De atmosfeer staat op ontploffen #1471 Wachten op stabiel zomer weer

Gooien we er gelijk maar 36/37 in?

Het wordt dus broeierig en vies heet met in potentie een explosieve atmosfeer.

Overzicht

Na een wisselvallige periode volgt de komende tijd een weersomslag. Tot en met dinsdag kan soms nog een bui vallen en ligt de temperatuur rond normale waarden voor half juni (dat is overdag rond 20 graden, dinsdag zelf al enkele graden hoger). Daarna ontstaat geleidelijk een interessante drukverdeling boven het westen en centrale deel van Europa: een hogedrukcel breekt los uit het Azorengebied en verplaatst zich tussen 17-19 juni richting Polen en het Oostzeegebied. Daarmee zou zich op termijn een diepe zuidelijke stroming ontwikkelen en komt mogelijk de weg vrij voor een bel met extreem warme lucht uit Noord-Afrika. Details omtrent deze verwachting zijn voorlopig nog onzeker.

Synoptische analyse

Een sturend lagedrukgebied boven het noorden van Europa trekt geleidelijk weg. We bevinden ons vervolgens nog enkele dagen in van oorsprong vrij koude polaire lucht. Komende week ontstaat een interessante drukverdeling op de weerkaarten boven het westen en centrale deel van Europa. Een hogedrukcel breekt los van een hoog nabij de Azoren en dit systeem verplaatst zich tussen 17-19 juni richting Polen en het Oostzeegebied. Daarmee kan zich vanaf omstreeks 19/20 juni een diepe zuidelijke stroming ontwikkelen en komt mogelijk de weg vrij voor een bel met extreem warme lucht uit Noord-Afrika. Details omtrent deze verwachting zijn voorlopig nog onzeker, maar er zijn af en toe berekeningen die een groot gebied met T850 >20 graden tot aan de Benelux laten reiken. Dit staat in de praktijk garant voor tropische temperaturen, zeker net ten zuiden van ons land. Bovendien gaat deze luchtsoort gepaard met veel vocht en hoge dauwpunten, waardoor we mogen spreken van een klassieke 'Spaanse Pluim' setup.

Daarna wordt het vooral de vraag in hoeverre deze potentiële hitte doortrekt naar het noordoosten. Wanneer vrij snel een koufront volgt vanuit het westen, neemt het risico op zware convectie toe. Er is dus sowieso veel CAPE aanwezig: zowel de operationele run van ECMWF als GFS komt af en toe met waarden van maar liefst 3000 tot 4000 J/kg. Voorlopig is het vooral de vraag of deze enorme hoeveelheid potentiële energie benut kan worden. Ervaring leert namelijk dat er snel een krachtige inversie ('cap') ontstaat in dergelijk zeer warme lucht; dan hebben we een fikse trigger nodig in de vorm van thermische vore/koufront om daadwerkelijk tot convectie te komen. Met de instroom van zoveel vochtige warmte in Europa lijken stevige onweerskansen op termijn echter een kwestie van tijd.

Verwachting en aandachtspunten

Na een wisselvallige periode volgt de komende tijd een weersomslag. Tot en met dinsdag kan soms nog een bui vallen en ligt de temperatuur rond normale waarden voor half juni (dat is overdag rond 20 graden, dinsdag zelf al enkele graden hoger). Daarna ontstaat zoals hierboven beschreven een interessante drukverdeling boven het westen en centrale deel van Europa. Indien de aanvoer van extreem warme lucht op gang komt, kan het vanaf medio 20 juni zomers tot tropisch warm worden. Te denken valt aan temperaturen tussen 25 en 30 graden, in het zuiden en oosten wellicht maxima van (ruim) boven 30 graden. Er zijn af en toe zelfs members die uitschieters produceren tot boven 35 graden, maar dan moet de hitte uit Frankrijk wel echt direct doorstomen. Ongeacht de precieze temperatuur volgt een opbouw van veel onstabiliteit. CAPE-waarden lopen in talloze berekeningen op naar 2000-3000 J/kg, lokaal zelfs tot circa 4000 J/kg als we naar de operationele runs kijken. Op het eerste oog lijkt het aan forcering te ontbreken om daadwerkelijk tot onweer te komen. Dat kan uiteraard nog veranderen, maar hoe dieper we in de tropische lucht liggen, hoe kleiner de onweerskans aanvankelijk blijft. Er is dan gewoon een te sterke inversie aanwezig die buienvorming zal onderdrukken. Dichter langs de 'rand' van het hittegebied blijft in zekere zin wat meer cyclonaliteit aanwezig (en bovendien ligt het hogedrukgebied verder bij ons vandaan), waardoor dan wel soms al onweer ontstaat.