quote:
De maand januari gaat vandaag ten einde en zal voor wat de gemiddelde temperatuur betreft als de koudste sinds januari 1997 de boeken ingaan. Het KNMI heeft becijferd dat het gemiddelde op 1,5 graden uitkomt, ruim een graad lager dan het gebruikelijke gemiddelde van 2,8 graden. Eigenlijk is de afwijking groter, want de normaal zal over 5 jaar, als de nieuwe klimaatreeks van kracht wordt, ongetwijfeld naar boven worden bijgesteld.
Behalve koud was de maand ook droog en zonnig. In De Bilt viel maar 15 millimeter, en daarmee komt januari 2006 na de januarimaanden van 1997 en 1996 met respectievelijk 4 en 7 millimeter neerslag op een derde plaats. Normaal is 67 millimeter. De zon scheen gemiddeld over het land ongeveer 90 uur, tegen 52 uur normaal. En daarmee wordt de trend van de laatste jaren doorgezet. Het gebeurt veel vaker dat er in een maand meer zon is dan op grond van de geldende normalen in die periode verwacht mag worden.
Het ‘gekke’ is dat de voorbije maand, ondanks het feit dat hij duidelijk kouder dan normaal is verlopen, voor de meeste mensen toch niet als een echte wintermaand de herinnering in zal gaan. Belangrijkste oorzaak hiervan is dat extremen naar boven en beneden zijn uitgebleven. De laagste temperatuur werd bij voorbeeld afgelopen zondagochtend in Nieuw-Beerta gemeten met -9,9 graden. Dat is geen indrukwekkende waarde in een januarimaand, die wel als een vrij koude de boeken ingaat. Op veel plaatsen heeft het op meer dan 20 dagen op enig moment op de dag gevroren. Veel vaker dan in een normale januarimaand. Omdat het in de meeste gevallen om zeer lichte vorst ging, spreekt ook dit getal echter niet tot de verbeelding. Daarbij komt dat alleen in het oosten van het land ook enkele ijsdagen zijn geregistreerd, dagen waarop de temperatuur het gehele etmaal onder het vriespunt bleef.
Bijgedragen aan het ‘vlakke’ beeld van de voorbije maand hebben ongetwijfeld de hoge verwachtingen, die er aan het begin van de winter bij veel mensen waren. En de berichten over extreem winterweer, die vanuit andere delen van Europa wel steeds binnensijpelden. Denk aan de bijzondere koudegolf die grote delen van Noordoost-, Oost- en Midden-Europa vorige week in de greep had. Ook de beelden uit Griekenland en Turkije, waar het wel sneeuwde op plekken waar je dit normaalgesproken niet zou verwachten spraken tot de verbeelding en lieten het beeld van het vrij koude weer hier verder vervagen. Het afgelopen weekeinde kwamen daar nog de beelden van de sneeuw in Portugal en Spanje bij. Ook daar lukte het wel op plaatsen waar het 50 jaar lang niet tot winterse neerslag gekomen was, terwijl in Nederland de grijze Noordzeewolken van weleer de uitbundig schijnende zon weer eens vakkundig het land uitzetten. Omdat het hogedrukgebied net verkeerd lag.
Het is het verhaal van de winter tot nu toe. Voor de mensen die op schaatsijs (wat er overigens in delen van het land al wel enkele dagen op bescheiden schaal is geweest) hopen, sneeuw en nog wat lagere temperaturen, liggen de weersystemen in de buurt van Nederland net verkeerd. Met de nadruk op net. Aan bijna alle voorwaarden voor winterweer in onze omgeving wordt regelmatig voldaan, maar net de laatste schakel mist. Soms is een korte autorit naar het oosten al voldoende om diep de winter in te duiken. En in flinke delen van Europa zal de winter van 2006 uiteindelijk echt als een koude de boeken in gaan. En nogmaals, ook in Nederland staan we na de eerste twee wintermaanden gemiddeld gesproken beneden de norm. Iets wat toch bijzonder is in ons veranderende, opwarmende, nieuwe klimaat. Alleen heeft het aan echte vorst tot nu toe ernstig ontbroken. Misschien brengt februari nog wat?
Een eerste kans op winterweer lijkt zich het komende weekeinde voor te doen. Met daarbij voor Nederland ook alweer de eerste tekenen dat het toch opnieuw op een net-niet situatie gaat uitdraaien. Zoals de hele winter al hebben ook nu de verschillende atmosfeermodellen het erg moeilijk met de weersontwikkeling op de middellange termijn. Elke run komt met een nieuw scenario op de proppen. Mensen die vanochtend de meerdaagse van Meteo Consult op pagina 195 van RTL-Text bekeken, zagen daar in eerste instantie voor zaterdag en zondag een inval van de vorst staan. Gebaseerd op berekeningen van gistermiddag 13 uur, uitgevoerd door het Europees Centrum voor Middellange termijn verwachtingen (ECMWF) in Reading. Die verwachting was aannemelijk, op grond van het pakket aan extra berekeningen dat er achter zat. En ook op grond van berekeningen van andere modellen. Bij Meteo Consult zijn ook de modellen van Ncep, Ukmo en het KNMI (Hirlam) in gebruik.
Even later, toen de nieuwste run van het ECMWF-model binnenkwam, was van die vorstinval niets meer over. En dus veranderden ook de getallen in de meerdaagse. Omdat de onzekerheid in de verwachtingen op dit moment zo groot is, is ook dit scenario aannemelijk, netzo aannemelijk als de koude variant. En mogelijk duurt het nog dagen voordat we echt weten wat er precies gaat gebeuren. Netzo als vorige week, of de week daarvoor. Het is het beeld van deze winter. Het beeld is ook dat het in de praktijk voor Nederland in dit soort gevallen tot nu toe net niet is, terwijl Midden- en Oost-Europa weer volop de kou ingaan. Dit is blijkbaar de regel, totdat alsnog het tegendeel wordt bewezen. Vorig jaar moesten we daar tot het einde van februari en de eerste week van maart op wachten. Toen was het ook goed raak.
Voordat duidelijkheid ontstaat over het weer tijdens het komende weekeinde, herbergt ook de verwachting voor het weer van de komende dagen de nodige onzekerheden in zich. Op het moment van schrijven van dit verhaal zijn het nog de wolkenvelden die het weer bepalen. Maar het gaat om een dunne laag en vlak erboven is de lucht superdroog. Er hoeft dan ook maar weinig te gebeuren, of de bewolking lost (deels) op. Daar hangt echter wel veel van af. Want zou de bewolking oplossen en zou het in de nacht tot brede opklaringen komen, dan kan het toch weer flink gaan vriezen. En zou zich tijdens dergelijke opklaringen mist vormen die overdag blijft hangen, dan zou het ook overdag zomaar ineens koud kunnen blijven. Maar of en zo ja waar en wanneer dit gebeurt, is de grote onbekende tot en met aanstaande vrijdag, zo het nu lijkt. Verrassingen zijn voorlopig dus dagelijks mogelijk. Zelfs tijdens het komende weekeinde. Winterweer en ‘net niet’ zitten voorlopig nog dicht bij elkaar.
Meer achtergronden bij de weersverwachting voor de korte en de middellange termijn kunt u horen via de opties 1 en 2 van de Meteo Consult weerlijn (0900-9725, 50 cent per minuut). Onder optie 5 treft u de lange termijnverwachting aan, met een beschouwing over de kansen op vorst gedurende de eerste week van de februarimaand.
http://www.weer.nl/index_ns.html