Bivakmutsen verbodenJohn Hoogerwaard en Bert Schampers − 10/06/00, 00:00
De ene burgemeester heeft 1000 politieagenten paraat tijdens de wedstrijden, de ander 2000. Nu de extra cellen ingericht zijn en de 'bejegeningsinstructies' voor de agenten klaar liggen, hebben de Belgische en Nederlandse steden waar komende weken gevoetbald wordt een enigszins gerust gevoel. Maar je weet het nooit.
Voor het oog van de internationale pers geeft de Belgische rijkswacht een staaltje van haar fysieke paraatheid. Een gendarme stormt zes trappen af, klimt via de brandladder langs de gevel weer omhoog, grijpt schild en wapenstok en neemt andermaal de trap.
Journalisten gniffelen terwijl ze zijn spoor volgen. De woordvoerders laten er echter geen twijfel over bestaan: De rijkswacht is klaar voor Euro2000. Er volgt nog een demonstratie met relschoppers. Auto's vliegen in brand, het waterkanon wordt ingezet, de rijkswacht te paard houdt zich gereed om de inmiddels afgematte would-be hooligans te escorteren.
Twee weken geleden hield de rijkswacht een mediadag. Het opgepoetste materieel stond keurig op de binnenplaats van de grote Brusselse kazerne. Ook verschillende korpsen in het land lieten de afgelopen weken veelvuldig zien waartoe zij in staat zijn. Politie en rijkswacht staan aan de vooravond van een grote fusieoperatie. Tijdens Euro2000 volgt de vuurproef: beide korpsen staan dan voor het eerst onder het bevel van een geïntegreerd commando.
Van de 40000 beschikbare manschappen worden er 6500 exclusief ingezet voor het voetballen. Per wedstrijd wordt 2000 tot 3500 man mobiele eenheid achter de hand gehouden. De rijkswacht beschikt daarnaast over een algemene reserve van 3200 manschappen die kris kras door het land opereren. Bij de risicowedstrijd Engeland- Duitsland op 17 juni zijn in Charleroi 3500 rijkswachters en politieagenten paraat.
De politie blijft zoveel mogelijk op het eigen terrein. De lokale korpschefs bepalen voor een deel hun eigen strategie. Brussel telt 1800 politieagenten, waarvan er tijdens de wedstrijddagen 1000 continu in actie zijn, niet alleen in de buurt van de stadions, maar ook voor de verkeersregulatie en de versterkte patrouilles in de stad.
De gemeente heeft zelfs een deel van een hotel in de binnenstad afgehuurd om een piketdienst te garanderen. ,,Wij hebben geen kazerne zoals de rijkswacht', aldus adjunct-commissaris De Coninck van de Brusselse politie. De stad heeft behoorlijk geïnvesteerd in de 'Robocop'-uitrusting van de manschappen. Er zijn ook nieuwe granaatwerpers, waarmee traangasgranaten worden afgevuurd die boven de hoofden van de relschoppers uiteenspatten.
België heeft een voetbalwet die zeker in de stadions zijn nut al heeft bewezen. Wie de wet overtreedt kan een boete krijgen van maximaal 11000 gulden. Ordeverstoorders kunnen twaalf uur preventief worden vastgehouden, wanneer een agent dat nodig acht. Daarna volgt ofwel uitzetting of bestuurlijke vervolging, die kan uitmonden in een boete van 550 gulden. Dat geld wordt onmiddellijk geïnd, desnoods bij de pinautomaat. Dankzij de voetbalwet kan ook de zwarte handel in kaartjes effectief worden bestreden. Organisator stichting Euro2000 in Nederland kan dit alleen via een civiele procedure.
De rechtbanken in vijf arrondissementen draaien tijdens het EK continudiensten. Snelrecht bestond ook in België al, maar de wet werd voor het voetbaltoernooi aangepast en is sindsdien onderwerp van een politiek en juridisch steekspel. De procureurs-generaal zaaiden deze week zelf twijfel omtrent de beschikbaarheid van advocaten die verdachten moeten bijstaan. Na crisisberaad lieten de Vlaamse advocaten weten dat zij geen plannen hebben het snelrecht te ondermijnen.
In hoeverre deze wetgeving optimaal functioneert bij massaal geweld, is nog maar de vraag. In de krant De Standaard uitten twee Brugse magistraten daarover gisteren hun twijfels. De individuele verantwoordelijkheid is immers moeilijk vast te stellen bij een flinke knokpartij. Het kost tijd om videobeelden te analyseren. Bovendien moet de hele procedure, van aanhouding tot het tekenen van de dagvaarding, bij snelrecht in 24 uur zijn afgerond. In Nederland staat daar 72 uur voor. De verdachte zal in België daarna binnen zeven dagen voor de rechter komen, op voorwaarde dat alle partijen ook meewerken.
De Belgische autoriteiten beschikken in twaalf steden over tijdelijke celruimte. Daarvoor zijn onder meer barakken en garages van de rijkswacht omgebouwd, want in de gevangenissen is celruimte te kort. Een voorstel van minister Verwilghen van justitie om 1000 gedetineerden dan maar drie weken met penitentiair verlof te sturen, werd na protest van bewaarders en gedetineerden zélf prompt afgeschoten.
Euro2000 blijkt in België de hefboom om allerlei sociale problemen op te lossen. Zo krijgt het gevangenispersoneel nu ineens versterking en kunnen zij hun 126000 openstaande vakantiedagen opnemen of vergoed krijgen. Ook de politiefusie kwam door het EK in een stroomversnelling.
De Belgische overheid trekt 55 miljoen gulden uit voor Euro2000, waarvan meer dan de helft voor veiligheid. Oud-minister Tobback van binnenlandse zaken zei donderdagavond bij de VRT dat dit voor hem een 'straatje te ver' is. Hij vindt de voetbalbestuurders amateurs en noemt het 'onbegrijpelijk' dat de huidige minister van binnenlandse zaken, de Waal Duquesne, Engeland-Duitsland niet heeft verplaatst van Charleroi naar Brussel.
Het schenken van alcohol is verboden in alle stadions waar wordt gespeeld, zowel in Nederland als in België, behalve in de VIP-ruimtes. De burgemeesters in België hebben daarnaast afspraken gemaakt met de horeca. Meestal mag in de omgeving van de stadions wel een alcoholarm biertje worden geschonken, in plastic bekers. Charleroi gaat nog verder: ook het terrasmeubilair moet daar van plastic zijn. Ook in steden waar niet wordt gespeeld, zoals Oostende, Antwerpen en Gent, proberen burgemeesters de overlast te beperken. Dat gaat van een gedeeltelijke drooglegging tot het verbieden van feestelijke optochten, bijvoorbeeld in Gent. De Grote Markt in Brussel is verboden voor groepen feestvierders.
De historische stad Brugge heeft alvast een schadefonds in het leven geroepen om de bewoners rond het Jan Breydelstadion eventueel te compenseren. In Brugge kiest de politie voor een rustige, terughoudende anapak. Anders dan hun collega's in Brussel, patrouilleren agenten daar te voet en op de fiets.
Het meest onderschatte probleem is misschien wel de mobiliteit. In Nederland reizen fans op de wedstrijddag gratis met het openbaar vervoer op vertoon van hun entreekaartje. In België moeten supporters die met de trein komen eerst een speciale pas kopen. Hoewel de organisatie adviseert, met het openbaar vervoer te reizen, komt een aanzienlijk deel van de fans met de auto. En doordat supportersstromen veelal samen vallen met de avondspits, zullen sommige fans naar verwachting te laat in het stadion arriveren.
Ook Nederland kent dat probleem. De politie houdt daarom de doorgaande routes extra in de gaten en heeft op enkele plaatsen 'strategische reserves' achter de hand, die onmiddelijk kunnen worden ingezet. De NS zetten al het rollend materieel in, waarbij de nieuwe treinen op supportersroutes worden ingezet. De ervaring leert namelijk dat supporters in een fonkelende trein minder geneigd zijn tot het betere sloopwerk.
Nederland lijkt klaar voor Euro2000. De huizen zijn oranje geschilderd en wat veiligheid betreft: zelfs de politiebonden, die veel kritiek hadden op de voorbereidingen, hebben nu zoiets van 'laat maar komen'. Toch sluimeren er veel problemen. De relatief kleine afstanden tussen speelsteden zorgen ervoor dat fans eerder op reis zullen gaan. En supporters zullen merken dat ze in Eindhoven dronken over straat mogen strompelen, terwijl ze in Rotterdam in dezelfde staat onmiddellijk in de kraag worden gevat. Deze onduidelijkheid zal mogelijk leiden tot agressiviteit en onbegrip bij de supporters.
Ook politieagenten hebben moeite met die verschillen in regels tussen speelsteden. Dat vergt een zeer professionele instelling van de agenten en een meer dan gemiddeld improvisatievermogen. België en Nederland hebben dan wel een 'bejegeninsprofiel' opgesteld, waarin staat hoe agenten met supporters moeten omgaan, maar de burgemeesters hebben dat rijkelijk overgoten met een eigen sausje, wat ze 'lokaal maatwerk' noemen. De burgervaders vinden dat zij allereerst verantwoordelijk zijn voor de openbare orde in hun stad, waardoor de landelijk opgestelde richtlijnen op de tweede plaats komen.
De Nederlandse politie is op volle oorlogssterkte tijdens het toernooi. Alle verloven zijn ingetrokken en tien procent van het totale politieapparaat, zo'n 4500 agenten, is speciaal vrijgemaakt voor het toernooi. Zij krijgen daarbij assistentie van de 'normale' collega's uit de korpsen. In totaal worden er 45 ME-pelotons achter de hand gehouden, bijna 2500 man uit alle hoeken van het land.
Eindhoven, waar de Engelsen maandag aantreden tegen Portugal, heeft de grootste politie-inzet in de eerste ronde. Ruim 2100 agenten en ME'ers zullen rond de eerste wedstrijd actief zijn. Voor de andere twee wedstrijden zijn dat er wat minder. In Amsterdam bekijkt men het per wedstrijd. ,,Maar dit weekeinde zijn er sowieso 1100 mensen op straat, ook in verband met de Pinksterdrukte', aldus voorlichter Wilting. De Arnhemse gemeentevoorlichtster schrikt van het Eindhovense aantal van 2100. ,,Dat is wel erg veel.' Morgen, bij Italië-Turkije gaan in Arnhem 1200 agenten de straat op, daarna worden dat er aanzienlijk minder. Rotterdam wil geen mededelingen doen over de inzet, maar voor de finale op 2 juli circuleert al tijden het getal van 3000 agenten.
Met Portugal-Duitsland op 20 juni heeft Rotterdam ook een wedstrijd met een hoog risicogehalte. Naar schatting zullen dan 15000 Duitsers zonder kaartje naar de Maasstad afreizen. De laatste weken wordt steeds duidelijker dat er een zeer omvangrijke zwarthandel in kaarten is ontstaan, waardoor veel supporters op goed geluk zullen afreizen naar een speelstad.
Naast de speelsteden heeft iedere zichzelf respecterende gemeente noodverordeningen afgekondigd of de Algemene plaatselijke verordening aangepast. Daarin zijn maatregelen opgenomen tegen racistisch gedrag, wildplasserij, wapenbezit en opruiende bezigheden.
Rotterdam heeft, net als andere speelsteden, een verbod op het dragen van een bivakmuts.Een novum is bestuurlijke ophouding, waarmee potentiële ordeverstoorders groepsgewijs voor twaalf uur kunnen worden vastgezet. Alleen burgemeester Opstelten van Rotterdam is van harte bereid dit middel in te zetten. De burgemeesters van de andere drie Nederlandse speelsteden zijn terughoudender. Overal in het land zijn sporthallen, oude gebouwen en kazernes uitgeruimd om de supporters die in het kader van de bestuurlijke ophouding zijn opgepakt, te kunnen herbergen. Amsterdam heeft een loods in het Westelijk havengebied gecharterd, waar groepen kunnen worden opgesloten. Als pleister op de wonde kunnen zij daar via een videoscherm toch de wedstrijd volgen. Naast ruimtes voor bestuurlijke ophouding zijn er landelijk ongeveer vijfhonderd cellen gereserveerd voor 'echte arrestanten', die via de snelrechtprocedure worden berecht.
Videoschermen zorgen in Arnhem voor opschudding. De gemeente plaatst op het Kerkplein een scherm, waarop alle wedstrijden te zien zijn, met uitzondering van de Engelse. De burgemeester heeft van alle kanten gehoord dat hij het scherm beter niet kan plaatsen, maar hij volhardt. ,,Het is gewoon een onderdeel van het feestprogramma', aldus zijn voorlichtster. ,,Als er aanwijzingen zijn dat het problemen zal opleveren, kunnen we het ding alsnog weghalen.' De Arnhemse horeca is in ieder geval niet blij met het scherm. Eigenaars van café's en restaurants verwachten dat het scherm een aanzuigende werking heeft op relschoppers. Ze willen nu al de garantie dat de gemeente eventuele schade na rellen vergoed. In Amsterdam zijn schermen op de openbare weg ten strengste verboden. Eindhoven heeft er wel een in het Beursgebouw. Gek genoeg mogen in Rotterdam, de strengste gemeente tijdens Euro2000, wel schermen op de terrassen, zolang voorbijgangers ze maar niet kunnen zien.
De lijst maatregelen lijkt oneindig. En na iedere oplossing dient zich weer een volgend probleem aan. Zo liggen er in Amsterdam en Rotterdam nog stapels bouwmaterialen in de omgeving van stadions en stations. Het zal ongetwijfeld niet het laatste zorgpunt zijn, zeker omdat hooligans de vervelende eigenschap hebben dat ze op de meest onverwachte plaatsen en tijden hun bedenkelijke hobby uitoefenen. Alle crisiscentra en noodverordeningen ten spijt.
Bron:
http://www.trouw.nl/tr/nl(...)utsen-verboden.dhtml| |