Groot tekort asieladvocaten dreigt, nieuwe regels voeren druk op

quote:

'Groot tekort asieladvocaten dreigt', nieuwe asielregels voeren de druk op
Ruim een kwart van de asieladvocaten wil de komende tijd stoppen met hun werk, ziet de Raad voor de Rechtsbijstand. Tegelijkertijd vrezen experts dat de nieuwe asielregels voor grotere problemen zullen gaan zorgen in de asieladvocatuur: meer zaken, complexere zaken en meer tijd per zaak. Verschillende organisaties die betrokken zijn bij het asielrecht trekken aan de bel.

De zorgen zijn er bij de Nederlandse Orde van Advocaten (NOvA), de Landelijke Adviescommissie Rechtsbijstand Asiel en Vreemdelingenbewaring (LARAV), de Raad voor Rechtsbijstand (RvR) en bij verschillende asieladvocaten.



Er zijn veel veranderingen op komst, bevestigt de RvR. "Tot nu toe lukt het om alle mensen die asiel zoeken aan een advocaat te koppelen, maar we maken ons zorgen als er extra capaciteit gevraagd zal worden de komende tijd." LARAV wijst erop dat advocaten per zaak meer tijd kwijt zullen zijn.

Aanvechten
De nieuwe regels in het Europese Migratiepact moeten veel gaan veranderen: snellere screening van migranten die, als ze geen recht hebben op verblijf in de EU, sneller naar hun land van herkomst of een ander veilig land moeten.

Nederland voert daarnaast ook nog een tweestatusstelsel in. Daarin is er onderscheid tussen mensen die vluchten omdat ze gevaar lopen in hun land vanwege etniciteit, seksuele geaardheid of religie (A-status), en mensen die vluchten voor oorlog of (natuur)geweld (B-status). Asielzoekers uit de tweede groep kunnen als de rust is weergekeerd terugkeren naar hun land en krijgen daardoor in Nederland minder rechten.

Veel politici hopen dat die regels meer grip geven op migratie. Maar er is ook veel scepsis. Vanwege het tweestatusstelsel verwachten advocaten juist nog meer procedures; asielzoekers zullen een eventuele B-status willen aanvechten en in aanmerking willen komen voor een A-status.

Henrike Schurink is bijna zestien jaar asieladvocaat in Nijmegen. "We krijgen straks nog meer werk, maar met minder mensen. Dat betekent dat we alleen de heel kansrijke zaken nog gaan doen. Mensen die gewoon rechtsbijstand verdienen kunnen dan geen advocaat meer krijgen. Dan laten we echt een flinke steek vallen als Nederland."

Ruim 30 procent van de geregistreerde asieladvocaten is inmiddels ouder dan 60 jaar, die zullen binnen een paar jaar stoppen, blijkt uit cijfers van de Raad voor Rechtsbijstand. In 2019 waren er 463 asieladvocaten in Nederland, in 2025 nog 371.

Wispelturigheid beleid
Slechts één asieladvocaat in Nederland is jonger dan 30 jaar. Dat is Demi van Elp(opent in nieuw venster) (27). Ze zit nu al bijna aan het maximaal toegestane aantal zaken. "Om de kwaliteit van rechtsbijstand te waarborgen, mag ik 225 zaken per jaar doen. Ik zit nu al op zo'n 150 zaken en ben nog niet eens halverwege het jaar."

Veel asieladvocaten vinden die werkdruk inmiddels veel te hoog. Dat is voor asieladvocaat Sancho Coenen een belangrijke reden om ermee te stoppen. Maar hij noemt ook de wispelturigheid van het beleid. "Net als alles redelijk loopt, staat de volgende beleidsverandering al weer voor de deur. Met meer werk en meer procedures."

Daarnaast is de financiële prikkel in de asiel- en sociale advocatuur al jarenlang een probleem. Asieladvocaten krijgen pas betaald nadat een zaak is afgerond. En een zaak kan lang duren. "Als asieladvocaat kun je soms wel drie, vier jaar op je geld wachten. Dat is geen goed businessmodel", zegt Schurink. De meeste asieladvocaten werken daarom binnen een groter advocatenkantoor.

Maar er zijn steeds minder kantoren die de verplichte opleidingsplekken aanbieden, zegt Schurink. "Dus we hebben de financiële drempels en ook nog de onmogelijkheid om een opleidingsplaats te vinden." Dan is er nog de cursus die nodig is om de opleiding tot asieladvocaat af te ronden, die is de afgelopen twee keer niet doorgegaan omdat er te weinig aanmeldingen waren.

Wachtlijst
Verantwoordelijk staatssecretaris van Justitie en Veiligheid, Claudia van Bruggen, ziet de tekorten in de gehele sociale advocatuur. Maar ze heeft nog geen oplossing. "Toegang tot het recht is belangrijk. Ook voor mensen die vanuit nieuwe wet- en regelgeving recht zoeken. Dat is de opgave die ik heb."

Daarbij kijkt ze ook naar de commerciële advocatuur voor het organiseren van opleidingstrajecten en samenwerkingsverbanden. "We willen vooral ook studenten enthousiast maken."

De Algemene Rekenkamer kwam onlangs ook nog met een waarschuwing: door het nieuwe systeem moeten asielzoekers die op dit moment al op een wachtlijst staan nog langer wachten op een beslissing. Meer dan 50.000 asielzoekers wachten inmiddels op een besluit of ze in Nederland mogen blijven.