DNB stopt 500000 euro in woonhuis van de rijkste zwarte vrouw van Suriname: ‘Excuses zijn niet voldoende’De Nederlandsche Bank betaalde 500.000 euro mee aan een museum over Elisabeth Samson, ooit de rijkste vrouw van Suriname. Achter Samson, en de rol van DNB, schuilt een pijnlijk verhaal. ‘Het was niet goed als negers rijk waren.’
![5.jpg]()
De moeder van Elisabeth Samson (1715-1771) was voor haar geboorte vrijgekocht. Zijzelf werd als vrije vrouw geboren, leerde lezen, schrijven en rekenen en groeide uit tot een succesvol ondernemer.
Samson werd die eeuw de rijkste Surinaamse vrouw. Ze had meerdere koffieplantages en een eigen schip waarmee ze koffie naar Nederland exporteerde. Schrijfster en historicus Cynthia McLeod legde haar leven vast in de roman De vrije negerin Elisabeth.
1 miljoen guldenToen Samson in 1771 overleed, liet ze een fortuin na van ruim 1,1 miljoen gulden. De boedel bestond uit elf plantages, schepen, vastgoed en honderden tot slaaf gemaakte mensen.
Haar witte echtgenoot Hermanus Daniel Zobre, het paar had geen kinderen, liet het vermogen binnen dertien jaar verdampen. Na de ‘koffiekrach’ op de Amsterdamse beurs in 1773 bracht hij alles onder bij het Amsterdamse handelshuis Gebroeders Marselis.
Het ging om de plantages Clevia, De Goede Vrede, Klein Perou, Onverwacht, de buitenplaats La Solitude, de helft van Vlaardingen en Catharinasburg, zes huizen in Paramaribo en de helft van zes andere huizen, met een totale waarde van 1.872.486 Nederlandse guldens.
En zo kwam Samsons vermogen, het eerste dat een vrije zwarte vrouw in Suriname zelfstandig had opgebouwd, alsnog terecht bij de witte financiële en handelselite in Nederland.
Link met De Nederlandsche BankEn hier komt de link met De Nederlandsche Bank. DNB-president Olaf Sleijpen was donderdag aanwezig bij de officiële opening van het Elisabeth Samson Huis in Paramaribo.
Schrijfster McLeod vond het woonadres terug en richtte in 2018 een stichting op die het pand aankocht en verbouwde tot erfgoed- en documentatiecentrum.
DNB had intussen historisch onderzoek laten doen naar het handelen van de centrale bank en haar bestuurders tussen 1814 en 1863. Daaruit bleek dat vroegere directeuren op verschillende manieren betrokken zijn geweest bij de slavernij. Sleijpens voorganger Klaas Knot maakte er in 2022, op Keti Koti, in het openbaar excuses voor.
‘Excuses zijn niet voldoende’„We hebben geconcludeerd dat alleen excuses niet voldoende zijn”, zei Sleijpen donderdag tijdens de opening in Paramaribo. DNB stelde een fonds in om diverse projecten te ondersteunen. Daartoe hoorde ook die restauratie van het Elisabeth Samson Huis in Paramaribo.
„Verantwoordelijkheid aanvaarden voor het aandeel in die donkere bladzijde van de geschiedenis betekent ook een bijdrage leveren aan het verminderen van de doorwerking van die gevolgen”, zei Sleijpen. „Dat is wat we als DNB nu aan het doen zijn.”
‘Ze kon alles beter’Samson demonstreerde bij leven ‘dat ze alles beter kon dan blanken, ook de behandeling van slaven’, schrijft McLeod op de site van haar stichting. ‘En er zijn bewijzen dat ze voor haar mensen degelijke huizen heeft gebouwd, ‘met houten vloer, beslagen met planken, dak van singels. Alle slavenkamers liggen aan een corridor belegd met plavuyzen.’
https://www.ad.nl/binnenl(...)-voldoende~aa5b30a1/