Nederlandse kinderen scoren met 5 jaar al ondermaats bij rekenen

quote:

Nederlandse kinderen scoren met 5 jaar al ondermaats bij rekenen, maar op één vlak scoren ze juist beter
Wouter Peer | 12 mei 2026

Nederlandse 5-jarigen gaan met een 1-0 achterstand het onderwijs in. Ze halen bij rekenen een lagere score dan hun leeftijdsgenoten in andere landen, blijkt uit het internationale IELS-onderzoek. Bij lezen halen ze bijna het gemiddelde.

Jong geleerd, oud gedaan. Dat geldt ook zeker bij de belangrijke basisvaardigheden lezen en rekenen. Waar al jaren gesproken wordt over de dalende taal- en rekencijfers van 15-jarigen (het Pisa-onderzoek), blijkt nu dat Nederlandse kinderen op 5-jarige leeftijd ook al niet al te best scoren.

Dit is de eerste keer dat Nederland meedoet aan het IELS-onderzoek (International Early Learning and Child Well-being Study). In het voorjaar van 2025 namen 2800 kleuters van 5 jaar oud op 182 verschillende scholen deel aan het onderzoek.

Waar op internationaal niveau kinderen gemiddeld een score van 500 halen voor ‘beginnende geletterdheid’ (lezen) en ‘beginnende gecijferdheid’ (rekenen), blijven Nederlandse kinderen achter. Voor lezen benaderen ze nog het gemiddelde met 497, voor rekenen is dat 489.

Ook op andere, volgens het IELS cruciale domeinen scoren Nederlandse kleuters niet best. Op impulsbeheersing, werkgeheugen, mentale flexibiliteit, non-disruptief gedrag en pro-sociaal gedrag scoren ze allemaal onder het gemiddelde. Daarnaast zie je dat onze zwakste leerlingen (de laagste 10 procent) relatief slechter scoren dan de zwaksten van andere landen. Ook de ‘slimste’ kleuters (de bovenste 10 procent) staan minder hoog in de boeken dan die van andere landen.

Op één vlak doen Nederlandse kleuters het wel goed: empathie. Ze scoren bovengemiddeld op het herkennen van en handelen naar emoties.

Regelmatig voorlezen
Nederlandse kinderen lijken dus met een 1-0 achterstand te beginnen, nog voordat hun schoolcarrière echt van start is. Hoe kan het beter? Onderzoekers zien in ieder geval dat regelmatig voorlezen - vijf keer per week - een sterk verband heeft met betere vaardigheden in geletterdheid, gecijferdheid en emotieherkenning. Ook kinderen die op 3-jarige leeftijd al naar een kinderopvang gingen, scoren hoger.

Volgens staatssecretaris Judith Tielen (Onderwijs, VVD) wijst het onderzoek vooral op het belang van ‘een stevig fundament’ voor jonge kinderen. „Elk kind is erbij gebaat om op jonge leeftijd in aanraking te komen met taal, letters en cijfers. Daarom is het belangrijk dat kinderen thuis en op de opvang veel worden voorgelezen. Dat kan echt het verschil maken.”

Tielen wil zich er ook voor inzetten ‘dat álle kinderen bij een school zijn aangemeld als ze 4 jaar zijn’. In Nederland geldt de leerplicht vanaf de eerste schooldag van de maand na je 5de verjaardag, maar een kind mag met 4 jaar al naar school. In 2025 kondigde toenmalig staatssecretaris Mariëlle Paul aan te onderzoeken de leerplicht zelf te verlagen naar 4 jaar, maar dat kon destijds op veel kritiek rekenen.