De atmosfeer staat op ontploffen #1146 van herfst naar zomer

Donders! Ein-de-lijk droog, zon en blauwe lucht

Niet heel negatief, kan slechter en vaak balanceren we op de grens, maar heel zomers en positief is ook niet te noemen. Beetje triest om te lezen als je de zinnen "vaak veel bewolking en perioden met regen" vaker dan 1 keer leest in de zomerverwachting.

Het zou een cruciale fase worden voor de zomer van dit jaar, schreven we vorige week al bij de behandeling van de 30-daagse verwachting van dat moment. De afgelopen week zou nog wisselvallig worden en dat is ook gebeurd. Daarna moest de zomer terugkomen, want anders zou de uitkomst van de zomerverwachting geen kans meer maken.

De zomerverwachting was duidelijk: het zou een warme en droge zomer worden, met de nadruk op de maanden juli en augustus. Inmiddels kunnen we die verwachting zo zoetjes aan gaan verlaten. Dat de zomer warm zal worden, is nog steeds waarschijnlijk. Maar alle regen van de laatste tijd heeft er wel voor gezorgd dat het tweede deel van de verwachting bijna niet meer haalbaar is. Op de vijf hoofdstations van het KNMI is sinds 1 juni, het begin van de meteorologische zomer, al ruim 131 millimeter regen gevallen, 45 millimeter méér dan de gebruikelijke ruim 86 millimeter. Vandaag staan we zelfs op een zevende plaats van de natste zomers tot nu toe. Na het droge voorjaar is dat opmerkelijk. Tijdens een normale zomer valt op de hoofdstations gemiddeld ruim 208 millimeter. We hebben nog ongeveer 77 millimeter te gaan. Daarvoor zijn nog ruim 7 weken beschikbaard dus lijkt dat niet moeilijk.

Met een temperatuur van tot vandaag 17 graden, tegen 15,8 graden normaal, staan we met de hoofdstations in de ranglijst van warmste zomers op een 12e plaats. Ook al is juli tot nu toe koeler dan normaal verlopen, op basis van de verwachting voor de komende tijd mag je toch wel verwachten dat de zomertemperatuur voorlopig duidelijk boven normaal blijft. Mocht de zomer zich willen spiegelen aan die van het jaar 2011, toen een bijzonder droog voorjaar ook door een natte zomer werd gevolgd, dan zou het restant van de zomer ook zomaar koeler dan normaal kunnen uitpakken. Toen was dat in elk geval wel zo. De zomer van 2011 was ook de laatste zomer die als geheel kouder dan normaal uitpakte. Na de zomer van 2012, met een normale temperatuur, verliepen verder alle zomers warm.

De nieuwe 30-daagse verwachting geeft aanleiding om te denken dat de verwachte droge zomer er niet meer van zal komen. Spelbreker zijn de lagedrukgebieden die in het zeegebied tussen IJsland en Noorwegen domineren. Ze voorkomen dat de luchtdruk boven Scandinavië opnieuw stijgt. In plaats daarvan regeren hogedrukgebieden in de regio van de Azoren via Frankrijk naar het oosten. Nederland bevindt zich aan de noordrand van deze hogedrukzone in een vaak zuidwestelijke stroming. Storingen, horend bij de lagedruk in het noorden, kunnen onze omgeving daardoor steeds weer bereiken; de ene keer verzwakt, de andere keer een stuk sterker. Tussendoor komen ook echt wel mooie perioden met warmer weer voor, maar het is niet stabiel genoeg om het opnieuw droog te laten worden.

Week 1: van maandag 13 juli tot en met zondag 19 juli
Een hogedrukgebied boven de Azoren heeft een uitloper tot over Frankrijk. Lagedrukgebieden zijn actief in de regio tussen IJsland en Noorwegen. Het begin van de week is nog zonnig en met temperaturen tussen 20 en 25 graden aangenaam warm. Op dinsdag en woensdag passeren storingen, horend bij de lagedrukgebieden in het noorden, met bewolking en regen of een aantal buien. Bovendien stroomt een nieuwe golf met koele lucht over het land uit. Dat levert van dinsdag tot en met donderdag gematigde temperaturen van deels onder 20 graden op. Later in de week meer zon en opnieuw warmer.

Week 2: van maandag 20 juli tot en met zondag 26 juli
Het hogedrukgebied lijkt ten zuiden van Nederland te blijven. In het hoge noorden blijven de lagedrukgebieden actief. In eerste instantie lijken de hogedrukgebieden in Nederland dominant. De week begint dan ook nog zonnig en vrij warm, met temperaturen die gemakkelijk op waarden tussen 22 en 26 graden uitkomen. Later in de week en in het nieuwe weekend lijken de lagedrukgebieden in het noorden hun invloed weer tot over Nederland uit te breiden. De regen- en buienkansen nemen dan toe, de wind wordt westelijk en de temperaturen gaan weer omlaag om overdag opnieuw onder normaal te komen. Opvallend is wel dat de spreiding groot is. Er zit ook een veel gunstigere, droge variant in.

Week 3: van maandag 27 juli tot en met zondag 2 augustus
In de drukverdeling verandert volgens de berekening maar weinig. Het blijft ook (licht) wisselvallig. Aan het begin van de week overheersen de droge perioden nog en wisselen de zon en stapelwolken elkaar af. Later in de week neemt de wisselvalligheid toe. Bij een voornamelijk westelijke wind blijven de temperaturen overdag aan de lage kant. Het wordt niet warmer dan rond 20 graden. In de nachten is het wel wat warmer dan normaal; niet raar met een wind van zee en een weerbeeld met vrij veel bewolking.

Week 4: van maandag 3 augustus tot en met zondag 9 augustus
Hoewel de regenkansen vergeleken met een week eerder weer iets afnemen, blijft het in het algemeen (licht) wisselvallig. Van tijd tot tijd bewolking en wat regen of een bui dus, maar duidelijk ook ruimte voor de zon. Opvallend is dat de spreiding tussen de verschillende berekeningen vergeleken met de week ervoor groter is. Er zit dus iets meer onzekerheid in het pakket, maar niet voldoende om nu te zeggen dat de zomer dan doorbreekt. Overdag liggen de temperaturen nog steeds onder normaal, in de nachten iets erboven.

Samenvattend
Al met al kunnen we vanaf nu dus met een goed gemoed afscheid nemen van het idee dat deze zomer nog als een droge de boeken in zal gaan. In die zin zaten we er met de zomerverwachting gewoon naast. Er zijn echter voldoende aanknopingspunten om te blijven verwachten dat de huidige zomer wel als een warme zal worden bijgeschreven. Het scenario, zoals zich dat nu voltrekt, werd bij de presentatie van de zomerverwachting als een risico met een kans van 25 procent opgenomen. Die lijn hadden we dus uiteindelijk moeten volgen. Overigens zijn er nog steeds sterke aanwijzingen dat de maand augustus in onze omgeving nog wel duidelijk droger dan normaal zal verlopen. Maar dat is te laat om de zomer als geheel nog droog te laten eindigen.