Stroomnet bolvol, minstens 10 jaar overlast deel 5, vol=vol, klaar

quote:

Het duurt nog jaren voordat uitbreiding van overvol stroomnet te merken is

De capaciteit van het stroomnet wordt in de komende tien jaar verdubbeld. Dat moet de capaciteitsproblemen oplossen die nu bijvoorbeeld de bouw van nieuwe woningen tegenhouden. Maar het duurt nog wel een paar jaar voordat het effect van die uitbreiding merkbaar wordt.
Nederland is de afgelopen jaren in hoog tempo verduurzaamd. Op de daken van een derde van alle woningen liggen zonnepanelen. Daarnaast zijn er op verschillende plekken grote windmolenparken aangelegd.

Maar daardoor zit in heel Nederland het stroomnet vol. Het gevolg daarvan is dat bijvoorbeeld nieuwe woningen niet op het stroomnet aangesloten kunnen worden. Daardoor loopt de oplossing van de woningcrisis vertraging op.

"De energietransitie is met al die zonnepanelen en windparken eenzijdig ingezet", concludeert hoogleraar duurzame energie Ronald Huisman van de Erasmus Universiteit Rotterdam. "Er is daarbij te weinig gekeken naar andere effecten, zoals de gevolgen voor de capaciteit op het stroomnet."

Zo is er volgens de hoogleraar bij de plaatsing van zonnepanelen en aanleg van windparken onvoldoende nagedacht over energieopslag. Dat geldt ook voor het in balans brengen van de vraag en het aanbod. Huisman: "De eenzijdigheid waarmee de energietransitie is ingezet, verklaart deels waardoor we nu verrast zijn door capaciteitsproblemen op het stroomnet."

De uitbreiding van de capaciteit van het stroomnet komt nu op gang. Netbeheerder TenneT investeert tussen 2025 en 2035 naar verwachting een astronomisch bedrag van 111 miljard euro in het hoogspanningsnet.

quote:

Gemeente Utrecht ‘aan vooravond van volledige aansluitstop’
Jurgen Tiekstra 16 april 2026


Een elektriciteitsstation bij Lage Weide in de stad Utrecht. - ANP

Een nieuw impactrapport van de gemeente toont gevolgen als er vanaf 1 juli aanstaande geen nieuwe kleinverbruikers worden aangesloten. ‘Een crisis van dit formaat op het elektriciteitsnet heeft nog niet eerder plaatsgevonden, we bevinden ons op onontgonnen terrein.’ En: ‘De gemeente Utrecht staat aan de vooravond van een volledige aansluitstop voor zowel groot- als kleinverbruik vanaf de zomer 2026.’

Dit staat in een impactanalyse die het Utrechts gemeentebestuur naar de raad heeft gestuurd. Zeer waarschijnlijk geldt vanaf 1 juli een aansluitstop voor kleinverbruikers, net zoals er in de regio sinds 2022 al een aansluitstop is voor grootverbruikers. Bij kleinverbruikers moet gedacht worden aan nieuwe woningen, kleine bedrijven en laadpalen, maar ook aan bestaande huishoudens die een zwaardere aansluiting nodig hebben voor bijvoorbeeld het thuisladen van een elektrische auto.

Deze zomer
Dat de nieuwe aansluitstop deze zomer dreigt, had de gemeente Utrecht afgelopen februari al bekend gemaakt. Nu is in kaart gebracht wat de waarschijnlijke gevolgen zijn. De kans is aanzienlijk dat deze extra aansluitstop voor kleinverbruikers niet voor 2033 is opgelost. De grote bottleneck zit op het stroomnet van landelijk netbeheerder TenneT, meer specifiek op een capaciteitstekort van 320 MW op het hoogspanningsstation Breukelen-Kortrijk ten noorden van de stad Utrecht.

Groot probleem
Een groot probleem is dat de bouw van een nieuw hoogspanningsstation in het noorden van Utrecht is vertraagd, doordat het erg moeilijk bleek een locatie te vinden die voor allerlei belanghebbende partijen acceptabel bleek. De nieuwe locatie is nu gevonden bij een Shell-station langs de A2, vlakbij Maarssen. Een makkelijke locatie is het niet, zo pal aan een snelweg en vlakbij het Amsterdam-Rijnkanaal. ‘De aansluiting van de verschillende (nieuwe) middenstations op het nieuwe hoogspanningsstation vergt tientallen kilometers ondergrondse kabels dwars door een dichtbebouwde stad’, aldus de impactanalyse.

Door deze problemen is de verzwaring van het gezamenlijke hoogspanningsnet van Utrecht, Gelderland en Flevoland niet klaar in 2029, zoals gepland, maar in 2033 of zelfs in 2035, zegt Tennet. De stad Utrecht zit daarnaast met een vertraagde verzwaring van een onderstation bij bedrijventerrein Lage Weide, dat verantwoordelijk is voor zo’n 80 procent van de stedelijke stroom.

De gevolgen?
Wat heeft dit tot gevolg? Door alleen al de aansluitstop in 2022 voor grootverbruikers staan er op de Utrechtse wachtlijst 429 aanvragers die samen een transportcapaciteit nodig hebben van 77 MW. ‘Het gaat hierbij onder meer om scholen, MKB‑ondernemingen, grotere bedrijven en vervoersmaatschappijen’, staat in het impactrapport.

De nieuwe aansluitstop voor kleinverbruikers is in de gemeente Utrecht de komende twee, drie jaar nog geen obstakel voor nieuwbouwwoningen. Met de aansluitingen hiervan wordt al gerekend. In de periode 2027 en 2030 kan de aansluitstop voor kleinverbruikers desondanks betekenen dat één op de vijf nieuwbouwwoningen wordt uitgesteld of niet doorgaat.

Als de ergste congestie in 2033 wordt opgelost, dankzij vooral het nieuwe hoogspanningsstation langs de A2, kan de komende tien jaar in totaal de helft tot driekwart van de geplande woningen nog realiteit worden. Maar is er straks weer vertraging in het verzwaren door TenneT, en is de oplevering van het station pas in 2035, dan loopt de helft tot driekwart van de geplande woningbouw gevaar.

Projectontwikkelaars
Daarnaast kunnen er geen nieuwe laadpalen geplaatst worden, wat de gemeente Utrecht slecht uitkomt in verband met de zero-emissiezones. ‘Hiermee komt de geloofwaardigheid van ZE-zones en de gemeentebrede ZE-zone vanaf 2030 in het geding’, schrijft de gemeente. Momenteel komen er in Utrecht per maand 40 laadpalen bij.

De gemeente vreest ook wat de aansluitstop doet met projectontwikkelaars. ‘Kosten maken zonder zicht op een aansluiting kan ertoe leiden dat er geen investeringsbeslissingen worden genomen’, aldus het rapport. En: ‘De herontwikkelingsplannen van projectontwikkelaars in de binnenstad kunnen veranderen.’ De gemeente heeft inmiddels met de ontwikkelaars gesproken.

Bouwers zitten over een paar jaar in Utrecht misschien zonder werk: ‘De werkvoorraad van bouwvakkers wordt minder voorspelbaar, omdat projecten vanaf 2027 kunnen stilvallen.’

Een onzekerheid
Een grote onzekerheid is in hoeverre ‘congestieverzachters’ de scherpe randjes van de Utrechtse congestie kunnen halen. Dan moet gedacht worden aan het gebruik van generators, of aan bedrijven of instellingen die in samenspraak met regionaal netbeheerder Stedin manieren vinden om transportcapaciteit op het stroomnet vrij te maken. ‘Echter is de toepassing van congestieverzachters op grote schaal nog niet bewezen’, staat in het rapport. Hier loopt momenteel onderzoek naar.

Ontevreden
De Utrechtse wethouder Senna Maatoug had in maart definitief van TenneT willen weten of de aansluitstop per 1 juli werkelijkheid wordt. Maar TenneT heeft dit besluit opgeschoven naar eind april.

Ze is er ontevreden over dat ze niet aan de bestuurlijke FGU-tafel zit, waar het rijk, TenneT en de drie betrokken provincies Flevoland, Gelderland en Utrecht wel aanschuiven. ‘De gevolgen van netcongestie zijn wel heel groot voor de ontwikkelingen van onze stad’, schrijft ze.