quote:
Vladimir Poetin scoort op alle fronten
Analyse Arnout Brouwers
MOSKOU - Door een Azerbeidzjaans konijn uit de hoed te toveren, toont Poetin zich de sluwe vos in de internationale diplomatie.
Als de internationale diplomatieke wereld een dierentuin is – en daar lijkt het soms op – dan komt Vladimir Poetin de rol toe van sluwe vos. Met zijn verrassende voorstel om een radarstation in Azerbeidzjan te gebruiken voor een gezamenlijke raketdefensie scoort hij op alle fronten.
Naar het buitenland toont hij zijn compromisbereidheid, in het binnenland bevestigt hij zijn naam als de sterke leider die afrekent met gevaarlijke dreigingen. En op de koop toe zadelt hij de Amerikanen op met een idee dat ze nog vele kopzorgen zal geven.
Wat is de stand van zaken? Ten eerste heeft Poetin zich met deze opening een plek aan tafel verworven over de aard, omvang en plaats van een toekomstig Amerikaans raketschild. Amerikanen en Russen gaan nu om de tafel zitten om de haalbaarheid van Poetins voorstel te bestuderen. Dat is winst voor Poetin, want tot nu toe gold het Amerikaanse dogma dat de raketdefensie in Midden-Europa er zeker zou komen, ongeacht de Russische bezwaren.
Het mooiste aan Poetins zet is dat hij hiermee punten scoort voor de deëscalatie van een conflict dat hij zelf heeft veroorzaakt. Een maandenlange campagne tegen de raketplannen, maar ook tegen het hele ‘desastreuze’ en ‘imperialistische’ Amerikaanse beleid, waarbij de VS indirect zelfs met het Derde Rijk werden vergeleken, ging eraan vooraf.
En dat terwijl Rusland strikt genomen geen bemoeienis heeft met een verdedigingssysteem dat niet op het land gericht is, dat de Russische raketten nooit zou kunnen uitschakelen, en dat wordt geplaatst in twee Europese landen die allang in de NAVO zitten. Wie na zo’n agitatiecampagne internationale lof kan oogsteg voor zijn ‘compromisbereidheid’, heeft het goed gedaan.
Maar ook in Rusland zelf komt Poetins trouvaille van pas. Russische waarnemers zien het opkloppen van een nieuw westers vijandbeeld in Rusland vooral als een populistische truc om de nationale sentimenten te bespelen in een verkiezingsjaar. Door een Azerbeidzjaans konijn uit de hoed te toveren tracht Poetin, in de woorden van persbureau RIA Novosti, ‘de spanningen te verminderen die zijn veroorzaakt door Amerikaanse plannen om delen van een raketdefensie in Europa te plaatsen’.
Het venijn van het Russische voorstel zit hem trouwens in de details. De Russen maakten direct duidelijk dat zij Azerbeidzjan als vervanging, niet als toevoeging zien, van de installaties in Polen en Tsjechië. Eerder hebben de VS belangstelling getoond voor een derde raketafweerbasis ‘ergens in de Kaukasus’ (denk aan Georgië), dus wellicht komt Azerbeidzjan gelegen als extra basis.
Maar dat de VS hun oorspronkelijke plannen in Midden-Europa zullen willen ruilen voor een gedeeld project in Azerbeidzjan achten defensie-experts bijna uitgesloten. Daarvoor is die basis technologisch niet uitgerust – en bovendien vraagt het neerhalen van ballistische raketten de plaatsing van afweerraketten op enige afstand. Daarop zinspeelde NAVO-chef De Hoop Scheffer vrijdag toen hij opmerkte dat Azerbeidzjan ‘wel erg dicht bij de schurkenstaten ligt waarover we het hebben’.
In het Russische voorstel ligt dus op voorhand al nieuwe conflictstof besloten, die blijkens uitspraken van Russische politici zal worden gebruikt als ‘bewijs’ dat de Amerikanen vuil spel spelen. ‘Als de Amerikanen ons voorstel afwijzen, weten we zeker dat ze geen dreiging uit Iran of Noord-Korea willen tegengaan, maar Ruslands kernwapens willen neutraliseren’, aldus Doemalid Kosasjev vrijdag.
De Amerikanen kunnen intussen weinig anders doen dan lichtpuntjes zien in Poetins voorstel: er wordt tenminste gepraat en Poetin erkent nu, na maandenlange het tegendeel te hebben beweerd, dat de raketdefensie niet tegen Rusland is gericht. In de komende besprekingen zal duidelijker moeten worden of Poetins voorstel meer is dan een tactische zet.
De raketdiplomatie bevestigt dat Rusland terug is op het politieke toneel. Resteert de vraag of het terug is als grootmacht of vooral als hindermacht. Uit Poetins uitspraak dat het door zijn plan onnodig wordt om raketten op Europa te richten (zoals hij onlangs dreigde) blijkt dat het Kremlin het volume van zijn intimidatiecampagne in ieder geval tijdelijk heeft willen terugdraaien.
Bijgewerkt 9:04 9 juni 2007
Gepubliceerd 2:46 9 juni 2007
Buitenland
laatste nieuws Buitenland