https://wnl.tv/2026/07/21(...)matigen-in-nederlandquote:Jelle van Baardewijk: 'Er ontstaat een grote groep middelmatigen in Nederland'
Peter Visser
•
21 juli 2026 16:30
In Nederland ontstaat een grote groep "middelmatigen". Dat zegt auteur en universitair hoofddocent Jelle van Baardewijk in de WNL-podcast Onze Eeuw. Volgens hem worden veel mensen onvoldoende uitgedaagd om bijvoorbeeld een goed boek te lezen en ontwikkelen zij zich daardoor minder. "Wij zijn nog geletterd, straks komt er een afgestompte generatie op."
18 s
Samenvatting
Het lees- en schrijfniveau in Nederland staat onder druk. Uit internationaal PISA-onderzoek blijkt dat de leesvaardigheid van Nederlandse 15-jarigen de afgelopen jaren sterk is gedaald en inmiddels onder het gemiddelde ligt van vergelijkbare Europese landen. Ook hebben naar schatting 2,5 miljoen Nederlanders moeite met lezen, schrijven of rekenen, met gevolgen voor werk, onderwijs en deelname aan de samenleving.
Van Baardewijk is universitair hoofddocent aan Nyenrode Business Universiteit en podcastmaker bij De Nieuwe Wereld, waar 'verdiepende gesprekken over maatschappelijke ontwikkelingen centraal staan'. Om zijn gedachten te scherpen, schrijft hij veel. "Bijna al het onderzoek wijst uit dat zelf je gedachten ordenen, behalve een soort gevoel van bevrediging heeft het ook een soort orde schept in je leven."
Door zijn gedachten op papier te zetten, leert Van Baardewijk die beter te verwoorden. "Het vermogen tot articulatie is een van de belangrijkste vermogens in het leven. Hoe minder je leest en kennis neemt van anderen en hoe minder je dat beoefent, hoe zwakker je ervoor staat. Je ziet het ook in onze cultuur: de mensen die geletterd zijn verdienen meer, kunnen meer en leven langer. Er zijn ook practici die ver komen en zelfs meer verdienen, dat zal allemaal best, maar de gemiddelde statistieken liegen hier niet over."
Goed kunnen lezen en schrijven is volgens Van Baardewijk "een ongelofelijke kracht". In gesprek met presentatoren Samuel Vandeputte en Marc Herman de Groot noemt hij het "heel zorgwekkend" dat jongeren in Nederland steeds minder goed kunnen lezen en schrijven. "Het is een gevoel van de warmte van de ondergaande zon liggen als ouders en leraren."
'Een afgestompte generatie'
Volgens hem konden eerdere generaties zonder moeite een literair werk of een Duits boek lezen, maar is dat steeds minder vanzelfsprekend. "Het is heel heftig. Wij zijn nog geletterd, straks komt er een afgestompte generatie op; één derde van die jongeren heeft echt al heel veel moeite met het beschrijven van een gevoelsleven of het vinden van de weg naar het zwembad. Wij voelen dat aankomen, de duisternis treedt al in. Als ik je meeneem in mijn praktijk, wat studenten op master-niveau inleveren aan papers, dan zal je al schrikken."
Tegelijkertijd ziet Van Baardewijk ook een groep ouders die bewust investeert in de ontwikkeling van hun kinderen. Volgens hem "goede burgers", die 's avonds een verhaaltje voorlezen aan hun kinderen, ze stimuleren om op vakantie een boek te lezen en af en toe met ze door een krant bladeren, of ze een buitenlandse krant laat zien. "Dat is nu de elite qua vormingsideaal. Het is heel belangrijk dat we die hebben. Het probleem is: als je de maatschappij als pyramide ziet: de spits vereist een goede basis."
“Je ziet nu een klasse van middelmatigen, die ook niet helemaal het lot aan zichzelf te danken hebben, maar niet klaargemaakt zijn voor deze wereld en door hun leraren verwaarloosd zijn.
Die basis wordt volgens hem steeds smaller. "Je ziet segregatie, een splitsing van bevolkingsgroepen. Er zijn groepen die voor hun eigen kinderen zorgen en actief in het leven staan. Zij handhaven wat cultuur is, daar ben ik niet bezorgd over, maar ze staan wel steeds meer los van de rest van de maatschappij. Er is geen sprake van verpaupering, we zijn een heel rijk land en we hebben een stevige verzorgingsstaat, maar de klad kan wel in de economie komen."
Volgens Van Baardewijk ontstaat een sneeuwbaleffect doordat ook leraren minder lezen en kinderen minder stimuleren om boeken te pakken. "Je ziet nu een klasse van middelmatigen, die ook niet helemaal het lot aan zichzelf te danken hebben, maar niet klaargemaakt zijn voor deze wereld en door hun leraren verwaarloosd zijn; er zijn geen hoge eisen gesteld, ze zijn niet gestimuleerd. Of de wal zal het schip keren, dat kan, maar het kan ook dat de mensen meegesleurd worden door de geschiedenis."
quote:Op donderdag 23 juli 2026 10:52 schreef Since2003 het volgende:
Geen sprake van verpaupering? Meneer komt niet in de randstad?
De gewone Jan met de Pet van mijn grootouders generatie sprak vaak alleen de eigen taal en hoogstens wat basiszinnetjes Engels of Duits. En die gingen ook niet Tolstoj zitten lezen of iets dergelijks.quote:Volgens hem konden eerdere generaties zonder moeite een literair werk of een Duits boek lezen, maar is dat steeds minder vanzelfsprekend.
Dat verplichte is al gaande. Het heeft de lol totaal uit het lezen gezogen bij de jeugd.quote:Op donderdag 23 juli 2026 11:00 schreef Captain_Ghost het volgende:
Dommer, ik denk van niet. Eerder lui. Ze maken steeds gebruik van bijv AI en computer (telefoon ook). Daardoor zullen men minder goed schrijven en lezen.
Ofwel bij onderwijs zouden we allen verplicht boeken lezen en schrijven totdat ze bij laatste jaar zijn. Krijgen ze een les van computer en sociale media.
Natuurlijk moet de boek lezen leuk zijn. Dat kunnen ze nog steeds kiezen welk boek ze willen lezen. Al moet er wel voorwaarden in zitten bijv. Niet dat kind straks boekje met 30 pagina leest en hoppa. Ik ben er klaar mee....quote:Op donderdag 23 juli 2026 11:02 schreef Mikeytt het volgende:
[..]
Dat verplichte is al gaande. Het heeft de lol totaal uit het lezen gezogen bij de jeugd.
Ik kwam pas na de uni weer een beetje op gang om het lezen weer leuk te vinden.
Mwuah. 55+'ers spreken het vaakst vloeiend Duits in Nederland.quote:Op donderdag 23 juli 2026 11:02 schreef saparmurat_niyazov het volgende:
Er valt natuurlijk wel heel wat aan te merken op de kwaliteit van ons onderwijs, maar dit soort uitspraken zijn, als je ze breed over de hele maatschappij trekt, ook niet echt waar:
[..]
De gewone Jan met de Pet van mijn grootouders generatie sprak vaak alleen de eigen taal en hoogstens wat basiszinnetjes Engels of Duits. En die gingen ook niet Tolstoj zitten lezen of iets dergelijks.
Dat zou helemaal top zijn. Op de basisschool beginnen met leesuurtjes waarbij men vrije keuze heeft. Dat is tegenwoordig ook niet meer.quote:Op donderdag 23 juli 2026 11:04 schreef Captain_Ghost het volgende:
[..]
Natuurlijk moet de boek lezen leuk zijn. Dat kunnen ze nog steeds kiezen welk boek ze willen lezen. Al moet er wel voorwaarden in zitten bijv. Niet dat kind straks boekje met 30 pagina leest en hoppa. Ik ben er klaar mee....
Mwuah, niet helemaal. Zijn ook gewoon grote onderdelen van het IQ. We hebben geen geweldige maatstaven voor intelligentie, maar belezen zijn is natuurlijk wel een groot onderdeel.quote:Op donderdag 23 juli 2026 11:07 schreef Alpha0 het volgende:
Belezen zijn en wel kunnen articuleren is natuurlijk iets anders dan intelligentie. Laten we dus niet klakkeloos overnemen wat deze flapdrol verkoopt. Sowieso ..... NyenrodeDe uni die het minst serieus genomen wordt.
Dat komt omdat Duits toen het "Engels" was, zeker voor technische beroepen, omdat veel van onze technologie toen uit Duitsland kwam was dat vrij normaal, zo kreeg je op de LTS/MTS ook geen Engels maar Duits.quote:Op donderdag 23 juli 2026 11:06 schreef Mikeytt het volgende:
[..]
Mwuah. 55+'ers spreken het vaakst vloeiend Duits in Nederland.
De gemiddelde student op de uni uit een gen X of eerder sprak gewoon goed Duits
Nee, dit gaat om de thematiek. Verplicht dat boek lezen over Syrische vluchtelinge die goed kon zwemmen en hier een kans en een badpak kreeg… en dat boek over die minderjarige getinte crimineel met een zielige jeugd en gangs.quote:Op donderdag 23 juli 2026 11:04 schreef Captain_Ghost het volgende:
[..]
Natuurlijk moet de boek lezen leuk zijn. Dat kunnen ze nog steeds kiezen welk boek ze willen lezen. Al moet er wel voorwaarden in zitten bijv. Niet dat kind straks boekje met 30 pagina leest en hoppa. Ik ben er klaar mee....
AI maakt mensen wel dommer in de zin van niet kritisch meer kunnen denken. Het maken van een betoog wordt nu ook aan computers overgelaten, dat is wel zorgwekkend. Niet alleen concrete informatie opzoeken, maar er ook over redeneren.quote:Op donderdag 23 juli 2026 11:00 schreef Captain_Ghost het volgende:
Dommer, ik denk van niet. Eerder lui. Ze maken steeds gebruik van bijv AI en computer (telefoon ook). Daardoor zullen men minder goed schrijven en lezen.
Komt ook wel door de opkomst van commerciële TV-zenders en kabel-tv. Toen ik klein was in de jaren 80, kon je kiezen uit 2 Nederlandse zenders of 3 Duitse. Het gevolg was dat ik en de rest van de basisschool zo ongeveer opgroeide met Die Sendung mit der Maus.quote:Op donderdag 23 juli 2026 11:15 schreef raptorix het volgende:
[..]
Dat komt omdat Duits toen het "Engels" was, zeker voor technische beroepen, omdat veel van onze technologie toen uit Duitsland kwam was dat vrij normaal, zo kreeg je op de LTS/MTS ook geen Engels maar Duits.
En duitse tv natuurlijk, 4 netten tegen 2 nederlandse die pas om 7 uur begon.quote:Op donderdag 23 juli 2026 11:15 schreef raptorix het volgende:
[..]
Dat komt omdat Duits toen het "Engels" was, zeker voor technische beroepen, omdat veel van onze technologie toen uit Duitsland kwam was dat vrij normaal, zo kreeg je op de LTS/MTS ook geen Engels maar Duits.
Precies. En voor een Limburger al helemaal geen probleem. Overigens kreeg je niet eens veel taal les in het technisch onderwijs. Zowel lts/mts 2 uurtjes per week Nederlands en Duits. En dat vond ik al meer dan genoeg.quote:Op donderdag 23 juli 2026 11:15 schreef raptorix het volgende:
[..]
Dat komt omdat Duits toen het "Engels" was, zeker voor technische beroepen, omdat veel van onze technologie toen uit Duitsland kwam was dat vrij normaal, zo kreeg je op de LTS/MTS ook geen Engels maar Duits.
Dat wel ja, staat toch wel bekend als de beste gebakken lucht fabriek van Nederlandquote:
Wat een dom gelulquote:Op donderdag 23 juli 2026 11:17 schreef ootjekatootje het volgende:
[..]
Nee, dit gaat om de thematiek. Verplicht dat boek lezen over Syrische vluchtelinge die goed kon zwemmen en hier een kans en een badpak kreeg… en dat boek over die minderjarige getinte crimineel met een zielige jeugd en gangs.
Boek over tweede Wereldoorlog is niet eens een optie.
Het komt steeds terug. Vroeger zou alles beter zijn. Dat lijkt mij niet het geval als je de snelheid mbt ontwikkelingen ziet in de maatschappij waar ik steeds meer moeite mee krijg om die bij te houden.quote:Op donderdag 23 juli 2026 11:25 schreef Discombobulate het volgende:
Vind Jelle van Baardewijk soms wat irritant. Het is soms ook gewoon pseudo intellectueel geneuzel van hem. Al ben ik het hier wel gewoon met hem eens, maar als je de WNL video kijkt zegt hij soms ook domme dingen.
Ik vond lezen echt genot. Doe het nu juist veel te weinig helaas. Overgeschakeld naar series kijken.quote:Op donderdag 23 juli 2026 11:35 schreef Eightyone het volgende:
Boekenlijsten, dat was een nachtmerrie (havo, jaren 90, destijds nog heel veel boeken).
Als je goed was in die boekverslagen, was het misschien wel leuk.quote:Op donderdag 23 juli 2026 11:37 schreef DobbyDobby het volgende:
[..]
Ik vond lezen echt genot. Doe het nu juist veel te weinig helaas.
Wil niet zeggen dat het slecht is, maar niet ieder kind van 12 is daar geschikt voor.quote:Op donderdag 23 juli 2026 11:35 schreef Eightyone het volgende:
Boekenlijsten, dat was een nachtmerrie (havo, jaren 90, destijds nog heel veel boeken).
Ik herinner me wel weinig eisen aan wat voor boeken het moesten zijn. Zolang het overgrote deel maar literair was, en het aantal stripboeken oid hooguit een stuk of twee.
Het was op pakweg 15-17-jarige leeftijd. Maar goed, dan geldt dat nog steeds.quote:Op donderdag 23 juli 2026 11:40 schreef Cherni het volgende:
[..]
Wil niet zeggen dat het slecht is, maar niet ieder kind van 12 is daar geschikt voor.
Nou ik lees nog steeds voor de lol, gaat niks boven een goed boek en al helemaal niet als je dat kan combineren met een ligbad.quote:Op donderdag 23 juli 2026 10:55 schreef Mikeytt het volgende:
Vroeger las men voor de lol. Tijdens mijn schooltijd is dat volledig vernietigd en was lezen enkel en alleen een schoolopdracht.
Je kan op veel scholen ook niet eens meer je eigen boek kiezen... en het dan vreemd vinden dat lezen niet meer leuk wordt gevonden.![]()
De politiek doet er alles aan om de kwaliteit van onderwijs aan te passen naar de laatste onderzoeken, maar soms moet je ook gewoon je ding kunnen doen.
Nou ja, mavo/havo moest ik in het eerste jaar een boek lezen van A den Doolaard(Bruilolft der zeven Ziguners). Na een hoofdstuk te hebben gelezen was ik er al klaar mee. Persoonlijk wel dusdanige punten gehaald dat ik tijdens de kerst naar de lts kon gaan. Vreselijk onderwijs destijds die mavo/havo. Maar dat is dus per kind verschillend.quote:Op donderdag 23 juli 2026 11:43 schreef Eightyone het volgende:
[..]
Het was op pakweg 15-17-jarige leeftijd. Maar goed, dan geldt dat nog steeds.
Ik lees heel graag en deed dat als kind ook, maar precies in die verplichte leeslijst periode is dat plezier er inderdaad helemaal uitgeslagen. Verplichte boeken van voor 1940, absurde aantallen boeken die je, naast het vele huiswerk voor veel vakken, ook nog moest lezen.quote:Op donderdag 23 juli 2026 10:55 schreef Mikeytt het volgende:
Vroeger las men voor de lol. Tijdens mijn schooltijd is dat volledig vernietigd en was lezen enkel en alleen een schoolopdracht.
Je kan op veel scholen ook niet eens meer je eigen boek kiezen... en het dan vreemd vinden dat lezen niet meer leuk wordt gevonden.![]()
De politiek doet er alles aan om de kwaliteit van onderwijs aan te passen naar de laatste onderzoeken, maar soms moet je ook gewoon je ding kunnen doen.
Wow, dat zijn er echt een stuk minder gewordenquote:Op donderdag 23 juli 2026 11:33 schreef miss_sly het volgende:
[..]
Wat een dom gelul
Afhankelijk van het niveau, dat wel, is er een aantal periodes waaruit men boeken moet lezen, waaronder moderne boeken, van voor 1900, boeken die verhalen over WW2, etc. Tegenwoordig wordt de lijst vaak afgestemd tussen docent en leerling, en is er best meer ruimte voor andere boeken dan vroegah, waardoor het lezen toch weer als wat leuker wordt ervaren.
VWO 12 boeken, HAVO 8 boeken, VMBO 4 boeken.
In mijn tijd moest je 25-30 boeken lezen voor de lijst, dat is dus behoorlijk aangepast. Wat niet wegneemt dat lezen voor de lijst door veel leerlingen als niet prettig wordt ervaren, maar goed, je krijgt je diploma niet bij een pakje boter.
Ja ik ben ook opgegroeid in de jaren 80 toen er net kabel was, familenduel, en Tutti Frutti op zaterdagavond !!!quote:Op donderdag 23 juli 2026 11:23 schreef stavromulabeta het volgende:
[..]
Komt ook wel door de opkomst van commerciële TV-zenders en kabel-tv. Toen ik klein was in de jaren 80, kon je kiezen uit 2 Nederlandse zenders of 3 Duitse. Het gevolg was dat ik en de rest van de basisschool zo ongeveer opgroeide met Die Sendung mit der Maus.
Tegenwoordig heb je die noodzaak niet meer en intussen worden vertaalde sites op internet ook steeds gebruikelijker waardoor ook daar de blootstelling aan andere talen afneemt.
Vwo'ers (en vaak meisjes) iig, maar bij de lagen eronder weet ik het niet.quote:Op donderdag 23 juli 2026 11:52 schreef SEMTEX het volgende:
[..]
Je ziet wel dat op korte aandachtsspanne media zoals TikTok nu Booktok ontstaat, dus dat er toch weer een nieuwe lichting geinteresseerd raakt in lezen, maar echt goed lezen vereist concentratie en je telefoon wegleggen en dat doen steeds minder mensen.
Ik denk het niet. Blijven meer praktisch gerichte opleidingen he... maar misschien heb ik het mis.quote:Op donderdag 23 juli 2026 11:55 schreef Eightyone het volgende:
[..]
Vwo'ers (en vaak meisjes) iig, maar bij de lagen eronder weet ik het niet.
Onder duitsers was het analfebetisme ook erg hoog, vandaar dat er ook niet ondertitelt werd.quote:Op donderdag 23 juli 2026 11:26 schreef Cherni het volgende:
[..]
Precies. En voor een Limburger al helemaal geen probleem. Overigens kreeg je niet eens veel taal les in het technisch onderwijs. Zowel lts/mts 2 uurtjes per week Nederlands en Duits. En dat vond ik al meer dan genoeg.
Overigens zijn Duitsers mbt taal veel gemoedelijker dan Nederlanders. Hier word je al niet voor vol aangezien als iets dt of d niet klopt. In Duitsland toen ik er werkte kreeg ik die opmerkingen nooit of de naamval wel precies klopte.
Niks Bull shit. Ze lezen niet meer, 2 VWO 1 boek over die gangster en 3 VWO over die Syrische vluchteling.quote:Op donderdag 23 juli 2026 11:33 schreef miss_sly het volgende:
[..]
Wat een dom gelul
Afhankelijk van het niveau, dat wel, is er een aantal periodes waaruit men boeken moet lezen, waaronder moderne boeken, van voor 1900, boeken die verhalen over WW2, etc. Tegenwoordig wordt de lijst vaak afgestemd tussen docent en leerling, en is er best meer ruimte voor andere boeken dan vroegah, waardoor het lezen toch weer als wat leuker wordt ervaren.
VWO 12 boeken, HAVO 8 boeken, VMBO 4 boeken.
In mijn tijd moest je 25-30 boeken lezen voor de lijst, dat is dus behoorlijk aangepast. Wat niet wegneemt dat lezen voor de lijst door veel leerlingen als niet prettig wordt ervaren, maar goed, je krijgt je diploma niet bij een pakje boter.
Gemiddelde student op de uni spreekt nu niet eens Nederlandsquote:Op donderdag 23 juli 2026 11:06 schreef Mikeytt het volgende:
[..]
Mwuah. 55+'ers spreken het vaakst vloeiend Duits in Nederland.
De gemiddelde student op de uni uit een gen X of eerder sprak gewoon goed Duits
Gymnasium in die tijd moesten het voor Nederlands per tijdsperiode een paar boeken zijn, dus met een stapel moderne bestsellers kwam je niet wegquote:Op donderdag 23 juli 2026 11:35 schreef Eightyone het volgende:
Boekenlijsten, dat was een nachtmerrie (havo, jaren 90, destijds nog heel veel boeken).
Ik herinner me wel weinig eisen aan wat voor boeken het moesten zijn. Zolang het overgrote deel maar literair was, en het aantal stripboeken oid hooguit een stuk of twee.
Heel veel minder. En dat is ergens ook wel goed, denk ik. Ik denk niet dat het per se beter is om 25 boeken te moeten lezen dan 12. Het gaat immers niet per se om kwantiteit.quote:Op donderdag 23 juli 2026 11:54 schreef SEMTEX het volgende:
[..]
Wow, dat zijn er echt een stuk minder geworden
1 en 3 vwo inderdaad nog niet heel erg, meestal. Ze beginnen meer voor de lijst in 4 vwo en het meeste wordt in 5 en 6 vwo gelezen. Gezien het niveau van de leerlingen komen dan ook de oudere boeken van voor 1900 en dergelijke naar boven.quote:Op donderdag 23 juli 2026 11:57 schreef ootjekatootje het volgende:
[..]
Niks Bull shit. Ze lezen niet meer, 2 VWO 1 boek over die gangster en 3 VWO over die Syrische vluchteling.
Ik heb hier nog geen boekenlijsten gezien, misschien volgend jaar in 4 VWO.
Dat is op het vwo in ieder geval nog steeds zo.quote:Op donderdag 23 juli 2026 12:05 schreef Fleischmeister het volgende:
[..]
Gymnasium in die tijd moesten het voor Nederlands per tijdsperiode een paar boeken zijn, dus met een stapel moderne bestsellers kwam je niet weg
Globalisatie zorgt er dan ook voor dat Engels de voertaal gaat worden. En wie weet in de toekomst Chinees.quote:Op donderdag 23 juli 2026 12:01 schreef Cockwhale het volgende:
[..]
Gemiddelde student op de uni spreekt nu niet eens Nederlands
Gelukkig maar.quote:Op donderdag 23 juli 2026 12:08 schreef miss_sly het volgende:
[..]
Dat is op het vwo in ieder geval nog steeds zo.
|
|
| Forum Opties | |
|---|---|
| Forumhop: | |
| Hop naar: | |