abonnement Unibet Coolblue Bitvavo
pi_46683040
Ik heb hier wel wat gezegd maar niemand luisterd...

Ik dacht dat luisteren er ook bij inbegrepen zat..
Do you know the difference between commitment and involved?
Think of bacon and eggs, the chicken is involved, the pig was committed.
  maandag 26 februari 2007 @ 01:54:44 #82
156695 Tism
Sinds 24, Aug, 2006
pi_46683041
quote:
Op maandag 26 februari 2007 01:52 schreef purplerose het volgende:

[..]

Dude, je heb gezien dat je in onzin zit he
Oh ja!
....nachtrijder...Nachtzwelgje!
  maandag 26 februari 2007 @ 01:54:50 #83
132185 Biogarde
Neef van Bassie.
pi_46683043
Biertopik?
Bio is baas. Ik ben niet meer op straat. Ik rij alleen langs om te kijken hoe het gaat.
  maandag 26 februari 2007 @ 01:55:03 #84
132185 Biogarde
Neef van Bassie.
pi_46683046
Ik haal de pinda's ff..
Bio is baas. Ik ben niet meer op straat. Ik rij alleen langs om te kijken hoe het gaat.
pi_46683060
Ik haal wel tieten
pi_46683063
quote:
Op maandag 26 februari 2007 01:55 schreef Biogarde het volgende:
Ik haal de pinda's ff..
Ga de OP eens lezen jij!
pi_46683065
quote:
Op maandag 26 februari 2007 01:54 schreef Biogarde het volgende:
Biertopik?
En kipkluifjes
Don't walk in front of me, I may not follow... Don't walk behind me, I may not lead...
Just walk beside me and be my friend.
Games
pi_46683077
Oooh shit me zusje slaapt al dus kan geen tieten meenemen of fotograferen
pi_46683089
quote:
Op maandag 26 februari 2007 01:56 schreef ikwilookwatzeggen het volgende:

[..]

Ga de OP eens lezen jij!


Ik zeg maar niets denk ik
Don't walk in front of me, I may not follow... Don't walk behind me, I may not lead...
Just walk beside me and be my friend.
Games
pi_46683091
quote:
Op maandag 26 februari 2007 01:56 schreef admiraal_anaal het volgende:
Oooh shit me zusje slaapt al dus kan geen tieten meenemen of fotograferen
Fotografeer de tieten van je zusje!

Wel zachtjes doen hoor!
  maandag 26 februari 2007 @ 01:57:28 #91
52349 purplerose
Footsteps lead me to Eddie O+
pi_46683093
BOEMSJAKALAKKAAAAAAAAAAAAAAAAA
Uit een goeie worst hoort sap te komen! :7
Best place for a woman? Face down, ass up
In perfect love and perfect trust. An'ye harm none do what ye will
I Lipsmackers ftw baby! Yeahhh!
  maandag 26 februari 2007 @ 01:57:48 #92
156695 Tism
Sinds 24, Aug, 2006
pi_46683099
quote:
Op maandag 26 februari 2007 01:54 schreef Biogarde het volgende:
Biertopik?
Niet!

* Proost!
....nachtrijder...Nachtzwelgje!
pi_46683110
quote:
Op maandag 26 februari 2007 01:57 schreef ikwilookwatzeggen het volgende:

[..]

Fotografeer de tieten van je zusje!

Wel zachtjes doen hoor!
D'r vriendin slaapt bij haar dus weet niet of ze al slapen
  maandag 26 februari 2007 @ 01:58:23 #94
132185 Biogarde
Neef van Bassie.
pi_46683116
Zo, was ik weer
Bio is baas. Ik ben niet meer op straat. Ik rij alleen langs om te kijken hoe het gaat.
  maandag 26 februari 2007 @ 01:59:07 #95
132185 Biogarde
Neef van Bassie.
pi_46683132
Uhm..

Ik heb pinda's, borrelnootjes, TUC paprika en wat van die zoute stengels..

* Op tafel zet
Bio is baas. Ik ben niet meer op straat. Ik rij alleen langs om te kijken hoe het gaat.
pi_46683141
quote:
Op maandag 26 februari 2007 01:59 schreef Biogarde het volgende:
Uhm..

Ik heb pinda's, borrelnootjes, TUC paprika en wat van die zoute stengels..

* Op tafel zet
Geen bier?!
pi_46683156
Ik wil nog even zeggen dat jullie motten slapen!
  maandag 26 februari 2007 @ 02:00:17 #98
52349 purplerose
Footsteps lead me to Eddie O+
pi_46683157
valt aan op de paprika tuccies
Uit een goeie worst hoort sap te komen! :7
Best place for a woman? Face down, ass up
In perfect love and perfect trust. An'ye harm none do what ye will
I Lipsmackers ftw baby! Yeahhh!
  † In Memoriam † maandag 26 februari 2007 @ 02:00:46 #99
138647 Sebasser
Sugar coated sweetness.
pi_46683170
quote:
Op maandag 26 februari 2007 01:58 schreef admiraal_anaal het volgende:

[..]

D'r vriendin slaapt bij haar dus weet niet of ze al slapen
Je hebt een lesbeau als zus?
Met een vriendin te slapen?

Webcam! PICS1 !!!!
  maandag 26 februari 2007 @ 02:01:00 #100
156695 Tism
Sinds 24, Aug, 2006
pi_46683175
quote:
Op maandag 26 februari 2007 02:00 schreef Melktap het volgende:
Ik wil nog even zeggen dat jullie motten slapen!
Ik vind geen rust zonder jou!
....nachtrijder...Nachtzwelgje!
pi_46683177
quote:
Op maandag 26 februari 2007 02:00 schreef Melktap het volgende:
Ik wil nog even zeggen dat jullie motten slapen!
En wat doe jij nog op?

Tevens fipo.
  maandag 26 februari 2007 @ 02:01:09 #102
132185 Biogarde
Neef van Bassie.
pi_46683178
quote:
Op maandag 26 februari 2007 01:59 schreef ikwilookwatzeggen het volgende:

[..]

Geen bier?!
3 kratten. Staan op het balkon.
Bio is baas. Ik ben niet meer op straat. Ik rij alleen langs om te kijken hoe het gaat.
pi_46683193
Ik heb favorites cheese mix met bugles, ham/kaas en cheetos met lekker mayo/sambal dipsausje
  † In Memoriam † maandag 26 februari 2007 @ 02:02:03 #104
138647 Sebasser
Sugar coated sweetness.
pi_46683199
quote:
Op maandag 26 februari 2007 02:01 schreef Biogarde het volgende:

[..]

3 kratten. Staan op het balkon.
Ah, de natuurlijke koelkast.
pi_46683204
quote:
Op maandag 26 februari 2007 02:01 schreef Biogarde het volgende:

[..]

3 kratten. Staan op het balkon.
Uitdelen dan!!!
Don't walk in front of me, I may not follow... Don't walk behind me, I may not lead...
Just walk beside me and be my friend.
Games
pi_46683206
*maakt zak Cheese Onion open*
  † In Memoriam † maandag 26 februari 2007 @ 02:03:39 #107
138647 Sebasser
Sugar coated sweetness.
pi_46683233
quote:
Op maandag 26 februari 2007 02:02 schreef PrintScreen het volgende:

[..]

Uitdelen dan!!!
Heb je zelf weer eens geen bier PS?
pi_46683235
quote:
Op maandag 26 februari 2007 02:02 schreef Melktap het volgende:
*maakt zak Cheese Onion open*
Melk!
pi_46683245
Wheheeh, baggggeeeerrr
  maandag 26 februari 2007 @ 02:04:39 #110
52349 purplerose
Footsteps lead me to Eddie O+
pi_46683253
*opzoek gaat naar een pak sour-cream pringles
Uit een goeie worst hoort sap te komen! :7
Best place for a woman? Face down, ass up
In perfect love and perfect trust. An'ye harm none do what ye will
I Lipsmackers ftw baby! Yeahhh!
  maandag 26 februari 2007 @ 02:04:53 #111
156695 Tism
Sinds 24, Aug, 2006
pi_46683260
quote:
Op maandag 26 februari 2007 02:04 schreef seekfaM het volgende:
Wheheeh, baggggeeeerrr
....nachtrijder...Nachtzwelgje!
pi_46683261
quote:
Op maandag 26 februari 2007 02:04 schreef seekfaM het volgende:
Wheheeh, baggggeeeerrr
Als dat alles is wat je hebt te zeggen dan dan dan...
pi_46683272
quote:
Op maandag 26 februari 2007 02:04 schreef purplerose het volgende:
*opzoek gaat naar een pak sour-cream pringles
pi_46683280
quote:
Op maandag 26 februari 2007 02:03 schreef Sebasser het volgende:

[..]

Heb je zelf weer eens geen bier PS?


En af en aan ook geen internet
Don't walk in front of me, I may not follow... Don't walk behind me, I may not lead...
Just walk beside me and be my friend.
Games
  maandag 26 februari 2007 @ 02:06:14 #115
104871 remlof
Europees federalist
pi_46683286
quote:
Op maandag 26 februari 2007 02:04 schreef ikwilookwatzeggen het volgende:

[..]

Als dat alles is wat je hebt te zeggen dan dan dan...
dan kan ie beter z'n bek houden
Yankee go home!
pi_46683292
Voor alle mensen die willen zeggen wat ze nu eten:

Wat eten en drinken we vandaag # deel 42
pi_46683301
quote:
Op maandag 26 februari 2007 02:06 schreef remlof het volgende:

[..]

dan kan ie beter z'n bek houden
Precies!
pi_46683303
quote:
Op maandag 26 februari 2007 02:04 schreef ikwilookwatzeggen het volgende:

[..]

Als dat alles is wat je hebt te zeggen dan dan dan...
Heeft ie weinig toe te voegen.
Don't walk in front of me, I may not follow... Don't walk behind me, I may not lead...
Just walk beside me and be my friend.
Games
pi_46683316
quote:
Op maandag 26 februari 2007 02:07 schreef PrintScreen het volgende:

[..]

Heeft ie weinig toe te voegen.
Remlof zei ook al zoiets...
Don't walk in front of me, I may not follow... Don't walk behind me, I may not lead...
Just walk beside me and be my friend.
Games
  maandag 26 februari 2007 @ 02:08:17 #120
132185 Biogarde
Neef van Bassie.
pi_46683328
Test..
Bio is baas. Ik ben niet meer op straat. Ik rij alleen langs om te kijken hoe het gaat.
  maandag 26 februari 2007 @ 02:08:25 #121
132185 Biogarde
Neef van Bassie.
pi_46683330
Ja, werkt..
Bio is baas. Ik ben niet meer op straat. Ik rij alleen langs om te kijken hoe het gaat.
pi_46683342
quote:
Op maandag 26 februari 2007 02:08 schreef Biogarde het volgende:
Test..
*zucht

[Testtopic] deel zoveel
  maandag 26 februari 2007 @ 02:09:12 #123
156695 Tism
Sinds 24, Aug, 2006
pi_46683347
Wow! Sta ik net ff snel op om te gaan pissen enzo! wordt ik me toch ff een potje duizelig! Best een lekker gevoel! Yeah! Nog een keer!
....nachtrijder...Nachtzwelgje!
pi_46683360
quote:
Op maandag 26 februari 2007 01:47 schreef HAL9000S het volgende:
Ik wil even zeggen dat ik blij ben dat ik pas om 14:00 hoef te beginnen morgen
Ik om 15.00u en dat de hele week.
pi_46683367
quote:
Op maandag 26 februari 2007 02:09 schreef Tism het volgende:
Wow! Sta ik net ff snel op om te gaan pissen enzo! wordt ik me toch ff een potje duizelig! Best een lekker gevoel! Yeah! Nog een keer!
zo dan moet je al aardig lang op die luie reet zitten.
pi_46683380
quote:
Op maandag 26 februari 2007 02:00 schreef Melktap het volgende:
Ik wil nog even zeggen dat jullie motten slapen!
Laat die motten maar mooi slapen,dan vreten ze ook niks op.
  maandag 26 februari 2007 @ 02:10:54 #127
156695 Tism
Sinds 24, Aug, 2006
pi_46683382
quote:
Op maandag 26 februari 2007 02:10 schreef Melktap het volgende:

[..]

zo dan moet je al aardig lang op die luie reet zitten.
Hoe weet jij dat nou!?
....nachtrijder...Nachtzwelgje!
  † In Memoriam † maandag 26 februari 2007 @ 02:11:54 #128
138647 Sebasser
Sugar coated sweetness.
pi_46683393
quote:
Op maandag 26 februari 2007 01:48 schreef purplerose het volgende:

[..]

Hij is niet homo!
Wellus.
  † In Memoriam † maandag 26 februari 2007 @ 02:12:38 #129
138647 Sebasser
Sugar coated sweetness.
pi_46683404
quote:
Op maandag 26 februari 2007 02:10 schreef RealZeus het volgende:

[..]

Ik om 15.00u en dat de hele week.
Ik om nooit, en dat totdat ik werk danwel een opleiding zoek.
pi_46683421
Opruimslotje!
pi_46683423
En weer open.

Ontopic blijven mensen.
pi_46683482
Ik wil zeggen dat ik iwowz best tof vind
Don't walk in front of me, I may not follow... Don't walk behind me, I may not lead...
Just walk beside me and be my friend.
Games
pi_46683492
quote:
Op maandag 26 februari 2007 02:16 schreef PrintScreen het volgende:
Ik wil zeggen dat ik iwowz best tof vind
.
  maandag 26 februari 2007 @ 02:17:31 #134
13903 _van_puffelen
Wil je mijn tieten zien?
pi_46683493
unnen zeggen wat je wil is belangrijker dan kunnen geloven wat je wil
Religieuze gevoelens kunnen nooit hoogste goed zijn in een samenleving
In het debat over de spanning tussen de vrijheid van meningsuiting en vrijheid van godsdienst moet Nederland teruggrijpen op zijn eigen Verlichtingstraditie, met omstreden denkers als Spinoza radicaler dan de Franse. Voorkom dat religieuze gevoelens of theologische criteria invloed krijgen op de algemene en politieke cultuur.


Het intellectuele tumult in de Nederlandse samenleving sinds de moord op Theo van Gogh in november 2004 trekt op een ongekende manier de aandacht van de Engelstalige wereld, tenminste, als we het aantal Amerikaanse en Britse verhalen in de kranten en op de televisie mogen geloven die berichten over de kentering in verdraagzaamheid en vrijheid van meningsuiting in Nederland.

Dat blijkt ook uit Ian Buruma’s recente boek Murder in Amsterdam (Dood van een gezonde roker) en in de pittige reacties daarop. Het geeft de mensen gelijk, die stellen dat Nederland voor vele lezers en denkers in heel de westerse wereld een tijd lang een theoretisch model van verdraagzaamheid in levenswijze, gedachten en godsdienst is geweest. De hele wereld aanschouwt de dilemma’s waar de Nederlandse samenleving mee kampt, en wacht op de gewichtige beslissingen die hier nu worden genomen – die wel eens een aanzienlijke, blijvende betekenis zouden kunnen krijgen tot ver buiten de Nederlandse grenzen.

Juist daarom is het belangrijk om de aard van de spanning tussen de ‘gedachtevrijheid’ en de ‘godsdienstvrijheid’ goed te analyseren. De Verlichting is nog altijd hoogst relevant voor onze tijd, met name voor een realistisch, nauwkeurig begrip van de aard van het conflict tussen de ‘gedachtevrijheid’ en de claims van de ‘godsdienstvrijheid’ in de huidige samenleving. Die relevantie blijkt duidelijk uit het feit dat zowel in Nederland als in de Verenigde Staten politici en commentatoren steeds weer de termen ‘Verlichting’, ‘waarden van de Verlichting’ en ‘Verlichtingsfundamentalisten’ inlassen in hun betoog.

Niets wordt gemakkelijker en vaker verdraaid dan de geschiedenis. Het feit dat in het huidige Nederlandse kabinet wordt beweerd dat het moderne Europa in wezen een ‘christelijke’ beschaving zou zijn en dat de Nederlandse Verlichting ‘gematigder’ zou zijn geweest en meer in harmonie met de godsdienst dan de Verlichting van de Franse philosophes, laat zien dat de officiële reactie op de allerbelangrijkste actuele Nederlandse kwesties historisch aanvechtbaar is en verdeeldheid kan zaaien.

Als geschiedschrijver van ideeën en debatten uit de achttiende eeuw zie ik het als mijn plicht om de uitspraken van sommige politici over de Verlichting – de Nederlandse zowel als de Europese – tegen te spreken, niet alleen omdat ze, zoals iedere expert zal beamen, geschiedkundig volslagen verward en onjuist zijn, maar ook omdat ze mij politiek en sociaal uiterst schadelijk lijken.

Het is niet mogelijk de ware aard van het debat over de vrijheid van gedachte en die van meningsuiting binnen de Nederlandse en de Europese Verlichting – en dus binnen het bredere kader van de moderne democratische samenleving in het algemeen – te begrijpen, als men niet eerst kennisneemt van de felle, bittere strijd tussen de volledige vrijheid van gedachte, zoals verkondigd door de Radicale Verlichting, en de beperkte, in wezen protestants-theologische verdraagzaamheid van Locke, Le Clerc en Barbeyrac. Die laatste variant heeft in het Nederlandse denken van de achttiende eeuw, evenals in de rest van Europa, de overhand gekregen.

Ook de alomvattende verdraagzaamheid en vrijheid van gedachte – wat men in de achttiende eeuw tolérantisme noemde, om het duidelijk te onderscheiden van Lockes in wezen theologische en christelijke verdraagzaamheid – is een product van de late zeventiende eeuw. Maar niet van Locke of het Engelse denken, doch van de clandestiene Nederlandse kringen van radicale spinozisten en hugenootse randfiguren als Pierre Bayle. Dit geeft Nederland een heel speciale plaats in de geschiedenis van de moderne wereld.

Spinoza verwees de aanvechting om bovenal het individuele geloof te beschermen, plus de coëxistentie van kerken en vormen van eredienst, nadrukkelijk naar het tweede plan. Hij legde liever de nadruk op de behoefte aan vrijheid van gedachte, van levenswijze en van de pers dan op de behoefte om gevoelens van het geloof te sparen.

De vrijheid van geloof als zodanig komt slechts terloops ter sprake in de Tractatus theologico-politicus, Spinoza’s langste en vermaardste formulering van zijn pleidooi voor de vrijheid van gedachte. Hier gaat hij uitvoerig in op de plaats van godsdienst in de samenleving en politiek. Terloops, ongetwijfeld omdat hij – anders dan Locke of Le Clerc – de godsdienstvrijheid beschouwde als volkomen ondergeschikt aan de bredere, reële kwestie van de vrijheid van gedachte. En misschien zag hij het meer als politiek probleem dan als iets van fundamentele betekenis voor de totstandkoming van een goede samenleving.

In zijn latere Tractatus politicus (1677) gaat Spinoza uitvoeriger in op de gewetensvrijheid en de vrijheid van geloof, maar zijn fundamentele tolérantisme – dat wil zeggen verdraagzaamheid die niet gebaseerd is op theologie – ruimt geen bijzondere privileges in ter bescherming van het geloof, en is hoofdzakelijk bedoeld als grondslag voor de individuele vrijheid van mening en de vrijheid om te spreken en te schrijven.

Spinoza maakte zorgvuldig onderscheid tussen enerzijds het toelaten van gelovigheid op zich, en anderzijds religieuze groepen in staat te stellen zich te organiseren en naar believen hun gezag uit te breiden, wat volgens hem iets heel anders is. Terwijl Spinoza toegeeft dat ieder, ongeacht welke godsdienst hij aanhangt of wat hij gelooft, de vrijheid moet hebben om zijn overtuigingen te uiten, dringt hij er tegelijkertijd op aan de activiteiten van kerken te beknotten.

Voor iedere samenleving, zo betoogt hij, is het volstrekt rampzalig om religieuze leiders van welke signatuur ook zoveel autonomie en prestige te gunnen dat zij elementen van de publieke opinie kunnen mobiliseren om een actieve rol te spelen in de politiek, en het gezag van de staat te tarten. Daarom vindt Spinoza dat het politieke gezag minderheidsreligies krachtig onder controle moet houden.

Volgens Spinoza kon geen enkele religieuze organisatie een rechtschapen, loffelijke en gerechtvaardigde organisatie zijn. Het zijn namelijk allemaal carrièrestructuren en politieke organisaties, en dus corrupte lichamen, zodat de religieuze doctrine in de praktijk niets anders is dan een werktuig om invloed te verkrijgen en een wapen om rivalen te verslaan. Alle kerken zijn er uiteindelijk, als ze de kans krijgen, op uit de onwetendheid en de lichtgelovigheid van de mensen uit te buiten om invloed en macht te vergaren.

De Radicale Verlichting huldigde dan ook de overtuiging dat het essentieel en volstrekt noodzakelijk was te zorgen dat religieuze leiders absoluut geen macht kregen over de wet, de staat of de overheidsinstellingen, en dat theologische criteria geen rol speelden in het constitutionele of wetgevende proces. De vrijheid van godsdienst – te onderscheiden van de vrijheid om gezag, hiërarchie en bezit van de kerk uit te breiden – heeft zonder meer een plaats in het stelsel van Spinoza – toch blijft deze volstrekt ondergeschikt aan de vrijheid van gedachte en meningsuiting.

Het is volgens Spinoza in een vrije republiek absoluut noodzakelijk te voorkomen dat er een zelfstandige, machtige, eensgezinde clerus opkomt, omdat de uiterlijke verschijningsvormen van religies en religieuze autoriteiten een diepgaande uitwerking hebben op de cohesie, de stabiliteit en de goede orde van de staat, en op de individuele vrijheid en de vrijheid van meningsuiting en van de pers. Waar een kerkelijk gezag de hegemonie uitoefent, zal de trouw van de massa zich onvermijdelijk altijd afkeren van een regering die de individuele vrijheid hooghoudt, en diegenen te hulp komen die dorsten naar macht over anderen, „opdat de slavernij weerkeert” en het ‘bijgeloof’ weer alom heerst.

Spinoza, die zelf in 1672 in Den Haag getuige was geweest van de straatrellen en de moord op de gebroeders De Witt, wist uit de eerste hand wat de desastreuze politieke gevolgen zouden zijn als werd toegelaten dat theologen overheidsfunctionarissen voor goddeloos en ketters uitmaakten, en vervolgens het gepeupel opzetten tegen hoge gezagsdragers.

Voor Spinoza is de vrijheid van gedachte en van meningsuiting gebaseerd op een bepaalde opvatting van politieke macht en van de rol en de functies van de staat. Aangezien naar zijn opvatting het recht van de staat samenvalt met de macht van de staat, en aangezien niemand andermans gedachten kan bepalen, is het ook onmogelijk om de gedachten van de mensen te beheersen, en valt het volkomen buiten de competentie en de eigenlijke taak van de staat om zoiets te proberen.

Bij de opbouw van een staat, zo betoogt Spinoza, ziet ieder voor zich af van zijn natuurlijke recht om ongeremd te handelen naar het hem of haar goeddunkt – ter wille van extra veiligheid, samenwerking en vrijheid – maar niet van zijn recht om te redeneren, te oordelen en meningen te uiten. Het uitspreken van opvattingen over een of andere verordening, gebeurtenis, politiek besluit of ambtsdrager wordt pas subversief en derhalve strafbaar, aldus Spinoza, als het de toepassing van wetten en verordeningen rechtstreeks belemmert. Om die vrijheid van gedachte te waarborgen, is het noodzakelijk om de vrijheid van de kerken en de aanspraken van de clerus te beknotten.

Helaas wordt in de samenleving dit essentiële onderscheid – en deze spanning – tussen de vrijheid van gedachte en de vrijheid een georganiseerde godsdienst aan te hangen, maar heel zelden begrepen. Al is het dan onmogelijk om de gedachten, overtuigingen en oordelen van de mensen te reguleren, het werd in de tijd van Spinoza en Bayle – en in vele landen van de huidige wereld nog steeds – als regel niet gepast gevonden dat ieder zich vrijelijk en geheel zelfstandig ideeën vormde over wat wel of niet waar is. Integendeel: voor overheden en kerken sprak het vanzelf dat personen niet het recht hadden zelf over hun diepste overtuigingen te beslissen: wat men behoorde te geloven moest met kracht worden opgelegd, en wat daarmee onverenigbaar was, moest worden afgeschaft.

De tamelijk strenge Nederlandse censuur van eind zeventiende eeuw plaatste Spinoza voor een probleem, waarmee hij in zijn latere levensjaren bijna dagelijks heeft geworsteld: de vraag of, wanneer en hoe hij zijn geschriften zou publiceren. Mede daarom was het hoofddoel van zijn verdraagzaamheidstheorie om een fundament te leggen voor de vrijheid om je standpunten te publiceren, ook al werden ze nog zo veroordeeld door theologen en gehekeld door de meerderheid. Niet één andere theorie van de verdraagzaamheid uit de vroege Verlichting, niet die van Locke of Le Clerc, en zelfs niet het tolérantisme van Bayle, probeert een zo ruime weg te plaveien voor de vrijheid van drukpers.

Voor Spinoza betekent het beginsel dat de maatschappij met recht en reden van het individu inschikkelijkheid mag verwachten ten aanzien van zijn daden maar niet van zijn gedachten, opvattingen en gesprekken, dat de mensen ook de vrijheid moeten hebben om hun opvattingen in druk te uiten.

Alle pogingen om de meningsuiting en de vrijheid om te schrijven en te publiceren aan banden te leggen, zo stelt hij, tasten niet alleen het domein van de legitieme vrijheid aan, maar dreigen ook voortdurend de staat te destabiliseren.

Uiteraard is het zo dat de opvatting van Spinoza en Bayle over verdraagzaamheid, namelijk dat de vrijheid van geweten en van geloof ondergeschikt is aan de individuele vrijheid van gedachte en meningsuiting, in de gewone Nederlandse samenleving van toen volstrekt onacceptabel was. In het algemeen gaf men sterk de voorkeur aan de verdraagzaamheid zoals Locke die voorstond, en in die zin is het stellig waar dat Locke de theoretische verdediging heeft geleverd van de verdraagzaamheid die in later tijd zou domineren.

Maar Lockes ‘christelijke benadering’ was niet te vergelijken met het merendeel van de westerse vrijheid van gedachte van na 1945. Het was veeleer Spinoza die met zijn lof van de vrijheid van het individu en van de meningsuiting bóven de vrijheid van geweten en geloof uitsteeg. Door te hameren op minimalisering van het kerkelijk gezag heeft hij, veel meer dan Locke, de weg geëffend voor vrijheid en mensenrechten en was hij daarmee een historisch veel belangrijker voorloper van het moderne westerse individualisme.

De verschuiving van een zoektocht naar vrijheid van geloof naar het streven naar vrijheid van gedachte en meningsuiting zou een essentieel kenmerk van de westerse Verlichting worden. Begin achttiende eeuw beklaagden radicale philosophes in West-Europese landen, met Nederland in de voorste gelederen, zich niet meer in de eerste plaats over gebrek aan religieuze vrijheid. Het was irrelevant en zelfs contraproductief geworden om de gevoelens van de mannen van het geloof te ontzien. De philosophes streden nu vooral voor intellectuele vrijheid en vrijheid van meningsuiting, plus de vrijheid om te publiceren – een strijd die wel zeer lang en zwaar zou blijken.

Te midden van de specifieke dilemma’s waar Nederland mee kampt, zou de verbondenheid van de Nederlandse samenleving versterkt moeten worden met de beste, meest relevante elementen uit zijn eigen Verlichtingstraditie. De innige banden tussen democratie, vrijheid van gedachte en individuele vrijheid moeten beslist krachtiger worden uitgedragen, en wel zo dat deze waarden specifiek en nauw worden gekoppeld aan de egalitaire, democratische tak van de Verlichting.

Die kernwaarden moeten vervolgens begrepen en gepresenteerd als de grondslag van een moderne, universele morele en politieke orde, die niet is gevormd en voortgebracht door het Westen als zodanig, en ook niet door het christendom, maar door de louter wereldlijke filosofische en wetenschappelijke impulsen van de Verlichting, een wereldwijde beweging. Binnen dat kader verdienen volstrekt onmisbare denkers als Spinoza en Bayle veel meer aandacht in de samenleving en in het onderwijs; er moeten meer standbeelden van hen worden opgericht en meer straten naar hen worden vernoemd, hun namen moeten vaker genoemd.

Ook moeten we, nog meer dan we al doen, het idee afkeuren dat religieuze leiders (van welk slag ook) de koers van de samenleving, de wetgeving en de politiek zouden moeten beïnvloeden. Theologische criteria en begrippen zouden op alle niveaus moeten worden losgekoppeld van juridische en constitutionele processen en instellingen van de maatschappij.

Ongeacht hoezeer het individuele personen vrijstaat – en vrij moet staan – om te geloven wat zij willen, mag veiligheidshalve niet worden toegelaten dat iemands religieuze gevoelens, of theologische criteria, een vormende invloed krijgen op de huidige politieke en algemene cultuur.

Toegeven aan beweringen dat religieuze gevoelens het hoogste goed in de samenleving zijn, is het pad naar een politieke en sociale catastrofe.

Zo dit wilde iemand via google ook zeggen
pi_46683507
quote:
Op maandag 26 februari 2007 02:17 schreef ikwilookwatzeggen het volgende:

[..]

.
Sprakeloos?
Don't walk in front of me, I may not follow... Don't walk behind me, I may not lead...
Just walk beside me and be my friend.
Games
pi_46683516
quote:
Op maandag 26 februari 2007 02:18 schreef PrintScreen het volgende:

[..]

Sprakeloos?
Alleen jij kan me stil krijgen
  † In Memoriam † maandag 26 februari 2007 @ 02:21:01 #137
138647 Sebasser
Sugar coated sweetness.
pi_46683545
quote:
Op maandag 26 februari 2007 02:17 schreef _van_puffelen het volgende:
unn zeggen [/b]
Volg het advies van je zus op, en drink wat minder.
  maandag 26 februari 2007 @ 02:21:18 #138
156695 Tism
Sinds 24, Aug, 2006
pi_46683551
Ik ga ook slapen!

Off-line
....nachtrijder...Nachtzwelgje!
  † In Memoriam † maandag 26 februari 2007 @ 02:22:52 #139
138647 Sebasser
Sugar coated sweetness.
pi_46683578
quote:
Op maandag 26 februari 2007 02:21 schreef Tism het volgende:
Ik ga ook slapen!

Off-line
Off-line?
Je gaat zelfmoord plegen?
pi_46683590
quote:
Op maandag 26 februari 2007 02:19 schreef ikwilookwatzeggen het volgende:

[..]

Alleen jij kan me stil krijgen


Net nu ik verlegen zit om aanspraak.

Don't walk in front of me, I may not follow... Don't walk behind me, I may not lead...
Just walk beside me and be my friend.
Games
  maandag 26 februari 2007 @ 02:24:57 #141
156695 Tism
Sinds 24, Aug, 2006
pi_46683613
quote:
Op maandag 26 februari 2007 02:22 schreef Sebasser het volgende:

[..]

Off-line?
Je gaat zelfmoord plegen?
Ja, tot in 't hiernamaals!
....nachtrijder...Nachtzwelgje!
pi_46683618
quote:
Op maandag 26 februari 2007 02:21 schreef Tism het volgende:
Ik ga ook slapen!

Off-line


Ik maar denken dat ik de enige ben die off-line gaat
Don't walk in front of me, I may not follow... Don't walk behind me, I may not lead...
Just walk beside me and be my friend.
Games
pi_46683649
Damn zit aan de tv gekluisterd op national geo met een vliegtuig kaping van fedex
pi_46683746
quote:
Op maandag 26 februari 2007 02:27 schreef admiraal_anaal het volgende:
Damn zit aan de tv gekluisterd op national geo met een vliegtuig kaping van fedex
Het komt goed.
pi_46683755
quote:
Op maandag 26 februari 2007 02:31 schreef ikwilookwatzeggen het volgende:

[..]

Het komt goed.
Zijn het buitenlanders die kapen?
pi_46683758
goede morgen allemaal :P
De dag moet voor mij helaas weer beginnen
Als de horizon breed is
En de aarde rond.
Hoe kan het dan dat de aarde bedekt is met de horizon ;)
pi_46683772
quote:
Op maandag 26 februari 2007 02:32 schreef dennispater het volgende:
goede morgen allemaal :P
De dag moet voor mij helaas weer beginnen
Mijn dag draait al meer dan 48 uur.
pi_46683774
quote:
Op maandag 26 februari 2007 02:31 schreef ikwilookwatzeggen het volgende:

[..]

Het komt goed.
Anders zouden die piloten niet in die docu zitten he om het na te vertellen
pi_46683780
quote:
Op maandag 26 februari 2007 02:33 schreef admiraal_anaal het volgende:

[..]

Anders zouden die piloten niet in die docu zitten he om het na te vertellen
Sherlock
pi_46683786
quote:
Op maandag 26 februari 2007 02:32 schreef Melktap het volgende:

[..]

Zijn het buitenlanders die kapen?
Het zijn geen Nederlandse kapers dus ja.
pi_46683800
quote:
Op maandag 26 februari 2007 02:33 schreef admiraal_anaal het volgende:

[..]

Anders zouden die piloten niet in die docu zitten he om het na te vertellen
Tevens fipo.
  † In Memoriam † maandag 26 februari 2007 @ 02:35:15 #152
138647 Sebasser
Sugar coated sweetness.
pi_46683809
Goed topic, dat wel.
  † In Memoriam † maandag 26 februari 2007 @ 02:35:23 #153
138647 Sebasser
Sugar coated sweetness.
pi_46683812
Lets take a ride.
pi_46683830
quote:
Op maandag 26 februari 2007 02:35 schreef Sebasser het volgende:
Goed topic, dat wel.
Inderdaad en nu weer ontopic mensen!

Ik geef jullie hier de kans om ook wat te zeggen en ik krijg bagger!

Vreemd
  maandag 26 februari 2007 @ 02:37:42 #155
52349 purplerose
Footsteps lead me to Eddie O+
pi_46683862
Wat heb ik ook alweer gezegd?
Uit een goeie worst hoort sap te komen! :7
Best place for a woman? Face down, ass up
In perfect love and perfect trust. An'ye harm none do what ye will
I Lipsmackers ftw baby! Yeahhh!
  † In Memoriam † maandag 26 februari 2007 @ 02:37:46 #156
138647 Sebasser
Sugar coated sweetness.
pi_46683865
tuuuduuutuuuduuu dudududu dut duuduuu dududuud ud udu dud du dudu ut udu utu du tuuu dududududuu dut du du utu du duu dutdu tu du tud utu dut du tu duududud ud utu dut du tud udududdudududutdu dudu dud dud uudtud ud dud ud dud dud udud duududdu tudu dud du dud ud udu dud uut du utdu du dudu udud ud dudud udu du dududddddd ddudududududuududuududududuududududududududududuududu dud udu dudu dud udud dudududud udu dudddd d dd d dud ud ddddd dududuu duuuu du uuuu d udud ud ud uudu du uu dud uduud udud udu du duu ududu du dudu Feel away ofzo dudududu dud ud uddu du du dud ud udud uud udu du duudud uduuud udu duuduudu du udu du duduuu dud duuuuduuduuudedeududududeudeu de Lets take a ride dudu du du dud duud dudduutu duutdutudutuduudu du du du uddue deuu ududu duuuud dud udududuud ud ud udud.. dudud ud dudu dud ud udu dududuuud uduuuud duuu uuu dudu du dudu du deutudu tudu tu du tdu ut dut udu tudu uutu uududu du tud udu dud udud utu du dud u d udu uduudud utud du dudududududud u UUUU DD UDUD DUD UDUD Ride.


Shocksteady - Take A Ride
pi_46683879
quote:
Op maandag 26 februari 2007 02:37 schreef purplerose het volgende:
Wat heb ik ook alweer gezegd?
Iets over een tattoo en warmte.
  † In Memoriam † maandag 26 februari 2007 @ 02:38:39 #158
138647 Sebasser
Sugar coated sweetness.
pi_46683889
quote:
Op maandag 26 februari 2007 02:38 schreef ikwilookwatzeggen het volgende:

[..]

Iets over een tattoo en warmte.
Oh, en ze ging champagne halen
pi_46683924
quote:
Op maandag 26 februari 2007 02:37 schreef purplerose het volgende:
Wat heb ik ook alweer gezegd?
Kort termijn geheugen
Geeft niks heb ik ook
Als de horizon breed is
En de aarde rond.
Hoe kan het dan dat de aarde bedekt is met de horizon ;)
pi_46683938
Kan een mod even [poging tot TTT] in de TT zetten?
abonnement Unibet Coolblue Bitvavo
Forum Opties
Forumhop:
Hop naar:
(afkorting, bv 'KLB')