Veganistisch eten kan ouderen spiermassa kostenEen groep 65-plussers die meededen aan een proef met veganistisch eten, verloor in drie maanden tijd net zo veel spiermassa als ouderen normaal gemiddeld in vijf jaar verliezen. Dat blijkt uit een studie van WUR-onderzoeker Jacintha Domić en collega’s.De ouderen mochten zelf een veganistisch dieet samenstellen. Na twaalf weken zo’n samengesteld veganistisch dieet te hebben gevolgd, verloren de ouderen die aan een nieuw WUR-onderzoek meededen gemiddeld 5 procent spiermassa. „Ik schrok daar best wel van”, zegt Jacintha Domić, eerste auteur van de studie. „Gemiddeld gezien verliezen ouderen één procent spiermassa per jaar. Nu verloren ze 5 procent in drie maanden.”
De WUR-onderzoeker van Humane Voeding en Gezondheid voerde de studie uit met collega’s van Maastricht UMC+. Het verscheen onlangs in The American Journal of Clinical Nutrition.
Volgens de onderzoeker stappen steeds meer ziekenhuizen en zorginstellingen over op een overwegend plantaardig menu. „Dat is de trend, maar we weten eigenlijk niet wat daar de consequenties van zijn.”
Ze wijst erop dat het om kwetsbare groepen gaat die nu al vaak moeite hebben om voldoende eiwitten binnen te krijgen en hun spiermassa te behouden. „Voor de algemene bevolking is een meer plantaardig menu een goed idee denk ik, maar wanneer je het over kwetsbare mensen hebt, zoals ouderen en patiënten, wordt het echt wel tricky.”
Dat komt omdat ouderen vaak minder eetlust hebben, legt Domić uit. „Mijn oma at op een gegeven moment ook hele kleine porties en dat zie ik ook terug in de wetenschappelijke literatuur.”
Tegelijkertijd hebben ouderen juist meer eiwit nodig, omdat hun spieren er minder goed op reageren. „Als ik 20 gram eiwit eet, reageren mijn spieren daar beter op dan wanneer een 65-plusser 20 gram eiwit eet. Dat fenomeen heet anabole resistentie.”
Wat ook niet helpt, is dat plantaardige producten vaak minder eiwit bevatten, en het eiwit is vaak minder goed verteerbaar, legt de voedingsonderzoeker uit.
OmnivoorHoe een veganistisch eetpatroon op de langere termijn uitpakt voor de spieren van ouderen, was nog onduidelijk. Eerder onderzoek keek vooral naar de korte termijn, bijvoorbeeld wat het effect is van een veganistische maaltijd op de spieren in de uren na een maaltijd.
Domić keek zelf naar het effect van een tiendaags veganistisch eetpatroon en zag destijds geen verschil met een omnivoor eetpatroon. Maar, zegt ze, het menu in die studie was samengesteld door wetenschappers. „Dat staat niet heel dicht bij de praktijk”, zegt Domić.
Daarom mochten de deelnemers in de nieuwe studie zelf kiezen wat ze aten. De enige regel: eet geen dierlijke producten. De deelnemers konden producten kiezen en kregen deze thuisbezorgd. Tijdens informatiebijeenkomsten leerden ze meer over veganistische voeding en ze kregen recepten. Ook ontvingen ze een lijstje met producten die dierlijk zijn, maar niet door iedereen herkend worden zoals bijvoorbeeld gelatine.
De 72 tot dan toe omnivoor etende deelnemers werden ingedeeld in drie groepen. De eerste groep volgde een zelf samengesteld veganistisch dieet. De tweede groep deed dat ook, maar kreeg daarnaast twee keer in de week krachttraining. De derde groep bleef eten zoals ze al deden.
Na afloop van de studie bleek dat de tijdelijke veganisten minder eiwitten binnenkregen. Hun inname daalde van gemiddeld 1,0 naar zo’n 0,7 gram per kilo lichaamsgewicht per dag. De aanbevolen inname voor ouderen is 1,0 tot 1,2 gram eiwit per kilo lichaamsgewicht. Ook de inname van alle essentiële aminozuren, eiwitbouwstenen die het lichaam niet zelf kan maken, ging omlaag.
De ouderen maakten ook minder nieuwe eiwitten aan in hun spieren. „Je spieren maken constant eiwitten aan en breken ze af”, legt Domić uit. „Dat is normaal gesproken in evenwicht. Als die aanmaak lager wordt dan de afbraak, leidt dat tot afname van spiermassa.”
Scans van de spieren bevestigden dit verlies. In de omnivore groep bleef de spiermassa gelijk. Het opvallendste resultaat zag Domić in de sportende groep. De deelnemers die naast het veganistische dieet twee keer per week onder begeleiding krachttraining volgden, verloren zo’n 3 procent spiermassa. „Minder dan de groep zonder krachttraining, maar dat ze alsnog spiermassa zouden verliezen, had ik niet gedacht.”
VegaDe deelnemers uit beide veganistische groepen vielen gemiddeld bijna 3 kilo af. Dat verlies bestond deels uit spiermassa, maar ook het orgaanvet nam zo’n 9 procent af. Orgaanvet hangt samen met een verhoogd risico op hart- en vaatziekten. De eetdagboeken die ze bijhielden, lieten zien dat ze ongeveer evenveel calorieën binnenkregen als voor het experiment. De onderzoekers vermoeden daarom dat het lichaam minder energie uit het eten haalde, bijvoorbeeld doordat ze meer vezels aten.
Dat je na deelname aan een wetenschappelijke studie een paar kilo lichter bent, zullen de meeste mensen niet erg vinden, maar dat je zoveel spiermassa verliest als normaal in vijf jaar, is misschien niet iets waar je op rekent. „We hebben de deelnemers van tevoren goed geïnformeerd over de mogelijke gevolgen”, zegt Domić. „Alleen gezonde, zelfstandige ouderen met een BMI van minimaal 23 mochten meedoen. Kwetsbare ouderen wilden we buiten het onderzoek houden.”
Tijdens de studie controleerden de onderzoekers de micronutriëntenstatus van de deelnemers. „Wie bijvoorbeeld een te lage vitamine B12-waarde had, adviseerden we naar de huisarts te gaan.” Na afloop kregen alle deelnemers de resultaten, met opnieuw tips en achtergrondinformatie over voldoende eiwitinname en beweging.
Een volledig veganistisch dieet is voor ouderen volgens de voedingswetenschapper ‘echt een uitdaging.’ Ze raadt hen aan ‘intensieve begeleiding’ te zoeken van een diëtist, actief te sporten en aan krachttraining te doen. „Vanaf 50 jaar moeten mensen uitkijken voor spierverlies, maar ook jongeren zou ik aanraden bij een veganistisch dieet altijd aan krachttraining te doen en voedingsbegeleiding te zoeken.”
https://www.gelderlander.(...)sa-kosten~a5c8eec23/