Nederlandse Politiek #731 We modderen door

quote:

Op woensdag 9 september 2026 09:29 schreef Perrin het volgende:

[..]
Het probleem is niet dat burgerschap, digitale vaardigheden of seksuele voorlichting geen waarde hebben. Het probleem is dat we steeds nieuwe maatschappelijke ambities boven op elkaar stapelen, terwijl tijd, mensen en aandacht schaars zijn.

quote:

Een leraar kan zijn tijd niet vermenigvuldigen. Een kind evenmin. Als de school tegelijk moet lesgeven, coachen, differentiëren, signaleren, inclusiviteit organiseren en maatschappelijke problemen opvangen, is het niet vreemd dat de kern onder druk komt te staan.

quote:

En hetzelfde geldt voor de rest van het bestuur. Het feit dat iedere afzonderlijke regel een goede reden kan hebben, bewijst nog niet dat het geheel goed en naar wens werkt.

Een verzameling goede bedoelingen is nog geen goed systeem.

Besturen is daarom niet alleen toevoegen, maar ook kiezen en prioriteiten stellen. Sturen op resultaten. Voor iedere nieuwe ambitie moet je ook durven vragen wat ervoor moet wijken.

Beleid moet uiteindelijk niet worden beoordeeld op de deugdelijkheid van zijn intenties, maar op de kwaliteit van zijn uitkomsten.

quote:

Econoom Coen Teulings veranderde van een linkse student in een voorvechter van de markteconomie. Deze week neemt hij afscheid als hoogleraar aan de Universiteit Utrecht. ‘Neem me niet kwalijk, maar de Chinezen hebben Nexperia wel gekocht!’

De lockdowns tijdens corona hebben veel economische schade veroorzaakt, het waterland buiten Amsterdam kan beter volgebouwd worden, de voordelen van de euro waren maar klein. Econoom Coen Teulings (67) was in zijn carrière als wetenschapper, onderzoeker en directeur van het Centraal Planbureau (2006-2013) nooit bang om de controverse op te zoeken.

Tijdens een diner in het Amsterdamse restaurant Kaagman & Kortekaas (‘Wij komen hier één keer per jaar of zo’) voegt Teulings er graag nog een voorbeeld aan toe. ‘Eentje die niemand kent, omdat ik publiciteit daarover heb weten te voorkomen.’ In 2008 voltooide hij samen met vakgenoot Lans Bovenberg een paper met de veelzeggende titel Rhineland Exit. De boodschap: het veelgeprezen poldermodel waar alle belanghebbenden een stem hebben, ís helemaal niet zo geweldig.

Maar 2008 was ook het jaar waarin de kredietcrisis een hoogtepunt bereikte en overheden banken moesten redden. Sommige economen voorspelden zelfs het einde van het kapitalistische model. ‘Dat was niet de meest goede timing. Die boodschap zou toen totaal niet landen.’

Teulings staat er desondanks nog helemaal achter. ‘Heel goed paper. Je ziet nu in Nederland weer allerlei mensen die zeggen dat het Rijnlandse model veruit superieur is. Geen enkel bewijs voor. Sterker, er is heel veel bewijs voor het tegendeel.’

Nexperia
De docent in Teulings, die donderdag zijn afscheidsrede houdt als hoogleraar aan de Universiteit Utrecht, neemt het over. ‘De kapitaalmarkt speelt een heel belangrijke rol bij het nemen van risico’s. Iemand doet een investering. Als het misgaat is hij zijn geld kwijt. En als het goed gaat, krijgt hij de winst. Maar in het Rijnlandse model wordt dan gezegd: ja, maar de stakeholders moeten meeprofiteren. Het gevolg is dat we risicodragende investeringen ontmoedigen. Het is dus cruciaal dat degenen die het risicodragende vermogen verschaffen niet alleen de downside krijgen, maar ook de upside.'

Voorbeelden genoeg, vindt Teulings. Zoals op de huurmarkt, waar beperking van de huurstijgingen en een hogere vermogensrendementsheffing hebben geleid tot een verkoopgolf van huurpanden.

‘Hugo de Jonge (tussen 2022 en 2024 CDA-minister van Volkshuisvesting, red.) heeft alles verkeerd gedaan. Daar zijn economen opmerkelijk stil over geweest.’ En dan is er het gevoelige dossier rond chipmaker Nexperia, waarbij de Nederlandse overheid meer macht naar zich toetrok. ‘Neem me niet kwalijk, maar de Chinezen hebben het bedrijf wel gekocht! Idem bij Air France-KLM. Wij hebben er in Nederland alles aan gedaan om te voorkomen dat Air France effectief eigenaar is.’

IJs maken
In het restaurant aan de Sint Nicolaasstraat, waar ruim honderd jaar geleden de redactie van De Telegraaf was gehuisvest, switcht de nog steeds jongensachtige Teulings – hij arriveert in een leren jasje – moeiteloos van economie naar culinair. Zo wil hij graag weten welke suiker in het pijnboompittenijs zit dat de carpaccio van watermeloen vergezelt. IJs maakt hij namelijk ook zelf, tot grote vreugde van zijn vier jonge kleinkinderen. Koken doet hij met ze, en spelen. ‘En ik vind het leuk! Maar ze zeggen ook wel: opa, zit je weer te werken!’

In zijn afscheidsrede breekt hij deze week andermaal een lans voor het neoliberalisme: ‘Onze morele waarden zijn niet per se beter dan het nastreven van eigenbelang.’ Een stevige stelling voor iemand die in zijn studententijd lid was van de Communistische Partij Nederland (CPN). De Coen van toen zag een partij die ‘met de poten in de modder’ stond. Later werd hij vaak betiteld als ‘PvdA-econoom’.

Maar politiek geëngageerd? ‘Mijn rol in de PvdA is altijd buitengewoon beperkt geweest. Ik beschouw mezelf als partijloos, maar ik heb geen behoefte mijn lidmaatschap van Pro op te zeggen.’

Hypotheekrente
Is Teulings nou links – zo pleitte hij regelmatig voor hogere overheidsuitgaven – of rechts, gezien zijn pleidooien voor marktwerking? Zelf ziet hij zich in de eerste plaats als een econoom die redeneert langs strakke lijnen. Politieke opvattingen staan wetenschap in de weg, zo is zijn ervaring.

Tijdens het diner neemt hij het op voor de hypotheekrenteaftrek. Afschaffing betekent in theorie lagere huizenprijzen. ‘Maar dat komt omdat degenen zonder eigen geld geen huizen meer kunnen kopen, omdat zij daarvoor een hypotheeklening nodig hebben. Heb je wel eigen geld, dan ben je beter af door mensen zonder geld de woningmarkt af te pesten. Ik denk niet dat dat is wat de economen die pleiten voor afschaffing voor ogen hebben. Je moet niet de aftrek afschaffen, maar de belasting op woningbezit verhogen.’

Zijn afscheid van het communisme was een kwestie van koele observatie. Gedurende de jaren tachtig, waarin Teulings afstudeerde en promoveerde aan de Universiteit van Amsterdam, maakten de Aziatische tijgers een indrukwekkende opmars: eerst Japan, daarna Zuid-Korea en Taiwan. Dit succes werd door links omarmd als een zegening van een staatsgeleide economie.

Teulings maakt er korte metten mee. ‘Allemaal gelul. De essentie was dat het marktmodel werd overgenomen.’

China-shock
China is zonder twijfel het grootste groeiwonder. De roep om de stroom exportgoederen uit het land grootschalig te beteugelen, groeit. Teulings vermoedt dat China minder machtig wordt dan we nu denken. In de jaren tachtig was er de vrees dat Japan de wereld zou gaan domineren, maar na de groeispurt zorgde de instorting van de Japanse vastgoedmarkt voor een kentering. China worstelt met de naweeën van een vergelijkbare crisis.

Een geijkt patroon, analyseert Teulings terwijl de ballotine van parelhoen wordt geserveerd. Snel stijgende exportinkomsten belanden uiteindelijk deels in vastgoed. Prijsstijgingen lokken extra speculatieve vraag uit. Totdat het misgaat. ‘Alles wijst erop dat de Chinese groei afzwakt. En dan heeft het land, net als Japan, ook nog een van de meest ongunstige demografische structuren ter wereld.’

Maar wat hebben Europese bedrijven daaraan? Zij worden nú weggeconcurreerd door Chinese concurrenten, gesubsidieerd door de staat. De China-shock bestaat, erkent Teulings. Maar hij gelooft niet in een ommuurd Europa – al was het maar omdat Europa ook profiteert van goedkope Chinese producten.

‘We moeten met China praten. Zo van: het is goed dat die Duitse auto-industrie een beetje onder druk komt te staan. Maar die moet wél overeind blijven. Zo is het met Japan ook gegaan.’ China moet hervormen, wil Teulings maar zeggen: meer zelf consumeren, minder exporteren.

Aan leiband VS
Intussen moet Europa zélf voor machtsposities zorgen, vindt Teulings. ‘If you want peace, prepare for war. Dat is iets anders dan een handelsoorlog voeren! Wat je moet doen is zorgen dat als die er komt, jij kunt terugslaan.’ Met het niet-exporteren van de meest geavanceerde ASML-machines heeft Europa een belangrijk machtsmiddel uit handen gegeven, vindt hij.

‘We lopen aan de leiband van de Amerikanen. Die willen de export van deze machines niet omdat bedrijfstakken waar ze goed in zijn, zoals AI, worden bedreigd door Chinese concurrenten. Kunnen die de meest geavanceerde chips niet maken, dan behouden de Verenigde Staten hun voorsprong, zo is de gedachte.’

De uitkomst? Europa benut de exportmogelijkheden naar China niet optimaal, stelt Teulings. En China heeft een grote prikkel om de technologische voorsprong van ASML in te halen. ‘Dat gaat ze vroeg of laat lukken.’

Donald Duck
In Kaagman & Kortekaas is de wereld klein. Een paar tafeltjes verderop zit stomtoevallig de jongere broer van Coen, politicoloog Bart Teulings. Hij is bezig met een boek over de ondernemingsgeschiedenis van de familie. In 1844 begon Coenraad Nicolaas Teulings met de druk van formulieren voor het leger in Den Bosch. Zijn bedrijf groeide uit tot een grote uitgever van kranten en tijdschriften, waaronder Margriet en Donald Duck, dat in 1965 opging in VNU. De vader van Coen, Christiaan Teulings, was tot 1993 cfo bij dat bedrijf en de laatste Teulings in de uitgeefwereld.

Een linkse zoon met een cfo als vader? ‘Mijn vader was links en rechts tegelijkertijd. Hij was heel erg gegrepen door de studentenprotesten in 1968. Er zat een soort gespletenheid in hem. Hij zal destijds wel eens hebben gedacht: waarom moet die jongen zo links worden? Ja, dat ligt aan jezelf, denk ik dan.’

quote:

Op woensdag 9 september 2026 11:49 schreef Perrin het volgende:

[..]
Je maakt terechte punten.

Het probleem is echter niet dat er nieuwe ambities bijkomen. Dat is logisch. Het probleem is dat er zelden iets wordt geschrapt. Nogmaals: een leraar heeft maar zoveel uren, een kind maar zoveel aandacht en een school maar zoveel mensen. 'Dan nemen we er een coach of psycholoog bij' klinkt eenvoudig, maar ook die capaciteit en het budget zijn eindig. Als alles prioriteit krijgt en bestuurders niet durven te kiezen, moet de werkvloer het in de praktijk zelf maar uitzoeken.

Basisvaardigheden staan niet lijnrecht tegenover maatschappelijke vorming. Goed kunnen lezen, schrijven, rekenen en redeneren zijn juist de middelen om die samenleving te begrijpen. Een rekenmachine of AI maakt dat niet minder belangrijk, je moet immers wel kunnen beoordelen of het antwoord klopt.

Met je kritiek op 'de botte bijl' heb je gelijk: die formulering was wat kort door de bocht. Maar mijn kritiek op regelstapeling is geen pleidooi voor laissez-faire. Een regel kan op zichzelf heel zinnig zijn en toch onderdeel worden van een systeem dat als geheel te traag, duur, ingewikkeld en ineffectief is geworden.

Daar zit voor mij de kern: niet alles wat afzonderlijk verdedigbaar is, is gezamenlijk ook uitvoerbaar of heeft gezamenlijk het gewenste resultaat.

Als de resultaten dalen, moeten we dus niet alleen vragen wat er nog bij kan. We moeten durven vragen wat eenvoudiger kan, wat weg kan en wat écht prioriteit verdient.

Tijd om weer te leren kiezen, in plaats van beleid alleen maar hoger en hoger te stapelen.

quote:

Op woensdag 9 september 2026 13:58 schreef Pixelman het volgende:

[..]
Het grootste maatschappelijk probleem is de linkse politicus. We kennen het allemaal: de wachtlijsten groeien, de woningmarkt zit op slot en de koopkracht staat onder druk. En ondertussen? Dan is de politiek en dan met name de linkse hoek, vooral druk met grote, abstracte idealen voor over dertig jaar. Het grootste probleem is dat men blind is voor de harde praktijk van vandaag. Neem nu het klimaatbeleid: natuurlijk wil iedereen verduurzamen, maar links wil alles onrealistisch snel doordrukken met desastreuze gevolgen voor onze economie en de portemonnee van de gewone burger. Een geleidelijke, haalbare transitie wordt aan de kant geschoven voor onrealistische haast. Beleid wordt vaak afgerekend op de bedoeling in plaats van op het resultaat. Als het maar deugt op papier is het goed. Wie nuchter durft te rekenen, rationeel of kritisch is, krijgt meteen een moreel oordeel naar zich toe.

Dromen over een mooiere wereld is prima maar politiek moet in de eerste plaats de chaos van nu oplossen. Nu worden de problemen van alledag volkomen verwaarloosd voor symboolpolitiek. Links is enorm schuldig aan deze bende.

quote:

Op woensdag 9 september 2026 11:58 schreef nostra het volgende:

[..]
Lees het volledige artikel: https://fd.nl/economie/16(...)&itm_source=articles

quote:

Op woensdag 9 september 2026 13:58 schreef Pixelman het volgende:

[..]
Het grootste maatschappelijk probleem is de linkse politicus. We kennen het allemaal: de wachtlijsten groeien, de woningmarkt zit op slot en de koopkracht staat onder druk. En ondertussen? Dan is de politiek en dan met name de linkse hoek, vooral druk met grote, abstracte idealen voor over dertig jaar. Het grootste probleem is dat men blind is voor de harde praktijk van vandaag. Neem nu het klimaatbeleid: natuurlijk wil iedereen verduurzamen, maar links wil alles onrealistisch snel doordrukken met desastreuze gevolgen voor onze economie en de portemonnee van de gewone burger. Een geleidelijke, haalbare transitie wordt aan de kant geschoven voor onrealistische haast. Beleid wordt vaak afgerekend op de bedoeling in plaats van op het resultaat. Als het maar deugt op papier is het goed. Wie nuchter durft te rekenen, rationeel of kritisch is, krijgt meteen een moreel oordeel naar zich toe.

Dromen over een mooiere wereld is prima maar politiek moet in de eerste plaats de chaos van nu oplossen. Nu worden de problemen van alledag volkomen verwaarloosd voor symboolpolitiek. Links is enorm schuldig aan deze bende.

quote:

Op woensdag 9 september 2026 13:58 schreef Pixelman het volgende:

[..]
Het grootste maatschappelijk probleem is de linkse politicus. We kennen het allemaal: de wachtlijsten groeien, de woningmarkt zit op slot en de koopkracht staat onder druk. En ondertussen? Dan is de politiek en dan met name de linkse hoek, vooral druk met grote, abstracte idealen voor over dertig jaar. Het grootste probleem is dat men blind is voor de harde praktijk van vandaag. Neem nu het klimaatbeleid: natuurlijk wil iedereen verduurzamen, maar links wil alles onrealistisch snel doordrukken met desastreuze gevolgen voor onze economie en de portemonnee van de gewone burger. Een geleidelijke, haalbare transitie wordt aan de kant geschoven voor onrealistische haast. Beleid wordt vaak afgerekend op de bedoeling in plaats van op het resultaat. Als het maar deugt op papier is het goed. Wie nuchter durft te rekenen, rationeel of kritisch is, krijgt meteen een moreel oordeel naar zich toe.

Dromen over een mooiere wereld is prima maar politiek moet in de eerste plaats de chaos van nu oplossen. Nu worden de problemen van alledag volkomen verwaarloosd voor symboolpolitiek. Links is enorm schuldig aan deze bende.

quote:

Op woensdag 9 september 2026 14:12 schreef Lord-Ronddraai het volgende:

[..]
Wat een grapjas. Aan zo'n man zie je wel dat Economie geen wetenschap is. Meer religie.
Blijkbaar was hij ook slimmer voordat hij zijn opleiding kreeg.

Neem bijvoorbeeld wat hij zegt over de huurmarkt. Hij is het eens dat het doel wordt bereikt. Namelijk dat huurwoningen massaal worden verkocht. Toch beweert hij dan dit alles fout doen is. Nee dat is precies wat beoogd was.

We zien dat China het beter doet dan Europa en Amerika met een staatsgeleide economie. Maar dat past dan weer niet in de religie.

Typisch ook die focus op China. Het is wel erg als China Duitse automakers wegconcureert. Maar als Amerikaanse tech met staatssteun Europese tech weg concureert dan horen we daar weinig over.

Maargoed als gebroken klok heeft hij wel gelijk over ASML, Nederland zou geen boodschap moeten hebben aan Amerikaanse export controls. Daarbij Amerikaanse bedrijven houden zich er ook niet aan als ze Trump omkopen.

quote:

Op woensdag 9 september 2026 13:58 schreef Pixelman het volgende:

[..]
Het grootste maatschappelijk probleem is de linkse politicus. We kennen het allemaal: de wachtlijsten groeien, de woningmarkt zit op slot en de koopkracht staat onder druk. En ondertussen? Dan is de politiek en dan met name de linkse hoek, vooral druk met grote, abstracte idealen voor over dertig jaar. Het grootste probleem is dat men blind is voor de harde praktijk van vandaag. Neem nu het klimaatbeleid: natuurlijk wil iedereen verduurzamen, maar links wil alles onrealistisch snel doordrukken met desastreuze gevolgen voor onze economie en de portemonnee van de gewone burger. Een geleidelijke, haalbare transitie wordt aan de kant geschoven voor onrealistische haast. Beleid wordt vaak afgerekend op de bedoeling in plaats van op het resultaat. Als het maar deugt op papier is het goed. Wie nuchter durft te rekenen, rationeel of kritisch is, krijgt meteen een moreel oordeel naar zich toe.

Dromen over een mooiere wereld is prima maar politiek moet in de eerste plaats de chaos van nu oplossen. Nu worden de problemen van alledag volkomen verwaarloosd voor symboolpolitiek. Links is enorm schuldig aan deze bende.

quote:

Op woensdag 9 september 2026 14:21 schreef -XOR- het volgende:

[..]
China heeft meer een hybride economisch model dan een puur staatsgeleide economie.

quote:

Op woensdag 9 september 2026 14:23 schreef Lord-Ronddraai het volgende:

[..]
Wat is er hybride aan hun 10 jaren plannen? Dat wordt toch topdown bepaald. Zo van wij zetten in op zonnepanelen en electrische auto's en blijkbaar kan die heilige markteconomie daar niet tegenop boxen.
Want de zonnepanelen en electrische auto's uit China zijn zo goed dat zelfs met protectionistische maatregelen en zieke staatssteun er niet mee geconcureerd kan worden.

Ik bedoel we hoeven niet te doen alsof Duitse en Franse automakers in tegenstelling tot hun Chinese concurenten geen staatssteun krijgen toch?

quote:

Op woensdag 9 september 2026 13:58 schreef Pixelman het volgende:

[..]
Het grootste maatschappelijk probleem is de linkse politicus. We kennen het allemaal: de wachtlijsten groeien, de woningmarkt zit op slot en de koopkracht staat onder druk. En ondertussen? Dan is de politiek en dan met name de linkse hoek, vooral druk met grote, abstracte idealen voor over dertig jaar. Het grootste probleem is dat men blind is voor de harde praktijk van vandaag. Neem nu het klimaatbeleid: natuurlijk wil iedereen verduurzamen, maar links wil alles onrealistisch snel doordrukken met desastreuze gevolgen voor onze economie en de portemonnee van de gewone burger. Een geleidelijke, haalbare transitie wordt aan de kant geschoven voor onrealistische haast. Beleid wordt vaak afgerekend op de bedoeling in plaats van op het resultaat. Als het maar deugt op papier is het goed. Wie nuchter durft te rekenen, rationeel of kritisch is, krijgt meteen een moreel oordeel naar zich toe.

Dromen over een mooiere wereld is prima maar politiek moet in de eerste plaats de chaos van nu oplossen. Nu worden de problemen van alledag volkomen verwaarloosd voor symboolpolitiek. Links is enorm schuldig aan deze bende.

quote:

Op woensdag 9 september 2026 14:25 schreef -XOR- het volgende:

[..]
Binnen dat raamwerk aan doelstellingen en plannen jaagt de overheid onderlinge concurrentie tussen Chinese ondernemingen aan, het is niet zo dat de overheid één bedrijf aanwijst om bv elektromotors te ontwikkelen, maar bedrijven kunnen subsidies aanvragen voor ideeen, dat doen dan meerdere bedrijven en die moeten dan onderling de concurrentie aangaan. De overheid bepaald de doelstelling, de bedrijven proberen die te halen en voor wie daar het best in slaagt liggen er grote beloningen.

quote:

Op dinsdag 8 september 2026 21:38 schreef Perrin het volgende:

[..]
Ja die mis ik ook. Ik denk dat ie het wel beu is.

quote:

Op woensdag 9 september 2026 14:44 schreef mcmlxiv het volgende:

[..]
Die linkse politicus die al 20 jaar geen enkele macht heeft bedoel je? Best een beetje sneu dat je voor decennia aan rechts gekut, rechts amateurisme en rechtse afbraak een volstrekt onzinnig slap excuusje nodig hebt.

Het grappigste is nog wel dat het grote tokkies probleem, migranten ook een 100% door rechtse hobbys veroorzaakte shitzooi is.

quote:

Op woensdag 9 september 2026 14:13 schreef Perrin het volgende:
Dat is een reële frustratie: politiek wordt te vaak beoordeeld op hoe mooi een plan klinkt en veel te weinig op wat er in de praktijk van terechtkomt.

Ambitie is geen beleid zolang je niet kunt uitleggen hoe je het praktisch, betaalbaar en haalbaar organiseert. Dromen mag, maar de werkelijkheid laat zich niet wegredeneren.

Alleen maak je het probleem volgens mij te klein door het op 'links' te plakken.

Het klakkeloos stapelen van beleid is geen ideologisch feestje, het is een hardnekkige bestuurlijke systeemfout. Je ziet precies dezelfde reflex bij klimaat en energie, maar net zo goed bij onderwijs, woningbouw, zorg en ondernemerschap.

Dus ja: laten we beleid genadeloos afrekenen op resultaat in plaats van goede bedoelingen. Maar dan hoort daar ook de ongemakkelijke vraag bij die politici het liefst ontwijken: wat gaan we níét meer doen om iets anders wél voor elkaar te krijgen?

Daar zit de crux. Een overheid is geen geluksmachine die iedere wens kan vervullen, maar een instrument dat keuzes, soms heel moeilijke keuzes, moet maken. Pas als al die dromen worden getoetst aan wat financieel en praktisch haalbaar is, krijg je volwassen politiek.

Met wensdenken bouwen we geen toekomst.

quote:

Op woensdag 9 september 2026 15:32 schreef Perrin het volgende:

[..]
[ afbeelding ]

Het is inderdaad tijd voor een partij die praktisch progressief rechts beleid voorstaat waar die baardmans van @:nostra het over had: https://www.youtube.com/shorts/apEnf-Fvk0U