quote:
breedveld / Het CDA maakt van Nederland een dubbelmonarchie
Willem Breedveld
Lezersreacties op dit artikel (22) Reageer zelf
De zaak-Spijkers laat zien welke rampzalige mechanismen in werking treden als een rechtschapen individu weigert zijn medewerking te verlenen aan het overeind houden van een twijfelachtige blazoen van de overheid.
Zo iemand wordt tegengewerkt en tenslotte ontslagen. En als hij besluit de zaak aan de grote klok te hangen, komt hij prompt te staan als een ’politiek crimineel’ en een ’politiek psychiatrisch geval’. Pas toen de rechter, de nationale ombudsman en het parlement zich voor hem inzetten, volgde mondjesmaat schadevergoeding en rehabilitatie. Maar van harte ging het niet en het is in de ogen van het ’slachtoffer’ ontoereikend.
Toch zit er één lichtpuntje aan deze zaak: zij vestigde de aandacht op het bestaan van een dubbelmonarchie in Nederland. Hoe deze unieke staatsvorm in elkaar steekt, bleek vorige week. Toen besloot het CDA in de persoon van premier Balkenende, die van minister Hirsch Ballin van justitie en die van staatssecretaris Jack de Vries van defensie om Pieter van Vollenhoven onder druk te zetten. De voorzitter van de Onderzoeksraad voor veiligheid wilde graag optreden als vertrouwenspersoon in deze zaak. Maar volgens het CDA past zo’n bemiddeling niet bij zijn voorzitterschap. En los daarvan: de functie van vertrouwenspersoon zou so wie so niet te combineren zijn met de ministeriële verantwoordelijkheid die zij dragen voor Van Vollenhoven als lid van het Koninklijk Huis.
Je zou deze manoeuvre kunnen verklaren uit bezorgdheid voor de monarchie: de CDA-bewindslieden willen voorkomen dat een lid van de Oranjes in politiek gevaarlijk vaarwater terechtkomt. Daartegen pleit echter dat het het CDA wel erg goed uitkomt om Van Vollenhoven op afstand te houden. Door de jaren heen heeft hij immers kans gezien een sterke reputatie op te bouwen, ondanks zijn handicap dat hij als lid van het Koninklijk Huis in een gouden kooi leeft. Dankzij die sterke reputatie kon hij enige tijd geleden een gezaghebbend rapport uitbrengen over de Schiphol-brand, dat echter vernietigend uitpakte voor CDA-minister Donner, die zich prompt genoodzaakt zag om af te treden. Die Van Vollenhoven zou opnieuw zijn neus gaan steken in CDA-zaken? Dat nooit, zullen de heren hebben gedacht. Als voorzitter van de veiligheidsraad heeft Van Vollenhoven toegang tot de archieven en die kunnen beter gesloten blijven. Bovendien was het een CDA’er in de persoon van staatssecretaris Van der Knaap, die destijds zo’n rammelende regeling met de heer Spijkers had getroffen.
Maar los daarvan past deze CDA-manoeuvre wonderwel in de strategie die zich nog het beste laat omschrijven als: hou ze kort, de Oranjes. Op zichzelf is dat niet zo’n gekke strategie. Per slot van rekening kun je de Nederlandse staatsvorm nog het beste omschrijven als een republiek met een erfelijk staatshoofd. In zo’n staatsvorm zijn de Oranjes er voor de symboliek en voor de continuïteit en berust de macht bij de politiek, i.c. bij het CDA. Dat de Oranjes zich wat dat betreft geen illusies hoeven te maken, heeft premier Balkenende hen één en andermaal te verstaan gegeven. Zo kregen prins Friso en prinses Mabel bars van de premier te horen dat ze niet voor de troonopvolging in aanmerking kwamen. Nota bene, nadat het paar zelf al besloten had daarvan af te zien. Balkenende heeft inmiddels ook de financiële touwtjes van de Oranjes in handen genomen, ook al kwam hem dat op het verwijt te staan dat hij ’rotzooit’ met het staatsrecht.
Noem het lef dat het CDA de Oranjes zo kort houdt. Je zou het zelfs republikeins kunnen noemen. Maar het is ook wel erg veel van: we rule this country, zoals een CDA-Kamerlid ooit de machtspositie van het CDA omschreef. Zodoende lijkt het CDA ons vooral in te willen peperen dat we in een dubbelmonarchie leven, vanzelfsprekend met het CDA in de sterkste positie.