Minister Vincent Karremans: ‘Hinder van Schiphol blijft altijd’
Minister Vincent Karremans van Infrastructuur verdedigt de nieuwe bindende regels voor Schiphol.
Hij vindt de discussie over de luchthaven ‘eenzijdig’ en benadrukt het economisch belang.
Karremans ontkent dat geluidsgrenzen expres te hoog zijn opgetrokken en is overtuigd dat de nieuwe regels standhouden bij de rechter.
Vanaf zondag gelden nieuwe geluidsregels rond Schiphol. Daarmee hoopt minister Vincent Karremans van Infrastructuur (VVD) de nationale luchthaven juridisch vaste grond onder de voeten te geven. Toch is het maar de vraag of de regels rust in de tent gaan brengen. ‘Totale vrede tussen de luchtvaart en omwonenden? Zo naïef ben ik niet.’
Vincent Karremans: ‘Voor een aantal mensen zal het nooit voldoende zijn.’ Foto: David van Dam voor het FD
Minister Vincent Karremans wil er duidelijk over zijn: hij gaat ‘geen zoete broodjes bakken voor de omwonenden’ van Schiphol. Ja, er komen nu bindende regels voor het aantal vluchten en het geluid op en rond de luchthaven. ‘Maar die hinder blijft altijd’, zegt de minister van Infrastructuur & Waterstaat woensdagavond in zijn werkkamer op het ministerie.
‘De overlast van Schiphol is reëel. Dat is ontegenzeggelijk. Ik kan dat met geen enkel besluit wegnemen.’ Karremans ziet een eenzijdige discussie over de luchthaven. ‘Over de economische winst wordt weleens makkelijk heengestapt.’
Het lawaai blijft dus. Het kan met de nieuwe geluidsregels die vanaf zondag rond Schiphol gelden zelfs toenemen op bepaalde plekken. Dat geldt ook in dichtbevolkte gebieden in Amsterdam, onderzocht NRC.
De nieuwe geluidsregels moeten juist rust in de tent brengen. In het nieuwe zogeheten Luchthavenverkeersbesluit (LVB) staat hoeveel vluchten er vanaf Schiphol mogen vliegen, en hoeveel herrie dat mag maken. Gaat Schiphol de grens over, dan moet een toezichthouder ingrijpen.
Dat gebeurde jarenlang niet. Eerder maakten omwonenden, de luchtvaartsector en overheden afspraken over de groei en overlast van Schiphol. Maar dat werd nooit wettelijk vastgelegd in een LVB, terwijl er sinds 2010 wordt gevlogen volgens die afspraken.
Eind aan gedogen
Overtredingen van geluidsregels werden jarenlang gedoogd, terwijl het aantal vluchten op Schiphol wél groeide van 386.000 in 2010 naar 496.000 in 2019, voor het uitbreken van de coronacrisis.
Aan dat gedogen moet nu een eind komen. Al was het maar omdat rechters de Staat meerdere keren op de vingers tikten, wat leidt tot onzekerheid voor de luchthaven en omwonenden. Bewoners hadden te weinig rechtsbescherming en de Staat had het belang van Schiphol laten prevaleren boven de omwonenden, concludeerde de rechtbank Den Haag in 2024.
Vervolgens liepen meerdere pogingen om dat te repareren spaak. Nu ligt er een Luchthavenverkeersbesluit met 478.000 vluchten per jaar, waarvan 27.000 stuks in de nacht. De geluidsoverlast moet met 20% omlaag. Als dat lukt, kan Schiphol op termijn weer groeien naar 500.000 vluchten.
Of Schiphol hiermee daadwerkelijk in rustiger vaarwater komt, is de vraag. Een geldige stikstofvergunning ontbreekt nog. Verschillende milieu- en omwonendenorganisaties stappen naar de rechter.
Waarom gaat dit LVB wél standhouden bij de rechter?
Karremans: ‘We hebben alle regels gevolgd. We hebben de Europees voorgeschreven procedure en stappen doorlopen en alle belangen uitgebreid afgewogen. Het is een enorm lang traject geweest van zo'n 4,5 jaar. Dat is anders dan bij het versnelde besluit dat in maart bij de rechter sneuvelde.’
Dat betekent niet dat het besluit onomstreden is. Zo is er kritiek op de geluidsgrenzen waar Schiphol lokaal binnen moet blijven. Die zijn naast de totale hoeveelheid geluid en het maximumaantal vluchten de belangrijkste manier om hinder te beperken.
Overdag geldt op 148 plekken in de omgeving van Schiphol een geluidsgrens, in de nacht op 59 plekken. Voorheen waren dat respectievelijk 35 en 25 stuks.
Om te bepalen waar die grens ligt, berekende het ministerie duizenden varianten van een bepaald vliegjaar door. Variabelen zijn onder meer het weer, de toestellen, de vliegroutes en het landingsbaangebruik. Dat leverde per punt een geluidsbandbreedte op. Vervolgens legde het ministerie daar nog een statistische marge bovenop. Zo ontstond de maximale hoeveelheid geluid per punt: de grenswaarde in jargon.
Deze grenswaarden zijn door die extra statistische marge zo hoog dat zelfs de meest onwaarschijnlijke scenario’s er nog onder blijven.
De geluidsgrenzen zijn daarmee zo opgerekt, dat ze volgens critici nauwelijks overschreden kunnen worden. ‘Met deze grenswaarden zeg je: alles wat Schiphol wil moet kunnen’, zei een hoogleraar akoestiek deze week in NRC.
Wat zegt u op die kritiek?
Karremans: ‘Het is niet waar. Ook de suggestie in NRC dat het politiek gemotiveerd zou zijn, werp ik verre van me. Dien een Woo-verzoek in, en onderzoek of ik daar enige invloed op heb gehad. Dat is niet het geval.’
‘Het bepalen van die grenzen is een pure technische exercitie geweest, waar ook de NLR (Lucht- en ruimtevaartcentrum Nederland, red.) naar heeft gekeken. NLR noemt het eerder te krap, een second opinion acht het passend. Luchtverkeersleiding Nederland (LVNL) (dat het vliegverkeer regelt, red.) vindt juist dat die grenzen veel te krap zijn. Natuurlijk knelt het ook af en toe, maar op een gegeven moment moet je ergens een grens stellen.’
‘Uiteindelijk mag er niet meer gevlogen worden dan die 478.000, want je hebt nog twee sloten op de deur.’ Karremans doelt op de maximaal toegestane totale hoeveelheid geluid, en de handhavingspunten.
Maar waarom is die extra ruimte in de grenswaarde nodig, waardoor de grenzen boven de meest onwaarschijnlijke scenario’s uitkomen?
‘Omdat je wel de operatie op Schiphol moet kunnen uitvoeren. De 478.000 vluchten zijn leidend. Die zitten in de procedure die wij aan Brussel hebben voorgelegd, op basis van een geluidsdoel. Daar is een brede belangenafweging gemaakt. En dan ga je kijken wat passende grenzen zijn, om te voorkomen dat heel veel geluid op één punt terechtkomt.’
‘Het heeft nooit ter discussie gestaan: die operatie moet mogelijk zijn binnen de grenswaarden. Die moet je niet beperken door die grenzen strakker te stellen.’
Vincent Karremans: ‘Natuurlijk knelt het ook af en toe, maar op een gegeven moment moet je ergens een grens stellen.’ Foto: David van Dam voor het FD
Er zijn bijna 26.000 scenario’s doorgerekend. Daar zitten al allerlei onzekere weerssituaties in. Voor onverwacht groot baanonderhoud is een aparte ontheffingsregeling. Welke situatie kan zich in hemelsnaam nog voordoen waardoor die extra ruimte nodig is?
‘Nou, wat we bijvoorbeeld niet hadden voorzien, is de sluiting van het Russische luchtruim. Dat zijn situaties die je niet kan voorspellen. Dan moet je gewoon anders gaan opstijgen vanuit Schiphol. Dat is zo ongelooflijk complex met zo’n grote luchthaven. Er wordt vaak makkelijk over gedacht, maar het is niet makkelijk.’
Uw eigen Inspectie voor Leefomgeving en Transport (ILT) zegt: dit LVB is een vooruitgang, maar in de totstandkoming is de operatie van Schiphol leidend geweest. Specifiek over de extra geluidsruimte zei de inspecteur-generaal dat de ruime grenswaarde ertoe leidt dat ‘de begrenzing van de overlast beperkt wordt’.
‘Dat is niet waar, want er kan niet meer gevlogen worden. Je hebt ook nog het Totaal Volume Geluid waar Schiphol niet overheen kan.’
Dus u bent het niet eens met uw inspecteur-generaal?
‘Nou ja, goed. Uiteindelijk heb ik het hier ook met hem over gehad. Hij snapt wat wij doen. En aan de andere kant vindt de LVNL de grenswaarden te krap. En de ILT moet ook gewoon onafhankelijk een punt kunnen maken.’
‘Waar ik moeite mee heb, is dat hiermee het beeld wordt gevoed dat wij de boel aan het bedonderen zouden zijn. Of dat we toch stiekem een beetje de politieke keuze hebben gemaakt om nog iets meer ruimte voor Schiphol te geven.’
En dan: ‘Maar gaan we het nu alleen maar hebben over die handhavingspunten of niet?’
Nee, maar het gaat wel om die rechtszekerheid. Een ander punt is dat de ILT en Raad van State erop wijzen dat handhaving van dit systeem met meetpunten nauwelijks kan tijdens het jaar, maar pas na afloop.’
‘Ja, en daarvoor richt ik een apart wetstraject in. Dat bij een overschrijding direct een bestuurlijke boete kan worden uitgedeeld. Nu is er alleen een last onder dwangsom en volgt pas later een boete als die niet wordt opgevolgd. Je moet lik op stuk hebben.’
En wanneer volgt die wijziging?
‘Zo snel mogelijk. We zijn er al mee bezig. Maar we leven in een democratie. Zo’n wetswijziging kost al snel twee jaar.’
Vindt u dat omwonenden hinder ook moeten accepteren omdat die plaatsvindt in een dichtbevolkt land met veel economische activiteit?
‘De overlast van Schiphol is reëel. Die is ontegenzeggelijk. Maar we hebben op dit moment onze welvaart te danken aan twee mainports en een brainport. En naast de Rotterdamse haven is Schiphol een van die mainports.’
‘Over die economische winst wordt weleens makkelijk heen gestapt. Dat neemt niet weg dat de hinder er is. Daarom nemen we ook maatregelen om te verstillen. Ook al zal het voor een aantal mensen nooit voldoende zijn, dat erken ik ook.’
Met dit plan zegt u dat het aantal vluchten verantwoord naar 478.000 gaat. Uw voorganger Mark Harbers liet in 2023 zien dat het netwerkmodel van Schiphol op peil blijft bij 440.000 vluchten. SEO Economisch Onderzoek trok in een rapport dezelfde conclusie bij 460.000 vluchten. Waarom is die mogelijkheid om toch te groeien naar 500.000 dan belangrijk?
‘Nou, 22.000 vluchten is substantieel. Dus het is in die zin een serieus perspectief. Maar wel onder hele strikte voorwaarden.’
‘Het gaat om de concurrentiepositie van Schiphol. De luchtvaart groeit ongeveer 3% per jaar, en op het moment dat je stil blijft staan, vindt die groei op andere luchthavens plaats.’
‘Ik heb liever investeringen in stillere vliegtuigen op Schiphol dan op Charles de Gaulle of Kopenhagen. En reken maar dat zij graag willen groeien. Kopenhagen wil graag een hubfunctie.’
‘Je organiseert eigenlijk concurrentie voor jezelf. Tegelijkertijd vinden wij dit als kabinet nu verantwoord.’
Is het eerlijke verhaal niet gewoon dat de Amerikanen hierop hebben aangedrongen?
‘Daar ben ik ook heel eerlijk over geweest. Dat is nooit het hele verhaal, maar je hebt je te verhouden tot internationale partners. We kunnen wel doen alsof we gek zijn en niet kijken naar wat er buiten Nederland gebeurt. Maar ten aanzien van de luchtvaart en een van de meest open economieën van de wereld zou het zeer onverstandig zijn om te zeggen: we trekken ons er niets van aan.’
Waar hebben ze mee gedreigd?
‘Ik kan niets zeggen over wat er diplomatiek tussen landen wordt gewisseld. Maar ze hebben al eerder stappen op de escalatieladder gezet (dreigen met sancties bij krimp, red.). Ze zijn daar vrij uitgesproken over. Dus reken maar dat ze dat ook tegen ons zeggen.’
Hoe groot was hun rol?
‘Dat is niet te kwantificeren. Je moet uiteindelijk al die dingen bij elkaar meenemen.
Wordt de verhouding tussen Schiphol en omwonenden ooit normaal?
‘Daar maak ik me wel grote zorgen over. Het debat is extreem gepolariseerd en gejuridiseerd. Maar ga ik dat ooit rechttrekken? Een soort totale vrede tussen de luchtvaart en de omwonenden? Nee, zo naïef ben ik niet. Ik probeer wel stappen te zetten om het beter te maken.’
https://fd.nl/economie/16(...)_20261030&utm_term=A