Maarten van Rossems 'Waarom is de burger boos?'

Zojuist heb ik het boek van Maarten van Rossem 'Waarom is de burger boos?' (onderschrift: over hedendaags populisme) gelezen. Zelf zou ik dat boek niet gekocht hebben maar een collega had het recentelijk aangeschaft ('omdat ik het meestal met die man eens ben') en aangezien ik weer redelijk door mijn eigen boekenvooraad heen was heb ik het geleend. Het boek telt slechts 125 blz. en niet al te veel text per pagina. Dus heb ik het in een uurtje of twee uitgelezen. Ik begon enigszins bevooroordeeld (in negatieve zin) omdat ik de titel vond suggereren dat de 'boze burger' min of meer bij voorbaat ongelijk heeft. En achteraf gezien denk ik er niet zo heel erg anders over. Hierbij de recensie.

Inhoud:
Maarten van Rossem vraagt zich af hoe het kan dat in een welvarend en vrij land als Nederland zoveel boze stemmers te vinden zijn. Het fenomeen waarover het boek gaat noemt hij 'populisme' wat een verzamelnaam is voor alle politieke uitwassen die met elkaar gemeen hebben dat zij tegen de elite ageren, namens het volk menen te spreken, democratisering van alles eisen en inhoudelijk met simplistische oplossingen voor complexe problemen komen, aangevuld met een vaak inconsistent programma.
In zo'n 125 pagina's vertelt van Rossem heel kort het verhaal van Nederland vanaf het einde van WO II tot nu. Hij noemt de opbouw van de verzorgingsstaat, het Keynesianisme, de immigratie, de oliecrisis, het neoliberalisme, Paars en zo komen we uit bij de opkomst van Fortuyn. Die kon in zijn ogen niets maar dan ook niets goed doen. Fortuyn loog over de puinhopen van paars, volgens hemzelf een enorm economisch succes. Maar nog erger (en veel belangrijker) was zijn tirade tegen de Islam. Ook daar deugt geen jota van; 'de Islam' bestaat niet, haar invloed is heel klein, de integratie lukt heus wel over nog één a twee generaties Islamisering is al helemaal iets dat niet bestaat. Kortom, het standaard riedeltje dat elke sociaaldemocraat uit zijn pen had kunnen krijgen. Hoewel ik van te voren al wist dat ik het niet erg eens zou zijn met dit boek verwachtte ik een interessante analyse; een theorie, een visie, zoiets.
Maar eigenlijk mist dat nogal. De schrijver ziet maar één verklaring: de media. Die zijn niet per se rechts of links, maar wel uit op sensatie. Daardoor kunnen oliedomme politici als Fortuyn (en later Wilders) zoveel zetels harken. Op zich is dat juist: de media spelen een rol en gelukkig maakt van Rossem niet de fout om de media van een complot te betichten. En ik ben het eigenlijk ook wel met 'm eens dat de LPF, TON en nu de PVV geen voorbeelden zijn van erg goed gefundeerde partijen.
Maar dit boek zou toch gaan over de burger en zijn boosheid? Eigenlijk niet dus; het is een polemiek tegen het rechts-populisme. De burger is door de sensatiezuchtige media en gehaaide maar weinig verheffende politici om de tuin geleid en daarmee is de kous af.

Ook doet van Rossem wat uitspraken over partijen waar ik even op wil in gaan:
-Hij stelt dat de demonisering van Fortuyn een mythe is. Bijna niemand vergeleek hem met de nazi's toch? Nuja: direct of indirect deden alle linkse partijen het juist, dan was er nog Marcel 'U bent een minderwaardig mens!' van Dam, de demonstraties van ultra-links incl het taartengooien en 'geef racisme geen stem' enz. enz. Het is overtrokken om te stellen dat 'links' Fortuyn om zeep heeft gebracht, maar er was weldegelijk sprake van een aantal pogingen hem als idioot af te schilderen, als gevaar voor het land, als een soort neonazi en niet in de laatste plaats dus een minderwaardig mens. Of je dat demoniseren noemt, tja.
-Dat TON optradt met Nederlandse vlaggen op de achtergrond, noemt hij een van de VS overgenomen 'ridicule' gewoonte. Waarom is het ridicuul? In Amerika is het bij links én rechts doodnormaal. Dat het hier alleen door marginale Rita wordt gedaan en dat dat vervolgens bespottelijk wordt geacht bewijst IMO dat het beeld dat Nederland toch best links is geen mythe is.
-Hij noemt de leden van de Hofstadgroep en ik citeer, "afgezien van een enkeling niet meer dan agressieve verwarde adolescenten" die "in de media werden afgeschilderd als staatsvijanden". Blij is van Rossem dan ook dat bijna al deze boenders weer op vrije voeten zijn!
-Hij denkt dat Wilders zo extreem is doordat hij ooit is overvallen door 'allochtoonse jongeren' (het woord allochtoons heb ik altijd enorm debiel gevonden, van Rossem niet) en door een leuke vakantie in Israël. Kan misschien zo zijn, maar waarom zijn er zoveel anderen die zijn mening delen? Zou het komen doordat die overval op Wilders geen incident was, maar de zoveelste overval van een welbepaald type Nederlander?
-De Islamiseringsmythe poogt hij als volg te ontkrachten. Hij noemt een onderzoek van een Amerikaanse universiteit die voorspelt dat in een negatief scenario 25% van de Europeanen (of eigenlijk: die in de EU) moslim is (of zulke wortels heeft) binnen twee decennia. Hij ontkracht dit door te stellen dat 'die 5%procent binnen twaalf jaar moeten expanderen tot 25% dwz van nog geen 20 mln naar 125 mln!'. Dat is echter niet juist omdat een andere factor dan niet meegeteld wordt in zijn goocheltruc: de vergrijzing van de autochtonen. Oeps!
Toch valt te zeggen dat het misschien wat erg overdreven cijfers zijn. Wie weet is het maar 15% en duurt het dan nog maar 40 jaar voor het 25% is (zelf is van Rossem het stellig met het CBS eens dat stelt dat er nooit meer dan 9% moslims zullen kunnen zijn). Ik zelf denk hiervan: dat hangt mede af van het politieke beleid. Een paar crisisjes incl migratiestromen, het toetreden van Turkije tot de EU én een door van Rossem persoonlijk samengesteld kabinetje, en het 'paranoïde' verhaal van Wilders komt opeens dichterbij!

Mijn kritiek op het boek is dus dat:
-De titel misleidend is. De vraag wordt nauwelijks diepgaand onderzocht. Er wordt a priori van uitgegaan dat irrationaliteit onder het paupervolk leeft en dat de slimme marketeers van de politiek en media er op inspelen. Ik vraag me dan nog steeds af: waarom stemde dat irrationele paupervolk dan vroeger op de PVDA en nu op de PVV? Van Rossem zwijgt over deze prangende vraag als het graf.
-Er zoals ik hier boven noem een aantal uitspraken in zitten die -IMO- niet deugen.

Toch zijn er ook wat goede dingen aan het boek:
-Hij noemt het populisme (niet gekoppeld aan links of rechts) een inherent gevaar van de democratie. Helemaal waar! Hij geeft ook aan dat er geen vaste remedie tegen is. Betrokken burgers die niet alles slikken wat er op het nieuws gezegd wordt misschien. Ook waar!
-Een centraal probleem voor rechts Nederland is dat het moeilijk is om een ‘identiteit’ toe te kennen aan het Westen. De Grieken, Romeinen, Joden, Christenen en de verlichting in al haar verschijningen zijn niet 100% verenigbaar (zacht gezegd). Ik denk dat dat idd een probleem is maar ik vind dan echter niet dat we het moeten af doen met ‘de Nederlandse cultuur bestaat niet’ of zoiets. Wat wel? Blijven nadenken over de zin van onze cultuur en geschiedenis.
-Democratisering van alles en nogwat is puberaal en ontzettend dom. Daarmee is het boek
niet enkel een polemiek tegen rechts maar eigenlijk juist tegen links! Want de gehele democratisering komt natuurlijk uit de koker van de progressieven, in onze tijd D66 voorop.

Besluit:
Geen meesterwerk als je het mij vraagt maar zoals gezegd ben ik natuurlijk bevooroordeeld. Erg slecht is het boek ook niet. Maar van een bijzonder hoogleraar zou ik een wat sterkere en diepgaandere beschouwing verwacht hebben ipv een ‘boekje’ (vrij naar Marcel van Dam ) met een overwegend voorspelbare inhoud.

quote:

Op woensdag 14 juli 2010 21:34 schreef Argento het volgende:

[..]

De vraag stellen is hem beantwoorden, niet? Het is toch ook volkomen irrationeel om van de PvdA naar de PVV op te schuiven, zonder dat er een wezenlijke maatschappelijke verandering aan ten grondslag ligt?

Grappig dat jij als eerste reageert want toen ik het boek las moest ik oa aan jou denken

Wat je zegt klopt als een bus; maar de maatschappij is toch ook best veranderd?
'Vroeger' was de grootste zorg van de onderklasse financiële zekerheid. Na de jaren '70 werd dat, ook als je de zgn. schadelijke invloed van het neoliberalisme meeteelt, veiligheid en de culturele 'identiteitscrisis' van het Westen. Waar staan we voor? Wat willen we behouden? En wat doen al die mensen hier die voor iets heel anders staan?
Uiteraard zijn de uitspraken over dit complexe fenomeen van de doorsnee PVV-kiezer weinig verheffend. Maar dat van Rossem in zijn boek zegt dat het fout is om te stellen dat 'hij een punt heeft' (hij=Wilders, Fortuyn enz) vind ik dus een miskenning van wat er speelt onder de gevreesde 20% 'heel rechtse' kiezers.

Ik kan je het boek aanbevelen bij deze, je zou zijn tweelingbroer kunnen zijn.
De hofstadgroep geen terroristische organisatie? Natuurlijk wel zij het een amateuristische. Dat het nooit 'bewezen' is zegt mij niks. Het is ook nog steeds niet bewezen dat de hells angels een crimineel netwerk vormen.

Daarnaast betekent de Islamisering IMO niet dat Nederland een soort Iran wordt. Het betekent eerder dat we een soort Israel of voormalig Joegoslavië worden als de problemen niet aangepakt worden.
En ook in die landen (waar van een meerderheid of een totale Islamisering totaal geen sprake is) is het misgegaan. Natuurlijk altijd met meerdere schuldigen. Maar ik zou zelf ook niet zo snel betogen dat het alleen aan 'hunnie' ligt. Het ligt gewoon aan de samenloop van omstandigheden. Ik stel voor dat we zulke omstandigheden dan niet te veel meer moeten laten kunnen samen lopen.

Ik denk dat de PVV-kiezers vooral gewoon willen dat het geen dweilen met de kraan open blijft, dus grenzen dicht, uitzetting van hofstadtypes, hogere straffen enz. Het bekende riedeltje. Om die kopvoddentaks is het niemand te doen (de meeste PVV-aanhangers vonden het volgens mij ook een dom idee).
En zelf heb ik niet op de PVV gestemd maar hoor ik dus bij dat groepje dat 'vindt dat ze ergens een punt hebben'.