https://wnl.tv/2026/07/21(...)matigen-in-nederlandquote:Jelle van Baardewijk: 'Er ontstaat een grote groep middelmatigen in Nederland'
Peter Visser
•
21 juli 2026 16:30
In Nederland ontstaat een grote groep "middelmatigen". Dat zegt auteur en universitair hoofddocent Jelle van Baardewijk in de WNL-podcast Onze Eeuw. Volgens hem worden veel mensen onvoldoende uitgedaagd om bijvoorbeeld een goed boek te lezen en ontwikkelen zij zich daardoor minder. "Wij zijn nog geletterd, straks komt er een afgestompte generatie op."
18 s
Samenvatting
Het lees- en schrijfniveau in Nederland staat onder druk. Uit internationaal PISA-onderzoek blijkt dat de leesvaardigheid van Nederlandse 15-jarigen de afgelopen jaren sterk is gedaald en inmiddels onder het gemiddelde ligt van vergelijkbare Europese landen. Ook hebben naar schatting 2,5 miljoen Nederlanders moeite met lezen, schrijven of rekenen, met gevolgen voor werk, onderwijs en deelname aan de samenleving.
Van Baardewijk is universitair hoofddocent aan Nyenrode Business Universiteit en podcastmaker bij De Nieuwe Wereld, waar 'verdiepende gesprekken over maatschappelijke ontwikkelingen centraal staan'. Om zijn gedachten te scherpen, schrijft hij veel. "Bijna al het onderzoek wijst uit dat zelf je gedachten ordenen, behalve een soort gevoel van bevrediging heeft het ook een soort orde schept in je leven."
Door zijn gedachten op papier te zetten, leert Van Baardewijk die beter te verwoorden. "Het vermogen tot articulatie is een van de belangrijkste vermogens in het leven. Hoe minder je leest en kennis neemt van anderen en hoe minder je dat beoefent, hoe zwakker je ervoor staat. Je ziet het ook in onze cultuur: de mensen die geletterd zijn verdienen meer, kunnen meer en leven langer. Er zijn ook practici die ver komen en zelfs meer verdienen, dat zal allemaal best, maar de gemiddelde statistieken liegen hier niet over."
Goed kunnen lezen en schrijven is volgens Van Baardewijk "een ongelofelijke kracht". In gesprek met presentatoren Samuel Vandeputte en Marc Herman de Groot noemt hij het "heel zorgwekkend" dat jongeren in Nederland steeds minder goed kunnen lezen en schrijven. "Het is een gevoel van de warmte van de ondergaande zon liggen als ouders en leraren."
'Een afgestompte generatie'
Volgens hem konden eerdere generaties zonder moeite een literair werk of een Duits boek lezen, maar is dat steeds minder vanzelfsprekend. "Het is heel heftig. Wij zijn nog geletterd, straks komt er een afgestompte generatie op; één derde van die jongeren heeft echt al heel veel moeite met het beschrijven van een gevoelsleven of het vinden van de weg naar het zwembad. Wij voelen dat aankomen, de duisternis treedt al in. Als ik je meeneem in mijn praktijk, wat studenten op master-niveau inleveren aan papers, dan zal je al schrikken."
Tegelijkertijd ziet Van Baardewijk ook een groep ouders die bewust investeert in de ontwikkeling van hun kinderen. Volgens hem "goede burgers", die 's avonds een verhaaltje voorlezen aan hun kinderen, ze stimuleren om op vakantie een boek te lezen en af en toe met ze door een krant bladeren, of ze een buitenlandse krant laat zien. "Dat is nu de elite qua vormingsideaal. Het is heel belangrijk dat we die hebben. Het probleem is: als je de maatschappij als pyramide ziet: de spits vereist een goede basis."
“Je ziet nu een klasse van middelmatigen, die ook niet helemaal het lot aan zichzelf te danken hebben, maar niet klaargemaakt zijn voor deze wereld en door hun leraren verwaarloosd zijn.
Die basis wordt volgens hem steeds smaller. "Je ziet segregatie, een splitsing van bevolkingsgroepen. Er zijn groepen die voor hun eigen kinderen zorgen en actief in het leven staan. Zij handhaven wat cultuur is, daar ben ik niet bezorgd over, maar ze staan wel steeds meer los van de rest van de maatschappij. Er is geen sprake van verpaupering, we zijn een heel rijk land en we hebben een stevige verzorgingsstaat, maar de klad kan wel in de economie komen."
Volgens Van Baardewijk ontstaat een sneeuwbaleffect doordat ook leraren minder lezen en kinderen minder stimuleren om boeken te pakken. "Je ziet nu een klasse van middelmatigen, die ook niet helemaal het lot aan zichzelf te danken hebben, maar niet klaargemaakt zijn voor deze wereld en door hun leraren verwaarloosd zijn; er zijn geen hoge eisen gesteld, ze zijn niet gestimuleerd. Of de wal zal het schip keren, dat kan, maar het kan ook dat de mensen meegesleurd worden door de geschiedenis."
Vooral de volkskrant leest heerlijk weg.quote:Op vrijdag 24 juli 2026 11:14 schreef KoosVogels het volgende:
Ben het wel de beste man eens dat mensen meer moeten lezen.
Kan het ook iedereen aanraden. Lezen is heerlijk.
Boeken.quote:Op vrijdag 24 juli 2026 11:16 schreef William_Papadin het volgende:
[..]
Vooral de volkskrant leest heerlijk weg.
Desinteresse is mijn inziens gelijk verdeeld over laag- en hoogopgeleid.quote:Op vrijdag 24 juli 2026 11:31 schreef Irritatie100 het volgende:
Tja, zoals in het vorige topic al een paar keer werd geopperd is het denk ik vooral een kwestie van luier worden, niet van dommer worden. Zo lach ik bijvoorbeeld mijn vrouw (die nota bene 5 jaar ouder is dan ik) wel eens uit omdat ze niet precies weet waar een bepaalde stad ligt of een hoofdstad niet kent ofzo, maar dan zegt ze altijd "waarom moet ik dat weten, ik heb toch Google Maps?". En die is verre van dom, alleen niet zo geïnteresseerd in topografie. Dan kan je met alle technologie van tegenwoordig dat inderdaad gewoon vergeten, maar vroeger kon dat (ook als je er totaal geen interesse in had) niet omdat je dan bij wijze van spreken je straat niet eens uit kon komen. En dat zal met meerdere onderwerpen zo zijn, ik heb dan weer heel weinig (basis)kennis van dingen waar zij geïnteresseerd in is.
Ok. En stel je nou eens onze maatschappij voor waarin die mensen een gemiddelde zijn vwb intelligentie…quote:Op vrijdag 24 juli 2026 10:25 schreef miss_sly het volgende:
[..]
Iemand met een iq van 85 kan op zich voor zichzelf zorgen met een eenvoudige, uitvoerende baan en wat begeleiding met betrekking tot bijvoorbeeld administratie en financiën.
Het leger stelt de eis van een IQ boven 85 omdat je onder hoge druk snel moet kunnen handelen, communiceren en complexe regels of wapens moet kunnen begrijpen zonder jezelf of anderen in gevaar te brengen. Juist snelle informatieverwerking en snel kunnen overgaan tot handelen zijn dingen die inderdaad moeilijker zijn voor iemand met een iq van 85. Maar echt zwakbegaafd zoals mensen zich zwakbegaafd voorstelt, ben je niet met een iq van 85.
Dat ligt dan aan je definitie van dom. Ik vind het erg dom als iemand niet weet waar plaatsen liggen. En ook waar ze zelf zijn.quote:Op vrijdag 24 juli 2026 11:31 schreef Irritatie100 het volgende:
Tja, zoals in het vorige topic al een paar keer werd geopperd is het denk ik vooral een kwestie van luier worden, niet van dommer worden. Zo lach ik bijvoorbeeld mijn vrouw (die nota bene 5 jaar ouder is dan ik) wel eens uit omdat ze niet precies weet waar een bepaalde stad ligt of een hoofdstad niet kent ofzo, maar dan zegt ze altijd "waarom moet ik dat weten, ik heb toch Google Maps?". En die is verre van dom, alleen niet zo geïnteresseerd in topografie. Dan kan je met alle technologie van tegenwoordig dat inderdaad gewoon vergeten, maar vroeger kon dat (ook als je er totaal geen interesse in had) niet omdat je dan bij wijze van spreken je straat niet eens uit kon komen. En dat zal met meerdere onderwerpen zo zijn, ik heb dan weer heel weinig (basis)kennis van dingen waar zij geïnteresseerd in is.
Hold it, ik zeg niet dat het een prima gemiddeld IQ zou zijn voor een hele maatschappij. En ik heb al eerder in dit topic aangegeven dat ik zeker denk dat luiheid, gemakzucht en een korte spanningsboog verantwoordelijk zijn voor het dommer lijken/zijn van mensen. Ik denk dat het niet zozeer zo is dat ze dommer zijn, maar de groei in IQ die doorgaans in de puberteit plaatsvindt, de periode bij uitstek om te leren en ontwikkelen, lijkt inderdaad een stuk minder. En behalve school, zullen ook ouders aan de bak moeten om die koers te wijzigen, als dat nog mogelijk is.quote:Op vrijdag 24 juli 2026 12:54 schreef VEM2012 het volgende:
[..]
Ok. En stel je nou eens onze maatschappij voor waarin die mensen een gemiddelde zijn vwb intelligentie…
Wedden dat ze je dan raar aankijken omdat jij niet weet wie in 'b&b vol liefde' (whatever dat ook is) mee speeltquote:Op vrijdag 24 juli 2026 13:03 schreef Simmertje het volgende:
Alle hoofdrolspelers van b & b vol liefde weten ze wel te noemen, maar zodra er een gesprek op tafel komt over wereldpolitiek dan houdt het al snel op.
Sjaarleroos ligt toch bij Rotterdam?quote:Op vrijdag 24 juli 2026 12:57 schreef bloodymary1 het volgende:
[..]
Dat ligt dan aan je definitie van dom. Ik vind het erg dom als iemand niet weet waar plaatsen liggen. En ook waar ze zelf zijn.
Dochter van een vriendin laatst (20 jaar toch best intelligent), vloog vanaf Charlerois en dacht dat ze in Duitsland was. Dubbel dom, alleen aan de naam hoor je al dat het in een franstalig gebied ligt.
Intelligentie kan ook samengaan met domheid.
Ook die mensen leven in de huidige tijd en hebben zich perfect aangepast aan het dommer worden van de maatschappijquote:Op vrijdag 24 juli 2026 13:03 schreef Simmertje het volgende:
Weet overigens niet of het een generatie dingentje is hoor. Heb genoeg mensen op mijn werk leeftijd 40/50+ waarvan ik af en toe echt schrik hoe beperkt hun algemene kennis is. Alle hoofdrolspelers van b & b vol liefde weten ze wel te noemen, maar zodra er een gesprek op tafel komt over wereldpolitiek dan houdt het al snel op.
Ik denk dat we eens moeten beginnen om het verslavingselement van apps en social media te verbieden. Overigens vind ik dat ook van voedsel, maar goed, ik word wat dat betreft linkser met de loop van de jaren. Iedere gek zijn gebrek…quote:Op vrijdag 24 juli 2026 13:17 schreef miss_sly het volgende:
[..]
Hold it, ik zeg niet dat het een prima gemiddeld IQ zou zijn voor een hele maatschappij. En ik heb al eerder in dit topic aangegeven dat ik zeker denk dat luiheid, gemakzucht en een korte spanningsboog verantwoordelijk zijn voor het dommer lijken/zijn van mensen. Ik denk dat het niet zozeer zo is dat ze dommer zijn, maar de groei in IQ die doorgaans in de puberteit plaatsvindt, de periode bij uitstek om te leren en ontwikkelen, lijkt inderdaad een stuk minder. En behalve school, zullen ook ouders aan de bak moeten om die koers te wijzigen, als dat nog mogelijk is.
En we zijn het ook eens over het verwijderen van het verslavingselement uit zowel voeding als apps en social mediaquote:Op vrijdag 24 juli 2026 16:30 schreef VEM2012 het volgende:
[..]
Ik denk dat we eens moeten beginnen om het verslavingselement van apps en social media te verbieden. Overigens vind ik dat ook van voedsel, maar goed, ik word wat dat betreft linkser met de loop van de jaren. Iedere gek zijn gebrek…
Hoe dan ook: wij zijn het duidelijk eens dat hier een potentieel probleem aangesneden wordt waar best wat aandacht voor mag zijn.
Ik wist dat er een verstandig man in je schuilde!quote:Op vrijdag 24 juli 2026 16:30 schreef VEM2012 het volgende:
[..]
Ik denk dat we eens moeten beginnen om het verslavingselement van apps en social media te verbieden. Overigens vind ik dat ook van voedsel, maar goed, ik word wat dat betreft linkser met de loop van de jaren. Iedere gek zijn gebrek…
Hoe dan ook: wij zijn het duidelijk eens dat hier een potentieel probleem aangesneden wordt waar best wat aandacht voor mag zijn.
Dat mensen steeds dommer worden dat geloof ik wel, de meesten kunnen niet eens meer lezenquote:Op maandag 10 augustus 2026 06:48 schreef Lospedrosa het volgende:
[..]
Die filosoof is gewoon een ouderwetse lul
Wat een onzin.quote:Op maandag 10 augustus 2026 09:55 schreef michaelmoore het volgende:
ze gaan iedere week naar het voetballen en stemmen op Wilders gaan iedere avond
Dat zie je hier ook, als een post meer dan een alinea heeft dan wordt er een opmerking gemaakt dat het te lang is.quote:Op maandag 10 augustus 2026 09:55 schreef michaelmoore het volgende:
[..]
Dat mensen steeds dommer worden dat geloof ik wel, de meesten kunnen niet eens meer lezen
ze gaan iedere week naar het voetballen en stemmen op Wilders gaan iedere avond naar hun huurflat op 8 hoog en kijken savonds naar, O wat een jaar en doen iedere dag een paar gokjes op de mobiel
Maar het zijn wel de mensen die iedere dag gaan werken , dat wel
ja of verbied verslavende algoritmes waardoor mensen steeds meer in social media worden gezogen.quote:Op maandag 10 augustus 2026 10:05 schreef incel het volgende:
Doe er dan wat aan. Verbiedt smartphones. Alleen maar zeuren en artikelen schrijven waar je zelf geld aan verdient
Ook eens ja. Maar mensen willen het ook. De verslaving is te groot. Ik heb die discussie met m'n vriendin ook elke keer. "Ga gewoon een leukere hobby zoeken zoals film kijken en gamen desnoods als je thuis wilt blijven." Nee dat is allemaal stom en saai het is veel beter om 2uur lang op tiktok te scrollen.quote:Op maandag 10 augustus 2026 10:08 schreef SEMTEX het volgende:
[..]
ja of verbied verslavende algoritmes waardoor mensen steeds meer in social media worden gezogen.
Het ljkt me overigens niet dat de equivalent van de gemiddelde Tiktokker vroeger nou Der Spiegel en de Herald Tribune las.quote:Op vrijdag 24 juli 2026 11:14 schreef KoosVogels het volgende:
Ben het wel de beste man eens dat mensen meer moeten lezen.
Kan het ook iedereen aanraden. Lezen is heerlijk.
Waarom is het erg om 'social media te worden ingezogen', maar is dit niet 'erg' bij een boek?quote:Op maandag 10 augustus 2026 10:08 schreef SEMTEX het volgende:
[..]
ja of verbied verslavende algoritmes waardoor mensen steeds meer in social media worden gezogen.
Een stuk tekst dat er op een l.aptop gewoon 'normaal' uit ziet, lijkt op een s.martphone al snel een enorme lap tekst.quote:Op maandag 10 augustus 2026 10:04 schreef Managarm het volgende:
[..]
Dat zie je hier ook, als een post meer dan een alinea heeft dan wordt er een opmerking gemaakt dat het te lang is.
waarom??quote:Op maandag 10 augustus 2026 10:05 schreef incel het volgende:
Doe er dan wat aan. Verbiedt smartphones. Alleen maar zeuren en artikelen schrijven waar je zelf geld aan verdient
Op een gegeven moment moet er een afweging gemaakt worden hoe schadelijk en gevaarlijk is iets voor de maatschappij en hoe staat dat tegenover is dit niet gewoon de vrijheid of recht van de mens.quote:Op maandag 10 augustus 2026 10:13 schreef michaelmoore het volgende:
[..]
waarom??
je gaat hagedissen toch ook niet verbieden , die mensen zijn zo, nou ok
Niet iedereen is een elon musk of een einstein ,
Dat hoeft ook niet , dat ze op Wilders stemmen is omdat ze ook wel een ruim huis met fijne tuin willen, nou ja en dat is deels de schuld van de regering,
dus stemt men uit frustratie op Wilders, Tja
Omdat je concentratievermogen aan gort gaat, een boek vereist concentratie.quote:Op maandag 10 augustus 2026 10:11 schreef theunderdog het volgende:
[..]
Waarom is het erg om 'social media te worden ingezogen', maar is dit niet 'erg' bij een boek?
En wat als dat gewoon niet meer nodig is? Talenten van vroeger zijn toch ook vergaan, omdat technologie het allemaal makkelijker maakte?quote:Op maandag 10 augustus 2026 10:17 schreef SEMTEX het volgende:
[..]
Omdat je concentratievermogen aan gort gaat, een boek vereist concentratie.
Makkelijker is niet altijd beter.quote:Op maandag 10 augustus 2026 10:19 schreef theunderdog het volgende:
[..]
En wat als dat gewoon niet meer nodig is? Talenten van vroeger zijn toch ook vergaan, omdat technologie het allemaal makkelijker maakte?
Den Uyll moet terug komenquote:Op maandag 10 augustus 2026 10:22 schreef Eightyone het volgende:
[..]
Makkelijker is niet altijd beter.
Niet het punt. We gaan naar een tijd waar technologie steeds meer menselijke taken gaat vervullen. Wat als die 'concentratie' om bijvoorbeeld een boek te kunnen lezen, gewoon niet meer nodig is?quote:Op maandag 10 augustus 2026 10:22 schreef Eightyone het volgende:
[..]
Makkelijker is niet altijd beter.
Het probleem is tegenwoordig dat mensen een video gaan kijken als men iets wilt weten, vroeger las je een boek, het is allemaal behoorlijk gefocust op een een klein onderdeel, men weet niet meer waarom men die stap doet die in de video wordt uitgelegd.quote:Op maandag 10 augustus 2026 10:19 schreef theunderdog het volgende:
[..]
En wat als dat gewoon niet meer nodig is? Talenten van vroeger zijn toch ook vergaan, omdat technologie het allemaal makkelijker maakte?
Hopelijk niet. Want juist intellectuele brengen niets zinnigs tot stand.quote:Op maandag 10 augustus 2026 10:21 schreef Hexagon het volgende:
De vraag blijft natuurlijk als je social media zou weghalen als die verslaafden ineens tot ware intellectuelen zouden veranderen.
Of dat het gewoon gevolg is van een bepaalde oorzaak.
Vergeet Meiland en Vi Vandaag niet.quote:Op maandag 10 augustus 2026 09:55 schreef michaelmoore het volgende:
en kijken savonds naar, O wat een jaar
Ja ok. Maar weer de vraag: wat als dat niet meer uitmaakt?quote:Op maandag 10 augustus 2026 10:27 schreef Managarm het volgende:
[..]
Het probleem is tegenwoordig dat mensen een video gaan kijken als men iets wilt weten, vroeger las je een boek, het is allemaal behoorlijk gefocust op een een klein onderdeel, men weet niet meer waarom men die stap doet die in de video wordt uitgelegd.
Jij denkt dat alles al geautomatiseerd is?quote:Op maandag 10 augustus 2026 10:39 schreef theunderdog het volgende:
[..]
Ja ok. Maar weer de vraag: wat als dat niet meer uitmaakt?
Sinds de Industriële revolutie neemt technologie de plaats in van menselijke taken. Dat wordt per definitie niet 'minder'.quote:Op maandag 10 augustus 2026 10:41 schreef Managarm het volgende:
[..]
Jij denkt dat alles al geautomatiseerd is?
|
|
| Forum Opties | |
|---|---|
| Forumhop: | |
| Hop naar: | |