Snap sowieso niet zo goed waarom men zo veel bewerkt vlees eet. Onbewerkt vlees is gezonder en lekkerder. Je worst vervangen met een steak of kipdijfilet is al een stuk beter.quote:Nitraat in voeding speelt wisselende rol in risico op dementie
Het eten van groenten die veel nitraat bevatten, wordt volgens onderzoek gelinkt aan een kleiner risico op dementie. Maar de inname van nitraat uit dierlijke producten, bewerkt vlees en drinkwater houdt verband met een grotere kans op de aandoening.
Dat concluderen wetenschappers die een grootschalig onderzoek deden met meer dan 54.000 Deense volwassenen. Zij werden 27 jaar lang gevolgd om de invloed van nitraat in voedsel op de ontwikkeling van dementie te onderzoeken.
Nitraat is een stof die van nature voorkomt in verschillende voedselproducten. Maar de bron van nitraat maakt uit voor wat voor effect de stof heeft. Nitraatrijke groenten, zoals spinazie, rucola, rode biet en andijvie, hebben een beschermend effect tegen de hersenaandoening.
Uit het onderzoek blijkt dat deelnemers die meer nitraatrijke groenten aten, een kleiner risico hadden op dementie. Zij aten ongeveer een kopje babyspinazie per dag.
De uitkomst wordt gesteund door eerder onderzoek van het Erasmus MC. "In die groenten zitten ook vitaminen en antioxidanten die de vorming van nitrosamines blokkeren", legt een wetenschapper uit. Nitrosamines zijn kankerverwekkend en kunnen schadelijk zijn voor de hersenen.
Vlees eten draagt bij aan groter risico op dementie
Nitraat zit ook in rood vlees en bewerkt vlees. In vlees zitten geen beschermende stoffen, maar het bevat wel stoffen als heemijzer die de vorming van nitrosamines bevorderen. Uit het onderzoek blijkt dat mensen die nitraatrijke dierlijke producten en drinkwater nuttigden, een groter risico hadden op dementie.
Dat effect werd ook gevonden bij drinkwater met concentraties nitraat die onder de Europese wettelijke limiet van 45 milligram per liter vallen. Twintig jaar geleden bevatte het kraanwater in Nederland gemiddeld 5 milligram per liter, schrijft het Voedingscentrum.
Maar mensen moeten niet stoppen met water drinken, benadrukken de wetenschappers. "De toename van het risico op dementie is heel klein en water drinken is veel beter voor de gezondheid dan andere suikerhoudende dranken." Maar de onderzoekers pleiten wel voor een herziening van de toegestane limieten.
Meerdere factoren van invloed
De onderzoekers benadrukken dat de link niet een-op-een is. Er zijn meerdere factoren die van invloed kunnen zijn op de ontwikkeling van dementie. Dat zegt ook Vera Otten van Alzheimer Nederland tegen NU.nl. "Het is een groot onderzoek, maar we kunnen niet zeggen dat het eten van nitraatrijke voeding dementie veroorzaakt." Ook beweging, andere voeding en sociaal en mentaal actief blijven zijn van invloed.
"Maar het benadrukt wel dat een gezond voedingspatroon het risico op dementie kan verkleinen", zegt Otten. De wetenschappers adviseren om meer groenten te eten en minder rood en bewerkt vlees te eten.
Gebakken steak en kipfilet is ook bewerkt vlees.quote:Op donderdag 11 juni 2026 19:58 schreef Mikeytt het volgende:
https://www.nu.nl/wetensc(...)ico-op-dementie.html
[..]
Snap sowieso niet zo goed waarom men zo veel bewerkt vlees eet. Onbewerkt vlees is gezonder en lekkerder. Je worst vervangen met een steak of kipdijfilet is al een stuk beter.
Vis heeft ook een beschermende werking, maar ondanks dat we godverdomme een land aan zee zijn, hebben de meesten al moeite met 1x per week vis??
Klopt. De definitie die ze gebruiken is wel anders. Worsten wel, kipfilet niet.quote:Op donderdag 11 juni 2026 20:19 schreef Wantie het volgende:
[..]
Gebakken steak en kipfilet is ook bewerkt vlees.
Niemand eet rauw vlees dat geen enkele bewerking heeft ondergaan.
11% hogere kans alleen al uit de nitraat.quote:Op donderdag 11 juni 2026 20:24 schreef Akkerdjie het volgende:
Dit gaat onder de streep altijd om zo’n kleine verschillen (als het al een daadwerkelijk verschil is) dat ik me er niet druk over ga maken. Tig dingen waar je je meer druk over zou moeten maken (en waar mensen zich uiteraard ook niet druk om maken).
Valt wel mee. Elke zaterdag markt met oma koopt ze haringen om te eten onderweg. 3 euro per stukquote:Op donderdag 11 juni 2026 20:27 schreef SebbeSwensje het volgende:
Vis is ook achterlijk duur in een visland als Nederland. Eigenlijk zijn we ook helemaal geen visland, want wij willen allemaal gehakt. Het liefst van obscure handelaren die er paard en hond in verwerken.
Nou, je hebt bewerkt en uktrabewerkt voedsel.quote:Op donderdag 11 juni 2026 20:28 schreef Mikeytt het volgende:
[..]
Klopt. De definitie die ze gebruiken is wel anders. Worsten wel, kipfilet niet.
Ja niet normaal toch, waar is de tijd dat je voor euro een haring kon kopen en een bakje kibbeling van kabeljauw voor 3,50quote:Op donderdag 11 juni 2026 20:31 schreef Mikeytt het volgende:
[..]
Valt wel mee. Elke zaterdag markt met oma koopt ze haringen om te eten onderweg. 3 euro per stuk
3 euro per haring is achterlijk duur.quote:Op donderdag 11 juni 2026 20:31 schreef Mikeytt het volgende:
[..]
Valt wel mee. Elke zaterdag markt met oma koopt ze haringen om te eten onderweg. 3 euro per stuk
11% van een heel klein beetje blijft een heel klein beetje.quote:Op donderdag 11 juni 2026 20:30 schreef Mikeytt het volgende:
11% hogere kans alleen al uit de nitraat.
Vis is vaak vervuild met zware metalen zoals kwik. Daardoor is dat niet aan te raden.quote:Op donderdag 11 juni 2026 19:58 schreef Mikeytt het volgende:
https://www.nu.nl/wetensc(...)ico-op-dementie.html
[..]
Snap sowieso niet zo goed waarom men zo veel bewerkt vlees eet. Onbewerkt vlees is gezonder en lekkerder. Je worst vervangen met een steak of kipdijfilet is al een stuk beter.
Vis heeft ook een beschermende werking, maar ondanks dat we godverdomme een land aan zee zijn, hebben de meesten al moeite met 1x per week vis??
Ja, als je Pangasius en/of Tilapia uit de Mekongdelta gaat eten dan vergiftig je jezelf gewoon... Maar als je dat koopt vraag je er zelf ook om...quote:Op donderdag 11 juni 2026 20:53 schreef Fietsenrek het volgende:
Vis is vaak vervuild met zware metalen zoals kwik. Daardoor is dat niet aan te raden.
Noordzeevis zal nog meevallen hoop ik. Maar die zeeën zijn er natuurlijk ook niet best aan toe.quote:Op donderdag 11 juni 2026 20:56 schreef AchJa het volgende:
[..]
Ja, als je Pangasius en/of Tilapia uit de Mekongdelta gaat eten dan vergiftig je jezelf gewoon... Maar als je dat koopt vraag je er zelf ook om...![]()
Er gaat niks boven Noordzeevis.
Niet veel mis mee. Je moet gewoon geen hipster vissen zoals haai en zwaardvis gaan eten.quote:Op donderdag 11 juni 2026 21:02 schreef Seeburg54 het volgende:
Noordzeevis zal nog meevallen hoop ik. Maar die zeeën zijn er natuurlijk ook niet best aan toe.
Nee, dement zeggen ze.quote:Op donderdag 11 juni 2026 20:51 schreef Mubassie het volgende:
Ik word zo ontzettend moe van zulke anti carnivoor berichten
Biefstuk vervangen met bacon dan. Daar zit veel meer nitraat in.quote:Op donderdag 11 juni 2026 21:24 schreef Hathor het volgende:
Mooi, extra biefstukje straks, ik heb altijd al compleet koekwous willen zijn.
Valt wel mee... is een grote haring. 3 euro voor een grote snack is prima.quote:Op donderdag 11 juni 2026 20:45 schreef Wantie het volgende:
[..]
3 euro per haring is achterlijk duur.
Dan maak ik er een wrap van, biefstukje gewikkeld in bacon, schijnt ook een dodelijk effect op je flatulentie te hebben heb ik wel eens gehoord van Mr. Mackey van Southpark.quote:Op donderdag 11 juni 2026 21:27 schreef Mikeytt het volgende:
[..]
Biefstuk vervangen met bacon dan. Daar zit veel meer nitraat in.
https://mobiel.voedingscentrum.nl/encyclopedie/zware-metalen.aspxquote:Op donderdag 11 juni 2026 20:53 schreef Fietsenrek het volgende:
[..]
Vis is vaak vervuild met zware metalen zoals kwik. Daardoor is dat niet aan te raden.
Voedingscentrum.quote:Op donderdag 11 juni 2026 21:29 schreef Mikeytt het volgende:
[..]
https://mobiel.voedingscentrum.nl/encyclopedie/zware-metalen.aspx
Volgens het voedingscentrum gewoon vis blijven eten. Is gezonder. In de EU zijn de metalen in vis gelimiteerd, en is get voordeel van vis met een heel klein beetje metaal groter dan het nadeel van geen vis eten.
Je kan natuurlijk alles blijven eten. Da's een vrije keuze.quote:Op donderdag 11 juni 2026 21:28 schreef Seeburg54 het volgende:
Wat kun je nog wel eten dan? Echt alles wordt bespoten en vergiftigd. En schijnbaar boeit het de dames en heren politici geen reet.
Scheelt weer AOW later, iedereen mooi voor die tijd de pijp uit.
Eigenlijk wel dikke onzin. Als we al dat bewerkt vlees nou even opzij leggen en kijken wat onze voorouders 100-200 jaar geleden aten, dan zouden we al een stuk gezonder zijn.quote:Op donderdag 11 juni 2026 21:28 schreef Hathor het volgende:
[..]
Dan maak ik er een wrap van, biefstukje gewikkeld in bacon, schijnt ook een dodelijk effect op je flatulentie te hebben heb ik wel eens gehoord van Mr. Mackey van Southpark.
De mate van bewerking maakt in principe ook niet heel veel uit. Vooral de bewerkingsmethodes doen er toe. Beef jerky zonder zout is ook ultrabewerkt, maar is gezonder dan varkensspek.quote:Op donderdag 11 juni 2026 20:44 schreef Wantie het volgende:
[..]
Nou, je hebt bewerkt en uktrabewerkt voedsel.
Bijvoorbeeld een gebraden varkenshamlap is bewerkt vlees.
Een parmaham is ultrabewerkt vlees.
Het is de mate van bewerking waar het om gaat.
quote:Op donderdag 11 juni 2026 20:42 schreef Niels0Kurovski het volgende:
Ik mis de reacties over een extra stuk vlees in de pan vanavond.
quote:Op donderdag 11 juni 2026 20:51 schreef Mubassie het volgende:
Ik word zo ontzettend moe van zulke anti carnivoor berichten
Hoe is gedroogde ham ultra bewerkt?quote:Op donderdag 11 juni 2026 20:44 schreef Wantie het volgende:
[..]
Nou, je hebt bewerkt en uktrabewerkt voedsel.
Bijvoorbeeld een gebraden varkenshamlap is bewerkt vlees.
Een parmaham is ultrabewerkt vlees.
Het is de mate van bewerking waar het om gaat.
Waarom is beef jerky zonder zout ultrabewerkt?quote:Op donderdag 11 juni 2026 21:41 schreef Mikeytt het volgende:
[..]
De mate van bewerking maakt in principe ook niet heel veel uit. Vooral de bewerkingsmethodes doen er toe. Beef jerky zonder zout is ook ultrabewerkt, maar is gezonder dan varkensspek.
Het is gepekeld, gedroogd en in het geval van parmaham gefermenteerd.quote:Op donderdag 11 juni 2026 22:31 schreef Red_85 het volgende:
[..]
Hoe is gedroogde ham ultra bewerkt?
Door het zout?
Dat is dan niet van de metalen, maar van andere meuk wat er in die vissen zit haha.quote:Op donderdag 11 juni 2026 20:56 schreef AchJa het volgende:
[..]
Ja, als je Pangasius en/of Tilapia uit de Mekongdelta gaat eten dan vergiftig je jezelf gewoon... Maar als je dat koopt vraag je er zelf ook om...![]()
Er gaat niks boven Noordzeevis.
"Vis eten tijdens de zwangerschap is goed voor de ontwikkeling van de baby. Maar er zijn bepaalde soorten vis en schaal- en schelpdieren die je tijdens de zwangerschap beter niet of niet te vaak kunt eten. Dit vanwege verhoogde gehaltes schadelijke stoffen zoals dioxine, kwik of PFAS. Zo kunnen zwangeren makreel, paling, sardine, tonijn, krab of garnalen beter laten staan."quote:Op donderdag 11 juni 2026 21:29 schreef Mikeytt het volgende:
[..]
https://mobiel.voedingscentrum.nl/encyclopedie/zware-metalen.aspx
Volgens het voedingscentrum gewoon vis blijven eten. Is gezonder. In de EU zijn de metalen in vis gelimiteerd, en is get voordeel van vis met een heel klein beetje metaal groter dan het nadeel van geen vis eten.
Alle vis, inclusief pangasius en tilapia, die in Nederland wordt verkocht moet voldoen aan de EU-regels omtrent voedselveiligheid.quote:Op donderdag 11 juni 2026 20:56 schreef AchJa het volgende:
[..]
Ja, als je Pangasius en/of Tilapia uit de Mekongdelta gaat eten dan vergiftig je jezelf gewoon... Maar als je dat koopt vraag je er zelf ook om...![]()
Er gaat niks boven Noordzeevis.
quote:Op donderdag 11 juni 2026 22:45 schreef Fietsenrek het volgende:
Tevens is de opbouw van zware metalen cumulatief in je lichaam, dus als je het elke dag zou eten, loop je wel een risico.
Zoals altijd met dit soort onderzoeken zijn er te weinig parameters die in beeld worden gebracht om een totaal plaatje te creëren. Goed om te zien dat de onderzoekers zich daar ook bewust van zijn.quote:Meerdere factoren van invloed
De onderzoekers benadrukken dat de link niet een-op-een is. Er zijn meerdere factoren die van invloed kunnen zijn op de ontwikkeling van dementie. Dat zegt ook Vera Otten van Alzheimer Nederland tegen NU.nl. "Het is een groot onderzoek, maar we kunnen niet zeggen dat het eten van nitraatrijke voeding dementie veroorzaakt." Ook beweging, andere voeding en sociaal en mentaal actief blijven zijn van invloed.
"Maar het benadrukt wel dat een gezond voedingspatroon het risico op dementie kan verkleinen", zegt Otten. De wetenschappers adviseren om meer groenten te eten en minder rood en bewerkt vlees te eten.
Nog steeds is het wel aan het bot. Het is niet vermaald als supermarktsalami.quote:Op donderdag 11 juni 2026 22:35 schreef Wantie het volgende:
[..]
Waarom is beef jerky zonder zout ultrabewerkt?
Daarnaast vergelijk je dan mager rundvlees met varkenspek.
Dat loopt natuurlijk meteen al mank.
[..]
Het is gepekeld, gedroogd en in het geval van parmaham gefermenteerd.
Het bevat bovendien nitraatzout om het vlees die rode kleur te geven.
Nou, dat bot eet je niet.quote:Op vrijdag 12 juni 2026 00:31 schreef Red_85 het volgende:
[..]
Nog steeds is het wel aan het bot. Het is niet vermaald als supermarktsalami.
Snap nooit zo goed de logica van dit soort onderzoeken. Bewerkt? Een vegaschnitzel van vales is bewerkt.
Dat krijgt men doordat vrijwel ieder mens geneigd is te geloven in de mannen die zichzelf tot autoriteit op dat gebied hebben uitgeroepen.quote:Op donderdag 11 juni 2026 21:28 schreef Seeburg54 het volgende:
Wat kun je nog wel eten dan? Echt alles wordt bespoten en vergiftigd. En schijnbaar boeit het de dames en heren politici geen reet.
Scheelt weer AOW later, iedereen mooi voor die tijd de pijp uit.
Zalm zit vol met plastic en tonijn met zink, toch?quote:Op donderdag 11 juni 2026 20:27 schreef SebbeSwensje het volgende:
Vis is ook achterlijk duur in een visland als Nederland. Eigenlijk zijn we ook helemaal geen visland, want wij willen allemaal gehakt. Het liefst van obscure handelaren die er paard en hond in verwerken.
Natuurlijk is bewerkt vlees onzin, maar het is vaak een goedkope optie. En daar gaan mensen in deze dure tijd steeds vaker voor, want gezond is duur.quote:Op donderdag 11 juni 2026 21:35 schreef Mikeytt het volgende:
[..]
Je kan natuurlijk alles blijven eten. Da's een vrije keuze.
Als je gezond wil eten, gewoon variëren met groente, onbewerkt vlees en vis. Jouw overgrootoma at ook geen rookworst zoals we die vandaag kennen.
Ik krijg weleens verhalen van m'n oma... vroeger ging je gewoon naar de notenwinkel als je een snack wilde. Naar de visboer voor eens stukje vis en een goede hoeveelheid groente bij de groenteboer.
Al dat bewerkte vlees dat wij tegenwoordig gebruiken is dikke onzin.
En dat groente bespoten is, maakt het niet ongezond.
Gezond nuchter verstand, sowieso een zeldzaamheid tegenwoordig.quote:Op vrijdag 12 juni 2026 06:11 schreef torentje het volgende:
[..]
Dat krijgt men doordat vrijwel ieder mens geneigd is te geloven in de mannen die zichzelf tot autoriteit op dat gebied hebben uitgeroepen.
Daardoor ontstaat het onrecht dat hun woorden zwaarder wegen dan feiten of gezond verstand, waardoor mensen steeds opnieuw dezelfde misleidingen blijven volgen.
Maar daar hebben de baby’s, peuters en kleuters niets aan, wanneer hun ouders geloven in een zelfverklaarde autoriteit op voedingsgebied.quote:Op vrijdag 12 juni 2026 06:47 schreef Seeburg54 het volgende:
[..]
Gezond nuchter verstand, sowieso een zeldzaamheid tegenwoordig.
quote:Op donderdag 11 juni 2026 21:37 schreef Mikeytt het volgende:
[..]
Eigenlijk wel dikke onzin. Als we al dat bewerkt vlees nou even opzij leggen en kijken wat onze voorouders 100-200 jaar geleden aten, dan zouden we al een stuk gezonder zijn.
Klopt, en dat soort lieden zijn er steeds meer. Zorgelijk.quote:Op vrijdag 12 juni 2026 06:52 schreef torentje het volgende:
[..]
Maar daar hebben de baby’s, peuters en kleuters niets aan, wanneer hun ouders geloven in een zelfverklaarde autoriteit op voedingsgebied.
Dat zegt niks, wellicht was dat veel beter geweest zonder bewerkt vlees.quote:
En kwaliteit van eten.quote:Op vrijdag 12 juni 2026 07:57 schreef OmniRocket het volgende:
[..]
Dat zegt niks, wellicht was dat veel beter geweest zonder bewerkt vlees.
Gezondheidszorg en hygiëne is een stuk beter geworden in deze tijd.
Kortom, zijn "ja maar 200 jaar geleden" opmerking slaat dus nergens op.quote:Op vrijdag 12 juni 2026 07:57 schreef OmniRocket het volgende:
[..]
Dat zegt niks, wellicht was dat veel beter geweest zonder bewerkt vlees.
Gezondheidszorg en hygiëne is een stuk beter geworden in deze tijd.
Met aaan het bot bedoel ik dat het een natuurproduct is he. Vlees zoals het gegroeid is intact.quote:Op vrijdag 12 juni 2026 04:38 schreef Wantie het volgende:
[..]
Nou, dat bot eet je niet.
Dus ik zie niet in waarom parmaham met bot gezonder xou zijn dan parmaham zonder bot.
Een vega schnitzel van Vales is overigens ook ultrabewerkt voedsel
Gemalen vlees is ook bewerkt, maar niet per definitie slecht voor je.
Voor je lichaam maakt het niet uit of je een biefstuk in zijn geheel bskt, of eerst hakt of vermaalt tot Duitse biefstuk, en dan bakt.
.
Salami, of dat nu uit de supermarkt komt of van een ambachtelijke slagerij, is ultrabewerkt vlees. Dat is minder gezond dan bijvoorbeeld gehakt.
Dat komt omdat er meer bewerkingen op plaats vinden. Het is gepekeld, gedroogd en gefermenteerd. En het bevat nitraatzout voor de rode kleur.
Hoe kan die tonijn blijven zwemmen dan?quote:Op vrijdag 12 juni 2026 06:31 schreef Halcon het volgende:
[..]
Zalm zit vol met plastic en tonijn met zink, toch?
Voortschrijdend inzicht heet dat.quote:Op vrijdag 12 juni 2026 09:18 schreef Red_85 het volgende:
[..]
Met aaan het bot bedoel ik dat het een natuurproduct is he. Vlees zoals het gegroeid is intact.
Pekelen, zouten, drogen. Dezelfde techniek die al eeuwen zo gaat.
En nu is het opeens terror. Mjah.
Voor dat biefstuk-duitse biefstuk verhaal heb je wel gelijk
Ja eens. Maar komt omdat het werk gezonder is, de werkweken minder lang, en het werk gemechaniseerd.quote:
Slechts een correlatie. De stijgende levensverwachting is vrijwel volledig te danken aan medische vooruitgamg, minder kindersterfte en verbeterde hygiëne.quote:
Groentes worden met veilige hoeveelheden bespoten. Dat je wat binnen krijgt, beteent niet dat het schadelijk is. Daar wordt veel onderzoek in gestoken.quote:Op vrijdag 12 juni 2026 06:45 schreef Seeburg54 het volgende:
[..]
Natuurlijk is bewerkt vlees onzin, maar het is vaak een goedkope optie. En daar gaan mensen in deze dure tijd steeds vaker voor, want gezond is duur.
En groentes worden tot in den treure bespoten, daar krijgen we zeker wel wat van binnen.
Nee hoor. Ons dieet was 200 jaar geleden feitelijk gezonder en staat ook meer in lijn met de voedingsadviezen dan het huidige gemiddelde dieet. Kleinere porties, meer groente, meer brood, meer vis.quote:Op vrijdag 12 juni 2026 08:04 schreef AchJa het volgende:
[..]
Kortom, zijn "ja maar 200 jaar geleden" opmerking slaat dus nergens op.
Aardappelen, roggebrood en bier... Dat was het wel zo'n beetje voor de arbeider.quote:Op vrijdag 12 juni 2026 10:10 schreef Mikeytt het volgende:
Nee hoor. Ons dieet was 200 jaar geleden feitelijk gezonder en staat ook meer in lijn met de voedingsadviezen dan het huidige gemiddelde dieet. Kleinere porties, meer groente, meer brood, meer vis.
Waarom kom je dan met dat soort onzinnige vergelijkingen?quote:Op vrijdag 12 juni 2026 10:06 schreef Mikeytt het volgende:
[..]
Slechts een correlatie. De stijgende levensverwachting is vrijwel volledig te danken aan medische vooruitgamg, minder kindersterfte en verbeterde hygiëne.
Mensen realiseren zich niet hoe recent riolering pas bestaat.
[ afbeelding ]
+ pap, groente, peulvruchten, vis en weinig vlees.quote:Op vrijdag 12 juni 2026 10:15 schreef AchJa het volgende:
[..]
Aardappelen, roggebrood en bier... Dat was het wel zo'n beetje voor de arbeider.
Jij bent de enige die een causaal verband claimt. Ik zeg dat we 200 jaar geleden gezonder aten, wat feitelijk klopt. Alleen al de kleinere porties maakt het al een stuk gezonder.quote:Op vrijdag 12 juni 2026 10:17 schreef AchJa het volgende:
[..]
Waarom kom je dan met dat soort onzinnige vergelijkingen?
quote:Op vrijdag 12 juni 2026 10:18 schreef Mikeytt het volgende:
[..]
+ pap, groente, peulvruchten, vis en weinig vlees.
Alleen vlees was schaars. We hebben het hier over de 19de eeuw, niet de 14de eeuw.
quote:De voeding in Nederland in de 19e eeuw was voor de grote massa zeer eenzijdig en bestond voornamelijk uit aardappelen, roggebrood en meelpap. Vlees was voor de doorsnee arbeider en boer onbetaalbaar. Pas aan het einde van de eeuw kwam er meer variatie en welvaart
Aardappelen als basis: De aardappel domineerde het dieet. Men at ze gekookt, gebakken of verwerkt in stamppotten en pap. De arme bevolking at 's ochtends, 's middags en 's avonds aardappelen, vaak aangevuld met een beetje vet, azijn of mosterd.
Brood en pap: Roggebrood was het voornaamste brood. Daarnaast werden er veel granen gegeten in de vorm van goedkope meelpap (zoals griesmeel- of boekweitpap). Tarwebrood was aanvankelijk een luxe, maar werd vanaf 1850 langzaam toegankelijker.
Zelden vlees of vis: Vlees was een zeldzaamheid voor de armen. Als het al werd gegeten, ging het vaak om goedkope stukken afkomstig van zieke of oude dieren. Een stukje spek of gezouten vis werd gebruikt om smaak te geven aan grote pannen bonen of erwten.
Weinig groenten: Groenten werden in kleine hoeveelheden gegeten en waren vaak beperkt tot wat de eigen moestuin opbracht, zoals wortels, kool, peulvruchten en uien.
Volksgezondheid: Het eenzijdige voedingspatroon had grote gevolgen. De gemiddelde lengte van de Nederlandse bevolking bereikte in deze eeuw haar dieptepunt door structurele ondervoeding en een tekort aan dierlijke eiwitten.
quote:In de negentiende eeuw vormden roggebrood en (dun)bier de belangrijkste basisvoedingsmiddelen voor de arbeidersklasse
1. Vloeibare brandstof: Bier als basis Voedingswaarde: Bier werd niet als luxe gezien, maar als vloeibaar brood. Het zat vol granen en voedingsstoffen die hard nodig waren voor het zware handwerk in de haven of fabrieken.
Alternatief voor water: Door de cholera- en tyfusuitbraken in de 19de eeuw was ongezuiverd oppervlaktewater levensgevaarlijk. Gekookt bier was een veel veiligere keuze.
De 'Geen bier, geen werk'-cultuur: Tijdens de grote bouwprojecten van de negentiende eeuw, zoals de aanleg van het Noordzeekanaal, eisten arbeiders steevast bier tijdens hun pauzes. Het was een ongeschreven regel.
2. Bierbrood: Een klassieke maaltijd Bierpap: Voor arme arbeiders was warm eten een luxe. Een typische en goedkope maaltijd was bierbrood: oud, hard roggebrood dat werd gekookt in warm bier tot een voedzame pap.
Energie en suikers: Deze combinatie leverde direct opneembare energie voor zware fysieke arbeid, en het was een manier om oud brood toch smakelijk en eetbaar te houden.
We aten helemaal niet gezonder, zoals je kunt lezen kregen we lang niet genoeg voedingsstoffen binnen.quote:Op vrijdag 12 juni 2026 10:19 schreef Mikeytt het volgende:
[..]
Jij bent de enige die een causaal verband claimt. Ik zeg dat we 200 jaar geleden gezonder aten, wat feitelijk klopt. Alleen al de kleinere porties maakt het al een stuk gezonder.
Nee, 200 jaar geleden aten we niet gezonder.quote:Op vrijdag 12 juni 2026 10:19 schreef Mikeytt het volgende:
[..]
Jij bent de enige die een causaal verband claimt. Ik zeg dat we 200 jaar geleden gezonder aten, wat feitelijk klopt. Alleen al de kleinere porties maakt het al een stuk gezonder.
Je moet al van zoveel bewust zijn tegenwoordig van de bemoeials en magnieters dat je een hele checklijst nodig hebt bij ieder product wat je pakt. Onmogelijk dat nog bij te houden. En dan nog niet te spreken over 'onderzoeken' met tegenstrijdige conclusies.quote:Op vrijdag 12 juni 2026 09:35 schreef Wantie het volgende:
[..]
Voortschrijdend inzicht heet dat.
Er is gebleken dat ultrabewerkt vlees kankerverwekkend is.
En dat komt met name door het nitraat.
Dat wetende kun je daar rekening mee houden.
Daarvoor hoef je niet die parmaham te laten staan, maar let op dat je daarnaast niet te vaak gehaktschnitsels, slavinken, of ander bewerkt vlees eet, maar gewoon ongemarineerd stuk vlees dat je zelf nog even kruidt voordat je het bereidt.
Ffies hoor. Dat wat er op gewassen wordt gespoten, staat al jaren ter discussie en is helemaal niet veilig. Dat het door de politiek weer voor 10 jaar wordt toegestaan, heeft niets maar dan ook echt helemaal niets met gezondheid te maken maar met pure lobby. Als het echt met gezondheid te maken had gehad, was die shit al lang verbannen.quote:Op vrijdag 12 juni 2026 10:08 schreef Mikeytt het volgende:
[..]
Groentes worden met veilige hoeveelheden bespoten. Dat je wat binnen krijgt, beteent niet dat het schadelijk is. Daar wordt veel onderzoek in gestoken.
En per kilo daadwerkelijk vlees, valt dat prijsverschil tussen bewerkt en onbewerkt vlees echt reuze mee.
En alsnog. Ik eet liever in de week 3x bonen en 4x onbewerkt vlees dan 6x bewerkt vlees.
Maar we aten bijna tot geen vlees dus aten we gezonder en oh ja, het waren "kleinere porties" (dat de arbeider geen stuiver had om de kont te krabben zal daar niks mee te maken hebben natuurlijkquote:Op vrijdag 12 juni 2026 10:28 schreef Wantie het volgende:
Nee, 200 jaar geleden aten we niet gezonder.
Het feit dat kinderen tegenwoordig langer zijn dan 200 jaar geleden, sneller volgroeid, en minder snel oud worden bevestigen dat.
Assumption is the mother of all fuck ups.quote:Op vrijdag 12 juni 2026 10:06 schreef Mikeytt het volgende:
[..]
Slechts een correlatie. De stijgende levensverwachting is vrijwel volledig te danken aan medische vooruitgamg, minder kindersterfte en verbeterde hygiëne.
Mensen realiseren zich niet hoe recent riolering pas bestaat.
[ afbeelding ]
Dat deden we niet.quote:Op vrijdag 12 juni 2026 10:19 schreef Mikeytt het volgende:
[..]
Jij bent de enige die een causaal verband claimt. Ik zeg dat we 200 jaar geleden gezonder aten, wat feitelijk klopt. Alleen al de kleinere porties maakt het al een stuk gezonder.
Ik heb hier nog een aantal scheepsdagboeken van mijn overgrootvader (skutsjeschipper in de veengebieden) uit eind 19e begin 20e eeuw liggen. Hij schrijft zo nu en dan ook over het eten aan boord, dat was knap karig kan ik je verklappen en dat was dan alweer later.quote:
Wat is dit voor vreemde AI tekst? Voor Nederland klopt er veel niet van.quote:
quote:De belangrijkste maaltijd was het warme eten tussen de middag. Bij arme gezinnen kwam dit op tafel als dikke maaltijdsoep. Hierbij werden aardappelen met gort vermengd en op smaak gebracht met zout, peper of uien, waaraan ook wel erwten, bonen, wortelen of kool werden toegevoegd.
Bron? Onderzoek laat juist zien dat kinderen voor een groot deel langer worden door minder infectieziektes en betere gezondheidszorg.quote:Op vrijdag 12 juni 2026 10:28 schreef Wantie het volgende:
[..]
Nee, 200 jaar geleden aten we niet gezonder.
Het feit dat kinderen tegenwoordig langer zijn dan 200 jaar geleden, sneller volgroeid, en minder snel oud worden bevestigen dat.
Waarom zou dat daar niet te maken mee hebben?quote:Op vrijdag 12 juni 2026 10:47 schreef AchJa het volgende:
dat de arbeider geen stuiver had om de kont te krabben zal daar niks mee te maken hebben natuurlijk
Goh, aan boord.quote:Op vrijdag 12 juni 2026 11:00 schreef AchJa het volgende:
[..]
Ik heb hier nog een aantal scheepsdagboeken van mijn overgrootvader (skutsjeschipper in de veengebieden) uit eind 19e begin 20e eeuw liggen. Hij schrijft zo nu en dan ook over het eten aan boord, dat was knap karig kan ik je verklappen en dat was dan alweer later.
Die dagboeken heb ik niet, maar ik weet wel van mijn grootouders van mn vaders kant, dat zij geluk hadden. Voorouders waren groenteboeren en konden leven van het land. Aangevuld met roggebrood, pap en soms een stukje spek of kaas.quote:Op vrijdag 12 juni 2026 11:00 schreef AchJa het volgende:
[..]
Ik heb hier nog een aantal scheepsdagboeken van mijn overgrootvader (skutsjeschipper in de veengebieden) uit eind 19e begin 20e eeuw liggen. Hij schrijft zo nu en dan ook over het eten aan boord, dat was knap karig kan ik je verklappen en dat was dan alweer later.
Wat begrijp jij niet aan een skutsje in de veengebieden?quote:
quote:Op vrijdag 12 juni 2026 11:06 schreef Mikeytt het volgende:
[..]
Bron? Onderzoek laat juist zien dat kinderen voor een groot deel langer worden door minder infectieziektes en betere gezondheidszorg.
De doelpalen zijn alweer verschoven naar de 20e eeuw gezien je eerste link?quote:Op vrijdag 12 juni 2026 11:03 schreef Mikeytt het volgende:
Wat is dit voor vreemde AI tekst? Voor Nederland klopt er veel niet van.
https://research.wur.nl/e(...)food-processing-in-w
https://www.groningentoen(...)en-drinken-nederland
[..]
quote:In de 19e eeuw at het grootste deel van de stedelijke bevolking in Nederland zeer eenzijdig voedsel. Vaak was dat van slechte kwaliteit en zelfs dan nog meestal te duur voor de allerarmsten waardoor veel van hen honger leden.
Voeding was vaak van slechte kwaliteit
De maaltijd van de armen was zeer eenzijdig en bestond vooral uit roggebrood en aardappelen. De goedkope aardappelen werden soms vermengd met wat groente of met een beetje vet of met wat peper en azijn.
Vlees en vis, in normale toestand voor minder gegoeden haast niet te betalen, werden pas betaalbaar als het afgekeurd was. Meestal was dat vlees van zieke dieren dat officieel niet verhandeld mocht worden. Het werd dan 'behoorlijk gezouten en gerookt', zodat de koper niet vanwege een vreemde smaak of vies luchtje merkte dat het bedorven was.
Hoofdvoedsel bestond uit aardappelen
Het hoofdvoedsel in de 19e eeuw bestond uit aardappelen: gekookt of gebakken, als pap of stamppot of als beleg op brood, vaak op smaak gebracht met azijn en mosterd of met gebakken uien, bonen en wortels.
Voor arme gezinnen was vlees te duur. Soms aten ze goedkoop vlees afkomstig van wrakke dieren. Voor de arbeider die een goede week had of die iets beter betaald werk had, was een stukje spek soms haalbaar: het stukje vlees op de zondag. Ook werd er in de steden wel goedkoper geitenvlees gegeten.
Vlees en andere voedingsmiddelen
Vlees (met name rundvlees) was tijdens de gehele 19e eeuw geen algemeen gebruikt artikel. Alleen de meer welvarende at het regelmatig. Over vleesgebruik werd in 1852 het volgende gezegd: 'Het vlees, hetwelk de middelstand zeker te weinig en de gemene man thans veelal in het geheel niet gebruikt'.
In 1870 was de situatie niet veranderd. Toen werd gezegd: 'Vlees is geen algemeen voedingsmiddel. Het wordt slechts zeer beperkt door de mindere werkman en de kleine burger gegeten, bij de arbeiders is het een grote zeldzaamheid'.
Waar heb jij het nou weer over man? In 600 VC in het oude Rome hadden ze al een geavanceerd riool en waterleiding systeem.quote:Op vrijdag 12 juni 2026 10:06 schreef Mikeytt het volgende:
[..]
Slechts een correlatie. De stijgende levensverwachting is vrijwel volledig te danken aan medische vooruitgamg, minder kindersterfte en verbeterde hygiëne.
Mensen realiseren zich niet hoe recent riolering pas bestaat.
[ afbeelding ]
En betere voeding.quote:Op vrijdag 12 juni 2026 11:06 schreef Mikeytt het volgende:
[..]
Bron? Onderzoek laat juist zien dat kinderen voor een groot deel langer worden door minder infectieziektes en betere gezondheidszorg.
Geloof wat je wilt wat betreft met gif bespoten groente.quote:Op vrijdag 12 juni 2026 10:08 schreef Mikeytt het volgende:
[..]
Groentes worden met veilige hoeveelheden bespoten. Dat je wat binnen krijgt, beteent niet dat het schadelijk is. Daar wordt veel onderzoek in gestoken.
En per kilo daadwerkelijk vlees, valt dat prijsverschil tussen bewerkt en onbewerkt vlees echt reuze mee.
En alsnog. Ik eet liever in de week 3x bonen en 4x onbewerkt vlees dan 6x bewerkt vlees.
Alle groente in Nederland die in winkels etc wordt verkocht is bespoten met gif.quote:Op vrijdag 12 juni 2026 12:41 schreef Seeburg54 het volgende:
[..]
Geloof wat je wilt wat betreft met gif bespoten groente.
Vertel mij wat, ik woon tussen de landerijen. De grond is nog zwart, dan gaat de eerste ronde gif er al over.quote:Op vrijdag 12 juni 2026 14:05 schreef Wantie het volgende:
[..]
Alle groente in Nederland die in winkels etc wordt verkocht is bespoten met gif.
Ook biologische groente. Echt onbespoten groente vind je nauwelijks.
De giftigheid van een product is onder andere afhankelijk van de dosering.
En voor residu op groenten en fruit is daarom een maximum vastgelegd.
Dat zijn wel twee aparte discussies:quote:Op vrijdag 12 juni 2026 15:00 schreef Seeburg54 het volgende:
[..]
Vertel mij wat, ik woon tussen de landerijen. De grond is nog zwart, dan gaat de eerste ronde gif er al over.
In een cohort met 54 000 deelnemers kun je prima corrigeren voor factoren als inkomen, opleiding, roken, drinken enzovoort.quote:Op donderdag 11 juni 2026 23:34 schreef Luckyseven het volgende:
[..]
Zoals altijd met dit soort onderzoeken zijn er te weinig parameters die in beeld worden gebracht om een totaal plaatje te creëren. Goed om te zien dat de onderzoekers zich daar ook bewust van zijn.
Het kan ook heel goed zo zijn dat mensen van een lagere economische klasse vaker bewerkt vlees eten. Echter roken en drinken deze mensen doorgaans ook vaker naast eventuele andere ongezonde gewoontes.
Is het dan daadwerkelijk het eten van bewerkt vlees dat dit veroorzaakt, of is het dat mensen met ongezondere gewoontes en een kleinere portemonee vaker bewerkt vlees eten?
Dit onderzoek brengt enkel correlaties in kaart. Causale verbanden kunnen op basis van de beschikbare data hieruit niet worden gelegd. Hét probleem dat bijna ieder onderzoek omtrend voeding kent.
quote:Google AI
je kunt sterke aanwijzingen voor een causaal verband uit cohortstudies halen, maar ze bewijzen het niet automatisch. Omdat cohortstudies observationeel van aard zijn, blijft er altijd een risico op verstorende factoren (confounders) en omgekeerde causaliteit.De belangrijkste kenmerken en voorwaarden om causaliteit te onderzoeken binnen een cohortstudie zijn:
Tijdsspanne: De blootstelling vindt plaats vóór het ontstaan van de ziekte (prospectief), wat de logica van oorzaak en gevolg ondersteunt.
Dosis-responsrelatie: Een sterkere blootstelling leidt tot een groter risico op de uitkomst.
Statistische correctie: Het effect van storende variabelen wordt geminimaliseerd door te corrigeren of matchen (multivariate analyse).
Bradford-Hill criteria: Toetsing aan deze epidemiologische criteria (zoals consistentie en biologische plausibiliteit) versterkt het bewijs voor causaliteit.
‘Goed’ nieuws dan, volgens de NOVA classificatie is Parma ham ‘processed’ (klasse 3) en niet ‘ultra processed’. Geldt ook voor kaas.quote:Op donderdag 11 juni 2026 22:31 schreef Red_85 het volgende:
[..]
Hoe is gedroogde ham ultra bewerkt?
Door het zout?
Dat is t.o.v. het basisrisico (nog afgezien van allerlei confounders die niet uitgesloten kunnen worden) nog geen 5% extra kans. Weinig dramatisch in ieder geval, precies wat ik dacht. Het basisrisico is ongeveer 45% voor vrouwen en 39% voor mannen om ergens tussen 55 en 95 dementie te ontwikkelen. Daar gaan de meesten helemaal niets voor laten. Daarbij is ook deze studie geen rct, maar een observationele studie met nitraten als hypothese. Het kan aan allerlei dingen liggen anders dan specifiek nitraten.quote:Op donderdag 11 juni 2026 20:30 schreef Mikeytt het volgende:
[..]
11% hogere kans alleen al uit de nitraat.
Het is natuurlijk niet zo dat bewerkt vlees alleen het risico op dementie verhoogt. Er zijn nog tal van ziektes waar bewerkt vlees zeer waarschijnlijk aan bijdraagt. Als je veel bewerkt vlees eet koop je niet alleen extra loten voor de Alzheimer loterij, maar ook voor de kanker, hartfalen en diabetes loterij. Dat zal voor mij wel een reden zijn om te minderen.quote:Op vrijdag 12 juni 2026 17:49 schreef Akkerdjie het volgende:
[..]
Dat is t.o.v. het basisrisico (nog afgezien van allerlei confounders die niet uitgesloten kunnen worden) nog geen 5% extra kans. Weinig dramatisch in ieder geval, precies wat ik dacht. Het basisrisico is ongeveer 45% voor vrouwen en 39% voor mannen om ergens tussen 55 en 95 dementie te ontwikkelen. Daar gaan de meesten helemaal niets voor laten.
Ter vergelijking: roken geeft een 4-7x zo grote absolute kans op dementie. Ook dat weerhoudt mensen overigens niet om te roken.
Het is een beetje schipperen tussen alle duizenden risico’s die mensen lopen in hun leven. Uiteindelijk ga je ergens aan dood. Als het met een beetje kwaliteit is op een nette leeftijd door genoeg bewegen en een normaal gewicht (wat veel belangrijker is om deze leeftijd in deze staat te behalen dan wel of geen bewerkt vlees) is dat fijn, maar ook dat is geen garantie. Je kunt dan ver achter de komma gaan micromanagen, maar ik hou het persoonlijk liever bij moderatie van alles zonder me druk te maken of ik het wel perfect doe, omdat het toch op het grote plaatje nauwelijks invloed heeft. Scheelt ook stress, wat ook niet goed is voor de gezondheid.quote:Op vrijdag 12 juni 2026 18:02 schreef Gimmick het volgende:
[..]
Het is natuurlijk niet zo dat bewerkt vlees alleen het risico op dementie verhoogt. Er zijn nog tal van ziektes waar bewerkt vlees zeer waarschijnlijk aan bijdraagt. Als je veel bewerkt vlees eet koop je niet alleen extra loten voor de Alzheimer loterij, maar ook voor de kanker, hartfalen en diabetes loterij. Dat zal voor mij wel een reden zijn om te minderen.
Net als specerijen was voor Hollanders vis schijnbaar om te verkopen.quote:Op donderdag 11 juni 2026 20:27 schreef SebbeSwensje het volgende:
Eigenlijk zijn we ook helemaal geen visland, want wij willen allemaal gehakt.
|
|
| Forum Opties | |
|---|---|
| Forumhop: | |
| Hop naar: | |