Welk politiek boek heb je onlangs gekocht/gelezen

quote:

Op zondag 19 juni 2022 13:27 schreef AgLarrr het volgende:
[ afbeelding ]

Blijken de Russen zich min of meer al eeuwen te gedragen zoals ze nu doen... Het gedrag van het westen mbt internationale politiek is veel grilliger.

quote:

Op zondag 19 juni 2022 13:41 schreef Hexagon het volgende:
Memoires en politieke biografieën zijn doorgaans heel toegankelijk. De meer politiek inhoudelijke boeken zijn vaak wat wolliger.

quote:

Op zondag 19 juni 2022 10:12 schreef Hexagon het volgende:
[ afbeelding ]

Deze gisteren van de man zelf gekocht met een handtekening erin. Benieuwd of daar nog interessante dingen uit komen.

quote:

Op zondag 19 juni 2022 16:54 schreef Hexagon het volgende:

[..]
We gaat het ervaren.

quote:

Op zondag 19 juni 2022 18:09 schreef PotjeSambal het volgende:

[..]
Opmerking over die ghostwriter wel terecht. Verder vind ik Dittrich wel een o.k. kerel die inhoudelijk gezien een biografie verdient. Lhbti acceptatie e.d.

quote:

Op maandag 11 juli 2022 23:47 schreef Hexagon het volgende:
Een ware klassieker voor politiek leedvermaak en ramptoerisme

[ afbeelding ]

Men vond het een goed idee de bewindslieden en partijtop van de PvdA ten tijde van het kabinet Lubbers III te interviewen over hoe ze het ervaren hebben. Dat was voor de PvdA een zeer moeilijke regeerperiode waarbij fiks bezuinigd moest worden en ook de WAO een onhoudbaar verhaal werd. Dus wat volgt is een aaneenschakeling aan frustraties, verwijten en rancune dat zijn gelijke niet kent in onze politieke geschiedenis. Met als bijzondere hoogtepunt hun onderlinge bewindspersonenoverleg, waar de sfeer onderling zo onaangenaam was dat ze er allemaal met veel tegenzin heen gingen. En ook Kok, bij verschijnen van dit boek de premier, krijgt de nodige trappen na omdat ze weinig steun van hem ervoeren.

Enkel de PvdA krijgt het normaliter voor elkaar zodanig ongegeneerd zijn vuile was buiten te hangen. Maar anderzijds ook weer wonderlijk hoe de partij toch steeds bijeen blijft ondanks dit alles. In tegenstelling tot populisten zijn ze eindeloos loyaal aan hun club, zelfs al worden ze als stront behandeld.

quote:

Op zondag 19 juni 2022 13:27 schreef AgLarrr het volgende:
Blijken de Russen zich min of meer al eeuwen te gedragen zoals ze nu doen... Het gedrag van het westen mbt internationale politiek is veel grilliger.

quote:

Op zondag 21 augustus 2022 19:26 schreef Ryan3 het volgende:
Biografie eigenlijk.

[ afbeelding ]

quote:

Op maandag 22 augustus 2022 05:05 schreef LangeTabbetje het volgende:
Stefan Aust - het Baader Meinhof complex.

Was indertijd net iets te jong om het te snappen, en het boek probeert de RAF en andere bewegingen uit die tijd te beschrijven a.d.h.v. interviews met getuigen, betrokken zelf voor zover ze nog leefden en politie, justitie, en politiek....

Ben nog bezig maar vooralsnog interessant tijdsbeeld....

quote:

Op maandag 22 augustus 2022 07:28 schreef Jan_Onderwater het volgende:

[..]
Is een goed boek, bij tijd en wijle langdradig, maar laat goed zien dat de RAF veel meer een criminele terreurorganisatie waren dan dat er enige politieke diepgang was. Wat ik jammer vond is dat de rol van de Stasi niet meer werd uitgelicht.

quote:

Oorlog in paradijs Bali

17 augustus 2022, Lisanne Snelders (Leestijd: 12 minuten)

Terwijl Nederlandse toeristen op Bali op het strand liggen, vieren Indonesiërs op 17 augustus de onafhankelijkheid. Historica Anne-Lot Hoek deed onderzoek naar de onafhankelijkheidsoorlog (de Revolutie) op Bali en het jarenlange verzet tegen de koloniale overheersing dat eraan voorafging. Want dat verhaal was nog lang niet compleet. "Het is zo belangrijk om met gewone mensen te praten die het zelf hebben meegemaakt. Dat is de geschiedenis van onderop."

Het begon allemaal toen historica Anne-Lot Hoek in 2013 een fotoalbum in handen kreeg van de Nederlandse veteraan en oud-verzetsman Charles Cornelis Destrée. Het stond vol met gruwelijke foto’s van militaire acties op Bali. Wat er precies gebeurd was, wist hij niet. Zijn grootste wens was dat Hoek het uit zou zoeken. Dat heeft ze gedaan: zeven jaar lang sprak ze met oude mensen die de koloniale tijd nog meemaakten of zelf hadden gezien hoe tussen 1945 en 1949, na de Tweede Wereldoorlog, een bloedige strijd werd gevoerd om de onafhankelijkheid. Als militair, dienstplichtige, ambtenaar, kunstenaar, onafhankelijkheidsstrijder, of als kind. De zoon van een nationalistische leraar, bijvoorbeeld, die als jongetje zijn vader verloor, drie maanden nadat die een jaar lang door Nederlanders gemarteld was. Een verhaal dat diepe indruk maakte op Hoek. "We zijn ons maar weinig bewust van de enorme nasleep die de oorlog en het kolonialisme hebben gehad voor de bevolking daar."

Al die getuigenissen combineerde Hoek met uitgebreid onderzoek in (privé)archieven tot één verhaal, De strijd om Bali. Imperialisme, verzet en onafhankelijkheid, 1846-1950, dat weinig over laat van het beeld van Bali als paradijselijk en vredig eiland. Van meet af aan leverde de bevolking strijd tegen het Nederlandse imperialisme. Ook tijdens de onafhankelijkheidsoorlog die op Bali stevig woedde.

Prachtige tempels, eeuwenoude tradities, witte stranden en mooie vrouwen in sarongs. Dat beeld van Bali als paradijselijk eiland werd door de Nederlandse koloniale macht zorgvuldig opgebouwd en in stand gehouden, onder meer via toerisme, schrijf je.
“Ja, al snel nadat Bali werd veroverd [halverwege de negentiende eeuw, red.], is het toerisme opgezet. Ondertussen werd de Balinees afgeschilderd als vredig en loyaal. Het werd op dat moment niet zo gezien in Nederland, maar dat was een politieke manoeuvre om de Balinese bevolking onder controle te houden. Balinezen werden gezien als mensen die het leuk vonden om te figuurzagen, te schilderen en primitieve dingen te doen. Dat ze ook politieke aspiraties hadden en onderdeel wilden uitmaken van de moderne wereld werd volledig onderdrukt. In mijn boek leg ik dat uit aan de hand van het bezoek van de gouverneur-generaal Van Starkenborgh Stachouwer, die [in 1937, red.] vanuit Java Bali bezocht. Hij krijgt een prachtig plaatje gepresenteerd van een primitieve, loyale bevolking. Maar als je naar Balinese bronnen kijkt, zie je dat er een heel andere realiteit achter schuilging, van armoede, uitbuiting en racisme. De Indonesiër werd als zeer minderwaardig gezien en zo behandeld. En dat is lang onvoldoende in de Nederlandse geschiedenisboeken terechtgekomen.”

Het is ook een mythe dat de onafhankelijkheidsoorlog op Bali rustig zou zijn verlopen. Je ontdekte dat er een systeem van gevangenkampen, tangsi’s, bestond, waarin nationalisten door Nederland werden gemarteld en gedood. Gevangenen moesten bijvoorbeeld op een stroomkabel bijten tot de tanden uit hun mond schoten. Waarom wisten we daar niks over?
"Het is op de eerste plaats tekenend voor de manier waarop de koloniale propaganda van destijds, waarin dit geweld is weggemoffeld, ook in de geschiedschrijving heeft doorgewerkt. Woordgebruik als ‘politionele acties’ doen niet bepaald denken aan de praktijk van gevangenkampen. Ook lag de nadruk steeds op Java, en niet op wat er in Oost-Indonesië gebeurde, daarin heb ik geprobeerd verandering te brengen.

Maar dit lag ook op Bali zelf niet aan de oppervlakte, want Balinezen praten niet graag over geweld en ik ben verhalen over gevangenkampen ook niet tegengekomen bij Balinese historici. Pas laat in mijn onderzoek viel het me op dat iedereen, als ik naar geweld vroeg, sprak over tangsi’s. Toen ben ik er specifiek naar gaan zoeken. Een voorbeeld is het verhaal van mevrouw Van der Zee, een Nederlands-Indische dame. Zij vertelde me een heel indrukwekkend verhaal: als jong meisje had zij in een militair kamp gezeten en gezien hoe haar vader thuiskwam met gedode Balinezen of Japanners – ze wist als kind natuurlijk niet wie dat waren – en hen uit zijn truck gooide. Ook had ze martelingen gezien. Ze was er de rest van haar leven door getraumatiseerd. Waar het was op Bali, dat wist ze niet, maar ik heb de militaire papieren van haar vader opgevraagd. Toen ik zag waar hij gestationeerd was, ben ik daar met onderzoeksters Ni Ketut Sudiani en Ni Made Frischa Aswarini heen gegaan en hebben we het kamp uiteindelijk gevonden, het was nog helemaal in de oude stijl. Een jaar later vonden we iemand die er als jongetje vlakbij woonde en de geschiedenis vanaf de andere kant heeft bekeken, van buiten het kamp. Hij zag de trucks langskomen en vroeg zich af wat erin zat. Later zag hij er gehavende mensen uit komen.

Uit mijn onderzoek bleek dat het geweld vooral geconcentreerd was in die tangsi’s, waardoor het werd afgeschermd – ondertussen leek het in de steden betrekkelijk rustig. Het was voor de bevolking niet altijd duidelijk wat er in die kampen gebeurde, maar ik heb veel mensen gesproken die toen kind waren en nieuwsgierig door het hek hebben gekeken. Dat vond ik heel intrigerend, zeker aangezien meerdere historici tegen mij hadden gezegd: je hoeft niet naar Bali te gaan, want al die mensen zijn allang dood.”

Hoe komt het dat er zo weinig oral history is gedaan, onderzoek naar verhalen van gewone mensen?
“Veel leidende koloniale historici hebben, hoewel ze inmiddels wel zijn gedraaid, lange tijd weinig interesse getoond in oral history, waardoor de nadruk van het perspectief in de geschiedschrijving teveel op de machthebbenden is gelegd. Voor mij sprak daar een desinteresse uit voor de beleving van gewone mensen, en voor geschiedenis van onderop. En daarbij speelt het positivistische academische idee dat er een sterk onderscheid is tussen enerzijds harde feiten en anderzijds subjectieve stemmen.”

Hoe ga je zelf om met die subjectieve verhalen en waarnemingen? De een kan zich misschien 50 doden herinneren, terwijl de ander er 200 zag.
“Het hele punt is dat het koloniale archief ook subjectief is, je kunt je afvragen of wat erin staat waar is. Zonder dat archief had ik dit boek nooit kunnen schrijven, maar je moet andere bronnen ertegenaan houden om kritisch te kunnen reflecteren op wat er is gebeurd. Daarom heb ik in mijn onderzoek die verschillende bronnen met elkaar in verbinding gebracht: oral history én archief, Balinese én Nederlandse bronnen, een methode die nog niet veel is toegepast.”

Het is dus heel belangrijk om ook Indonesische perspectieven op deze geschiedenis mee te nemen. Toch hoor je vaak dat Indonesiërs er zelf niet zo mee bezig zouden zijn, en dat ze het alleen maar leuk vinden als er Nederlanders langskomen. Hoe heb je dat op Bali ervaren?
“Dat sentiment heb ik op Bali ook gezien. Een Nederlands stel dat foto’s stond te maken van een monument ter herdenking aan de Revolutie op Bali, had geen idee waar ze eigenlijk naar keken. Ze wisten niet dat de onafhankelijkheidsoorlog ook op Bali had gewoed. ‘Daar zijn die Balinezen helemaal niet mee bezig,’ zei de vrouw, ‘die willen naar de toekomst kijken.’ Dat vond ik heel tekenend, dat zit diep in ons gedachtengoed verankerd.

Het is voor mij als buitenstaander natuurlijk moeilijk om te bepalen hoe de Balinezen er zelf echt naar kijken. Daarom is het goed dat ik het onderzoek heb gedaan met twee Indonesische onderzoeksassistenten. Zij kennen de culturele codes en verschillende dialecten, waardoor je goede gesprekken krijgt. Verhalen over kolonialisme en de oorlog liggen niet aan de oppervlakte en je moet doorvragen, dat is waar. Maar ik weet zeker dat als je als toerist heel geïnteresseerd bent en doorvraagt, je een gesprek krijgt.”

Er is al veel veranderd sinds je in 2012 aan dit onderzoek begon. Er is een groot onderzoek geweest naar de onafhankelijkheidsoorlog door het NIOD en andere instituten, er zijn tentoonstellingen houden en boeken gepubliceerd. Hoe staan we er nu voor, en hoe kunnen we recht doen aan deze geschiedenis?
“Dat is een moeilijke vraag. Het is inderdaad zo dat de sfeer helemaal is omgeslagen. Toen ik begon was er stilte en een muur van weerstand, nu kun je geen krant meer openslaan of het gaat over het koloniale verleden. Ik vind dat een goede ontwikkeling en ook een enorm pluspunt dat we inmiddels verder kijken dan alleen het geweld in Indonesië tussen 1945-1949 en dat er meer aandacht is gekomen voor het bredere, koloniale verhaal, zoals voor de slavernij in Azië. Voor de toekomst van het wetenschappelijk onderzoek vind ik het heel belangrijk dat er meer wordt samengewerkt met Indonesische onderzoekers, die ook toegang moeten krijgen tot de archieven hier.

Op politiek niveau valt er nog veel te winnen. Rutte heeft na de presentatie van de resultaten van het NIOD-onderzoek excuses gemaakt. Maar, dat blijkt ook uit mijn onderzoek, de Revolutie valt moeilijk te begrijpen als je die niet vanuit de koloniale voorgeschiedenis analyseert. Dus als je excuses wilt aanbieden en daarmee verzoening beoogt, dan moet je je niet beperken tot militair geweld maar het koloniale project in zijn geheel veroordelen. Daar heb ik geen excuses voor gehoord. Ook bleven oorlogsmisdaden onbenoemd. Tot slot hoop ik van harte dat meer Nederlandse regeringsvertegenwoordigers herdenkingen gaan bezoeken, zoals die op Bali.”

In Nederland herdenken we op 15 augustus het einde van de Tweede Wereldoorlog in voormalig Nederlands-Indië , waarbij we stilstaan bij alle slachtoffers van de Japanse bezetting, die eindigde op 15 augustus 1945. Twee dagen later, op 17 augustus, werd de Republiek Indonesië uitgeroepen. Nederland accepteerde dat niet en er brak een onafhankelijkheidsoorlog uit (in Indonesië de Revolutie genoemd), die duurde totdat Nederland eind 1949 de souvereiniteit overdroeg. 17 augustus is een belangrijke nationale feestdag in Indonesië.

quote:

Op zondag 19 juni 2022 13:27 schreef AgLarrr het volgende:
[ ]

Blijken de Russen zich min of meer al eeuwen te gedragen zoals ze nu doen... Het gedrag van het westen mbt internationale politiek is veel grilliger.

quote:

Op maandag 22 augustus 2022 07:28 schreef Jan_Onderwater het volgende:

[..]
Is een goed boek, bij tijd en wijle langdradig, maar laat goed zien dat de RAF veel meer een criminele terreurorganisatie waren dan dat er enige politieke diepgang was. Wat ik jammer vond is dat de rol van de Stasi niet meer werd uitgelicht.

quote:

Op maandag 22 augustus 2022 19:29 schreef TargaFlorio het volgende:

[..]
Heb ik al een tijd op mijn lijst staan maar het is een behoorlijk dikke pil en zie daar wat tegen op. Ander minpunt is dat hij in het Nederlands of Engels niet als e-book te koop is.

quote:

Op maandag 22 augustus 2022 19:32 schreef Jan_Onderwater het volgende:

[..]
Als je niet heel erg in het thema geinteresseert bent dan is het ook niet echt een aanrader, het meeste is inhoudelijk en langdradig.

quote:

Op maandag 22 augustus 2022 16:09 schreef Idisrom het volgende:

[..]
Is dat Alexander I op de omslagafbeelding?

quote:

Op maandag 22 augustus 2022 19:38 schreef TargaFlorio het volgende:

[..]
Het onderwerp vind ik wel interessant.
Is het langdradig door de schrijfstijl of de details?

quote:

Op maandag 22 augustus 2022 19:45 schreef AgLarrr het volgende:

[..]
Die middelste lijkt mij von Bickmarck, dus dat lijkt me niet. Eén of andere Oostenrijker misschien

Ik kan het iig zo gauw niet vinden..

quote:

Op maandag 22 augustus 2022 19:45 schreef AgLarrr het volgende:

[..]
Die middelste lijkt mij von Bickmarck, dus dat lijkt me niet. Eén of andere Oostenrijker misschien

Ik kan het iig zo gauw niet vinden..

quote:

Op maandag 22 augustus 2022 16:09 schreef Idisrom het volgende:

[..]
Is dat Alexander I op de omslagafbeelding?

quote:

Op vrijdag 26 augustus 2022 22:38 schreef Jan_Onderwater het volgende:
Interessant over de RAF is de Netflix docu over de moordaanslag op de Treuhand manager Rohwedder, de man die verantwoordelijk was voor het afwikkelen van de failliete DDR na de val van de muur. Hij werd vermoord door de RAF (tenminste, zij zouden het hebben gedaan) en in deze serie worden ook een paar voormalige RAF leden geïnterviewd. Zonder enige spijt of zelfkritiek voor de moorden die ze begingen.

quote:

Op zaterdag 27 augustus 2022 11:51 schreef TargaFlorio het volgende:

[..]
Prima documentaire. Als ik me goed herinner ook wel sterke links met voormalige Stasi medewerkers.

quote:

De Nederlander als gokker en graaier

Wist u dat Nederland het vierde belastingparadijs ter wereld is, na de Britse Maagdeneilanden, de Kaaimaneilanden en Bermuda? Dat Nederland in de afgelopen dertig jaar is uitgegroeid tot de een na grootste ontvanger van Russische investeringen in de EU, na Cyprus? Dat de Amsterdamse Zuidas – na Londen – hét financieel en juridisch centrum voor Russische belangen is?

Volgens economisch journalist Roel Janssen is dit alles geen merkwaardig toeval, maar past Nederlands dubieuze rol in de financiële wereld binnen een eeuwenlange traditie. Hij schreef er het boek Gokkers en graaiers over, en is zondag te gast.

quote:

Op zaterdag 25 maart 2023 10:13 schreef Hexagon het volgende:
[ afbeelding ]

quote:

Artikel door: Marnix Verplancke
Amitav Ghosh over zijn nieuwe boek: “De kritiek die Marx op het kapitalisme had was meestal terecht”

De ecologische crisis gaat hand in hand met de militaire expansie van vandaag, aldus Amitav Ghosh. Beide zijn immers het gevolg van eenzelfde imperialistisch en kapitalistisch denken: “We zitten middenin WO III. De wereld is beetje bij beetje aan het instorten, alleen zien we dat hier nog niet.”

[Interview] In de late middeleeuwen kon je voor een handvol nootmuskaat een huis kopen. Het bruine schaafsel van de muskaatnoot werd immers niet alleen gebruikt om voedsel een wonderlijk exotische smaak te schenken, het zou ook een wondermiddel tegen de pest zijn, beweerden artsen. Het werd daardoor een symbool van luxe en rijkdom. Ook de zeldzaamheid van de muskaatnoot speelde natuurlijk mee. De bomen waaraan ze groeide kwamen alleen op de Indonesische Banda-eilanden voor. Wie de handel met die eilanden beheerste, werd slapend rijk en dus eiste de Verenigde Oost-Indische Compagnie van de lokale bevolking dat die alleen met haar zaken zou doen. Maar die zag het anders. Kwamen er Portugezen of Britten met een buidel geld langs, dan werden zij net zo goed bediend. Contractbreuk, schreeuwden de Nederlanders, waarna ze Jan Pieterszoon Coen met negentien schepen en een paar duizend soldaten op de eilanden afstuurden. Er zou voor eens en altijd komaf gemaakt worden met die 15.000 onbetrouwbare Bandanezen, en dus werden deze in 1621 op de paar honderd na die wisten te vluchten, allemaal afgeslacht en vervangen door Indiërs en zwarte slaven uit Madagaskar. Daarna liep de handel op rolletjes.

Voor de Indiase schrijver Amitav Ghosh, die de eilanden in 2016 bezocht en er op heel wat herdenkingsmonumenten, standbeelden en zelfs een heus fort Belgica stootte, is de genocide op de Banda-bevolking typerend voor de wijze waarop het westen de aarde heeft gekoloniseerd en onderworpen aan haar imperialistische ideologie. Voor de Bandanezen waren de muskaatbomen een deel van hun lokale cultuur, voor de Nederlanders stonden ze voor grondstof, handel en rijkdom, net zoals die Bandanezen zelf trouwens, die om de efficiëntie te bevorderen best vervangen konden worden door slaven, nog zo’n grondstof die je wereldwijd kon inzetten. Daar werd de westerse mechanistische wereldbenadering gebaseerd op het denken van filosofen als René Descartes, Francis Bacon en Robert Boyle voor het eerst op grote schaal in de praktijk gebracht, schrijft Ghosh in De vloek van de nootmuskaat, en dat we vandaag met een klimaatcrisis kampen is daar een rechtstreeks gevolg van.

Dat de klimaatverandering samenhangt met het kapitalistisme, zoals veel denkers vandaag opperen, lijkt dus voor de hand te liggen, maar om de ware dynamiek te begrijpen moeten we verder terug de geschiedenis in, beweert Ghosh wanneer we hem via Zoom vanuit zijn woonplaats New York spreken: “De strijd om de muskaatnoot dateert van begin zeventiende eeuw, toen er van kapitalisme nog geen sprake was, al zou je de Verenigde Oost-Indische Compagnie wel een proto-kapitalistische organisatie kunnen noemen. Het gaat dus over imperialisme. Het kapitalisme is natuurlijk wel een belangrijke speler in het verhaal van de klimaatverandering. De onophoudelijke drang om te kopen, te verkopen en te consumeren weegt zwaar op ons energieverbruik en onze uitstoot, maar wanneer je daar al te zeer op focust verlies je de geopolitieke motor achter de klimaatverandering uit het oog: de wereldwijde strijd om militaire en economische dominantie. Kijk wat er vandaag gebeurt. De VS, Groot-Brittannië, Rusland en China zijn bezig aan een krachtmeting van lange duur met als doel het behalen van de geopolitieke overheersing. In de VS wordt 80% van het wetenschappelijk onderzoek bekostigd door het militair apparaat. Een groot deel van de Amerikaanse economie behelst militaire uitgaven. Ik denk daarom dat alleen focussen op het kapitalisme naast de kwestie is. Het gaat om een geopolitieke strijd. En dat zie je ook wanneer je naar de geldstromen kijkt. Er wordt veel lippendienst bewezen aan het klimaat en de planeet, maar wanneer het erop aankomt doet men toch iets anders. Binnen de paar dagen na het begin van de oorlog in Oekraïne kreeg het land van de Britten voor 2,3 miljard dollar aan wapens toegestopt. Hoeveel hebben ze vrijgemaakt voor de slachtoffers van de aardbeving in Turkije of de klimaatcrisis? Nog geen fractie van dat bedrag.”

Een niet zo fraai staaltje hypocrisie?

“Zo kun je het niet eens noemen, want niemand verbergt iets. De bedragen worden gewoon gepubliceerd in de pers.”

Toont de huidige oorlog ook niet dat macht en fossiele brandstoffen hand in hand gaan?

“Natuurlijk, al was het maar omdat een leger enorm veel brandstof nodig heeft, en niet meteen hernieuwbare. Het Amerikaanse leger is een van de grootste energieverbruikers van de hele wereld. Een niet-nucleair vliegdekschip verbruikt 21.500 liter brandstof per uur, een F-16 6500 liter, en wanneer de naverbrander werkt 55.000 liter. Fossiele brandstoffen staan al sinds de negentiende eeuw centraal in de geopolitieke strijd. Een van de belangrijkste redenen waarom Amerika aan een machtsexpansie begon op de Grote of Stille Oceaan was het creëren van kolenopslagplaatsen. Vandaar dat het Hawaï absoluut in zijn invloedssfeer wilde. Zelfs Commodore Perry (1794 – 1858), die de eerste Amerikaanse expeditie naar Japan leidde, deed dat om steenkool te vinden.”

Dat zal toch veranderen wanneer fossiele brandstoffen verdwijnen? Hernieuwbare energie is toch veel democratischer in de zin dat de zon overal schijnt en het overal waait?

“Fossiele brandstoffen zijn inderdaad heel erg vervlochten geraakt in de militaire strategie van een land als de VS. Daarom zijn ze ook moeilijk weer uit elkaar te halen. Amerika wil niet alleen zijn eigen energiebevoorrading veiligstellen, het wil in staat zijn anderen die energie te ontzeggen. Vandaar dat het land aanwezig is in de Straat van Hormoez en die van Malakka, omdat het zo de olietrafiek naar China kan controleren. Want zelf heeft het die olie niet nodig. Door fracking en schaliegas is het land zelfvoorzienend. En toch is het ondenkbaar dat het zijn militaire bases in het Midden-Oosten zou opgeven. Het draait allemaal om de wil tot macht en het is die wil die aan de basis ligt van de huidige planetaire crisis. Europa en de VS vechten om die macht met Rusland en China en ik vrees dat die strijd niet meer zal stoppen. Die gaat door tot de finish en het lijkt erop dat de dominerende partijen de wereld eerder willen vernietigen dan hem uit handen geven.”

We moeten ons dus opmaken voor een lange, hevige oorlog?

“Dat denk ik ja. We zitten middenin WO III. De wereld is beetje bij beetje aan het instorten, alleen zien we dat hier nog niet. Maar kijk naar Zuid-Azië. Het leek even alsof Myanmar op de goede weg was, maar dat land is inmiddels een ramp. Sri Lanka is zowel economisch als politiek ingestort. Vorige zomer vluchtte de president naar Singapore. Het is een failed state. Met Pakistan gaat het van kwaad tot erger en misschien gaat het wel dezelfde weg op als Sri Lanka. Afghanistan is naar het stenen tijdperk gebombardeerd. Iran is een ramp, en over Syrië en Zuid-Turkije kunnen we maar beter zwijgen. De horror lijkt steeds meer om zich heen te grijpen. En ook het zelfzekere westen blijft niet gevrijwaard. Dat de VS zomaar drie ongeïdentificeerde vliegende objecten uit de lucht schiet zonder te weten waar ze mee te maken hebben zegt voldoende over de huidige zenuwachtigheid. Eerst schieten en dan vragen stellen. Of kijk naar de Britse politiek die ten prooi lijkt te zijn aan hysterie. Al te lang hebben we onszelf wijsgemaakt dat de wereld door rationele mensen wordt geleid, en dat aan de hand van rationele principes. Vandaag blijkt duidelijk dat dit niet zo is.”

En op economisch vlak is het al niet veel beter gesteld? We lijken van de ene crisis naar de andere te strompelen.

“Het systeem is aan het rotten vanuit de kern. Dit najaar komt er een nieuw boek van me uit, gebaseerd op de research die ik gedaan heb voor de romantrilogie bestaande uit Sea of Poppies, River of Smoke en Flood of Fire. Die ging over de negentiende-eeuwse opiumhandel. Het kapitalistisch systeem was toen volledig afhankelijk van die handel. De winsten ervan waren de olie die het draaiende hield. Veel nog steeds bestaande instituten werden met die winsten opgericht, HSBC bijvoorbeeld, de grootste bank ter wereld. Het merendeel van de oprichters en leden van de raad van bestuur waren opiumhandelaars. Misschien heb je al van de term Boston brahmins gehoord, de Amerikaanse aristocratie bestaande uit de grote, rijke families die nogal wat presidenten voortbracht, zoals Franklin Roosevelt en Calvin Coolidge. Zij dankten hun fortuin aan de opium. En dan was er nog de slavenhandel natuurlijk, die andere pijler van de Amerikaanse economie. Het idee dat die rijkdom op een ethische manier is verworven is dus een illusie.”

U trekt in uw boek een parallel tussen de genocide op de Bandanezen van 1621 en die op de Noord-Amerikaanse Pequot-indianen van 1637. Ook daar dienden de oorspronkelijke bewoners te verdwijnen omdat ze niet pasten in het imperialistische systeem. Het kapitalisme gaat dus niet om vrije handel maar om geweld?

“Absoluut. Een voorbeeld daarvan zijn de opiumoorlogen die tussen 1839 en 1860 uitgevochten werden door de Britten en de Chinezen. In India werd op massale schaal opium gekweekt, waarna de Britten die naar China exporteerden. Dat land werd door de opiumverslaving van zijn bevolking geconfronteerd met een enorme gezondheidscrisis en wou daarom de import verbieden. Dat kan zomaar niet, reageerden de Britten, hier wordt het principe van de vrije handel met voeten getreden, en dus brak in 1839 de eerste opiumoorlog uit. Die oorlog leidde uiteindelijk tot de Taipingopstand die in Zuid-China tussen 1850 en 1864 twintig tot dertig miljoen levens eiste, het grootste bloedbad van de negentiende eeuw. De ideologie van de vrijhandel is de meest destructieve die ooit heeft bestaan. In naam van de vrijhandel weigerden de Britten tussen te komen in de vele Indiase hongersnoden tijdens de negentiende eeuw, die naar schatting dertig miljoenen doden hebben geëist. We kunnen zomaar geen noodhulp uitdelen zeiden ze, want dat zou de vrijhandel ondermijnen. We hebben het zo graag over wat er in de Sovjetunie gebeurde onder Stalin of in China onder Mao, en terecht, we moeten het daarover hebben, maar waarom horen we zo weinig over de slachtoffers van de vrijhandel? Want misschien zijn er dat wel meer. Misschien zijn we wel allemaal medeplichtig in het verbergen van die waarheden. Vandaag zijn veel mensen verontwaardigd dat bedrijven als BP, ExxonMobil en Shell een halve eeuw geleden al wisten dat het klimaat aan het veranderen was door hun olie. Dat blek uit onderzoek dat ze zelf bekostigden. Ze verborgen het. Hoe is het toch mogelijk dat we zo misleid werden, vragen we ons dan af. Maar kijk naar de negentiende eeuw, specifiek naar de opiumhandel, en je ziet hoe al die vrome protestantse Boston brahmins met de ene hand opium verkochten en met de andere kerken bouwden. Die schijnheiligheid ligt aan de basis van ons imperialistische kapitalisme. “

Het lijkt soms alsof de oude marxisten op de trein van de klimaatverandering gesprongen zijn, waarbij ze Marx voorstellen als een oplossing voor de crisis. Hoe serieus moeten we hen nemen?

“De kritiek die Marx op het kapitalisme had was meestal terecht, en de analyses die hij maakte hadden het bij het rechte eind. Maar kijk naar de manier waarop er in staten die zich op het gedachtengoed van Marx beriepen, omgegaan werd met de natuur en je merkt meteen dat dit niet anders is dan in kapitalistische. In de Sovjetunie en China leidde het marxisme tot regelrechte ecologische catastrofes. Die staten geloofden immers net zo hard in de industrialisering als de weg naar een betere toekomst dan de VS of Groot-Brittannië. En vandaag is het niet anders. De Indiase communistische partij komt bijzonder fanatiek op voor de industrialisering van het land. Een van haar grote slogans is: ‘economie, geen ecologie’. Die partij propageert nog steeds het aanplanten van GGO’s en de industrialisatie van de landbouw. Ik merk dat ik op veel punten een linkse jongen ben, maar niet dat soort linkse jongen. Ik zou eerder pleiten voor een democratisch socialisme in plaats van een wereldvreemd theoretisch marxisme.”

Het imperialistische en kapitalistische systeem heeft ons in de klimaatproblemen gebracht. Is het dan niet in staat om er ons ook weer uit te krijgen? Door geo-engineering bijvoorbeeld?

“De klimaatcrisis is een ongewilde consequentie van onze technologie. Steenkool, olie en gas verbranden heeft ons leven heel wat makkelijker gemaakt, maar er zat ook een keerzijde aan het plaatje. Al in het midden van de negentiende eeuw was het broeikaseffect bekend. Hoe ingrijpender de technologie, hoe ingrijpender ook de ongewilde consequenties kunnen zijn, en dus zullen die bij geo-engineering gigantisch worden. Een van de voorstellen is aerosol in de stratosfeer pompen om zo de weerkaatsing van de zon te verhogen, waardoor de temperatuur op aarde zou dalen. Wat zal de ongewilde consequentie daarvan zijn? Ieder ingrijpen van deze aard is in het recente verleden rampzalig gebleken. Dus waarom blijven we in dergelijke technologische mirakels geloven? Denk bijvoorbeeld aan de Groene Revolutie, het kind van de technologische wedloop tussen het Westen en de Sovjetunie, waarbij vanaf de jaren 1960 op grote schaal werd gewerkt met kunstmest, pesticiden en nieuwe zaden, waardoor de opbrengsten veel groter werden. Maar in de long run is die revolutie in India op een ramp uitgelopen. Het gebruik van chemische bestrijdingsmiddelen heeft ecosystemen vernietigd, bodems verarmd en oppervlaktewateren vergiftigd. Grote delen van noordelijk India zijn daardoor ongeschikt geworden voor landbouw. Geo-engineering is het bedenksel van technologen en ingenieurs die gesteund worden door elite-universiteiten als Harvard en Yale. Maar wie zal ze ten goede komen? Niet de armen uit India of Afrika. De kans is groot dat geo-engineering zal leiden tot het uitblijven van de moesson. Twee miljard mensen zijn in Zuid-Azië van die moesson afhankelijk voor hun overleven. Maar daar wordt niet echt rekening mee gehouden. Het enige wat men voor ogen heeft is het verlengen van de huidige westerse, op hoge consumptie gebaseerde levensstijl. En in feite is dat niets nieuws onder de zon, want dat is wat onze technologie altijd al heeft gedaan.”

Vandaar het succes van de elektrische auto?

“Natuurlijk, want die geeft ons de illusie dat we ons gedrag helemaal niet moeten aanpassen aan de nieuwe realiteit. Wanneer je er even bij stilstaat zie je meteen dat omschakeling naar de elektrische auto volstrekt absurd is. Die batterijen wegen gigantisch veel en gaan niet lang mee. De emissies die gepaard gaan met het bouwen van een elektrische auto zijn heel groot. Die auto’s zijn gewoon meer van hetzelfde. Wie ooit in een Tesla heeft gezeten, zal dit alleen maar bevestigen. Het idee dat we zuiniger moeten omspringen met energie en grondstoffen is de ontwerpers van die auto helemaal vreemd. Het idee dat elektrische auto’s de planeet zullen redden is gewoon lachwekkend.”

Maar wat zal haar dan wel redden?

“Ik heb niet de pretentie dé oplossing te bezitten. We leven in duistere tijden wat dat betreft en ik denk niet dat er één oplossing is. Vandaag gaan we trouwens volstrekt de verkeerde kant op. Even was er hoop. In 2018 begon Greta Thunberg met haar klimaatstakingen en die kregen wereldwijd navolging. Corona maakte een einde aan die beweging en ze is nadien nooit meer op gang gekomen. Nu zitten we met de oorlog in Oekraïne, waardoor fossiele brandstoffen weer helemaal terug zijn van weggeweest en er op grote schaal geïnvesteerd wordt in wapens, geld dat anders naar de omschakeling naar een klimaatneutrale economie zou kunnen gaan. Europa en Japan zijn aan het remilitariseren, voor honderden of duizenden miljarden. Durf jij met de hand op het hart beweren dat we serieus bezig zijn met het aanpakken van de klimaatverandering? Ik alleszins niet. Het is precies zoals Greta Thunberg zegt: bla bla bla.”

U schuift toch een anti-mechanistisch alternatief naar voor?

“Een paar jaar geleden erkende het hoogste Nieuw-Zeelandse gerechtshof de rechten van een rivier als levend wezen. Hetzelfde is in IJsland gebeurd met gletsjers, en wanneer er een verdwijnt houdt men er een uitvaartceremonie voor. Een van de weinige positieve gevolgen van de huidige klimaatcrisis is dat mensen duidelijk zien dat onze mechanistische en uitbuitende kijk op de wereld die hand in hand gaat met onze westerse rationaliteit niet langer houdbaar is omdat hij de planeet in een diepe malaise heeft gedompeld. We moeten weg van het idee dat we alles op grote schaal moeten organiseren. We moeten af van het universele denken en zoveel mogelijk lokaal doen, in overeenstemming met de eisen van de locale ecologie, omgeving en culturele praktijken. We moeten dus niet denken dat er één grote oplossing bestaat. Er zijn gewoon miljoenen kleine oplossingen.”

Maar dergelijke lokale oplossing steunend op lokale tradities en gebruiken bestaat toch al lang niet meer in grote delen van de wereld?

“In West-Europese landen als België, Nederland of Duitsland zal dit inderdaad zo zijn. Maar er zijn echt nog genoeg andere die wel degelijk lokale culturen hebben, zoals Italië bijvoorbeeld. Niet zo lang geleden was ik in de Franse Bourgogne-streek en het viel me op hoe geen enkel dorp er nog een winkel heeft. Mensen springen in de auto en rijden naar de Hypermarché aan de rand van de meest nabij gelegen stad, veertig kilometer verderop. In Italië bestaan die kleine lokale winkels nog wel, wat wij schattig vinden, maar toch ook wat achterlijk. En precies daar gaan we in de fout. Die Italianen hebben juist hun weerstand behouden tegen het nefaste universalisme. En daarin staan zij niet alleen. Ik ben er zeker van dat dit in Polen, Hongarije en Tsjechië ook zo is. Vandaar dat die landen ook zo wantrouwig staan tegenover de EU, want die zien ze als een organisatie die net alle lokale initiatieven wil doodknijpen. Overal ter wereld bestaan er netwerken van mensen die bezig zijn met het uitdenken van lokale oplossingen. Wij hebben daar meestal geen weet van. We kennen ze niet. En gelukkig maar, want als we ze wel zouden kennen zouden ze niet lang meer bestaan. Door het grote geld gesteunde experten kunnen het immers niet hebben dat er op lokaal en familiaal niveau oplossingen worden gevonden. Ze willen die zelf leveren.”

Moeten we de wereld herbetoveren?

“Max Weber had het over de onttovering van de wereld die het gevolg zou zijn van de westerse rationaliteit en technologie. Ik denk echter dat hij het verkeerd zag. Er was van onttovering geen sprake. De oude betovering van de magie werd gewoon vervangen door die van de technologie. Zoals de filosoof Bruno Latour zei: het idee van de moderniteit is in feite een fantasie. Het tragische is dat die technologische fantasie zo centraal is komen te staan in ons wereldbeeld, ook wanneer het over de klimaatcrisis gaat. Neem bijvoorbeeld het Akkoord van Parijs uit 2015. Daarin wordt veel belang gehecht aan het afvangen van koolstof. Alleen bestaat die technologie in de praktijk niet en zal die er ook nog lang niet zijn. En toch wordt dit naar voor geschoven als een oplossing. De technologische elite presenteert zich als rationeel en realistisch, terwijl ze in feite in de ban is van een vreemde betovering die niet durft te erkennen dat ze een betovering is.”

Zonder die technologische betovering zouden wij hier nu toch niet zitten Zoomen?

“Mijn grootouders hadden geen wasmachine of droogkast. Leidden zij daarom een minderwaardig leven? Wellicht waren ze zelfs gelukkiger dan wij vandaag. Tweederde van de Amerikaanse tieners heeft last van depressie en heeft geen doel in het leven, toonde een recent onderzoek. En dat dus in het technologisch meest geavanceerde land ter wereld. Wij denken dat rijkdom en luxe ons gelukkig maken, maar dat is niet zo. Het is heel moeilijk voor een cultuur die al eeuwenlang vertrouwt op haar mechanistische rationaliteit om te bekennen dat ze op een fout spoor zit. Maar toch zal het moeten, niet omdat een of andere filosoof dat zegt, maar omdat de aarde het eist.”

Over de auteur
Amitav Ghosh (1956, Calcutta, India) volgde zijn middelbare opleiding aan de Doon School in Dehradun, het Eton van India, waar ook Rajiv Gandhi, Vikram Seth en Anish Kapoor school liepen. Daarna studeerde hij Sociale antropologie in Oxford en ging hij aan de slag als journalist bij de Indian Express. Debuteerde in 1986 met The Circle of Reason, een picareske roman over een jonge Indiër die verdacht wordt van terrorisme en daarom het geluk gaat zoeken in Afrika en het Midden-Oosten. Hij kreeg er in 1990 de Prix Medicis Etrangère voor. Na het succesrijke The Glass Palace (2000) zette hij zich aan het schrijven van zijn Ibis-trilogie, Sea of Poppies (2008), River of Smoke (2011) en Flood of Fire (2015), waarin de Brits-Chinese opiumoorlogen centraal staan. Ghosh heeft ook altijd non-fictie geschreven, waarbij thema’s als fundamentalisme en postkolonialisme aan bod kwamen en sinds het verschijnen van The Great Derangement: Climate change and the Unthinkable (2016) ook de klimaatverandering.

De vloek van de nootmuskaat
Auteur(s): Amitav Ghosh
Oorspronkelijke titel: The Nutmeg's Curse
Vertaler(s): Grootveld, Menno
Recensent(en): Marnix Verplancke
Aantal Pagina's: 352
Publicatiejaar: 2023
Uitgever(s): Atlas Contact
ISBN: 9789045048123
ISBN E-Book: 9789045048130
Categorie(ën): Mens & Maatschappij, Natuurwetenschappen & Techniek
Trefwoorden: Milieucrisis, Planetaire Crisis, Zeeroute, Indische Oceaan, Nootmuskaat, Parabel, Klimaatverandering, Grondstoffen, Welvaart, Aarde

quote:

Op vrijdag 28 april 2023 07:29 schreef Bondsrepubliek het volgende:
Het boek The Nutmeg's Curse van Amitav Ghosh wat ik eerder al heb gelezen is nu ook vertaald in het Nederlands.
[ afbeelding ]
Ik stuitte op een interessant interview met de schrijver dat oorspronkelijk is verschenen in De Morgen.
[..]
https://bazarow.com/recen(...)-van-de-nootmuskaat/