Ik weet niet of deze al gepost was, maar vond het wel een aardig stuk. Ook over die (zwaar)gewonden uit Nederland en de kritiek op Ollongren.
quote:
Nederlandse veteranen vechten mee in Oekraïne, ‘als kanonnenvoer’
Het Russische bombardement op een Oekraïens legerkamp vestigde de aandacht op de vrijwillige buitenlandse strijders in het land. Wie zijn zij? Vanuit Nederland blijken veteranen mee te doen. ‘Sommigen hebben een rugzakje met psychische klachten.’
Zeker tien Nederlandse veteranen vechten mee aan het front in Oekraïne. Dat zeggen andere veteranen en betrokkenen die contact hebben met deze voormalige beroepsmilitairen tegen de Volkskrant. Oud-Dutchbatter Remko de Bruijne zegt te weten dat zeker vijf ex-Dutchbatters (die waren in Srebrenica) meevechten, net als vijf Nederlandse militairen die naar Afghanistan uitgezonden zijn geweest.
In het laatste bericht dat hij van het front kreeg, bedankte een van hen voor de spullen die hij voor vertrek bij De Bruijne thuis had opgehaald: kleding, een scherfvest en een legerhelm. ‘Alles gaat prima hier’, appte de militair. Maar veteranen en hun familieleden maken zich grote zorgen over de voormalige militairen die zich mengen in de strijd met Rusland.
Hendrik-Jan van Tilburg, voorzitter van de koepel voor ontmoetingscentra voor veteranen, zegt van zo’n vijf veteranen te weten dat ze naar Oekraïne zijn vertrokken. Hij probeert voormalige militairen hier actief van te weerhouden, onder meer door hen te stimuleren vanuit Nederland te helpen. ‘Als ze naar het front gaan, is de kans dat ze daar sneuvelen heel erg groot. Ze zijn gewoon kanonnenvoer.’
Beschadigd tijdens missies
Een deel van de veteranen is bovendien beschadigd geraakt tijdens missies en lijdt aan ptss. ‘Sommige veteranen die daarheen zijn gegaan, lopen in de actieve hulpverlening’, aldus Van Tilburg. ‘Laat ik het zo zeggen: er lopen daar mensen rond die daar niet rond zouden moeten lopen.’ Van ten minste een van de Nederlandse veteranen in Oekraïne zegt hij ‘honderd procent’ zeker te weten dat deze ptss heeft.
Na de invasie vroeg de Oekraïense president Zelenski mensen van over de hele wereld mee te komen vechten tegen het Russische leger. Met de oproep voor dit vreemdelingenlegioen raakte hij een gevoelige snaar bij Nederlandse veteranen. Met name de beelden van bombardementen op onschuldige burgers triggeren hen en roepen oude gevoelens op van machteloosheid, merken betrokkenen.
Over het precieze aantal Nederlandse oud-militairen in Oekraïne is grote onduidelijkheid. Advocaat Michael Ruperti, die veel veteranen bijstaat, houdt het op twintig tot dertig, al zou een deel van hen alweer onverrichter zake zijn teruggekeerd naar Nederland. Dit was nog voor het dodelijke Russische bombardement op het trainingscomplex voor buitenlandse strijders in West-Oekraïne, afgelopen zondag.
Zorgplicht voor veteranen
Ruperti is verontwaardigd over het feit dat minister Ollongren (Defensie) haar zorgen niet uitspreekt over veteranen die naar Oekraïne gaan. ‘Ollongren heeft een zorgplicht voor alle voormalige militairen.’ Volgens de advocaat staat het vast dat een deel van de oud-militairen in Oekraïne psychische problemen heeft. ‘Sommigen hebben een rugzakje met psychische klachten of schulden en gaan daar vechten voor een paar honderd euro in de maand.’
Voorlopig laat het ministerie van Defensie de veteranen gewoon hun gang gaan. ‘Veteranen die uit dienst zijn, zijn gewoon Nederlandse staatsburgers’, aldus een woordvoerder. ‘Zij zijn vrij om te gaan en staan waar ze willen. Wij zijn geen partij in dit conflict, dus voor burgers is het niet strafbaar om te gaan vechten voor het Oekraïense leger.’
Andere landen nemen veel nadrukkelijker stelling tegen het vreemdelingenlegioen. Zo verbieden onder meer India, Oostenrijk, Servië en Zwitserland hun inwoners bij wet om zich hierbij aan te sluiten. Landen als Algerije en Senegal hebben Oekraïne opgeroepen geen landgenoten toe te laten tot het vreemdelingenlegioen.
Het ministerie van Defensie zegt geen zicht te hebben op het aantal Nederlandse veteranen in Oekraïne. ‘Wij zijn geen big brother.’ Wel is er een negatief reisadvies. ‘Wat uw situatie ook is: ga er niet naartoe’, stelt het ministerie van Buitenlandse Zaken op zijn website. ‘Het ministerie kan u niet of waarschijnlijk niet helpen als u in de problemen komt.’
Gevoel van machteloosheid
Van Tilburg zegt contact te hebben met tientallen veteranen die aangeven dat ze erover denken in Oekraïne te gaan vechten. ‘Veel veteranen komen tijdens uitzendingen in aanraking met onrecht en machteloosheid’, zegt hij. ‘Ze ontwikkelen daardoor een verhoogd rechtvaardigheidsgevoel. Een klein deel wil daarom nu daadwerkelijk wat doen. Ik begrijp dat. Maar ik stel hun wel vragen. Want je moet je afvragen of je wel in de juiste conditie bent om daarheen te gaan.’
‘Ik zie veel irritatie onder veteranen’, zegt ook Uruzgan-veteraan Niels Roelen. ‘Ze hebben het idee dat we Zelenski nu in de kou laten staan.’ Bovendien, zegt hij, ‘missen veel veteranen gevoel van onvoorwaardelijke kameraadschap dat ze tijdens hun missies hebben ervaren.’
Bij militairen die de val van Srebrenica meemaakten, komt de onmacht weer boven, merkt ex-Dutchbatter De Bruijne. ‘Als militair kon je daar niets doen, je had twee keuzes: een slechte of een heel erg slechte. De meeste jongens kunnen niet verkroppen dat ze daar niet konden handelen. Die machteloosheid komt na 27 jaar weer boven. Ze denken: toen konden we niks, nu ga ik er wat aan doen.’
Er zijn meerdere redenen voor veteranen om nu tegen de Russen te vechten, zegt voorzitter Hans van Griensven van het Veteranen Platform. ‘Het kan het avontuur zijn, de thrill, maar ook compensatie voor wat in het verleden is misgegaan. Moral injury noemen we het, dat je je als veteraan ook in zo’n situatie bevond en machteloos moest toekijken.’
Geen luchtsteun, geen back-up
Onlangs werd advocaat Ruperti midden in de nacht gebeld door een jonge veteraan die overwoog zich aan te sluiten bij de strijd tegen de Russen. ‘Doe het niet’, was zijn advies. ‘Ik zei: als je Oekraïners wilt helpen, doe dat dan door goederen te leveren of door je over de vluchtelingen te ontfermen. We zien toch allemaal de verschrikkelijke beelden? De Russen hebben duidelijk een signaal afgegeven aan buitenlandse strijders door dat trainingscentrum te bombarderen.’
Om veteranen tegen zichzelf te beschermen, plaatste Van Griensven vorige week een hartekreet op LinkedIn en Facebook. Hij riep ‘iedereen die een beschadigde veteraan kent’ die wellicht wil meevechten in Oekraïne, op hem of haar hierop aan te spreken en ‘eventueel te helpen om te komen tot een verstandige beslissing. Zorgen doen we samen.’
Een militair die De Bruijne om advies vraagt over de strijd in Oekraïne, krijgt van hem een duidelijk antwoord. ‘De kans dat je daar sneuvelt, is zo ontzettend groot. Bovendien heb je geen regering of ministerie achter je staan, er is geen luchtsteun, je hebt geen back-up. Als het daar misgaat, wie komt jou dan redden?
Van Tilburg zegt zich grote zorgen te maken als de strijd heviger wordt. ‘Ik zie nu dat veteranen stapsgewijs de drempel om mee te vechten aan het verlagen zijn. Ze brengen hulpgoederen, rijden naar de Poolse grens. Maar hoe langer dit gaat duren, hoe lager die drempel wordt. Dan kan het zomaar een heel grote groep worden.’
De eerste maandag na het uitbreken van de oorlog in Oekraïne stond er bij Noorloos Specialist Equipment in Kaatsheuvel nog voor openingstijd een oud-militair op de stoep, vertelt eigenaar Jan Noorloos die onder meer scherfvesten en helmen verkoopt. ‘Hij kwam wat outdoorbroeken bij me halen’, zegt hij. ‘Hij had als militair in Afghanistan gediend en hij vond dat hij nu iets moest doen. Gewoon, omdat hij niet tegen onrecht kon.’
TWEE GEWONDEN
Voor zover bekend zijn tot nu toe twee Nederlanders tijdens de oorlog in Oekraïne gewond geraakt. Een van hen is zwaargewond, zegt Gert Snitselaar, die contact onderhoudt met een deel van de Nederlandse Oekraïnegangers. De man is volgens hem geopereerd in Oekraïne en inmiddels overgebracht naar een ziekenhuis in Polen. Een andere man raakte lichtgewond en bevindt zich nog in Oekraïne. Hij zal ook worden vervoerd naar Polen. Voor zover bekend zijn er geen Nederlandse doden gevallen.
Oekraïne heeft de regels voor deelname aan het vreemdelingenlegioen inmiddels aangescherpt. Strijders zonder vechtervaring worden niet meer toegelaten, zo meldde het land twee dagen na de Russische aanval op het trainingscentrum voor buitenlandse strijders in Yavoriv, in West-Oekraïne.
VK