GTST #347: Herbeleving van de zomercliff

quote:

Op zondag 4 september 2011 02:16 schreef RobbieBoy het volgende:
Zojuist de GTST specials met Ursul de Geer, en Koos postema, sinds jaren weer eens gekeken. Was helemaal vergeten dat Reinout die bloot reportage had laten maken, haha. Kan niet wachten tot dinsdag

quote:

Op vrijdag 2 september 2011 22:54 schreef Madame_Paon het volgende:

[..]

Maar nog lang niet zo kinderachtig als meerdere keren alleen ergens gaan posten om te zeggen hoe waardeloos een programma is.

quote:

Op zondag 4 september 2011 00:59 schreef Frey het volgende:

[..]

Daarvoor krijgen jullie nog de rekening gepresenteerd.

quote:

Op zondag 4 september 2011 01:30 schreef Madame_Paon het volgende:
Nog maar één dag, oo em djie, oo em djie, oo em djie.

quote:

Op zondag 4 september 2011 10:09 schreef Liquidist het volgende:

[..]

Je bedoelt, zo ongeveer wat jij zelf in het Southpark topic doet? Ja dat is inderdaad erg kinderachtig.

quote:

Op zondag 4 september 2011 11:07 schreef Frey het volgende:

[..]

Dat is niet zo handig nu ze net haar tanden heeft geslepen.

quote:

Op zondag 4 september 2011 11:03 schreef PeterKelder het volgende:

Wablief?!

quote:

Op zondag 4 september 2011 11:57 schreef loezzzje het volgende:

[..]

OMG OMG OMG

denk ik

quote:

Goede tijden, slechte tijden, andere tijden

_{FRED LAMMERS − 24/12/94, 00:00}

Een fors kantoorgebouw aan de Pacific Highway in Artarmon, een voorstadje van Sydney, huisvest het hoofdkantoor van Grundy Television in Australië. Het is een bedrijf met nevenvestigingen in Melbourne, Los Angeles, New York en Londen. De laatste drie met het oog op de buitenlandse contacten. Die zijn omvangrijk, vooral met de Engels sprekende landen. Grundy is een maatschappij die niet alleen het Australische publiek met langlopende televisieseries aan de buis kluistert. Het is daar ook dat de basis werd gelegd voor de Nederlandse soapserie 'Goede tijden, slechte tijden', al vier jaar op RTL 4.

Maar voor Australië is het veel langer geleden. In 1976 werd de serie daar als 'The restless years' op het scherm vertoond. Ook daar was het een jarenlang succes, maar dat is, sinds de serie er vijftien jaar geleden eindigde, allang weggeëbd. Een herhaling is er zelfs nooit van gekomen. Van de Australiërs die je er naar vraagt, weten velen zich er nog wel wat van te herinneren, sommigen veren zelfs verrast op en beginnen enthousiast te vertellen dat ze destijds geen aflevering hebben gemist. 'The restless years' was een televisieserie die in de jaren zeventig, naar de toenmalige Australische begrippen, nogal gewaagd was. Zaken die vooral in het leven van jongeren speelden werden er vrij openlijk in behandeld.

“Ook weer niet te openlijk. Ik moest wel rekening blijven houden met wat het televisiepubliek hier accepteerde. De Australiërs waren en zijn soms nogal preuts. En drugs is een onderwerp dat helemaal taboe is. Veel zaken die jullie in Nederland gewoon bij de naam noemen, zijn in Australië moeilijk bespreekbaar”, waarschuwt Reg Watson, de auteur van de serie. Hij is in Australië een beroemdheid als maker van successeries. Naast 'The restless years' is Watson de geestelijke vader van 'Sons and daughters' en 'Neighbours'. In Australië heeft hij momenteel weer succes met de serie 'The young doctors'.

Olga Madsen, die aan de wieg van de Nederlandse versie van 'The restless years' stond, begint te lachen als ze hoort dat Watson zich beperkt voelde in zijn mogelijkheden. “Het is inderdaad zo, dat je je in Australië niet zoveel kunt permitteren als bij ons, zeker niet vijftien jaar geleden toen de serie daar zijn hoogtepunt bereikte, maar de Australiërs zijn toch aardig volwassen. Het klinkt misschien niet aardig, maar de oorspronkelijke serie straalt duidelijk het standpunt van Reg Watson uit en dat is niet toonaangevend voor de opvattingen van de grote massa daar. Reg Watson is zelf nogal behoudend. Dat is zijn goede recht. Hij is iemand die zichzelf blijft, en dat kan ik waarderen.”

“Wat mij meteen al opviel, toen ik het oorspronkelijke script in handen kreeg, was dat 'The restless years' was gebaseerd op seksuele frustraties. Dat is een van de eerste dingen die ik eruit heb gehaald. En Watson is iemand die duidelijk niet van vrouwen houdt. Dat lag er dik bovenop, al zal hij dat zelf ontkennen. Daarin heb ik verandering gebracht. Ik heb er ook wat meer ironie in gestopt. In het verhaal van Watson draaide het om jongeren die allerei fouten maken. Dat mag dan zo zijn, maar dan moet je ook laten zien dat ouderen evenmin feilloos zijn. Zij maken net zoveel fouten als jongeren en soms nog wel ergere.”

'The restless years 'kwam in mei 1990 op de proppen toen Joop van den Ende in Cannes mensen van Grundy ontmoette, die gegevens over hun succesvolle soap bij zich hadden. In Nederland was een dagelijkse soapserie nog een onbekend begrip. Dat gold trouwens voor het hele vasteland van Europa. Iedereen hier hield elkaar voor dat zoiets bij ons nooit te maken zou zijn. Die werkdruk zouden acteurs niet op kunnen brengen. Bovendien was het, gezien het gebrek aan samenwerking bij de omroepen, toen helemaal niet mogelijk een serie vijf dagen per week uit te zenden. En toch is dat het geheim achter het succes van 'Goede Tijden, Slechte Tijden'.

Olga Madsen: “Bij RTL waren ze al een tijdje op zoek naar een goede invalshoek voor een soapserie. 'The restless years' pastte in die gedachte. Reg Watson is hier komen praten. Van den Ende had mij inmiddels gevraagd me met die serie in te laten. Toen hij mij in mei 1990 daarvoor benaderde heb ik meteen ja gezegd, ook toen hij er bij vertelde dat hij die serie al in september van dat jaar op het scherm wilde zien. Ik had net een nare ervaring achter de rug met een van de omroepen, die mijn uitgewerkte plan om 'De Kersentuin' van Tsjechov op de buis te brengen, iets waarin ik drie maanden werk had zitten, om zeep had geholpen. Joop belde dus op het goede moment. Ik was in een stemming dat ik alles wat ze me aanboden, wat me aardig leek, had willen accepteren.”

OUDERWETS

“Het produceren van een soapserie was een grote uitdaging. Na het lezen van de eerste scripts van 'The restless years' stond voor mij al vast dat we daarmee weinig konden doen. Het was zo gedateerd, in zekere zin ouderwets, dat de mensen zich rot hadden gelachen als dat zo was uitgezonden. We hebben daarom vanaf het begin gezegd dat wij de vrijheid wilden hebben de serie aan te passen aan Hollandse situaties. Vooral Watson had het daar moeilijk mee.”

“Toen we begonnen hebben ze ook nog een Australische regissseur, Russel Webb, op ons dak gestuurd, een beetje om de boel in de gaten te houden en te voorkomen dat wij te vrij met het verhaal omsprongen. Webb heb ik na korte tijd de laan uitgestuurd. Dat klinkt cru, maar het was, hoe aardig hij ook was, onmogelijk met hem samen te werken. Hoe kun je als Australiër acteurs regisseren, die Nederlands spreken? Hij zag dat zelf ook wel in.”

“Met Reg Watson was de samenwerking ook moeilijk. Wij zijn twee totaal verschillende mensen, dat was wel duidelijk. Via Grundy hebben we Reg Watson aan het verstand gebracht, dat hij zich niet meer met de Nederlandse versie moest bemoeien. Die was inderdaad al heel gauw flink gaan afwijken van de Australische. Eerlijk gezegd heb ik na een paar maanden de Australische scripts naast me neergelegd. Banden uit Australië wilde ik helemaal niet zien, omdat ik me dan, ook bij de casting, teveel zou hebben laten leiden door de manier waarop de Australiërs het hadden aangepakt. Pas na anderhalf jaar heb ik me daaraan gewaagd. Het was een verrassende kennismaking. Zo had ik het inderdaad nooit willen doen.”

Een van de zaken die Olga Madsen in de Australische versie afkeurt is de manier waarop de figuur van Helen Helmink werd neergezet. “Daarvan hadden ze in Australië echt een onmogelijke tut gemaakt. Dat hebben we meteen bijgesteld, vooral omdat zij in de serie iemand is waar je niet omheen kunt. Wie er ook uit 'Goede Tijden, Slechte Tijden' zal verdwijnen, zeker niet Helen Helmink. Zij is de lijm van de serie.”

In de loop van de tijden zijn er veel figuren van het toneel verdwenen, waarvoor anderen in de plaats kwamen. De enigen die nog resten van het eerste uur zijn Arnie en zijn ouders, Linda, Suzanne, Mickey en Daniël. In Australië verween Daniël al na een half jaar. Arnie was evenmin een lang leven beschoren. Olga Madsen: “Voor ons stond vast, dat wij Australië daarin niet konden volgen. Neem Arnie. Dat is toch een veel te leuke jongen om te laten verwijnen. Het publiek zou ons dat ook niet in dank hebben afgenomen. Dat waren de eerste grote veranderingen. Er volgden er meer, zodat je kunt zeggen dat wij na het eerste jaar in feite een serie zijn gaan schrijven die nauwelijks iets met de oorspronkelijke heeft te maken.”

Het is dat gegeven, waarmee Reg Watson het, naar hij toegeeft, 'heel moeilijk ' heeft gehad. “De serie was mijn geesteskind. In het begin had ik het gevoel dat ze in Nederland bezig waren mijn verhaal te verkrachten. Het leven is, naar ik zelf heb ervaren, in Nederland totaal anders dan dat in Australië, veel vrijer. Neem een onderwerp als abortus. Dat is in Australië wettelijk verboden, terwijl er in Nederland heel open over wordt gepraat. Inmiddels heb ik me er allang bij neergelegd dat Nederland is afgeweken van mijn verhaal. Mijn kind is volwassen geworden en gaat z'n eigen weg.”

“Eigenlijk ben ik nu wel vereerd dat ze mijn script aan de andere kant van de wereld zo interessant vinden, dat het bij jullie een nog groter succes is dan destijds in Australië. Dat is toch een compliment aan het adres van een schrijver. Maar het blijft vreemd dat anderen met je verhaal op de loop gaan en een vervolg bedenken dat nooit bij mij zou zijn opgekomen. Af en toe zie ik er nog wel eens iets van, als bevriende relaties mij een band toesturen. Het is dan alsof ik naar een mij vreemde serie zit te kijken, wat nog wordt versterkt doordat ik er niets van versta. Ik heb er geen enkele band meer mee.”

Die band merkt Watson overigens wel in zijn portemonnaie. RTL betaalt hem en Grundy Television nog steeds een vet bedrag aan rechten. Over de hoogte daarvan wil geen van de partijen zich uitlaten. Olga Madsen: “In eerste instantie doet het vreemd aan dat wij betalen voor een produkt dat wij zelf maken. We hebben er geen enkele zeggenschap over, mogen de door ons geschreven scripts ook niet doorverkopen. Vorige week nog stonden er een paar collega's van de Zweedse televisie op de stoep. Zij willen daar ook met een soapserie beginnen en voelen veel voor 'Goede Tijden, Slechte Tijden'. De Nederlandse versie sluit aardig aan bij de opvattingen in Zweden. Maar we mogen daar niet op ingaan. Ik heb ze toen maar gezegd dat wij ook leuke soaps van Nederlandse makelij kunnen leveren.”

Aan de andere kant heeft Madsen er alle begrip voor dat er aan Australië moet worden betaald. “Zij hebben ons aan het idee geholpen en ons geleerd hoe je een soap in elkaar moet zetten. Wij hadden daar in Nederland geen enkele ervaring mee.”

Op Nederland is Duitsland gevolgd. Daar maakt men nu ook een eigen bewerking van het Australische script. Olga Madsen: “In het begin hebben ze wel regelmatig bij ons aangeklopt om te vragen hoe wij dat hadden gedaan. Nu hebben onze oosterburen een echt op Duitsland afgestemde versie, net zoals die van ons puur Nederlands is. Dat rekening houden met je eigen cultuur is belangrijk. Een soapserie moet dicht bij de mensen staan. Dat is een voorwaarde voor succes.”

“Een poosje geleden heb ik als definitie voor een soap bedacht, dat het een verhaal moet zijn waarin de personages het onwaarschijnlijke waarschijnlijk laten zijn. In de loop van de jaren is er veel ten goede veranderd. De spelers vormen nu een hecht team. Dat is aan het eindresultaat te merken. Naar afleveringen uit het eerste jaar durf ik bijna niet te kijken. Op zich ben ik nu helemaal voor soap gewonnen. Je kunt je er als schrijver en als acteur heerlijk in uitleven. Dat gebeurt dan ook. Ik heb een paar maanden geleden een punt gezet achter mijn werk als creatief producer van 'Goede Tijden, Slechte Tijden', omdat ik het gevoel had dat ik me hoognodig op een nieuwe uitdaging moest werpen. In januari komen de laatste afleveringen op het scherm waar ik bemoeienis mee heb gehad.”

“Maar het blijft een serie waar ik me nauw bij betrokken voel. Vol overgave blijf ik me beschikbaar stellen als adviseur. Dat hebben ze gevraagd, omdat vooral veel spelers mij zo'n beetje als hun tweede moeder zijn gaan zien. Ik denk dat mijn opvolger, Johan Nijenhuis, het echter best zelf af kan. Het waren mooie jaren, als ik alleen al denk aan de vrijdagse bijeenkomsten waarin Rogier Proper, met wie ik al een jaar of twintig samenwerk, Cobie Peele en ik onze fantasie de vrije loop lieten om nieuwe plots voor de serie te bedenken. Nu schrijft een team van twaalf mensen de afleveringen. In feite schrijft de serie zich als het ware zelf. De karakters van de hoofdpersonen liggen vast. Desondanks zijn verrassingen mogelijk, ja zelfs noodzakelijk. Zo vind ik dat het er op het ogenblik wat te voor de hand liggend aan toe gaat. Er moet nodig weer eens iets onverwachts gebeuren, waardoor het spannend blijft.”

Waar Olga Madsen steeds voor heeft gewaakt, is het taalgeberuik in de serie. “Dat wilde ik vooral niet te populair laten zijn. Daarom in de serie geen modewoorden als 'doei'. Uiterst zorgvudlig met de Nederlandse taal omspringen zag ik als een verantwoordelijkheid ten opzichte van de twee miljoen mensen die er vijf dagen per week naar kijken.”

DROMEN

Reg Watson mikte met 'The restless years' in eerste instantie op jongeren. “Het is een verhaal dat gaat over jonge mensen tussen de zestien en de twintig, de leeftijd waarin je leven wordt gevormd, waarin je beslissingen neemt die bepalend zijn voor de rest van je leven. Het is ook de tijd waarin je leert dat alles niet gaat zoals je dat graag zou willen. Veel dromen blijven dromen. Vandaar die naam: de rusteloze jaren. Voor het schrijven van mijn serie heb ik veel met jongeren gepraat, hier op kantoor en ook met kinderen van vrienden. Een echte boodschap heb ik niet in mijn verhaal willen stoppen. Die zit er in Nederland gelukkig ook niet in. Het gaat over gewone mensen en die kunnen in heel bijzondere situaties terecht komen.”

Reg Watson schrijft onvermoeibaar verder. Momenteel legt hij de laatste hand aan een nieuwe serie waar hij veel van verwacht. “Verder wil ik daar niets over zeggen. Je moet in ons vak oppassen met wat je zegt. Als je je mond voorbij praat gaat een ander met je idee aan de haal.”

Hij hoopt dat zijn plan volgend jaar in Australië van de grond komt “Het lijkt me ook wel wat voor Nederland. Daar ga ik in het voorjaar ook praten. Maar het blijft, ook als je een bekend en erkend schrijver bent, elke keer opnieuw een gevecht om een produkt geplaatst te krijgen. Het is in Australië een harde wereld. Er is zoveel concurrentie en de commercie speelt bij dit alles een grote rol.”

Olga Madsen verwacht wat 'Goede tijden, slechte tijden' betreft dat het einde voorlopig niet in zicht komt. “Het zou mij niet verbazen als de serie in het jaar 2000 nog op de buis is.”

quote:

Op zondag 4 september 2011 16:32 schreef Frey het volgende:
Grappig dat al die andere landen kwamen voor advies.

quote:

[...] Wie er ook uit 'Goede Tijden, Slechte Tijden' zal verdwijnen, zeker niet Helen Helmink. Zij is de lijm van de serie.”

quote:

Maar ook over het slot van een soap wordt nagedacht. Volgens GTST-scriptschrijver Martin van Steijn is het zelfs 'bijna hogere wiskunde'. ,,Pas gaandeweg hebben we ontdekt dat er een grotere klap moet plaatsvinden als er een langere periode overbrugd moet worden. Lange tijd brachten wij in de laatste uitzending voor de zomerstop één verhaallijn tot een hoogtepunt. Nu krijgen meerdere personages aan het einde van het seizoen een cliff. Zo'n gelijktijdige climax vergt een hoop gereken.''

,,De gouden formule bestaat niet'', meent Steijn, ooit in de serie acterend als Mickey. Hij kijkt nooit naar Amerikaanse soaps. ,,Al doende leren we. Vorig jaar hebben we een filmisch einde geprobeerd, met scènes die maar vijftien seconden duurden. Op die manier konden we echt alle personages aan bod laten komen. Maar vijftien tellen is te kort in soapland.''

quote:

Op zondag 4 september 2011 16:38 schreef Frey het volgende:
In het verleden had ik wel eens over personages die op waren. Inmiddels geloof ik daar niet meer in. Het zijn de schrijvers die op kunnen zijn.

quote:

Op zondag 4 september 2011 16:41 schreef Frey het volgende:

[..]



Een goede zomercliff lijkt me niet zo moeilijk, het zijn de verhaallijnen zelf. Hoe krijg je saaie verhaallijnen ineens tot een hoogtepunt? Als er ineens een bom afgaat ofzo, maar dan hebben die verhaallijnen er weer niks mee te maken.

quote:

'Sommige mensen stellen zichzelf hoge artistieke normen, maar die ambitie heb ik niet'

_{SHUCHEN TAN − 13/11/92, 00:00}

Hoewel zijn hart uitgaat naar de bioscoop houdt Rogier Proper zich al twee jaar bezig met de scenario's voor Goede Tijden, Slechte Tijden. 'Elke dag een beetje anders, maar toch steeds hetzelfde. Dat is het geheim van de soap. Want mensen zijn gemaksdieren.'

"Elk kaartje staat voor een bepaalde scene. De kleur geeft de verhaallijn aan: rood staat voor conflict, roze voor romantiek, geel voor carriere en blauw voor familie. Zo hebben we een overzicht van wat er allemaal gebeurt" , legt Proper uit. Naast zijn werkzaamheden in de schrijvende journalistiek en bij de radio (hij was tien jaar hoofdredacteur van het filmblad Skoop, schreef onder andere voor Vrij Nederland en werkte jarenlang als programmamaker bij VPRO-radio) schrijft Proper scenario's voor speelfilms en televisie. Sinds twee jaar is hij de geestelijke vader van de door Joop van den Ende voor RTL 4 geproduceerde soap 'Goede Tijden Slechte Tijden'.

"Het hele project is eigenlijk begonnen toen Olga (Madsen, de uitvoerend producent van de serie, red.) mij twee jaar geleden vroeg of ik de eindredactie wilde doen van de vertaling van de Australische scripts. Die moesten worden omgezet in het Nederlands. Ik ben daar ingestapt omdat het me wel interessant leek. Voor Nederland was het toch een vrij uniek project, zo'n soap die dagelijks gemaakt moet worden. Langzamerhand is dat uitgegroeid. Ik heb een aantal mensen aangetrokken en een team van scriptschrijvers samengesteld. Olga, Cobi Peelen en ik houden ons bezig met de dialogen en de horizontale verhaallijn, de plots die zich over meerdere weken uitstrekken en door de hele serie heen lopen. Een stuk of zeven andere schrijvers werken aan de verticale verhaallijn, het verhaal binnen een aflevering. Elke week komen we bij elkaar om de grote lijnen door te nemen. De schrijvers krijgen te horen wat er in hun aflevering gebeurt, dat werken ze thuis uit. Uiteindelijk komt alles weer bij ons terecht, wij doen de eindredactie. Het is net een fabriek, een soort lopende-bandwerk."

"Om een beetje een lijn te brengen in het geheel heb ik een stramien bedacht: welke woorden gebruik je wel of juist niet, welke zinsconstructies en welke uitdrukkingen moet je vermijden. Ik wil het liefst geen vloekwoorden. Niet omdat het niet mag, maar omdat er in Nederland bijna geen acteur te vinden is die dat goed kan op de televisie. Verder wil ik geen populaire zegswijzen, zoiets als 'zeker weten'. Dat maakt zo'n serie enorm tijdsgebonden. Er moeten helemaal geen verwijzingen in zitten naar tijd of plaats. Je moet nooit Amsterdam of Rotterdam of Nederland horen, het moet een abstracte wereld zijn. Dat is mijn theorie, ik denk dat mensen zich beter kunnen verplaatsen in een verhaal als ze die referenties niet hebben. Hoe meer realisme je in zo'n serie verwerkt, hoe meer je dat gaat vergelijken met de rest, en de rest is natuurlijk volkomen bizarre onzin. Het moet een soort roze, suikerzoet drama zijn. Dat is het genre."

"De scripts die wij destijds in handen kregen waren niet alleen zo'n vijf a zes jaar oud, maar ook nog eens Australisch, dus ontzettend conservatief. Dat zat 'em in de manier waarop de problemen werden neergezet en hoe ze behandeld werden. Er werd altijd gekozen voor een conservatief soort mannen-instelling. Als een vrouw vreemd was gegaan, wat natuurlijk wel eens gebeurt in dit soort series, werd ze daar altijd op de een of andere manier voor gestraft. Terwijl mannen rustig hun gang konden gaan. Dat gegeven hebben we er niet uitgehaald, maar wel genuanceerd. Mensen voor of tegen laten kiezen, waardoor het conflict op zich interessanter wordt. Toen Linda zwanger werd en een abortus liet plegen kreeg ze in de Australische versie iedereen over zich heen. Wij hebben dat toen zo veranderd dat dat meisje niet werd afgeschilderd als een of ander schandelijk iemand."

"Wat we nu uitzenden is voor dertig a veertig procent door ons zelf bedacht. Uiteindelijk kon dat niet anders. Als in Australie een acteur ermee ophield, dan schreven ze die persoon gewoon uit de serie. Als dat bij ons het geval was kon dat niet, want dan liep zo'n rol in het Australische script vaak nog een hele tijd door. Dat was op een gegeven moment niet meer te doen. Je zat dan hele rare bochten te maken om die verhaallijn weer goed te krijgen. Iemand moest dan plotseling worden doodgeschoten of zo. Vorig jaar hebben we met de producenten van de serie afgesproken om het helemaal zelf te gaan schrijven. De eerste aflevering daarvan komt 23 november op de buis. In eerste instantie proberen we zoveel mogelijk in hetzelfde stramien door te gaan. Laten we eerst maar eens zien of we verhaaltechnisch in staat zijn om de serie door te laten lopen."

"Wat drama betreft is het schrijven van een soap een soort vingeroefening. Op zichzelf is het een kunst om het verhaal zo te vertellen dat het soap blijft. Dat is op een hele simpele manier een heel simpel verhaal vertellen. In wezen heb je te maken met de basics van hoe je drama vertelt, hoe klein en simpel dat ook is. Het is het overbrengen van emoties met beelden, gevoel opwekken, effect maken. Leer eerst maar eens om dat in het klein te doen, een behoorlijke soap te schrijven, dan kun je daarna eens kijken of je verder kan."

"Ik heb ook wel scenario's voor speelfilms geschreven, maar daar wordt op het ogenblik niets mee gedaan. Samen met Martin Bril heb ik een scenario geschreven dat klaar ligt, maar daar kunnen we geen producent voor vinden. Een ander scenario, dat ik samen met Samuel Meijering schreef, ligt ook al tien jaar op de plank. Daar is een financiering van meer dan een miljoen voor nodig en dat duurt allemaal zo verschrikkelijk lang. Omdat er in Nederland zo weinig regelmaat zit in de produktie van speelfilms krijg je als scenarioschrijver bijna niet de kans om beter te worden, en dat geldt eigenlijk voor het hele metier.

Dat zie je ook aan de speelfilms die hier gemaakt worden, dat blijft maar kwakkelen. Bij de televisie heb je veel meer kans om je te ontwikkelen, hoewel mijn hart natuurlijk uitgaat naar de bioscoop. Als je voor een groot doek schrijft kun je scenes veel subtieler maken, de dialogen anders schrijven, omdat je weet dat het beeld indringender werkt. Bij tv schrijf je voor een klein beeld, waar de meeste mensen maar met een half oog naar kijken.

In principe is tv een wegwerpprodukt, net zoals de radio. Het gaat het ene oor in, het andere oor weer uit. Dat wil niet zeggen dat je geen prachtige dingen kunt maken. Maar de mensen moeten bereid zijn om er voor te gaan zitten, en dat zijn de meesten niet. Dat heeft met het medium te maken. Ik weet dat sommige mensen daar anders over denken. Frans Weisz bijvoorbeeld, die voor de VPRO die drama-series maakt. Prachtig, maar eigenlijk hoort dat niet thuis op de tv, dat hoort in de bioscoop."

"Sommige mensen stellen zichzelf een norm: Dit is het hoogste wat ik zou willen bereiken en anders doe ik niks. Ik werk alleen maar aan mooie artistieke films. Prima, maar die ambitie heb ik niet. Ik heb geen ideaal dat ik alleen maar het ene wil doen of alleen maar het andere. Mijn probleem is dat ik het eigenlijk allemaal wil. Het leuke van GTST vond ik de uitdaging om zo'n hele organisatie op poten te zetten. Het nadenken over hoe je zoiets in elkaar zet. Alles zo organiseren dat het in een hoog tempo geproduceerd kan worden. Dat betekent dat je het script zo moet schrijven, dat het ook op die manier gemaakt kan worden. Dan kun je wel ingewikkeld doen en doen alsof je voor de bioscoop schrijft, maar je weet dat het toch nooit op die manier gemaakt kan worden. Dat heeft met die organisatie te maken. Alles gaat de fabriek in en daar worden al die scenetjes, als bij een goed geoliede machine, achter elkaar opgenomen en uitgespuugd."

"De laatste tijd heb ik wel steeds meer de neiging om de dingen waar ik voor schrijf zelf te produceren, zodat ik kan zeggen: zo wil ik het en anders donder je maar op. Als scenario-schrijver sta je toch vaak in dienst van een ander. Ik produceer nu een radio-programma voor de VPRO, Ekkel Horizontaal, dat elke dag wordt uitgezonden. In wezen is dat net zo'n organisatie als het schrijven van een soap. Je maakt een stramien, en vult dat in met mensen. De opdracht van de VPRO was: maak een programma dat beantwoordt aan het profiel van Radio 2, dus licht informatief, meer dan vijftig procent muziek, een beetje human interest en toegankelijk voor een groot publiek. Dan denk je eerst: 'Ja, kom' en daarna: 'Nee, eigenlijk wel leuk'. Ik heb het hele programma in een horizontale formule gegoten: elke dag op dezelfde tijd een kinderhoorspel, vaste rubrieken en de tweeling Daan en Willem Ekkel als vaste presentatoren. Als je een groot publiek wilt bereiken dan moet je dat horizontaal doen. Mensen zijn gemaksdieren, ze vinden het prettig om te weten wat hen te wachten staat. Elke dag een beetje anders, maar toch steeds hetzelfde. Dat geldt ook voor GTST. Elke dag dezelfde karakters met dezelfde problemen, maar toch steeds een beetje anders. Dat is het geheim van de soap."

"Het moeilijkste is om het zo sober mogelijk te houden. Ingewikkelde gevoelens, die meerdere lagen hebben, kunnen niet in een soap, omdat die nou eenmaal een rechtlijnige verteltrant vereist. Het gaat altijd over basisproblemen: krijgen ze elkaar of krijgen ze elkaar niet. Ik heb een hele mooie afscheidsscene geschreven voor Karin, de vrouw van Jef, die besluit om op te stappen. Een van de langste scenes uit de hele serie, hij duurde geloof ik wel drie minuten. Die vrouw staat daar met haar koffer en houdt een hele lange toespraak, een monoloog eigenlijk, over wat die man allemaal fout heeft gedaan in haar leven. Heel fel, echt mooi. Maar wat het drama nou eigenlijk maakt is: die man die zit daar met een lullig boterhammetje in zijn hand aan de ontbijttafel en gedurende de scene zie je hem helemaal in elkaar zakken. De dramatische momenten zitten niet bij haar, maar bij hem. Als je die man langzaam ineen ziet schrompelen, je hoort de stem van die vrouw en je ziet hem denken; 'Ja, ze heeft gelijk, maar het is niet meer terug te draaien', dan springen de tranen in je ogen. Dat zit hem in de afwisseling van de beelden. Je ziet ze allebei nog een keer een gebaar maken naar elkaar toe en je denkt: 'O nee, doe het nou niet. Ga nou weg met die koffer, want hij is niks voor jou, die lul'. Dat soort gevoelens overbrengen, dat is drama."

quote:

Op zondag 4 september 2011 16:53 schreef Frey het volgende:

[..]

Ik zou zeker voor het eerste gaan dan. Stel je voor dat de bom in het vervolg niet afgaat en alles loopt met een sisser af... Het zou wel bij deze schrijvers passen.

quote:

Maar wat ik eerder bedoelde: Stel dat het weer vreselijk saai is met al die niet boeiende liefdesverhaallijnen en zo. En dan keert er in de laatste aflevering een oude bekende terug die een bom af laat gaan op een plek waar de hele cast aanwezig is. Vervolgens zie je iedereen in paniek alle kanten uitrennen tussen de vlammen door en er liggen mensen op de grond. Nou, dan zit ik ondanks de waardeloze verhaallijnen toch een zomer lang in spanning hoor.

quote:

'Bij uitzondering denk je: wow, dat loopt lekker'

_{ROP ZOUTBERG − 12/11/94, 00:00}

VIJF WEKEN MICKEY WEEK 42. Maandag: Mickey ontdekt dat er iets vreemds is met het hotelpand dat Anita wil kopen. Woensdag: Mickey heeft het bewijs gevonden dat Anita wordt opgelicht en besluit haar dat te gaan vertellen. WEEK 43. Woensdag: Anita en Remco maken grootse toekomstplannen en Mickey voelt zich meer en meer buitengesloten. Donderdag: Mickey heeft het zeer moeilijk met de vriendschap van Remco en Anita. Vrijdag: Mickey bederft de sfeer tijdens het feest van De Cactus. WEEK 44. Maandag: Mickey ontdekt welke praktijken zich vroeger in het hotel van Anita hebben afgespeeld. Dinsdag: volgens Mickey is er iets mis met het hotel. Donderdag: de uitslag van het bodemonderzoek bevestigt Mickey's ernstige vermoedens. WEEK 45. Woensdag: tot Anita's verbazing kondigt Mickey aan naar Berlijn te vertrekken. Vrijdag: Roos vertelt Anita dat ze weet waarom Mickey naar Berlijn vertrekt. WEEK 46. Woensdag: Roos vindt dat Mickey zijn gevoelens voor Anita niet voor zich moet houden.

Het kan geen toeval zijn dat 'GTST'-scenarioschrijver Rogier Proper ook het postmoderne café bij het Amsterdamse stadhuis komt binnenwandelen. Martin van Steijn kijkt verrast op, begroet Proper enthousiast. “Nee nee, ik zit niet te lapzwansen, ik ga zo weer aan het werk”, verontschuldigt Martin zich snel. Als alles doorgaat wordt Martin van Steijn (25) een van de nieuwe schrijvers in het team van Proper. Hij maakt nu wekelijks een proefscript. “Na tien scripts wordt beoordeeld of ik het in de vingers heb, of mijn schrijfsels uitzendbaar zijn.”

Het is moelijker dan Martin dacht. Hij is een onopvallende Amsterdamse jongen, die wat uiterlijk betreft nauwelijks verschilt van Mickey in 'GTST'. Het enige zichtbare verschil zijn de contactlenzen, in plaats van de bril die hij op televisie draagt. Onverwacht werd hij in maart 1991 gevraagd voor een auditie voor 'GTST', dat toen net een half jaar werd uitgezonden. Daarna ging het snel. Hij kwam op een maandag voor de auditie. Op dinsdag hoorde hij dat ze hem wilden hebben voor de rol van Mickey Lammers. Op woensdag was de eerste opname.

Nu, drieënhalf jaar later, vindt hij dat Mickey chagrijnig is geworden, zeurderig. “In het begin was Mickey een heel naïeve en komisch bedoelde jongen. Hij was stuntelig, werd op alle meisjes verliefd, maar niemand had echt interesse in hem. Voor Mickey was alles nieuw, een ontdekking. Het stuntelige is er nu wel af. Mickey is volwassener, al is het absoluut een brave borst gebleven. Daarom is die rol ook niet meer zo leuk en interessant.” Het was volgens Martin ook moeilijk de rol van Mickey te ontwikkelen. Hij moest zich houden aan de tekst, aan de tijd, en moest daarnaast nog eens het personage geloofwaardig houden.

“Ik probeer zoveel mogelijk de serie op televisie te volgen. Dat is de enige manier om te zien wat je gedaan hebt. Heel vaak bevalt je dat maar met mate. Bij uitzondering denk je: wow, dat loopt lekker. Of: dit is geloofwaardig. Dat komt doordat je voor jezelf heel kritisch bent, en dat werkt door in hoe je naar anderen kijkt. Ik merk ook wel bij de acteursploeg dat de spanning eraf is. We hadden aanvankelijk het gevoel dat we iets van de grond af opbouwden. Er was veel kritiek op de serie, dat leverde zo'n wij-tegen-de-rest-gevoel op. Nu is 'GTST' gevestigd, er kijken veel mensen naar en dat snoert de kritiek ook de mond. Het is nu werk, en de ploeg bestaat uit een verzameling collega's.”

“Het is inherent aan het genre, dat de karakters maar weinig diepgang krijgen. Als je de dagelijkse beslommeringen volgt, die al doorspekt zijn met ontvoeringen, verkrachtingen en dingen die een gemiddeld mens in het dagelijks leven nooit zal meemaken, is er bijvoorbeeld voor iemand als Mickey maar weinig ruimte zich te ontwikkelen tot een glamourboy.”

Dat gaf uiteindelijk geen bevrediging meer. “Ik vond dat ik stilstond, bleef hangen op een bepaald niveau. Dan denk je op 'n moment: nu ga ik weer dit doen, dat is toch al een keer geweest? Ik heb toch al eens bij het graf van iemand staan huilen? Ik heb toch al eens een trouwerij gedaan?”

Andere jongens uit 'GTST' stonden meer in de belangstelling.

“Ik heb ooit op een kerstkaart gestaan! (Lacht) En ik was het Moppie van de Week in de Tina! Ik heb promotionele activiteiten altijd tot een minimum beperkt. Een keer heeft de Story een verhaal over mij gemaakt - de produktie verplichtte mij dat te doen. In de eerste jaren kregen Arnie (gespeeld door Reinout Oerlemans) en Peter (Antonie Kamerling) alle aandacht van de bladen. Ik had daar geen seconde problemen mee. Reinout en Antonie vormden de verpersoonlijking van de serie, al hadden anderen binnen de ploeg daar beduidend meer moeite mee. Die vonden dat zij net zo hard meewerkten aan het succes.”

De 'GTST'-ploeg komt over als een groep mensen die zichzelf erg interessant vindt.

“Er zullen acteurs tussen zitten die dat van zichzelf vinden, maar je wordt in die groep heel snel gecorrigeerd. Nieuwe mensen die zich als een ster gaan gedragen worden direct naar beneden getrokken. Het sterrendom wordt niet leuk gevonden en zeker niet gepredikt. Als mensen daar naar neigen is de reactie al snel: kom op - je werk doen! Je tekst kennen!”

Waarom hebben de meiden van die truttenrollen?

(Lacht) “Ja. Roos (gespeeld door Guusje Nederhorst) is natuurlijk een heel braaf en lief meisje. Die Suzanne Balk (Ingeborg Nieten) werd door ons ook wel eens Suzanne Huilebalk genoemd. Ze is zo'n zijïg type. Daar baalt ze zelf ook van. Maar wat moet je daar aan doen?”

“En soms wordt je handelen als acteur ook bepááld door de sponsoring van de serie. Ik herinner me een scène waarin het merk Coca-Cola genoemd moest worden. Ik moest aan de bar heel expliciet Coca-Cola bestellen. Dat druist enorm in tegen de manier waarop je een café binnenloopt en een cola bestelt. De tekst van de jongen achter de bar luidde: 'Ah, één Coca-Cola voor deze meneer'. Bij het aanreiken zei hij dan: 'Heel goed, dat houdt je lekker fris'. Ik vond dat erg ver gaan. Ik herinner me ook een scène waarin de hele tijd bananen in beeld waren en wij daar ook steeds over moesten praten en ook bananen moesten eten. Dat is overkill en heeft geen enkele functie meer, behalve voor de sponsor.”

Op dat moment staren twee meisjes door het raam van het café naar binnen, naar Martin. Hij zwaait uitbundig. De meisjes rennen hard weg.

“Naarmate je langer in die serie speelt gaan mensen op straat naar je kijken. Aanvankelijk dacht ik: wat leuk, die mensen hebben me op televisie gezien. Die lol is er echter snel af. Je bent publiek bezit. Daar ben ik niet zo'n ster in.”

“Deze maand is het voorbij. Hoewel RTL 5 de serie op dit moment vanaf de eerste aflevering herhaalt. De frequentie waarmee de serie te zien is ligt daardoor wel heel hoog. Als je wilt kun je nu 's ochtends de herhaling van de avond ervoor zien, 's middags de herhaling van de herhaling van vier jaar geleden en 's avonds de reguliere herhaling. Ik heb begrepen dat 's nachts dan nog een herhaling van de middaguitzending wordt vertoond - wat dus al een herhaling was. Daar zit niemand op te wachten. Als RTL 5 die herhalingen blijft uitzenden ben ik nog vijf jaar te zien. Daar zijn meer mensen niet zo blij mee.”

Zo kom je nooit van 'GTST' af.

“Dat is ook niet mijn bedoeling. Ik wilde stoppen met die rol, maar ik vind dat schrijven heel leuk. Ik wil ook verder met acteren. Absoluut. Ik moet alleen eerst af van het Mickey-imago. Dat heeft tijd nodig, daarom zijn die herhalingen wel vervelend.”

“Ik beschouw mezelf niet als iemand die zo nodig in de belangstelling wil staan. Ik hou van het acteren, het is zuiver om de lol die ik er in heb. Als genre trekt comedy mij het meest. Ik ben erg gek op iemand als Michiel Romeyn, dat is een van de beste comedyspelers van dit land. Ook 'In voor- en tegenspoed' met Rijk de Gooijer vond ik erg goed. Dan moet ik huilen van het lachen. Voor zo'n programma blijf ik thuis, dat is waan-zin-nig leuk. Als mensen mij ooit zo leuk gaan vinden ben ik zeer tevreden.”

quote:

Op zondag 4 september 2011 17:04 schreef Frey het volgende:

[..]

Het kan haast niet anders dan dat Martin is gehersenspoeld.

* PeterKelder ziet Jantien en Rohan voor zich die met een hanger voor het gezicht van Martin zwaaien

quote:

Op zondag 4 september 2011 17:09 schreef Frey het volgende:
Misschien schrijft Martin zichzelf er straks wel weer in. Mickey kon de strijd om Anita niet winnen, dus gaat hij er nu vandoor met Charlie.

quote:

Wim vindt de serie niet slecht. "Het eerste jaar vond ik echt heel goed. De teksten waren goed geschreven, het verhaal zat spannend in elkaar, de cliffhangers (het telkens onderbreken van de serie op een spannend moment om de kijker vast te houden, red.) waren geweldig. Het tweede jaar werd het allemaal iets minder. De serie werd saaier, de gebeurtenissen werden te lang uitgesponnen. Vandaar dat het verhaal nu door Nederlanders wordt geschreven. Ik heb mijn eerste teksten al gezien: het wordt weer heel erg goed."

quote:

Op zondag 4 september 2011 17:21 schreef Frey het volgende:

GTST: Frits van Houten waarschuwing

GTST: Frits van Houten - Juwelenzwendel 2/2

GTST: Herman Hogendoorn - Trademark

Altijd Mickey

quote:

Op zondag 4 september 2011 17:19 schreef PeterKelder het volgende:
Een klein opmerkelijk stukje: Wim Zomer over GTST in 1992:

[..]

Grappig dat Wim jaren later aangaf de Nederlandse schrijfsels slechter te vinden dan de Australische

quote:

Op zondag 4 september 2011 17:33 schreef Frey het volgende:

gtst aflevering 534 seizoen 3 deel 2

Hartverscheurend
Jette

Ook de introductie van de Robert en Laura tune.

quote:

Op zondag 4 september 2011 17:35 schreef GTFransST het volgende:

GTST : afl. 345 (seizoen 2) deel 3

Inderdaad een mooie scene!