Wie wint, levert in: Gemeentebelang grijpt de macht in Harderwijk, maar wacht lastige puzzelMet een klinkende verkiezingsoverwinning heeft Gemeentebelang de beste papieren om de koers van Harderwijk te bepalen. Maar de politieke realiteit is weerbarstig. De partij zal zich een Haagse stelregel in de oren moeten knopen: wie wint, die levert in.
De winnaar heeft altijd gelijk, zo luidt het gezegde. Maar gelijk hebben is wat anders dan gelijk krijgen.
Dat is precies de positie waarin Gemeentebelang (GB) zich bevindt. De partij boekte gisteren een overtuigende overwinning bij de raadsverkiezingen in Harderwijk. Met negen zetels steekt zij met kop en schouders boven de concurrentie uit.
Toch begint het echte werk nu pas. De grote uitdaging ligt nu in het smeden van een werkbare coalitie, goed voor minimaal zestien zetels.
Gemeentebelang voerde een ijzersterke campagne, waarin vooral de zichtbaarheid op sociale media de doorslag gaf. Haar scherpe standpunten staan in veel gevallen haaks op het beleid van de afgelopen jaren. Daarmee trok de partij de aandacht, maar daarin schuilt ook de valkuil.
Andere partijen maken pas op de plaatsDe lijsttrekkers van de andere partijen deden gisteravond wat van ze mag worden verwachten na zo’n uitslag. Ze feliciteerden GB-voorman Mark de Lange en maakten een pas op de plaats.
De boodschap was duidelijk: het initiatief ligt bij Gemeentebelang. De rest wacht af waar die partij de komende dagen en weken mee komt.
Tussen de felicitaties door klonk ook een ander geluid. Annerieke Kisjes (ChristenUnie) benadrukte dat de inhoud leidend moet zijn bij het smeden van een coalitie. Wilco Bos (GroenLinks-PvdA) en Tim Smit-Brouwer (Harderwijk Anders) onderschreven die boodschap.
Flinke tegenstellingenDit zijn geen standaardzinnetjes die politici uit gewoonte zeggen. Deze woorden zijn bewust gekozen: de partijleiders weten dat hun standpunten op cruciale punten verschillen van die van Gemeentebelang.
Een kleine greep uit de tegenstellingen:
• Gemeentebelang wil dat het twee uur gratis parkeren in de binnenstad terugkeert. De VVD steunt dat, maar de andere partijen voelen daar niets voor.
•De drie windmolens die op bedrijventerrein Lorentz moeten komen, wil Gemeentebelang schrappen. Alleen de VVD staat achter die stap; de overige partijen houden vast aan het plan.
• Ruim baan voor de auto. Gemeentebelang wil de plannen voor een autoluwe binnenstad terugdraaien, maar ook hier is de VVD de enige bondgenoot.
• Gemeentebelang verzet zich tegen subsidie voor zogenaamde ‘woke’-initiatieven, zoals het Regenboogbeleid en LHBTIQA+ emancipatie. Ook hier staat de partij volledig alleen.
Als Gemeentebelang met alleen de VVD een meerderheid kon vormen, zouden deze standpunten geen al te groot obstakel zijn geweest. Maar zoals het er nu naar uitziet komt deze samenwerking drie zetels tekort.
Er zullen dus meer partners gezocht moeten worden. De vraag is of dat gaat lukken.
Wie heeft er trek in een samenwerking met GB?Nadat het applaus gisteravond was weggestorven, begon de speculatie over wat komen gaat. Geen van de partijleiders wil op dit moment het achterste van de tong laten zien, maar het sentiment is glashelder.
Er zijn zorgen over de standpunten van Gemeentebelang. „Wij gaan niet in een coalitie zitten die alles afbreekt wat wij de afgelopen jaren in gang hebben gezet”, zei de leider van een coalitiepartij.
Daarom is de klinkende overwinning voor Gemeentebelang slechts een eerste stap. De partij, die nog nooit meebestuurde in Harderwijk, zal concessies moeten doen om andere fracties aan boord te krijgen.
Lessen uit Den HaagDe Lange kan leren van de opstelling van D66 na de laatste Tweede Kamerverkiezingen. Rob Jetten volgde de oude Haagse wet: wie wint, levert in.
Wil Gemeentebelang de koers in Harderwijk bepalen, dan zal de partij haar scherpe kanten moeten bijslijpen. Dat is waarschijnlijk de enige manier om andere partijen over de streep te trekken.