Op dinsdag 10 november 2026 17:04 schreef Mikeytt het volgende:https://www.bnr.nl/nieuws(...)iet-effectief-genoegEuropese Rekenkamer: sancties tegen Rusland niet effectief genoegDe Europese handelssancties tegen Rusland hebben niet het gewenste effect. Volgens een rapport van de Europese Rekenkamer (ERK) voeren lidstaten de sancties niet op dezelfde manier uit, waardoor het risico op omzeiling wordt gecreëerd. ‘De handelssancties van de EU hebben alleen het gewenste effect als alle lidstaten dezelfde koers varen’, zegt Mihails Kozlovs, het ERK-lid dat de controle leidt.
Sinds de grootschalige Russische invasie van Oekraïne begon in februari 2022 heeft de Europese Unie 21 sanctiepakketten tegen Rusland ingevoerd. De Europese Rekenkamer ziet dat die sancties ervoor hebben gezorgd dat de handel tussen de EU en Rusland aanzienlijk is verminderd. Afgelopen jaar was de Unie goed voor ruim 10 procent van de totale Russische handel, wat neerkomt op 58,3 miljard euro. In 2021 ging het om 252,8 miljard euro, een daling van meer dan 75 procent.
[
afbeelding ]
Onduidelijke regelsDe sancties hebben dus wel effect, maar de Rekenkamer is van mening dat niet het volledige potentieel wordt bereikt. Volgens het rapport komt dat onder andere door onduidelijke sanctieregels. Door dubbelzinnigheden als 'passende maatregelen' en 'alles in het werk stellen' kunnen lidstaten verschillende interpretaties daarvan maken over hoe zij de sancties moeten handhaven. Dat dit soort vage termen in de regels wordt gebruikt, is volgens de ERK ook wel te verklaren; het vergemakkelijkt namelijk politieke akkoorden tussen de lidstaten over de sancties. Gevolg is dus wel dat lidstaten dan ook makkelijker hun eigen gang kunnen gaan bij de handhaving ervan.
Daarnaast worden goederen in de sanctiewetgeving in algemene termen omschreven, terwijl er binnen de Europese douanewetgeving standaarden zijn afgesproken waarmee goederen in een bepaalde categorie ingedeeld worden. Doordat de omschrijvingen in de sanctieregels niet overeenkomen met de douaneregels ontstaat er ook weer ruimte voor eigen interpretatie bij lidstaten.
SteekproefDe Rekenkamer deed een steekproef bij vijf lidstaten (Nederland, Duitsland, Letland, Bulgarije en Polen) om te kijken hoe hun douanes de sancties controleren. Zo zagen ze in Letland dat de douane om extra documentatie vraagt van de fabrikant voordat gesanctioneerde goederen naar Rusland uitgevoerd mogen worden. Opvallend is ook dat de Letten in 2024 zo'n 2.100 overtredingen van de sancties registreerden, terwijl Bulgarije sinds 2022 geen enkele overtreding meldde. De ERK heeft daar geen verklaring voor, maar benadrukt dat beide lidstaten een buitengrens van de EU beschermen.
De controleurs wijzen ook op situaties waarbij goederen in het ene land werden tegengehouden om vervolgens via een ander land alsnog naar Rusland te worden geëxporteerd. Zo was er een geval waarbij goederen door Italië werden goedgekeurd voor uitvoer naar Rusland. Toen de producten de Poolse buitengrens wilden passeren, hield de douane daar ze tegen. De goederen werden vervolgens teruggestuurd naar Italië, waarna ze opnieuw werden goedgekeurd voor export naar Rusland en via een Italiaanse haven naar Rusland zijn verscheept.
Zwakste schakelDoor deze verschillen in handhaving bij de lidstaten ontstaat er een risico op een praktijk die de Rekenkamer 'forumshopping' noemt. Bedrijven kunnen bewust kiezen om hun producten te exporteren via een lidstaat met minder strenge controles. De ERK stelt dat dit de doeltreffendheid van de sancties ondermijnt en potentieel omzeiling faciliteert. 'De keten is zo sterk als de zwakste schakel', aldus een controleur van de Rekenkamer.
Volgens de Rekenkamer moet de Europese Commissie daarom verder analyseren hoe lidstaten precies douanecontroles uitvoeren en hoe die verder op elkaar afgestemd kunnen worden. De Commissie heeft al systemen gecreëerd voor het delen van informatie over sancties, maar de ERK ziet dat niet alle lidstaten die op dezelfde manier gebruiken.