quote:
Op zondag 1 juni 2025 08:28 schreef Claude_Viole het volgende:Mooi artikel in
De Gelderlander over wat we hier bespreken:
Makers GTST kappen verhaallijn af na kritiek kijkers en jonge acteurs: ‘Helemaal niks’https://archive.is/P4fJu[..]
Dat laatste vind ik interessant, dat er 'een haakje aan zit'. Dit lijkt een hint dat een doodverklaarde weer terugkeert!
Zou het?
[..]
De spanning stijgt. Raoul leeft toch nog?
Bij het lezen van dat interview bekruipt mij een déja vu gevoel... Oh wacht, het is een herhaling van zetten!
Bijvoorbeeld over het 'op een andere manier vertellen' van een verhaallijn:
quote:
Soms gaat het ook mis, moet Gottschalk toegeven. Zo heeft hij met zijn team, aangemoedigd door het succes van een Netflix-productie, geprobeerd andere vertelstructuren aan te brengen in GTST.
„Als ik daar nu op terugkijk, is niet elke aanpassing goed gelukt”, toont hij zich schuldbewust. „Zo zagen we dat Breaking bad (over een scheikundeleraar die een drugslaboratorium opzet om zijn kankerbehandeling te financieren, red.) heel slim in de tijd schakelt. Toen wij dat ook zijn gaan doen, bleek dat onze kijkers daar helemaal niet op zaten te wachten.”
De Telegraaf, 5 juli 2019
quote:
Grotenhuis: „We vonden het mooi om het een keer op een andere manier te vertellen. Je zag de pas later wat er precies gebeurd was. Maar dat is niet gebruikelijk in ons genre. Dat komt omdat wij ons ook laten inspireren door andere series. Maar het kan dan ook zijn dat mensen zich bekocht voelen. Als je altijd naar de McDonald’s gaat en je krijgt opeens ook haute cuisine? Dan denk je: wat is dit?”
Algemeen Dagblad, 1 juni 2025
Ik vrees dat dit een college wordt, mijn excuses alvast, maar ik moet hierover verder uitweiden:
Een soap is een beeldverhaal, in het verleden werd het weleens 'een praatje bij een plaatje' genoemd. Daarnaast heeft het zo zijn eigen wetten qua vertellen, want het genre is ooit opgezet voor de Amerikaanse huisvrouw die tijdens het doen van de was en de plas een feuilletonverhaal kon volgen. Maar omdat die Amerikaanse huisvrouw ook weleens met haar hoofd bij de strijk of de stofzuiger zat, is het noodzakelijk om het verhaal zowat per lettergreep en in de juiste volgorde aan haar te consumeren. Soap is een genre waarbij je de grote lijnen altijd te volgen moeten blijven en waarbij je na 1 aflevering al(weer) mee bent met het verhaal. Niet voor niets is een serie als The Bold zo geconstrueerd dat het verhaal nagenoeg hetzelfde blijft, ook al kijk je een jaar niet.
Of zoals Paul Jan Nelissen, hoofdschrijver van Onderweg naar Morgen, in 1995 vertelde:
quote:
"Een ander probleem bij het schrijven aan Onderweg naar morgen is dat niemand naar alle afleveringen kijkt. Gemiddeld ziet een kijker 2,1 aflevering per week. Het verhaal moet je dus zo schrijven dat, als iemand een aflevering heeft overgeslagen, de ontwikkelingen te volgen blijven. Tegelijkertijd mag je jezelf nooit herhalen, want dan haken je vaste kijkers af. De kunst is om het verhaal zo te vertellen dat er constant progressie in zit."
De Groene Amsterdammer, 1995
En dan hoor ik sommigen denken:
ja, maar als iemand het op Videoland kijkt kan diegene toch pauzeren of terugspoelen dus is die wijze van vertellen overbodig? Nou nee, niet dus. Want waar de Amerikaanse huisvrouw in de jaren '50 afgeleid kon worden door de afwas of het strijkijzer, wordt de huidige kijker afgeleid door een TikTok-dansje of Instagram story. De verhaallijnen in een soap moeten dus altijd van A tot Z verteld worden en in de juiste volgorde, zodat de kijker blijft hangen en gaat meeleven.
Wordt het dan niet voorspelbaar? Ja, in zekere zin wel, maar dat is ergens ook de charme ervan: dat de kijker zich kan verheugen op het feit dat een personage betrapt wordt, er een kus komt, iemand in de deuropening verschijnt waarvan de kijker zegt "Ha, ik wist het!". En soms kun je als makers die verwachtingen uitstellen of helemaal niet inlossen, dus dat je lijkt toe te werken naar een kus tussen Ludo en Janine maar dat die er niet komt omdat Nina van de trap is gedonderd, Rosa de appeltaart heeft laten aanbranden of dat Stefano niet meer weet hoe hij zijn rolstoel moet afremmen en Ludo voor z'n voeten rijdt. Maar uiteindelijk is dat uitstel en geen afstel: die kus komt er heus wel. Het is als het ware een spel tussen de makers en kijkers van een soap, maar het is belangrijk dat de makers de gekende spelregels altijd volgen en niet ineens regels wijzigt of erbij verzint. Zoals nu dan met het busje van Tamara. Waarbij we trouwens helemaal niet later hebben gezien wat er precies gebeurde, dus wat lult die Grotenhuis nu eigenlijk?!
quote:
Grotenhuis: „We vinden het leuk om verhaallijnen voor slechts twee of drie maanden op te zetten. Dat doen we met personages die er maar kort zijn. Maar het is eigenlijk precies wat uit deze vraag blijkt. We hebben dit jaar iets te veel geëxperimenteerd. Daar trekken we lering uit. Al hebben sommige dingen ook te maken met de cliffhanger waar we nu al naartoe werken.”
Verhaallijnen van slechts twee/drie maanden met tijdelijke personages zijn er al sinds dag 1 dat GTST bestaat, het was zelfs een vast bestandsdeel van de Australische scripts, daar zit het probleem niet. Maar ook hier geldt: vertel het verhaal duidelijk van A tot Z en in de juiste volgorde. En bij zulke 'korte' lijnen zou je toch denken dat begin, verloop en einde vooraf vaststaat, je als schrijvers daarmee een duidelijk beeld hebt van het verhaal en experimenteren dus geen optie is. Niet bij het GTST onder Grotenhuis en Blanco, die toch beter zouden moeten weten op basis van ervaringen uit het verleden.
quote:
Grotenhuis: „Billy hebben we laten overlijden omdat we met het personage van Shanti - haar dochter - een andere kant op wilde. We vroegen ons af hoe het zou zijn als zij opeens heel rijk was. We konden haar natuurlijk ook de Postcodeloterij laten winnen, maar hier zit nog een emotionele component aan. We wilden Billy niet hier laten overlijden. En dan wordt het een economische keuze. Haar personage zat in Zuid-Amerika. En de regel is: investeer nooit in een karakter dat weggaat.”
Blanco: „Uiteindelijk hebben we nu een heel mooie verhaallijn kunnen schrijven over frictie in de relatie van Shanti en Rik. Daar kwam ruimte voor. Als we Billy op beeld laten doodgaan, dan moeten we ook dat verhaal erbij vertellen. En we hadden Lone van Roosendaal op dat moment niet in de serie. Het is ook heel lastig om iemand terug te vragen om alleen dood te gaan. Er zit overigens nog een haakje aan, maar dat zie je binnenkort.”
Uit deze uitleg wordt gewoon duidelijk dat ze geen zin hadden om moeite te doen voor de dood van Billy. Ze vergeten alleen even voor het gemak dat het emotionele component door deze keuze grof geweld is aangedaan. Soap drijft op emotie, maar je moet dat als makers wel willen benutten. Iemand off-screen laten sterven is weinig emotioneel als je het rauw op het dak van je kijkers laat vallen.
Sterker nog: ze hadden Lone niet eens hoeven terugvragen en de emotie tóch beter kunnen overbrengen op de kijkers. Hoe? Simpel: Shanti krijgt een telefoontje dat Billy in Zuid-Amerika in kritieke toestand in het ziekenhuis is opgenomen na een ongeluk, en de artsen weten niet zeker of Billy het zal halen. Shanti twijfelt of ze naar daar moet afreizen, maar Rik spoort haar aan om het vliegtuig te nemen om bij haar moeder te zijn. Eenmaal in Zuid-Amerika aangekomen krijgt Shanti in de taxi opnieuw bericht van de artsen dat er complicaties zijn opgetreden bij een eerste operatie en dat Billy met spoed opnieuw onder het mes moet. In het ziekenhuis aangekomen spoedt Shanti zich naar de afdeling waar haar moeder is opgenomen, alwaar de dienstdoende arts op dat moment net de operatiekamer verlaat met het slechte nieuws dat Billy de operatie niet heeft overleefd. Shanti stort in de gangen van een Zuid-Amerikaans ziekenhuis in elkaar omdat ze net te laat is gearriveerd, met als eeuwige schuldvraag: wat als ze niet had getwijfeld maar meteen op het vliegtuig was gestapt?
En nee, hiervoor had niet veel meer geïnvesteerd moeten worden, maar men had de emotionele componenten wel op juiste wijze benut. En men had Bertrie niet met een crew naar Buenos Aires hoeven overvliegen voor een handvol scènes. Immers ligt New York tegenwoordig ook in Zaandam of wordt Stefano behandeld in een voormalig decor van een Rozenboom-hotelkamer.
En niet investeren in een karakter dat weggaat... ah juist, vandaar dat de exits van personages de laatste jaren zo bedroevend zijn. Zoals Merel die binnen 1 dag al naar Lyon kon voor een stage bij Interpol, Jonathan die ineens afdruipt naar Groningen, Mats die ineens als model in Parijs kon gaan werken of Saskia die off-screen verliefd was geworden op een Duitse arts. Wat is het volgende, Elisa gaat naar de supermarkt voor een pak yoghurt en komt gewoon niet meer terug?
quote:
Grotenhuis: „Al schrijvend kwamen we erachter dat we dit zelf ook niet zo’n mooie lijn vonden. En ik moet iets vertellen waarmee we onszelf ook een beetje te kijk zetten. Op een gegeven moment kwamen de drie acteurs (Noa Jacobus, Ingmar van den Broek, Mingus Claessen, red.) naar ons bureau. ‘We willen even met jullie praten. Die vloglijn vinden we helemaal niks. Dat vinden we cringe.’
Daar zijn zelfs tekenen van te zien op het kantoor. Op het bord waarop de synopsis is te lezen en beknopt de verhalen rond de personages staat nu een extra zinnetje: ‘Vloggen is een slecht idee!’
Blanco: „Maar we zaten er middenin. En op dat moment liggen de scripts er al voor drie maanden. Dus je kunt niet meteen zeggen: we stoppen ermee.”
Grotenhuis: „We hebben het zo snel mogelijk afgekapt. En alles wat er nog lag in samenspraak met hen verteld. Als ze live gingen met hun vlog hebben we het niet meer laten zien. Die livestreams vonden ze cringe. We hebben echt naar ze geluisterd.”
En hieruit blijkt dat alleen een ezel zich geen twee keer aan dezelfde steen stoot; iemand als Pia Blanco doet het met gemak vier keer (Job's kookvlog in 2017, de Grapjassen in 2019, meisje Borsato in 2022 en nu weer) en trekt er dán pas een les uit. En het is mooi hoor, dat ze nu hebben besloten om het pontificaal op een whiteboard te zetten dat het een slecht idee is, maar tenzij het met watervaste stift is neergezet kan het ook zo weer uitgewist worden.
Het is mooi dat ze een mea culpa slaan, maar ze zitten er allebei al zo lang en hebben zoveel ervaring binnen het genre dat ze beter zouden moeten weten. En daar wringt de schoen, wat mij betreft. Ze zitten er te lang. Grotenhuis werd in 2020 aangesteld als interim-producer en zit er nu vijf jaar later nog, dat is weinig interim in mijn ogen. En misschien is Blanco met ruim 24 dienstjaren een geweldige storyliner of een briljante dialoogschrijfster en kan ze daarin excelleren, maar ze heeft al vaker laten zien dat zij niet geschikt is aan het hoofd van een schrijfteam.
Ik blijf het dus zeggen: het wordt hoog tijd voor een blik nieuwe schrijvers en producers die houden van het genre, met een frisse energie komen en niet telkens dezelfde fouten blijven maken om vervolgens met slappe excuses te komen.