[pol 1098] Koersk Rita.

quote:

Demissionair monstrum

Het beste wat gezegd kan worden van de constructie waarmee de demissionaire minister-president Balkenende (CDA) uit de staatsrechtelijke impasse door de kwestie-Verdonk is gekomen, is dat deze creatief is. Het is bovendien van belang te noteren dat het goed is dat het staatshoofd niet betrokken is geraakt in het politiek geploeter van de premier. Los daarvan is de gekozen oplossing een monstrum. Natuurlijk is het te prijzen dat Balkenende ten lange leste gebogen heeft voor de wens van de Kamermeerderheid om het uitzetten van (uitgeprocedeerde) asielzoekers op te schorten. Daarbij is het wel zaak dat het kabinet er scherp op toeziet dat deze maatregel selectief wordt toegepast.

Maar het is zeer de vraag of het noodzakelijk was het liberale smaldeel binnenboord te houden. Demissionair minister en vice-premier Zalm (Financiën, VVD) noemde het besluit te stoppen met uitzetten van een bepaalde categorie asielzoekers vannacht een „gedrocht” en maakte er geen geheim van dat de VVD-bewindslieden dit niet steunen. Dat is ongehoord. Het legt de bijl aan de wortel van het leerstuk van grondwettelijk vastgelegde eenheid van het kabinetsbeleid. Het argument, dat bijvoorbeeld vice-fractievoorzitter Verhagen (CDA) vanochtend gebruikte, dat ministers in demissionaire staat daaraan minder gehouden zouden zijn, is niet steekhoudend. Men zou immers ook kunnen zeggen dat juist omdat de vertrouwensregel in de demissionaire periode minder sterk is – het kabinet kan niet meer worden heengezonden – de Kamer erop aan moet kunnen dat het kabinet in ieder geval met één mond spreekt.

De ministers van VVD-huize blijven alleen aan in het landsbelang, zo heet het. Die uitspraak neigt naar zelfoverschatting. Het demissionaire kabinet-Balkenende III hoeft slechts op de winkel te passen tot het nieuwe kabinet is geformeerd. Er had, nu men toch creatief bezig was, ook voor gekozen kunnen worden om alleen demissionair minister Kamp (Defensie, VVD) in functie te laten met het oog op de missie in Uruzgan. Dat Zalm het Uruzgan-argument zelf gebruikte om zijn hele smaldeel in de vaart te houden, was ongeloofwaardig. Niemand is vergeten dat Kamp zelf vorige week al tevergeefs solliciteerde naar de baan van Kamervoorzitter.

De kern van het gedrocht is echter het aanblijven van demissionair-minister Verdonk (Integratie, VVD). Zij heeft wel het belangrijkste onderdeel van haar portefeuille, Vreemdelingenzaken, afgestaan aan demissionair minister Hirsch Ballin (Justitie, CDA). De historische ironie hiervan is dat het twaalf jaar geleden juist Hirsch Ballin was die, demissionair, de eer aan zichzelf hield toen de Kamer hem in verband met de IRT-affaire verbood zich nog langer met zware criminaliteit te bemoeien. Dat was een prijzenswaardige opstelling. Maar Verdonk blijft in functie ook al is zij op het procrustesbed van Balkenende ontdaan van haar meest wezenlijke taken. Tegen haar is een motie van afkeuring aangenomen door de Tweede Kamer. Dan rest maar één mogelijkheid: aftreden. Regels zijn regels.