Merkwaardige cocktail van ideologie en complotdenken dreef aanslagpleger MaagdenburgTerrorisme-experts kunnen het ook niet bevatten: wat dreef de aanslagpleger in Maagdenburg nou tot zijn daad? Met verbazing kijken ze hoe steeds meer bekend wordt over de motieven van verdachte Taleb al Abdulmohsen, die lijken te bestaan uit een merkwaardige cocktail van ideologie en complotdenken. ,,Wij denken: waar zitten we nou naar te kijken, dit tart alle verbeelding.’’
Veel mensen dachten het meteen al te weten: een man uit Saoedi-Arabië die als vluchteling is neergestreken in Duitsland, en nu een kerstmarkt tot doelwit maakt: dat moet wel een jihadist zijn. Maar toen werd steeds meer duidelijk over de motieven van Taleb Al Abdulmohsen. De psychiatrisch arts bleek islamofoob, aanhanger van radicaal rechts en rondlopend met het idee dat de Duitse overheid Europa zou willen ‘islamiseren’. En dan een kerstmarkt aanvallen? ,,Ik heb er ook wel met enige verbazing naar gekeken,” zegt hoogleraar en terrorisme-expert Bart Schuurman. ,,Dit is een heel apart daderprofiel. En ik begrijp niet waarom hij nu juist naar een kerstmarkt is gegaan.”
Zijn collega Jelle van Buuren deelt die verbazing. ,,Ik kan geen vergelijkbare gevallen opnoemen,” zegt hij. ,,En ja, dan denk je in eerste instantie: waar zit ik nou naar te kijken, dit tart alle verbeelding.” Maar toch. Als Van Buuren wat dieper doorgraaft in die vreemde mix van ideeën, herkent hij elementen uit verschillende soorten gedachtengoed. Wat radicaal-rechtse ideologie, wat complotdenken, alles bij elkaar, tot er een individuele mix van radicalisme ontstaat. En in het geval van Al Abdulmohsen zou er ook nog sprake zijn van drugsgebruik, aldus Duiste media.
‘Saladebar extremisme’
Het wordt ook wel saladebar extremisme genoemd, omdat als het ware van alles wat wordt opgeschept. ,,Die vertroebeling zien we de laatste tijd vaker ontstaan, tot alles samenkomt in iets heel individueels, wat op het eerste oog alleen voor een dader zelf navolgbaar lijkt. Maar als ik kijk naar wat tot nu toe bekend is, zie ik delen terugkomen uit gedachtegoed waarover ik dagelijks zit te lezen.”
En er is reden om die vermenging van ideeën achter deze aanslag serieus te nemen, hoe onbegrijpelijk het in eerste instantie ook lijkt, en niet af te doen als waanbeelden van een verwarde man. ,,Dit eclectische gedachtegoed kan blijkbaar leiden tot zulke heftige, gewelddadige aanslagen als deze. Dus hoewel we er in het werkveld tegenaan lopen dat het lastig te begrijpen is waar we naar kijken, moeten we het wel serieus nemen.”
Een voorzichtig zijn met snelle conclusies. Want er is nog veel onbekend, vragen zijn nog onbeantwoord, benadrukt ook Schuurman. ,,Zo’n apart daderprofiel kan later ook te zijn ingegeven door persoonlijke omstandigheden. Zo zagen we in China een dodelijke aanslag met een auto, waartoe de dader uiteindelijk over bleek te zijn gegaan omdat hij heel erg boos was om een scheiding.” Deze man maakte tientallen slachtoffers.
Wat ze ook beweegt, het leed van deze slachtoffers en die in Maagdenburg is enorm. Schuurman: ,,Ongelooflijk tragisch.”