In Zuidplein stampt Jean-Claude (37) een duif dood en jaagt

quote:

Zorgmijder Jean-Claude moet voor de rechter komen omdat hij in Zuidplein een duif zou hebben vermorzeld. En dat is niet het enige. Een half jaar later bedreigde hij in hetzelfde Rotterdamse winkelcentrum twee schoonmakers met een mes.

Wie haalt het in hemelsnaam in zijn hoofd om een vogel plat te stampen? Nieuwsgierig naar het verhaal achter 'duif is dood' reist de verslaggeefster af naar de rechtbank in Rotterdam.
"De verdachte is er nog niet", zegt de bode bij wie iedereen zich vooraf moet melden. "En nee, er is ook nog geen advocaat." Als het proces even later begint, is aan die situatie nog niks veranderd.

De zittingszaal blijkt niettemin goed gevuld. Naast twee verslaggevers is er ook een groep rechtenstudenten die wil uitvogelen of een baan bij de rechtbank misschien iets voor hen is. En de verdachte? Die krijgen we deze middag tóch te zien.

Jaloerse Belgische collega's
Het proces tegen Jean-Claude is nog maar net begonnen als de rechter opstaat en met een IPad in de hand naar het grote tv-scherm aan de zijkant van de zaal wandelt. Hij sluit het ene apparaat aan op het andere, in de hoop dat iedereen straks de laatste momenten van het duifje kan zien. Het wordt, zoals wel vaker tijdens zittingen, een kwestie van geduld. Heel veel geduld. "Rechtbank en techniek....", verzucht de man met de witte bef en het zwarte ambtsgewaad.
Met gevoel voor entertainment overbrugt hij het wachtmoment met een anekdote. "Wij waren laatst bij collega's in Antwerpen en die zijn jaloers op onze faciliteiten. Kun je nagaan hoe droevig het dáár is...."

Vliegensvlug
En dan, jawel, verschijnt er iets op het grote tv-scherm. Het zijn wazige beelden van een vogel die tussen het publiek over de vloer van het winkelcentrum scharrelt. Even later verschijnt er een man in een grijs joggingpak ten tonele. Met een capuchon op zijn hoofd. Als hij in de buurt van de duif komt, houdt hij even halt, trekt hij zijn knie op en stampt het dier tot gort. Achteloos loopt hij weer door.
Het drama voltrekt zich vliegensvlug. Zo snel dat de toeschouwers in de zaal de beelden best nog eens zouden willen zien. De opnames zijn - gelukkig voor de tere zieltjes - niet van dichtbij gemaakt.

De rechter vindt één vertoning echter wel voldoende. Hij heeft het videomateriaal vaak bestudeerd, vertelt hij. Fragmentje voor fragmentje. En hij is ervan overtuigd dat Jean-Claude de man is die de duif naar de vogelhemel joeg.

Brede neus en vlek in het gezicht
Op het grote tv-scherm zijn nu twee foto's te zien. De linkerkant is een bevroren beeld van de man in winkelcentrum Zuidplein. De kerel met de capuchon. Er is niet heel veel van zijn gezicht te ontwaren.

Rechts staat een door de politie gemaakte foto van Jean-Claude. Hij blijkt zwart haar te hebben. En een getint gelaat. "Meneer ontkent dat hij de persoon is, die de duif heeft doodgetrapt", zegt de rechter. "Maar ik zie aardig wat overeenkomsten tussen deze twee foto's. Het gaat om een man met een brede neus en een vlek in het gezicht."

Jean-Claude heeft ook een baardje. De rechter noemt het 'gezichtsbeharing die de kin volledig bedekt'. En er is nóg iets dat hem is opgevallen: de verdachte heeft een bijzonder 'loopje'. "Een waggelende gang, waarbij zijn voeten iets naar buiten wijzen."

Kerel in een donker joggingpak
Het brengt de rechter tot vertoning van een volgend filmpje, al duurt het ook nu weer even voordat dat zonder hapering op het scherm verschijnt. Ook dit zijn beelden van de beveiligingscamera's van Zuidplein, gemaakt op 17 november, rond 06.19 uur in de ochtend.
Het winkelcentrum is leeg, op twee schoonmakers na. Zij schrikken zich rot als er plotseling een man komt aanlopen die een van hen met een mes bedreigt. Het is een kerel in een donker joggingpak, met een waggelende tred en voeten die niet recht vooruit gaan. "Van deze man weten we zeker dat het Jean-Claude is", zegt de rechter. "Hij heeft het zelf ook toegegeven."
'Hee, die naam ken ik!'

De rechter gaat weer zitten achter het grote, houten bureau en vertelt dat de verdachte een oude bekende is. "Ik ben de rechter geweest die eerder een zorgmachtiging voor hem heeft afgegeven." Met zo'n maatregel wordt iemand met een psychische stoornis verplicht om zorg te accepteren, ook al zit de persoon dat zelf helemaal niet zitten.


"Ook toen was meneer trouwens niet bij de zitting", gaat de rechter verder. "Het is puur toeval dat ik deze zaak nu ook weer doe. Bij het doorlezen van het dossier dacht ik: hee, die naam ken ik."

Hechtingsproblemen

Vanwege zijn instabiele geest had Jean-Claude dus eigenlijk in een kliniek moeten zitten. Maar hij heeft lak aan hulpverleners en niemand krijgt vat op hem. "De juiste zorg komt niet van de grond", stelt de reclassering in een rapport. "Wij hebben meneer niet kunnen spreken. Hij stelt zich niet behandelbaar op."

De verdachte - geboren in Haïti - blijkt onder meer ernstige hechtingsproblemen te hebben. En een groot liefhebber te zijn van cannabis. Zijn strafblad telt inmiddels zeventien kantjes.
"Grotendeels vermogensdelicten", zegt de rechter. Dat is een chique woord voor diefstal. "En hij is nog een keertje gepakt voor rijden onder invloed."

Geweld en bedreiging, zoals met de duif en het mes, zijn dus nieuw.
'Nog nooit in levende lijve gezien.'


De officier van justitie vindt dat Jean-Claude nu toch echt zo snel mogelijk hulp moet krijgen. "Om verdere escalatie te voorkomen." Hij noemt de beelden van de duif 'schokkend', maar voor hem staat niet onomstotelijk vast dat het Jean-Claude was die de vogel verpulverde.

"De politie heeft het ernstige vermoeden dat hij het is. Maar dat is iets anders dan: hij is het. Zelf heb ik meneer nog nooit in levende lijve gezien."
"Ik ook niet", valt de rechter hem in de rede.

"Voor de dierenmishandeling eis ik vrijspraak", gaat de officier verder. "De bedreiging van de twee schoonmakers vind ik iets anders. Meneer heeft in dit geval ook bekend."

Psychiatrische inrichting
Naast gedwongen opname in een psychiatrische inrichting eist de officier een voorwaardelijke gevangenisstraf van een maand. De proeftijd hiervoor zou twee jaar moeten zijn. Het oordeel is nu aan de rechter, die al heeft laten doorschemeren dat hij iets anders tegen de zaken aankijkt. Vooral tegen de kwestie met de duif.