Dilan Yesilgöz: ‘Kritiek op het VVD-leiderschap was er ook in tijd van Mark’
VVD-leider Dilan Yesilgöz wil regels schrappen en belastingen niet verhogen. ‘Dat zijn natuurlijk andere elementen dan die het CPB doorrekent.’
Een hele generatie kon zich tot voor kort geen Nederland zonder de almachtige VVD en VVD-premier voorstellen. De partij was immuun voor de neergang die andere oude machtspartijen wél trof. Nu lijkt dat anders.
Het FD spreekt lijsttrekker Dilan Yesilgöz twee weken voor de verkiezingen. De VVD peilt 12 tot 16 zetels, tegenover de huidige 24. Dat leidt tot zorgen binnen de partij. Er is kritiek op de koers en de leider. De rel van afgelopen zomer, toen de VVD-partijleider zanger Douwe Bob van Jodenhaat betichtte en daar later haar excuses voor aanbood, ligt velen nog vers in het geheugen.
Toen de VVD jarenlang verkiezingen won, was er weinig reden voor ideologisch debat. Nu zijn de verschillende bloedgroepen beter zichtbaar. Enerzijds is er een rechts-conservatieve flank, anderzijds de vleugel die pleit voor liberalisme.
Soms klinkt de interne kritiek openlijk. Senator Cees van de Sanden vertrok vorige week omdat de partij de liberale kernwaarden zou hebben verlaten. VVD-burgemeester Mark Boumans bekritiseerde in tv-programma Buitenhof de partijkoers.
U volgde Mark Rutte op. Kon dat niet alleen maar tegenvallen?
‘Als je naar de peilingen kijkt en soms artikelen leest, snap ik dat je denkt: dat moet alleen maar kommer en kwel zijn. Maar het valt helemaal niet tegen. Het zijn grote schoenen om te vullen, maar het is ook mega-eervol. En voor mij is de VVD, inclusief al het gemopper …’
Het is toch meer dan gemopper?
‘Ik ken het niet anders. Ik wil best met u terug naar congressen in het verleden over asiel, over stikstof. We hebben zoveel meegemaakt.’
Maar het gaat niet goed met de VVD.
‘Nee, dat ervaar ik echt anders. In de peilingen staat elke partij nu op nul. Het gaat altijd zo’ – Yesilgöz maakt een schommelende handbeweging – ‘in de politiek, en zeker bij de VVD. We zijn het gewend. Ik vind het te cynisch om te zeggen: “Het gaat niet goed met de partij”. Dat is gewoon niet waar. Maar het kan wel veel beter en daar gaan we ook voor.’
Maakt u zich zorgen over de verschillende bloedgroepen?
‘Nee, absoluut geen zorgen. Wij hebben op elk congres discussies. Dat is wat de VVD de VVD maakt. We zijn een brede volkspartij. Dat hoort erbij, daar leer je van.’
Yesilgöz vindt dat ‘in de peilingen elke partij nu op nul’ staat.
Yesilgöz vindt dat ‘in de peilingen elke partij nu op nul’ staat. Foto: David van Dam voor het FD
Op het laatste congres waren er bij leden veel zorgen. Ook over uw leiderschap.
‘Kritiek hoort erbij. Dat was in Mark zijn tijd niet anders.’
U zei op dat congres dat u deze zomer zelf een fout heeft gemaakt.
‘Ja. Kijk, ik vind dat een fout pas echt een fout is als je er niets van leert. Iedereen maakt fouten, mijn voorgangers, degenen die na mij gaan komen, maar zeker ook ik. En ik sta natuurlijk voor wat ik zelf doe. En ik heb ook heel toffe berichten gehad van mensen die dat erg konden waarderen. En nu moeten we vooruit.’
Vorige week stapte senator Cees van de Sanden op. Hij vindt dat de VVD de liberale principes heeft verlaten.
‘Nee, zo hebben wij het absoluut niet ervaren. Wij hebben de senator nooit eerder gehoord, nooit. Er waren wel issues met de senator en de VVD, maar dat had te maken met zijn achtergrond en niet met onze liberale basiswaarden.’
Van de Sanden is niet de enige die deze kritiek uit. Andere VVD’ers zijn ook bezorgd over het liberalisme.
‘Maar waar zijn wij dan niet liberaal op? Dat hoor ik dan graag inhoudelijk.’
U steunde een motie om antifa op de terrorismelijst te plaatsen. Dat is geen organisatie zoals die in het handelsregister staat en het oordeel ligt niet bij de Tweede Kamer.
‘Ik heb meteen gezegd dat de formulering in die motie niet de onze is. We hadden die met een stemverklaring of eigen motie ongetwijfeld scherper kunnen maken. En het is natuurlijk niet zo dat een organisatie die de democratie ondermijnt zich eerst moet inschrijven. Daar heb ik geen enkele boodschap aan. De VVD wil al jaren, samen met andere partijen, de bevoegdheid van de rechter naar de bestuurder brengen. Er ligt zelfs een wet voor in de Eerste Kamer.’
Experts zeiden: wij snappen die motie niet. Vindt u dat dan onterecht?
‘Nee hoor, je gaat ook altijd met hen in gesprek. Tegelijkertijd zie je in Italië en Duitsland wel degelijk een gevaar van antifa. Het is niet zo dat er altijd maar één waarheid is. Naar terechte kritiek van binnen en van buiten luisteren we altijd. Daar moet je normaal over kunnen praten. Om dat direct als anti-rechtsstatelijk te bestempelen, dat gaat te ver.’
Er is een waarheid van experts en uw waarheid? Die bestaan naast elkaar?
‘Het is niet mijn waarheid. Dat een organisatie zich niet inschrijft, zichzelf vredig vindt en intussen in Europa wel een hoop ellende veroorzaakt: al die dingen kunnen naast elkaar waar zijn. Dan vind ik het de taak van de politiek om je daarover uit te spreken.’
In juli stemde de Tweede Kamer, waaronder de VVD, in met twee wetswijzigingen die het kabinet achteraf wil repareren. Een aanpassing van een asielwet maakte het verblijf van mensen zonder de juiste papieren in Nederland strafbaar. Dat gold ook voor vrijwilligers die aan deze mensen de veelbesproken kom soep uitdelen.
Daarnaast werd in een woonwet een verbod op voorrang voor statushouders op de sociale huur opgenomen. Dat bleek ongrondwettelijk. Op beide voorstellen was direct kritiek. De gemeenten waarschuwden bijvoorbeeld voor chaos in de uitvoering. Ook in de VVD-gelederen was onvrede te horen over het wetgevingsproces.
‘Wij willen illegaliteit al heel lang strafbaar stellen’, zegt Yesilgöz. ‘Wij hebben meteen in het debat, onze minister en de SGP ook, gezegd: het mag niet zo zijn dat een heilsoldaat die een kopje soep uitdeelt dan strafbaar is. Daar is de VVD altijd heel duidelijk over geweest.’
In het debat over de wet is dit amendement niet besproken.
‘Dan had iemand kunnen opstaan om te zeggen: laten we erover debatteren. Dat heeft niemand gedaan. Dus het is bijzonder om dat aan de VVD toe te schrijven.’
De VVD deed ook mee aan het debat. Die draagt toch ook verantwoordelijkheid?
‘Nee, wij zijn inhoudelijk voor. Wij hoeven dat debat niet te openen.’
De VVD laat zich voorstaan op volwassen politiek en bestuurservaring. Hoe rijmt u dat met zo’n rommelig proces?
‘Nee, dan gaat u voorbij aan het feit dat onze minister meteen aangaf hoe dit gelezen moest worden. U gaat voorbij aan het feit dat wij in contact met de SGP hebben gezegd: haal bij onduidelijkheid meteen advies bij de Raad van State. En het mooie is: dit gebeurt dus allemaal binnen de kaders van de rechtsstaat. U kunt het proces rommelig vinden, nou, ik kan u verzekeren dat er de afgelopen jaren tientallen momenten zijn geweest waarbij het proces beter had gekund.’
U vindt het geen probleem dat de Tweede Kamer instemt met zaken die het kabinet achteraf moet repareren?
‘Het gebeurt weleens en dat wil je liever niet. Er zijn meer voorbeelden. Twee jaar geleden diende een linkse meerderheid in één nacht in een demissionair moment een amendement in met ¤1,3 mrd lastenverzwaring voor ondernemers. Ondernemers hadden zich daar geen moment op voor kunnen bereiden. Dat heeft de VVD terug moeten draaien.’
Ondernemers: daar wil de VVD graag over praten. De partij benadrukt de klassieke thema’s economie en veiligheid. Zo gaat het eerste hoofdstuk van het VVD-verkiezingsprogramma over economische groei. Yesilgöz wil de kiezer overtuigen met ‘veiligheid, vrijheid en rust in de portemonnee’.
Uw programma pleit voor ‘radicale’ groei. Waarom valt dat in uw doorrekening tegen?
‘Nee, integendeel: wij investeren juist fors in ontwikkeling, in groei. ¤42 mrd trekken we ervoor uit. Dat doen we op verschillende plekken in onze economie, van een boost richting start-ups en scale-ups tot en met ruimte voor nieuwe infrastructuur. Door ons programma komen er bijvoorbeeld meer huizen bij.’
‘Ik snap de vraag, want in andere doorrekeningen zie je andere cijfers. Maar daar worden de belastingen verhoogd bij bedrijven, mkb’ers en de mensen thuis. Dat wordt door een grotere overheid uitgegeven, op de korte termijn. Op de lange termijn wordt de economie daar niet sterker van.’
We hadden het niet over de andere partijen, maar over wat het Centraal Planbureau zegt. Bij de VVD blijft de groei gemiddeld ongewijzigd ten opzichte van het zogeheten basispad.
‘Nou ja, het basispad is ook VVD-beleid. Het CPB zet de doorrekening af tegen ons eigen kabinetsbeleid.’
Yesilgöz vindt dat Nederland een veel te grote overheid heeft. ‘Ambtenaren werken hard, maar de ene ambtenaar controleert de andere.’
### Goed om te zien dat u mogelijk anderen inspireert met onze journalistieke content. We vragen u enkel voor persoonlijk gebruik onze content te kopiëren, om geen inbreuk te maken op onze Algemene Voorwaarden. Vraag anders naar onze bedrijfslicenties via klanten@fdmediagroep.nl ###
Bij de term ‘radicaal’ denken wij dat u nog heel veel extra zult doen.
‘Wij geloven er heel erg in om ondernemers de ruimte en vrijheid te geven. Wil je dat doen, dan moet je zorgen dat je regels schrapt. Dan moet je zorgen dat je de belastingen niet verhoogt. En dat zijn natuurlijk andere elementen dan die het CPB doorrekent. Dat is wat alle ondernemers zullen zeggen: wil je echte groei, dan moet je zorgen dat de overheid niet in de weg staat en de belastingen enorm verhoogt.’
Het huidige stikstofbeleid heeft de bedrijfslobby en natuurclubs in elkaars armen gedreven. Ze vinden de plannen tekortschieten. Heeft de VVD het zwaar bekritiseerde beleid te veel gefaciliteerd?
‘Wij hebben in het vorige kabinet onze nek uitgestoken. Daarna heeft de kiezer gesproken, kwam er een nieuw kabinet met nieuwe verhoudingen en een nieuwe partij die zei “hiervoor zijn wij ongeveer opgericht en dit gaan we doen”. Dat moet je respecteren in een democratie. Maar de VVD heeft altijd gezegd dat het op een houdbare manier moet.’
Landen waar de overheid veel regelt, zoals China en sinds kort de VS, zijn in opkomst. Is de wereld veranderd? Moet de overheid niet meer naar zich toetrekken?
‘Tot op zekere hoogte ben ik het met u eens, en dat doen wij ook. Ik denk dat de VVD daarin meeontwikkeld is. De overheid zal bijvoorbeeld garant moeten staan voor en moeten investeren in de bouw van kerncentrales. Dan bedoel ik niet het standpunt over kernenergie zelf, maar dat de overheid daaraan meebetaalt. Omdat de markt vraagt om garantstelling vanwege een wispelturige politiek.’
‘Ik denk dat het goed is dat de overheid op kerntaken een grotere rol speelt, maar een grotere rol wil niet altijd zeggen een grotere overheid. Dat zijn wel fundamentele verschillen. We hebben nu echt een veel te grote overheid. Ambtenaren werken hard, maar de ene ambtenaar controleert de andere. En als een overheidsprogramma eenmaal bestaat, is het heel moeilijk om het te stoppen.’
Is de tijd rijp voor forse ingrepen? Er is geen crisissfeer zoals in 2012, waardoor mensen bereid zijn om in te leveren op zorg en sociale zekerheid.
‘We hebben te maken met een oorlog op ons continent en die komt steeds dichterbij. Dat voel ik heel sterk. Daarom maken wij de 3,5% Navo-norm waar. Als je pas keuzes maakt als de tanks hier staan of de cyberattacks de energievoorziening platleggen, dan ben je echt te laat.’
Volgens experts focust de Nederlandse politiek te veel op koopkracht en te weinig op investeringen. U zegt vaak ‘werken moet lonen’, u wilt een koopkrachtwet. Draagt u bij aan het ‘koopkrachtfetisjisme’?
‘Wij doen twee dingen. Het is waar dat we koopkracht erg belangrijk vinden, omdat we willen dat werken daadwerkelijk loont. Politieke onderhandelingen gaan aan de hand van koopkrachtplaatjes. Het is een belangrijke tool. Maar ik snap de experts ook.’
‘Als ik inzoom, zie ik hoe hard we moeten werken om werkenden erop vooruit te laten gaan. Dus willen we dat gewoon met zo’n wet regelen. Neem het afschaffen van de hypotheekrenteaftrek. Ik zie een normaal startersgezin dat ¤400 per maand zal missen. Dus je kijkt naar koopkracht, naar het nu, en naar de lange termijn.’
Dan blijf je toch aan die koopkrachtplaatjes sleutelen, in uw geval voor de middenklasse?
‘Maar dat hoort er wel bij.’
Dat hoort erbij omdat u vindt dat het erbij hoort.
‘Nee, omdat ik weet dat mensen nu al wakker liggen van de vraag of ze straks nog wel kunnen blijven tanken. Zonder de accijnsverlaging zou het per volle tank een tientje schelen. Ik vind dat fors veel geld voor mensen die afhankelijk zijn van een auto en dat zijn wel de mensen die ik elke dag spreek.’
U kunt kiezers ook vertellen dat de Europese concurrentiekracht, een onafhankelijke energievoorziening en onze veiligheid even voor gaan.
‘Ik vertel een nog beter verhaal, ik vertel al die dingen. En ik sta voor die keuzes op een manier die ik ook nog helemaal rondgerekend krijg. Ik vind het mijn verantwoordelijkheid om naar die gezinnen te luisteren die wakker liggen van de stress. Dat is voor mij net zo belangrijk als een stevige defensie op de lange termijn. Dus presenteren wij een doorrekening waarmee we dit alles kunnen
:
https://fd.nl/politiek/15(...)-in-de-tijd-van-markWat een onzin