievance something “exciting, dynamic, tough and confrontational.” The Republican establishment, led by the incumbent candidate George H.W. Bush, was too timid and polite, Rothbard wrote, too committed to a “measured, judicious, mushy tone.”

quote:

Op zondag 6 oktober 2024 11:38 schreef Jan_Onderwater het volgende:
@:Klopkoek Als je zo wars bent van onderdrukking, uitbuiting, vervolging, genocide, het schenden van mensenrechten, etc etc kloppekind, waarom ben je dan zo een aanhanger van Socialisme, dat in de vorige eeuw zo bewezen heeft in de praktijk dit te bedrijven?

quote:

Op zondag 6 oktober 2024 11:44 schreef Klopkoek het volgende:

[..]
Rusland was altijd al een zeer onvrije en ongelijke samenleving. Dat was het voor het communisme met lijfeigenschap (de laatste in Europa die dat af schafte) en zoals we weten ook na het communisme.

In de ontwikkelde wereld heeft de sociaal-democratie (en ook christendemocratie) veel goeds gebracht. Ook de New Deal in Amerika, zeker.

Het feit dat jij in staat bent dit te schrijven is indirect mede te danken aan het socialisme en de druk die dat uitoefende op het tegengaan van massale analfabetisme (lange tijd niet ongewoon in Europa).

Wat je ziet is dat de democratie weer langzaam op de terugtocht is. De gouden standaard daarvoor is 'V-Dem' in Goteborg en daar kun je gewoon zien dat Nederland langzaam erodeert de laatste 25 jaar. Sinds Bolkestein/Fortuyn en consorten.

quote:

Als je in de jaren tachtig als politiek verslaggever een praatje stond te maken met minister-president Ruud Lubbers, wist je eigenlijk nooit waar je aan toe was. Energiek ging hij het gesprek aan, maar al te vaak was zijn bijdrage eerder voer voor schriftgeleerden. Je dacht: wie van ons is nu in de war? Er klonk geen twijfel in de woorden van de premier. Maar iets klopte niet, vermoedelijk had het antwoord niets te maken met je vraag, maar het was moeilijk daar de vinger op te leggen.

(...)

Hoe ondoorgrondelijk is Lubbers aan het eind van het relaas? Valt best mee. De auteurs schreven een mooi leesboek dat goed laat zien hoe in de politiek toewijding en zelfs plichtsbetrachting hand in hand kunnen gaan met opportunisme en intrige. Lubbers kon verheven in de ruimte zwetsen met christelijk-esoterische teksten, maar, zo schrijven de auteurs, ‘hij was geen ideoloog, maar een pragmatisch, resultaatgericht zakenman’. Lubbers etaleerde zichzelf graag als een man van het midden, van het compromis en van verzoening. Van Merriënboer en Steenbergen noteren: ‘Onder het mom van verzoening wilde hij natuurlijk gewoon zijn zin krijgen.’

quote:

Op zondag 6 oktober 2024 11:52 schreef Jan_Onderwater het volgende:

[..]
Je beantwoord de vraag niet

quote:

Op zondag 17 november 2024 23:05 schreef Hexagon het volgende:
Dank voor de tip. Weet ik wat ik de sint moet vragen.

quote:

Op maandag 9 december 2024 11:54 schreef KoosVogels het volgende:
Ben nu 'De Domheid Regeert' van Sander Schimmelpenninck aan het lezen. Daarna begin ik aan 'In onze tijd: Leven in het Calamiteitperk' van Tim Fransen.

Laatste maanden een hele reeks politieke boeken afgewerkt:
- De Verdeelde Staten van Amerika van Charles Groenhuijsen
- Het raadsel Rutte van Wilma Borgman en Ron Fresen
- Wantrouwen in de Wandelgangen van Coen van de Ven en Jan Tromp
- Het Nieuwe IJzeren Gordijn van Rob de Wijk
- Michiel Vos in de VS
- Morele Ambitie van Rutger Bregman
- Beide boeken van Huib Modderkolk

Als iemand wil weten welke boeken aanraders zijn, vraag gerust.

quote:

Op maandag 9 december 2024 11:56 schreef xpompompomx het volgende:

[..]
Hoe is dat boekje van Schimmelpenninck?