Belwinkels, nagelsalons en bubbelthee: waarom zou je de stad nog ingaan?Een dagje stad was zo'n twintig jaar geleden een compleet andere ervaring dan nu. Veel panden staan leeg en veel zaken zijn vertrokken. Wat hebben consumenten nog te zoeken in de winkelstraten? "Bubbelthee: dat is ook meebewegen met de klant."
![leegstand-huur.jpg]()
Ongeveer een op de tien winkelpanden in Nederland staat leeg. Op dit moment zijn er minder dan 80.000 panden. Dat is een afname van 26 procent ten opzichte van twintig jaar geleden, berekende databedrijf Locatus. We shoppen veel online, en dat zal niet veranderen.
Er leek deze maand reden tot optimisme over de winkelstraten en de gapende gaten: het CBS berekende in januari dat de omzet van fysieke winkels in november 3,8 procent hoger lag dan een jaar eerder.
En onderzoeksbureau RMC telde in winkelgebieden 3 procent meer passanten dan in 2024.
Maar die extra omzet en al dat rondlopen is niet genoeg om de leegstand terug te dringen. Hoe leuk we de Blokker, The Body Shop, Esprit en Miss Etam ook vonden; we kwamen er niet onze luie stoel voor uit.
Verschraling en verloedering door lege pandenEn al die zwarte gaten in de straat trekken verloedering aan, zegt de Utrechtse centrummanager Jeroen Roose-van Leijden. Een centrummanager is een onafhankelijke 'regisseur' die met ondernemers, vastgoedeigenaren en de gemeente leegstand aanpakt en de kwaliteit van het winkelgebied versterkt.
![islam-centrum1.jpg]()
"Niemand wil zich graag naast zo'n zwart gat vestigen. Het scheelt al als het netjes gestickerd is, als het pand nog een leuke etalage heeft, of als er een lampje brandt." Alweer een belwinkel of de zoveelste Kruidvat leidt tot een schraal aanbod en daar wordt de consument niet blij van, weet Roose-van Leijden.
En die consument, dat zijn wij allemaal, zegt retailexpert Henk Hofstede van ABN AMRO. "Leegstand creëert leegstand. Een consument gaat niet lekker winkelen waar spreekwoordelijk tumbleweed door de winkelstraten rolt en waar de ramen dichtgetimmerd zijn."
De prijzen stijgen, personeel en energie zijn een stuk duurder en de consument is kritischer en loyaal tot aan de voordeur. Een winkel overeind houden is dus topsport voor retailers.
Meer passanten in 2025En in 2025 was het daadwerkelijk iets drukker in de winkelstraten, blijkt uit de sensormetingen van RMC. Dat betekent niet dat al die passanten ook spullen kopen.
![58453a422a5ab06767e68fc2-large.jpg]()
Er zijn in de afgelopen jaren veel aanpassingen gedaan om de winkelgebieden aantrekkelijker te maken, zegt Hofstede. Daarbij zijn ook winkelpanden omgetoverd tot panden met een andere functie, zoals woningen en kantoren.
"Doordat je er kunt winkelen, wonen, werken, eten, drinken en naar de bioscoop of theater kunt, komt er levendigheid. Vervolgens moet er worden gewerkt aan reinheid, veiligheid, veel aanvullend aanbod, en ook verrassend aanbod."
En dus wordt er van alles georganiseerd: markten, een vuurtje op straat, een festival - alles om de klant naar het winkelgebied te verleiden.
Vooral fan van ActionDe babyboomer of Generatie X kijkt misschien vol weemoed terug naar de jaren waarin ze heerlijk een dagje konden winkelen met als hoogtepunt een broodje van de V&D.
![e1e25b34-95e2-4fab-a02f-04ce2f2ab5bb]()
Die nostalgie zag je deels terug toen Blokker grotendeels verdween en toen HEMA in zwaar weer zat en er allerlei steunacties werden opgezet omdat het publiek de vertrouwde formule niet wilde missen, zegt Hofstede. Toch kopen we steeds meer online en weten we vooral discountwinkels als Action en Kruidvat goed te vinden.
Het verkopen van kleding of andere producten is niet langer het hoofddoel van de winkelstraat, zegt centrummanager Roose- Van Leijden. "Een stad is aantrekkelijk door het verhaal, de historie en de unieke concepten. Zo hebben we in Utrecht een winkel die wordt gerund door ROC-studenten, en eentje door arbeidsmigranten die het vak van kleermaker leren. Er komen ook nieuwe ondernemers bij, zoals Uniqlo en twee nieuwe musea."
Veel bubbelthee is niet ergDat er rondom de grachten in Utrecht wel erg veel bubbeltheewinkeltjes zijn is helemaal niet erg volgens de centrummanager, want de winkelstraat verandert met consumentenbehoeften mee en die zijn nu eenmaal grillig.
"We hebben nu even de hype van vintage kleding, bubbelthee en matcha. Dat type pandjes wordt weer vervangen door de volgende hype. Het is ook sterk als je kunt meebewegen met dat soort hypes."
![convert?w=825&cache=true&quality=100]()
Het aanbod in een winkelstraat moet vooral aanvullen en inspireren. Dat doen het zoveelste koffietentje en de zoveelste nagelstudio niet, denkt Hofstede. Pop-upstores die tegen een reductie van de huursom tijdelijk de leegstand kunnen tegengaan zijn leuk, als ze maar vernieuwend en inspirerend zijn.
"Daarnaast heeft een winkelstraat ook de functie om de sociale cohesie te vergroten. Een plein, een bankje, een mooie boom om af te spreken en elkaar te ontmoeten."
Geen gribuswinkelsHofstede heeft wel ideeën om de leegstand keihard aan te pakken: een strenger beleid tegen leegstand en heel proactief verschuivingen stimuleren.
"Versnippering van winkels en overal lege gebouwen werkt niet. Dat kan lukken als er één eigenaar is. Het Gelderlandplein in Amsterdam is een goed voorbeeld: het is er strak en netjes en de leegstand is nagenoeg nul. Daar komt geen gribuswinkel in."
Fysieke winkels draaien niet langer alleen om een transactie, zegt Hofstede. "Gen Z en millennials zijn de consumenten nu en van de toekomst." Meer dan de helft van deze groep gaat naar een winkel vanwege de experience, concludeert de retailexpert op basis van eigen onderzoek van ABN AMRO.
"Ze gaan als er iets te beleven valt: een event, iets kunstzinnigs, grappige mensen die er werken. Het moet een plek zijn waar je geïnspireerd kunt raken en die Instagram-waardig is."