Rutte moet alle zeilen bijzetten om Verenigde Staten aan boord van NAVO te houden, Trump verlangt ’harde toezegging’ Europa
1 uur geleden
NAVO-chef Mark Rutte en president Donald Trump, hier tijdens een eerdere ontmoeting in Davos, hadden deze week ’een stevig’ gesprek. © AFP
WASHINGTON - NAVO-chef Mark Rutte moet alle zeilen bijzetten om het militaire bondgenootschap bijeen te houden. De Amerikanen verlangen genoegdoening van Europa voor de ’laffe’ houding in de Iran-oorlog.
President Trump wil harde toezeggingen van Europese lidstaten dat ze gaan bijdragen aan het beveiligen van de Straat van Hormuz. Rutte heeft die eis na zijn gesprek in het Witte Huis doorgegeven aan diverse Europese hoofdsteden. Volgens een ingewijde is er geen sprake van een ultimatum.
Voor de VS is maritieme hulp in de cruciale zeestraat van groot belang, zeker nu een fragiel bestand met Iran wankelt. Amerika wil een vrije doorvaart desnoods afdwingen. Dat is tegelijkertijd een valkuil voor westerse bondgenoten. Zij vrezen langs deze weg alsnog een oorlog te worden ingezogen indien het staakt-het-vuren sneuvelt en de strijd wordt hervat.
Oliemannetje Rutte staat voor zijn grootste uitdaging: Europa is doodsbenauwd door één zin van Trump
Rutte voerde woensdag in Washington crisisberaad over Amerikaanse dreigementen om de NAVO vaarwel te zeggen, al kan dat formeel alleen met toestemming van het Congres. Na afloop ontweek de oud-premier vragen of dat dreigement inmiddels van tafel is. „Hij is duidelijk teleurgesteld en ik begrijp zijn punt”, was de reactie van de NAVO-chef bij nieuwszender CNN. Een betrokkene noemde het gesprek ’stevig’.
’Getest en gefaald’
De regering-Trump is woedend over de houding van Europese bondgenoten in de Iran-oorlog. NAVO-leden bleven niet alleen langs de zijlijn staan tijdens de Amerikaans-Israëlische operatie Epic Fury, maar een aantal landen verbood de VS tevens om Amerikaanse bases op hun grondgebied te gebruiken voor de luchtaanvallen, of zelfs om over te vliegen. Volgens de Amerikanen is de NAVO daarmee eenrichtingsverkeer geworden, waarbij Europa neemt als de eigen veiligheidsbelangen worden gediend, maar niet thuis geeft als die van Amerika op het spel staan. Witte Huis-perschef Karoline Leavitt zei in dat verband dat Europa Amerika ’de rug had toegekeerd’ en dat ’ze getest waren en hadden gefaald’. Ook is de term ’lafaards’ gevallen in de Trump-regering.
Rutte heeft als Brugman moeten praten om Trump te overtuigen van het tegendeel. Tijdens het onderhoud benadrukte de secretaris-generaal dat de meerderheid van de Europese NAVO-lidstaten wel behulpzaam is geweest bij operatie Epic Fury. Ook stelde hij dat er ’brede steun’ was voor het decimeren van de nucleaire- en raketcapaciteit van Iran.
LIVE | Netanyahu geeft bevel voor onderhandelingen Israël met Libanon
Volgens Rutte luisterde de president naar zijn argumenten. „Het was een zeer openhartige discussie”, zei de NAVO-chef naderhand, die herhaalde vragen over de toekomst van Amerikaanse betrokkenheid bij het bondgenootschap ontweek. „Wat ik voelde was dat dit een gesprek tussen vrienden was.”
VS-troepen verplaatsen
De Amerikaanse zakenkrant Wall Street Journal meldt dat de regering-Trump broedt op meerdere scenario’s met strafmaatregelen voor dwarsliggende NAVO-lidstaten. Een van de opties die Washington zou bestuderen betreft het verplaatsen van troepen uit tegenwerkende lidstaten, zoals Spanje, naar meer pro-Amerikaanse landen als Roemenië en Polen. Rutte ontkende dat donderdag in een vraaggesprek niet.
De NAVO-chef ziet ook dat een aantal Europese NAVO-landen, in de woorden van perschef Leavitt, ’getest’ was en ’gefaald’ had. „Maar de grote meerderheid heeft gedaan wat is beloofd”, benadrukte hij. Er is volgens hem zelfs ’grootscheepse steun’ voor de Amerikaanse aanpak.
Een ander heet hangijzer is of de crisis in de NAVO straks gevolgen gaat hebben voor de westerse steun aan Oekraïne. Het chagrijn in het Witte Huis is enorm over de Europese stellingname dat operatie Epic Fury ’niet onze oorlog’ was. Die houding zou de VS kunnen spiegelen in het Oekraïne-dossier. Als Amerika de handen aftrekt van Kiev, zit Europa in zwaar weer. Niet alleen leveren de VS geavanceerde wapens aan Oekraïne, die door Europa worden gefinancierd. Washington verstrekt ook cruciale inlichtingen en logistieke hulp.
Rutte heeft al vaker crises in de NAVO moeten bezweren. Na gemor over hogere defensie-uitgaven van Europese landen en onenigheid rond een Amerikaans vredesplan voor Oekraïne, dat te veel op de hand van Moskou zou zijn, leidde met name het Amerikaanse dreigement om Groenland desnoods met geweld in te lijven tot boosheid en ongeloof in Europese hoofdsteden.
Rutte zwijgt na gesprek met Trump over dreigend Amerikaans vertrek uit NAVO
Telkens werkte de Nederlander als oliemannetje achter de schermen aan een oplossing, waarbij hij volgens critici de Amerikaanse president te veel zou paaien. Anderen stellen dat het doel de middelen heiligt.
Trump: ’Navo is er niet indien nodig’
De huidige crisis is fundamenteler, weet Rutte, omdat er niet alleen is gedreigd, maar ook daadwerkelijk is geblokkeerd door weigerachtige Europese landen. Na zijn gesprek op het Witte Huis ’tussen vrienden’ beklaagde Trump zich op sociale media andermaal over het bondgenootschap. ’(de) NAVO was er niet toen wij ze nodig hadden, en zal er niet zijn als we ze weer nodig hebben’, schreef de president in kapitalen op zijn sociale medium Truth. Donderdag volgde een nieuwe sneer.
De grieven moeten vermoedelijk Amerikaanse eisen rond de Straat van Hormuz kracht bijzetten. Trump is altijd op zoek naar een deal. Positief geredeneerd heeft Amerika niet opgezegd. Rutte heeft wat dat betreft tijd gekocht. De donderbui boven het bondgenootschap is echter niet verdwenen.
https://www.telegraaf.nl/(...)l&utm_campaign=shareAls een hond naar huis gestuurd met opdracht