Bannon (ook) over Baudet in interview met David de Jong voor zijn nog te verschijnen boek.
quote:
Trumps voormalig 'chief strategist': 'Baudet is een populistischer versie van Geert'
Steve Bannon ontfermt zich nu over rechts-populisten over de hele wereld. Geert Wilders kent hij goed, en ook Thierry Baudet zal hij 'zeker ontmoeten', zegt hij. 'Wat er bij jullie is gebeurd is een graadmeter voor de Europese verkiezingen', stelt de ex-rechterhand van Donald Trump.
De bodyguard van Steve Bannon is een Britse oud-militair en -bokser. Hij vangt de verslaggever op in de lobby van een van Rome's duurste hotels. Breedsprakig is hij niet, maar hij wil wel kwijt dat Bannon, oud-chief strategist van Donald Trump, 'een fontein van wijsheid' is.
De 65-jarige 'fontein' ontvangt geheel in het zwart gekleed op het zonnige terras van zijn penthouse-kamer op de zesde verdieping. Eerst zitten zijn drie assistenten nog om hem heen, constant bezig met hun telefoon, maar zodra het interview begint gaan ze weg. Uit zijn eerste woorden blijkt dat Bannon uitstekend op de hoogte is van de uitslag van de Nederlandse Provinciale Staten-verkiezingen van vorige week. Met een brede glimlach: 'Wow, what an upset!' En dan: 'Baudet is een populistischer versie van Geert.'
Het is overduidelijk bedoeld als compliment.
Goeroe
Hoe populistischer hoe beter, in Bannon’s optiek. De man die voor hij Trump het Witte Huis in loodste (zo ziet Bannon dat althans zelf) Goldman Sachs-bankier, filmproducent en boegbeeld van de ultranationalistische website Breitbart was, ambieert nu de goeroe van het wereldwijde rechts-populisme te worden. Bannon tracht een wereldwijde 'populistisch-nationalistische' beweging aan te sturen die hij kortweg 'The Movement' heeft gedoopt. Europa, Azië, Zuid-Amerika, Noord-Amerika: bijna elke week vliegt hij naar een ander continent om kandidaten te adviseren.
Deze week is hij in Rome, waar hij naar eigen zeggen vertegenwoordigers van acht tot tien populistische partijen van over heel Europa ontmoet in de aanloop naar de Europese verkiezingen van 23 tot 26 mei. 'Waar ik het beste in ben is met leiders van deze organisaties praten in groepen van 25 tot 50 mensen. Het belangrijkste is hen te enthousiasmeren, hen het geloof te geven dat ze kunnen winnen. Ik geef ze de peptalk die ik destijds aan Trump gaf. Mensen zijn enthousiast en zien een pad naar een indrukwekkende overwinning bij de Europese Parlementsverkiezingen in mei.'
Nee, Bannon heeft Thierry Baudet nog niet ontmoet. Een half jaar geleden zou hij naar Nederland komen - overigens niet per se voor Baudet. Het ging niet door. 'Mensen om Baudet heen hebben met ons gepraat. Zij weten heel goed waar ze mee bezig zijn. Ik voelde dat hun beweging er aan zat te komen. Ze hadden momentum.'
Wilders te 'one-issue'
Bannon linkt het succes van het Forum voor Democratie ook aan het falen van Wilders. 'Geert, die ik goed ken, is een soort cultfiguur in de Verenigde Staten. Maar hij is eigenlijk niet zo nationalistisch en populistisch. Hij heeft het alleen nog maar over de islam en de jihad, en is zo een beetje een one-issue-politicus geworden. Bij Baudet zie je een echt populistisch-nationalistisch alternatief. Geert is fantastisch, en heeft zeer belangrijk voorwerk gedaan in Nederland, maar de electorale landverschuiving van vorige week laat zien dat het niet meer alleen over één onderwerp gaat.'
De man die zeer weinig opheeft met de EU glimlacht wederom: 'Als je een graadmeter wilt zien voor wat er gaat gebeuren bij de Europese Parlementsverkiezingen: kijk naar Nederland, waarschijnlijk het meest pro-EU-land van de hele groep. Het is ongelooflijk. Als ik Brussel was, zou ik heel nerveus zijn. De verkiezingsuitslag in uw land laat zien: populisme is als een zomerstorm, het kan uit het niets verschijnen. Plotseling zijn mensen waar men eerst niet op lette van groot belang.'
Als voorbeelden noemt hij de nieuwe Braziliaanse president Jair Bolsonaro en de Italiaanse vice-premier namens Lega Matteo Salvini, maar ook de welbespraakte Alexandria Ocasio-Cortez, met haar 29 jaar het jongste vrouwelijke lid ooit van het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden voor de Democratische Partij.
Voor Bannon blijkt populisme niet per se gelieerd aan rechts, maar eigenlijk aan alles wat aandacht trekt.
Beto O'Rourke als voorbeeld
Hij houdt van spektakel, en roemt dan ook de kracht van sociale media in de moderne politiek. Hij noemt niet de man die hem in 2017 ruw het Witte Huis uitwerkte, maar Beto O’Rourke. Deze onbekende Democraat verloor bij de laatste Senaatsverkiezingen slechts nipt van de zittende Texaanse senator Ted Cruz, na een effectieve digitale campagne gericht op jonge kiezers en kleine donoren. O’Rourke wordt nu gezien als een van de sterren van de Democraten en wil in 2020 president van de VS worden.
Bannon: 'Door de sociale media volgen mensen de politiek en het nieuws intensiever dan ooit. Dat versterkt de democratie.' Wat hij onvermeld laat is dat de Amerikaanse samenleving en media meer gepolariseerd zijn dan ooit. Het misbruik van sociale media, bijvoorbeeld tijdens de presidentsverkiezingen van 2016, is daar mede debet aan. Bannon en Trump verspreidden gretig rechts-nationalistische ideeën en allerhande complottheorieën en doen dat nog steeds. Maar kritiek daarop laat Bannon steevast van zich afglijden.
Jair Bolsonaro is een voorstander van martelingen, verheerlijkt de voormalige militaire dictatuur in Brazilië en zei: 'Ik heb liever dat mijn zoon sterft dan dat hij homo is'. Maar Bannon zegt: 'Bolsonaro is een paratrooper. Hij is provocatief, maar nu hij regeert probeert hij zijn toon te matigen.' Vooralsnog is de Braziliaanse president niet op een gematigder toon te betrappen. Een van zijn zoons leidt inmiddels Bannons populistische netwerk in Zuid-Amerika.
Het Mueller-rapport
Als strateeg van Donald Trump maakte Bannon mee dat speciaal aanklager Robert Mueller een onderzoek startte naar Trump en zijn entourage. Voor de president het meest belangrijk: Mueller heeft besloten om hem niet te vervolgen voor samenzwering met Rusland. Bannon zegt te verwachten dat Trump nu 'vol in de aanval' gaat. 'Als hij de komende maanden niet te beschadigd uit de nog lopende parlementaire onderzoeken komt, gaat hij in 2020 met nog grotere afstand winnen dan wij in 2016 hebben gedaan.'
De president zette Bannon in augustus 2017 aan de kant na conflicten met Trumps schoonzoon en adviseur Jared Kushner. Wat als Trump 'vergeven en vergeten' zegt en hem vraagt te helpen bij zijn herverkiezingscampagne? Die campagne loopt al, en hij loopt goed, constateert Bannon. 'Bovendien heb ik te veel te doen. Ik ga naar Brazilië, India en Japan. Ik moet deze beweging verder uitbouwen.'
Bannon is ook van plan snel Nederland te bezoeken, zegt hij. 'Geert wil al een tijd dat ik naar Nederland kom, maar ik moet een plek in mijn agenda vinden.' Op de vraag of hij nu niet eerst Baudet wil ontmoeten, lacht Bannon weer: 'Oh, hem ga ik zeker ontmoeten.'
Dat zou dan niet stroken met wat FvD daar in oktober 2018 over zei in NRC Handelsblad. 'Er komt geen afspraak. Wij hebben geen Amerikaanse organisatie nodig om ons te ontwikkelen.' Nu onthoudt Baudets partij zich van commentaar.
De PVV reageert wel, ultrakort. Wilders te 'one-issue' en minder populistisch en minder nationalistisch dan Baudet? PVV-woordvoerder Sebastiaan Kruis: 'Klopt niks van.'
@FD
Wer die Macht hat, bewegt sich in einem Milieu, das ihm nicht widersteht, ohne dass in der Menschenmasse um ihn herum irgendetwas dazu geeignet wäre, zwischen Impuls und Handlung den kleinen Abstand zu schaffen, in dem Raum für Denken bleibt.