16.
Irréversible (
Gaspar Noé, 2002) ::
7.9Eén van de meest veelzeggende cijfers naar mijn mening. Krijgt een film een cijfer met een 8, dan weet je dat het een goede film is. Krijgt de film een cijfer met een 7, dan weet je dat er ergens iets mist. Krijgt een film dan net die 7.9, dan weet je dat er met iets meer moeite toch net zoveel meer bereikt had kunnen worden. Zonde is dat.
Voorop staat dat deze film vrijwel iedere kijker zal moeten raken. Is het niet uit bewondering, dan wel uit afgunst. Het staat namelijk buiten kijf dat de film handelt in uitersten. Uiteraard komen hierbij de twee gruwelijk harde en confronterende scènes naar voren, die een ieder waarschijnlijk nooit meer zal vergeten. Het andere uiterste is echter dat er prachtige en enorm oprechte tederheid wordt vertoond om deze bruutheid te compenseren en overdenken.
Dit wordt kracht bijgezet door zowel een extreem drukke, als een extreem rustige cameravoering, kleurgebruik en muziekkeuze. De onrust van het begin van de film is perfect gekozen, hoewel het zo nu en dan toch storend overkomt en het tot een overdaad aan onrust leidt. Het rustpunt van dit begin komt even verfrissend als hard. De rust van het derde deel van de film en de keuze voor het warmere kleurfilter kan haast geen grotere tegenstelling zijn.
Technisch scoort de film hierdoor overduidelijk een voldoende. Vrijwel nooit kon de drukte zo goed verklaard worden, hoe storend het ook overkomt. De rust idem. De lange shots eisen niet alleen van de technische crew kunsten, maar ook van de acteurs. En die doen het verschrikkelijk goed. De scène in de rode tunnel (ik spoiler niet) vereist niet alleen acteertalent, waarschijnlijk heeft het ook emotioneel zijn weerslag gehad op de acteurs en dan met name op de actrice in kwestie. Tergend was het, slopend bijna zelfs.
De contradictie valt ook te zien in de keuze voor de montage. Montage is er nauwelijks, want iedere scène bestaat (ongeveer) uit één lang shot. Hulde hiervoor. De film wordt echter achterstevoren verteld, om het verhaal extra kracht te geven. Het leidt niet tot een Memento-achtige moeilijkheidsgraad, maar tot het diep nadenken over de gevolgen van daden. Zelfs bij vrijwel nietszeggende scènes, waarvan het nut mij nog altijd niet geheel duidelijk is. Wordt hier een Tarantineske poging gedaan of ligt er daadwerkelijk een gedachte met betekenis achter?
Dan is er nog de moraal van de film. Dit wordt vrij duidelijk gebracht: aan het begin middels een mij niet geheel noodzakelijk shot van twee dopeheads en aan het einde middels de tekst Le temps détruit tout (tijd vernietigt alles). De kracht hiervan moet nog tot me doordringen, het wordt mij er té erg bovenop gelegd met deze afsluitende zin en het onbeschaamd tonen van één van de inspiraties van Noé (de 2001: ASO poster), waardoor het juist averechts op mij inwerkte.
Al met al heeft de film genoeg om van te houden, maar ook zeker genoeg waardoor ik kan begrijpen dat anderen een geheel verschillende kijk op deze film hebben. Daar ligt direct het probleem van deze film: er is in mijn ogen geen correcte balans tussen de verschillende aangehaalde zaken gevonden. Doodzonde, want dit had een extreem confronterende levensles kunnen zijn. Dit wordt het echter niet, door het net iets te dik aanstippen van de moraal. Door de hardheid en het daardoor blijven nadenken wat voor gevolgen je acties kunnen hebben, blijft de film echter wel fier overeind staan.