Cultuur & Historie in het nieuws

quote:

Opnieuw deel middeleeuws kasteel blootgelegd

Uitgegeven: 28 februari 2006 14:33
Laatst gewijzigd: 28 februari 2006 14:33

AMSTERDAM - Archeologen hebben in Amsterdam opnieuw delen van de 13e eeuwse vesting aan de Nieuwezijds Kolk opgegraven. Het gaat om een oostmuur van het middeleeuwse kasteel waarvan in 1994 voor het eerst enkele muren werden blootgelegd, liet stadsarcheoloog J. Gawronski dinsdag weten.

Met de nieuwste vondst is een beter beeld ontstaan van de plattegrond van de burcht, ook wel bekend als kasteel Heeren van Aemstel. Die naam kreeg het omdat de vorige stadsarcheoloog J. Baart tijdens de eerste opgravingen beweerde dat het om het door Gijsbrecht van Aemstel beschreven slot ging.

Daarmee dacht hij te kunnen bewijzen dat dat niet in Muiden of Ouderkerk aan de Amstel had gestaan, zoals historici dachten. Hij kreeg hierop echter veel weerspraak.

Ook Gawronski zei hier niet zeker van te zijn. Volgens de huidige stadsarcheoloog is nu duidelijk dat het om een ommuurd verdedigingswerk met hoektorens gaat. Het is vermoedelijk na 1280 gebouwd en rond 1304 afgebroken. De archeoloog weet nog niet of er ook daadwerkelijk mensen hebben gewoond. Tot nu toe heeft hij daarvan nog geen sporen aangetroffen.

De opgraving is bijzonder omdat het het oudste stenen gebouw is dat tot nu toe in Amsterdam is ontdekt. De archeologen hebben nog tot woensdag de tijd om verder te speuren. Dan gaat de opgraving weer dicht. Ze konden nu profiteren van een verbouwing bij een van de panden die boven het kasteel liggen. "We kunnen steeds een stukje van de legpuzzel voltooien", aldus Gawronski.

quote:

Online amateurs crack Nazi codes

By Adam Blenford

BBC News

The Enigma machine vexed Allied codebreakers for years
Three German ciphers unsolved since World War II are finally being cracked, helped by thousands of home computers.

quote:

Shipwreck from 14th century found in Stockholm canal

By Mattias Karen in Stockholm

Published: 03 March 2006

Archaeologists have found a shipwreck from the late 14th century buried in the mud of a Stockholm canal.

They are awaiting permission to excavate the wreckage - one of the oldest found in the Swedish capital - hoping it will shed light on shipbuilding techniques and trade.

Archaeologists say they might be able to salvage the ship, as was done with the 17th century warship Vasa, which is now housed in a museum and has become one of Stockholm's main tourist attractions.

Parts of the wreckage are protruding from the sediment at a depth of about 30ft in the Riddarfjarden canal leading into the heart of Stockholm, officials from the National Maritime Museum said. Archaeologists found it last autumn when examining a site for a new train tunnel. They have dated the construction of the ship to between 1350 and 1370, and believe it sank some time in the 1390s. "What is so special is that it is under water, here in Stockholm," said Marcus Hjulhammar, project leader for the museum. "That makes it much more likely that it is well preserved than if it had been on land."

Shipwrecks have a decent chance of being well-preserved in the low-salt waters of the Stockholm archipelago because of a lack of wood-eating shipworms. If the entire ship - the size and type of which is unclear - is still intact, its cargo could give historians a better idea of trading in the area at the time.

A large crack in the hull has been covered by a piece of leather that had been nailed to the boards, Mr Hjulhammar said. "That is a sign that this ship was very worn down, and it is possible that this repair work is part of the reason it sank."

The museum is awaiting permission from the county government to dig out the remaining parts of the ship, Mr Hjulhammar said. They will then decide whether it is possible to lift it to land. "But it depends on how eroded it is," he said. "It may turn out that it is better to let her lie."

quote:

Great-grandson seeks Stalin murder inquiry

By Andrew Osborn in Moscow

Published: 04 March 2006

The great-grandson of Joseph Stalin has asked Russian authorities to attempt to solve one of the 20th century's most enduring mysteries and establish whether his notorious relative died of natural causes or was murdered.

Yakov Dzhugashvili, a 33-year-old artist living in Stalin's native Georgia, believes that his great-grandfather was poisoned in 1953 by "traitors" among the Communist Party elite he presided over for nearly three decades.

He alleges that "Godless" Nikita Khrushchev, the man who succeeded Stalin, may have given the order to have his infamous relative killed.

Mr Dzhugashvili has written to President Vladimir Putin demanding an investigation over half a century after the event arguing that those involved in the alleged plot should be named and the incident officially classified as a coup d'etat.

"We need to find the truth," he told Russia's NTV. "Who was involved in this? We need to establish the level of responsibility of everyone who was involved.

"When Stalin was disposed of, Khrushchev, who reckoned himself a statesman, was able to come to power. His so-called activities were nothing but a betrayal of the interests of the state that he headed."

Stalin died on 5 March 1953 after suffering what was officially described as a brain haemorrhage and a stroke. The "Father of the People" was 73.

Mr Dzhugashvili's view that he was murdered is shared by several serious historians who have suggested that Stalin was killed with a powerful, flavourless rat poison that thins the blood vessels and causes strokes.

The sadistic secret police chief Lavrenty Beria is said to have boasted of "taking him out" and the circumstances surrounding his demise have served to stoke suspicion.

His guards were unusually told to go to bed the night before he suffered the stroke, and when the Politburo was informed of his condition, it was strangely slow to respond and grant him medical treatment.

It has variously been suggested that his underlings wanted him dead because they feared he was intent on going to war with the United States; that they were worried that they themselves would be swept away in a new wave of purges or that they wanted to head off a huge crackdown on Jews that he was apparently planning.

Mr Dzhugashvili believes his request for an investigation will be taken seriously because, he says, many Russians hold "Uncle Joe" in high esteem.

"The majority of Russian society which respects Stalin and the great state he created are seriously interested in [finding out the truth]," he said.

"The betrayal perpetrated in the Kremlin must be condemned namely there [in the Kremlin]." Mr Dzhugashvili's own grandfather was Stalin's eldest son, Yakov, who was shot escaping from a German prisoner of war camp in 1943 after Stalin spurned an offer from Adolf Hitler to trade him for a German general.

Mr Dzhugashvili has written to Mr Putin before, to request Russian citizenship, but he is reported to have never received a reply. Whether Mr Putin will respond this time remains to be seen.

Other relatives of Stalin are reported to favour leaving the ghosts of the past undisturbed.

Stalin's daughter, Svetlana Alliluyeva, denounced her father's regime when she defected in 1967 to the West, where she published Twenty Letters to a Friend.

She became an American citizen and changed her name to Lana Peters when she married an American architect, William Peters in 1970. But they separated after their daughter, Olga, was born.

She returned to the Soviet Union in 1984 and settled in Tbilisi, Georgia, but left for the West a second time two years later. She now lives in a retirement home in Wisconsin.

quote:

Il Duce was een vrouwengek

Memoires tonen onverzadigbare sekshonger van Benito Mussolini

Benito Mussolini was een echte rokkenjager met een onverzadigbare drang naar seks. Uit de memoires van Ercole Boratto, zijn chauffeur en vertrouweling, blijkt nu dat Il Duce met wel heel veel vrouwen de lakens deelde.
Het is nooit een geheim geweest dat Mussolini met honderden, zoniet duizenden vrouwen geslapen heeft. Hij was onweerstaanbaar voor vrouwen en beschikte zonder twijfel over de magische X-factor. Zo schreef de vrouw van Churchill over hem: ,,Hij is uitermate indrukwekkend - heel gewoon en natuurlijk, heel waardig. Hij heeft een charmante glimlach en de mooiste goudbruine, doordringende ogen. Hij vervult je met een plezierig soort ontzag.''

Ook in de memoires van Ercole Barotta vinden we een gelijkaardige getuigenis. Barotta, die twintig jaar lang chauffeur en vertrouweling was van Il Duce, schreef met veel zin voor detail over de avontuurtjes van zijn meester. En hij kon het weten, want hij bracht meer tijd met Mussolini door dan gelijk wie. Barotta stierf in 1970 op 84-jarige leeftijd.

Brieven (en vrouwen) sorteren

Vóór zijn werkdag begon, maakte Mussolini steevast een ritje in zijn rode Alfa Romeo cabriolet door de straten van Rome. Zag hij een knap meisje, dan kon hij gerust vijf keer door die ene straat rijden. In zijn eigen memoires La Mia Vita schreef Il Duce al over het moment dat hij zijn maagdelijkheid verloor in een bordeel. Het gaf hem het gevoel dat hij een misdaad had gepleegd, maar vanaf dat moment kwamen naakte vrouwen zijn leven, zijn dromen en zijn verlangens binnen. ,,De meisjes die ik ontmoette kleedde ik uit met mijn ogen. Ik begeerde hen in mijn gedachten.''

Elke maand kreeg Mussolini gemiddeld 30.000 brieven. Zijn personeel moest die sorteren: 'nieuwe' en 'bekende' vrouwen. De nieuwe vrouwen die wel geschikt leken, werden voorgelegd aan de Duce, die dan besliste of hij een afspraakje met hen wilde. Als hij zijn zinnen op een vrouw had gezet, verloor hij geen tijd door op zoek te gaan naar een bed. Volgens de butler nam hij de vrouw in kwestie op een stoel, op het tapijt of tegen de muur. Ook nadat hij zijn lusten botgevierd had, verloor hij geen tijd door haar een kopje koffie aan te bieden. Weinig vrouwen kwamen met hun verhaal naar buiten. Een vrouw klaagde dat hij hard in haar borsten had geknepen, een andere vertelde dat hij niet eens de moeite had genomen zijn broek uit te doen.

Moeder of dochter

Uit de memoires van Barotta blijkt dat Mussolini niet alleen een relatie had met Margherita Sarfatti, maar ook met haar dochter Fiammetta. Bovendien sliep hij zowel met Claretta Petacci als met haar jongere zus Myriam. En dat terwijl hij getrouwd was met Rachele Guidi, die hem vijf kinderen schonk.

Toen Barotta maar niet begreep wat Mussolini in Margherita Sarfatti zag, vertelde een meid: ,,Hij hangt vast aan de moeder omdat hij verliefd is op de dochter. Zij is ook gek op hem.'' Er was heel wat jaloezie tussen moeder en dochter. Heel vaak kwamen ze samen naar zijn buitenverblijf en gingen ze met z'n drieën zwemmen in zee. Het was echter duidelijk dat de dochter liever alleen was met Il Duce en op den duur slaagde ze erin om alleen te komen.

In 1936 werd Claretta Petacci zijn belangrijkste minnares. Hij was 53, zij 24. Hij liet haar in een klein appartement in het Palazzo Venezia wonen. Claretta en haar jongere zus Myriam gingen vaak mee skiën met Il Duce. Als Claretta niet beschikbaar was, liet hij Myriam op zijn kamer komen.

Onder de sloef

De vrouw van Il Duce, Rachele Guidi, wist van zijn avontuurtjes maar kende geen details. Chauffeur Barotta was geen fan van Rachele: ,,Ze is dom en bijna ongeletterd. Ze heeft een gewelddadige en dominante persoonlijkheid. De man die in een paar jaar een hele natie kon fascineren met zijn persoonlijkheid, ligt onder de sloef in zijn eigen gezin. Zijn vrouw wordt door iedereen gevreesd.''

Het was dan ook logisch dat de dictator uiteindelijk aan de zijde van een vrouw aan zijn einde kwam. En het was gepast dat die vrouw Petacci was, de loyaalste van al zijn minnaressen. In april 1945 werden de twee aan het Comomeer neergeschoten door partizanen. Hun lichamen werden naar Milaan overgebracht, waar ze voor de ogen van het volk werden opgehangen.

Lore DE VILDER

06/03/2006

quote:

Standbeelden van oorlogsgodin ontdekt in Zuid-Egypte

Aan de tempel van farao Amenhotep III in Luxor hebben Duitse archeologen zes standbeelden van de Egyptische godin Sekhmet gevonden. Dat maakte de Egyptische Hoge Raad voor de Oudheidkunde maandag bekend.
Volgens Zahi Hawas, hoofd van de Raad, gaat het om granieten beelden van Sekhmet, die op een troon zit en het symbool van het leven in handen houdt. De beelden bleven vrij goed bewaard. Zo zijn drie beelden nog volledig intact en bleven twee beelden bewaard tot aan het middel. Een borstbeeld dat vorig jaar werd gevonden, zou mogelijk op een van de beelden kunnen passen, menen de experts. Een laatste beeld werd nog niet volledig blootgelegd.
Het Duitse team vond in dezelfde tempel al 30 standbeelden van de godin Sekhmet, gemaakt tijdens de XVIIIe dynastie (1580 tot 1314 voor Christus). De godin wordt meestal afgebeeld als een vrouw met het hoofd van een leeuw en gekroond met een zonneschijf. Ze staat vooral bekend als de godin van de oorlog. Sekhmet symboliseert macht, roem en agressie, maar wordt tegelijk ook gezien als de tedere moeder van de koning.

quote:

Frankrijk spoort twee veteranen uit WO I op
Bron: Reformatorisch Dagblad
Geschreven door Reformatorisch Dagblad
vrijdag, 3 maart 2006
Frankrijk heeft nog twee veteranen opgespoord uit de Eerste Wereldoorlog, waarmee het bekende aantal nog levende soldaten die vochten in de ”grote oorlog” op zeven is gekomen.

Dat heeft het nationale bureau voor veteranenzaken vrijdag meegedeeld. François Jaffre (104) was door de Franse bureaucratie uit het oog verloren toen hij verhuisde naar een verzorgingshuis zonder de autoriteiten in kennis te stellen. Volgens de krant Le Monde is hij op 16-jarige leeftijd bij de marine gegaan en heeft hij in september 1917 gediend op een onderzeebootjager die Amerikaanse troepenschepen begeleidde op de Atlantische Oceaan.

De 107-jarige René Riffaud werd pas onlangs door zijn kleindochter bij de autoriteiten als veteraan aangemeld. De in Tunesië geboren Riffaud vocht in de Ardennen en raakte gewond door mosterdgas. De oudste nog levende Franse veteraan uit de Eerste Wereldoorlog is 25 december 112 geworden. Minister van veteranenzaken Hamlaoui Mekachera sluit niet uit dat er nog meer veteranen worden ontdekt. Als de laatste overlijdt, willen de autoriteiten daar met een nationale herdenking bij stilstaan

quote:

Wetenschappers vinden nieuwe grotschilderingen in Chili

SANTIAGO - Chileense en Franse wetenschappers kondigden aan dat ze voor het eerst pre-Colombiaanse grotschilderingen hebben gevonden van de inheemse Alacaluf-bevolking op een afgelegen eiland in Patagonië.
Meer dan 40 grotschilderingen werden gevonden in de zogenaamde Pacifische Grot op het Madre de Dios-eiland, in het verre zuiden van Chili. De Alacaluf-bevolking, een nomadisch volk, stond er niet voor gekend ook kunst te produceren. Nu blijkt dus dat ze geavanceerder waren dan eerder werd gedacht.

hrt (afp)

quote:

Archeologen leggen Merovingische necropool bloot in Grez-Doiceau

Op een werf voor de verlenging van de N25 nabij Grez-Doiceau in Waals-Brabant is een Merovingische necropool met zeker 350 graven uit de 5de tot het begin van de 7de eeuw blootgelegd.

In een van de graven ontdekten de archeologen een gouden ring, een halssnoer in amber en fibula's (spelden) bezet met granaat. Mogelijk was dit het graf van een lid van de hoge aristocratie, misschien zelfs van een prinses.

De overledenen lagen op de rug, omringd door persoonlijke voorwerpen, de vrouwen door juwelen (parelsnoeren, spelden, ringen, enz.) en de mannen door wapens (speren, schilden, bijlen, enz.). De doden waren ook vergezeld van offergaven (recipiënten in keramiek, glas, hout en brons).

De lichamen werden onder meer in uitgeholde boomstronken begraven. Sommige gebruiken getuigen van een heidens geloof, zoals een gouden muntstuk in de mond van de overledene om de overtocht over de rivier van de onderwereld te betalen.

quote:

Geologen vinden nieuw Pompei

Nieuwe opgravingen van Amerikaanse geologen hebben uitgewezen dat de vulkaan Vesuvius 3.780 jaar geleden, dat is 1.859 jaar voor de vulkaan Pompei vernietigde, nog een erg zware uitbarsting kende met desastreuze gevolgen. Uit de opgravingen blijkt dat een eerdere nederzetting in de buurt van Pompei bij die gelegenheid helemaal van de kaart werd geveegd.


Een team onder leiding van geoloog Michael Sheridan van de Universiteit Buffalo vond de goed bewaarde resten van de nederzetting vijftien kilometer ten noordoosten van de Vesuvius, in de onmiddellijke omgeving van waar nu het plaatsje Avellino ligt.

Bij de uitbarsting probeerde de bevolking zich uit de voeten te maken. Er werden meer dan duizend voetsporen van vluchtende mensen en nutsdieren in de lava-asse ontdekt. Na de ,,Avellino-eruptie" probeerden de bewoners nieuwe nederzettingen te bouwen, maar ze gaven snel op, waarschijnlijk omdat de ravage als gevolg van de uitbarsting te groot was. Pas eeuwen later werd de regio weer gekoloniseerd, wat bij de uitbarsting in 79 na Chr. resulteerde in het overspoelen van Pompei met verse lava.

Zeer onberekenbaar

De Vesuvius geldt als een der gevaarlijkste en meest onberekenbare vulkanen van Europa. Italiaanse deskundigen waarschuwen immer opnieuw voor een uitbarsting. In de voorbije jaren waren er al enkele evacueringsoefeningen van plaatsen in de buurt. Bij de laatste grote eruptie kwamen in 1944 zesentwintig mensen om het leven.

(FSt)

quote:

Op donderdag 9 maart 2006 18:27 schreef ErwinRommel het volgende:
Zijn er voor zover bekent ook nog menselijke resten gevonden?

quote:

Zoeken naar de stad Waterdunen

door onze redacteur Peter Sneep

VLISSINGEN - Rob Ruggenberg presenteerde gisteren zijn nieuwe kinderboek over Waterdunen, een plaats in Zeeland die niet meer bestaat. Samen met een groep brugklassers ging hij met een mijnenveger onder water kijken of er nog iets van de stad te zien is.,,Waterdunen staat op geen enkele landkaart, maar toch heeft het echt bestaan'', zegt historicus Ad Beenhakker. Twaalf brugklasleerlingen van scholengemeenschap de Scheldemond uit Middelburg konden opgelucht ademhalen. Als de stad had bestaan, waren er misschien overblijfselen. En die gingen ze gisteren met een mijnenjager van de marine zoeken. Het middeleeuwse stadje op het Zeeuwse eiland Wulpen is in zee verdwenen, het eiland zelf trouwens ook. Waterdunen lag tot ongeveer 1570 in de monding van de Westerschelde.

Het wordt helmaal stil in het commandocentrum als mijnenjager Middelburg de plek van Waterdunen heeft bereikt. De boot ligt voor de kust van Zeeuws-Vlaanderen, iets ten westen van Vlissingen. De kinderen kijken aandachtig naar een televisiescherm. Daarop zijn beelden te zien die een duikboot op dat moment op vijftien meter diepte maakt. ,,We hebben gisteren gekeken op de vermoedelijke plaats waar het stadje heeft gelegen'', vertelt een van de bemanningsleden. ,,We vonden met de sonar op drie plekken dingen die er volgens ons niet thuishoren. Vandaag gaan we met de camera in de miniduikboot kijken of dat resten van Waterdunen zijn.''

De kinderen houden hun adem in terwijl de duikboot naar de eerste van de drie plekken gaat. Het licht op de camera is aangezet. Er is niets de zien. De marineman heeft wel een idee hoe dat komt. ,,Het waait heel erg hard en er is een sterke stroming in het water. Daardoor woelt er veel zand van de zeebodem op. De camera ziet dus alleen maar zandkorrels.''

De twaalf kinderen hadden de afgelopen weken de drukproef van Het verraad van Waterdunen gelezen. De drie uur durende tocht met de mijnenveger was bedoeld als presentatie van het nieuwe boek. ,,Het is erg spannend'', zegt Rick over de inhoud. ,,Aan het begin van het verhaal gaan heel veel mensen dood. Het duurt een tijdje voordat je in de gaten hebt waar het precies over gaat. Daarna heb ik het snel uitgelezen.'' Door verraad verdwijnt het eiland in de zee, staat in het boek.

De schrijver van het boek heeft daarmee niet helemaal gelijk, vindt Wilbert Weber, directeur van het Muzeeum in Vlissingen. In de Middeleeuwen was Antwerpen de belangrijkste stad van Europa. De enige vaarweg naar die stad was de Oosterschelde. Dat was gunstig voor de economie van plaatsen aan de Oosterschelde als Veere en Zierikzee. Door grote stormvloeden tussen 1510 en 1530 slibt de Oosterschelde dicht en wordt de Westerschelde ineens een goede vaarweg naar Antwerpen.'' Waterdunen profiteert daarvan.

Een kenmerk van een goede vaarweg is snelstromend water. En juist die stroming doet Waterdunen de das om. Het eiland spoelt in snel tempo weg en de stad verdwijnt in zee. Historicus Beenhakker laat twee landkaarten zien. Op de eerste uit 1358 is het eiland Wulpen nog intact. ,,Waterdunen staat er niet op, omdat het nog niet bestond.'' Op de tweede kaart uit 1550 is er nog maar een klein eilandje over. ,,Oude geschriften noemen het eiland 'Wulpen of Waterdunen'. Waterdunen kan dus de naam van een stad of de naam van een eiland zijn.''

,,Goed gedaan'', zegt stuurman Dick Harting tegen Rick. Hij mag de mijnenveger tien minuten lang besturen. De bemanning is erg gastvrij voor de kinderen. De brugklassers mogen overal kijken en de scheepskoks zorgen voor een overvloed aan eten en drinken. Dat heeft een reden. ,,Om eerlijk te zijn proberen we deze kinderen lekker te maken voor een baan bij de marine. Het is best moeilijk om aan goed personeel te komen'', zegt commandant Michiel Vader.

Tot groot verdriet van Rob Ruggenberg, die het nieuwe boek schreef, is het zicht op de andere twee locaties te slecht om iets te kunnen zien met de onderwatercamera. ,,Sinds ik weet dat Waterdunen heeft bestaan, ben ik benieuwd naar wat ervan over is'', zegt hij. ,,Ik hoop dat er nog een keer een gelegenheid is om naar resten van Waterdunen te zoeken. Misschien krijgt hij zijn zin, verklapt commandant Vader. ,,We hebben met de sonar die drie plekken gevonden en nu wil ik graag weten wat zich daar bevindt.'' De Middelburg heeft Den Helder als ligplaats. Eind april moet het schip weer in Zeeland zijn. ,,Het is dan vast rustiger weer. We gaan op tijd uit Den Helder weg en varen dan langs de plek van Waterdunen. Wie weet kunnen we dan zien wat er ligt.''

quote:

Ad Ermstrang

Christelijke ethiek belangrijk voor poldermodel

AMSTERDAM - Bekende protestantse ondernemers en werkgevers in de 18e en de 20e eeuw kozen zonder uitzondering voor overleg met de arbeidsbeweging. Ze vermeden de harde confrontatie. „In die zin heeft de christelijke ethiek in belangrijke mate bijgedragen aan het poldermodel.”

Het historisch documentatiecentrum voor het Nederlands Protestantisme van de Vrije Universiteit Amsterdam heeft onderzoek verricht naar vragen over de relatie tussen levensbeschouwing en de christelijk sociale beweging. Dr. R. E. van der Woude coördineerde, samen met zijn collega drs. P. Werkman, een boek dat vanmiddag aan minister-president Balkenende is overhandigd. Daarin zijn biografieën opgenomen van zestien markante protestantse werkgevers die hun sporen verdienden in bedrijfsleven, werkgeversorganisaties en vaak ook in kerk, maatschappij en politiek.

In de bundel staan beschrijvingen van onder meer bankier Pierson, politicus-ondernemer Colijn, scheepsbouwer Verolme, baggeraar Van Oord, verffabrikant Groen en werkgevers-econoom De Pous. Van alle bekende geportretteerde lieden is alleen ex-Melkunietopman Timmer nog in leven.

De ondernemers waren gereformeerd, hervormd, luthers, doopsgezind en vrijzinnig. „Alleen de bevindelijke hoek ontbreekt”, aldus Van der Woude. Hij betreurt dat. „Het is ondanks verschillende pogingen van onze kant niet gelukt om Jan Baan in de serie op te nemen.”

De gedachte dat Cornelis Verolme tot de bevindelijk gereformeerden kan worden gerekend, heeft Van der Woude tijdens de totstandkoming van het boek laten varen. „Daar kun je veel vraagtekens bij plaatsen. Ondanks vrome boodschappen in zijn bedrijfsblad nam hij al vroeg afstand van de hervormde kerk en stapte over naar de Remonstrantse Broederschap. Hij was een liefhebber van de losse cultuur in Zuid-Amerikaanse landen en hield er ook een tijdlang een maîtresse op na. Het beeld dat velen van hem hebben, klopt niet.”

Waarin onderscheidden de protestantse werkgevers zich?

„Opvallend is dat ze, of ze nu manager waren of zelfstandig ondernemer, in de omgang met de arbeidsbeweging eerder de weg van het overleg kozen dan het pad van de harde confrontatie. Ze zochten een vorm van het poldermodel, waarbij de overheid op enige afstand diende te blijven. De Pous bijvoorbeeld had niet voor niets de bijnaam Jan Compromis. Daarmee onderscheidden deze werkgevers zich van hun liberale collega’s, die veel meer een harde lijn voorstonden.”

Hoe gaven ze hun overtuiging gestalte binnen de onderneming?
„Deze mensen waren allemaal actief binnen de christelijk sociale beweging en daaraan verwante organisaties. Ze zetten zich in voor meer sociale zekerheid voor hun werknemers, bijvoorbeeld door het oprichten van pensioenfondsen. Ze hadden oog voor hun personeel.”

Wat deden ze met hun persoonlijke overtuiging in contacten met de werknemers?

„De meesten waren erg terughoudend met het publiekmaken van hun geloof.”

Toch waren er uitzonderingen, zo blijkt uit de inleiding van het boek door prof. dr. C. A. Davids. Willem Hovy (1840-1915) liet in zijn brouwerij De Gekroonde Valk regelmatig Bijbellezingen houden. En Pieter Groen, die aan de wieg van het GMV stond, deelde in zijn verffabriek brochures uit waarin hij zijn ideaal van het bedrijf als geloofsgemeenschap deelde.

Waren deze mannen ook de voorlopers van de huidige trend van maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO)?
„De kerk liet men links liggen in sociaal economische debatten, maar in hoeverre er goede doelen werden gesteund, is niet bekend. Daarvoor zou nader onderzoek nodig zijn. Wel weten we dat Groen de continuïteit van de onderneming sterk benadrukte en iemand als Timmer ging er prat op dat er in zijn bedrijf, ondanks allerlei reorganisaties, nooit gedwongen ontslagen waren gevallen.”

In het boek wordt ook Colijn genoemd. Niemand kent hem toch als ondernemer?

„Velen weten niet dat hij ooit actief was voor het Nederlandsch-Indisch Grondsyndicaat. Zonder te veel succes overigens. Colijn staat bekend als een keiharde man, hij heeft een granieten uitstraling. Maar wij hebben duidelijke aanwijzingen dat hij toch ook een veel praktischer politicus was dan velen denken. Hij sprak wel altijd over bezuinigingen en aanpassingen, maar voerde die vaak niet uit. Er ging van hem in de sociaaleconomische discussies een duidelijke dempende invloed uit.”

Mede naar aanleiding vanl: ”Geloof in eigen zaak. Zestien markante protestantse werkgevers in de negentiende en de twintigste eeuw”, onder redactie van Paul E. Werkman en Rolf E. van der Woude

quote:

Boy's pancake breakfast delayed the end of WWII

By Patrick Gavin, USA TODAY

Whenever someone mentioned pancakes, without fail Thomas E. Jones would immediately think of Harry Truman.
Quincy Perkins, left, director of The Messenger, and Thomas E. Jones, the man on whom the movie's main character is based. Jones died last year. Quincy Perkins, left, director of The Messenger, and Thomas E. Jones, the man on whom the movie's main character is based.

It's an odd word association for sure, but it's understandable given Jones' unusual place in our nation's history.

On Aug. 14, 1945, Jones, a 16-year-old messenger in Washington, D.C., was entrusted to deliver to the White House the cable announcing Japan's surrender to the United States to end World War II.

Unaware of his cargo's import, the boy, in cavalier teenage fashion, put work on hold to eat pancakes at a diner, hang out with his friends and flirt with waitresses.

Later, he left his pancakes to complete the job only to be pulled over en route to the White House by a police officer, who berated the boy for making an illegal U-turn.

Meanwhile, President Truman and his inner circle waited for the note that would change history.

Filmmaker Quincy Perkins stumbled upon Jones' anecdote at the end of a sentence on page 461 of David McCullough's Truman and became inspired to make a short film, The Messenger, that follows the boy's eventful day. The film will get its first showings April 1 and 2 at the 2006 Philadelphia Film Festival.

"It was such a large moment in history that nobody knows about, and I just love that," says the director, 25. "I feel like an archaeologist in a way."

Though The New York Times published a brief story of Jones' troubles that day, details of the messenger's trip to the diner never made their way into any accounts of what transpired — only the bit about the traffic infraction did.

"He didn't tell the Times about that part because he was afraid he would lose his job," says Perkins, who tracked Jones down last year in Allentown, Pa.

Jones, who went on to serve in the Korean War, marry and work in sales for a Pennsylvania steel corporation, died Dec. 31 after battling various illnesses. But Perkins was able to tape a series of interviews that would form the basis for his 16-minute film.

In one part of the interview, Jones, 76, recalls handing the president the letter: "He said, 'What do you have for me, young man?' I gave him the letter, and he opened it up and looked at it for a while and then patted me on the head and said: 'It's good news. It's really good news.' "

Pat Croce, former president of the NBA's Philadelphia 76ers and owner of a pirate museum in Key West, financed and executive-produced the film.

"I love history, ideally pirate history," Croce says. "But when Quincy said he had this story that wasn't even in Truman's biography, I thought this film has to be made. ... I told him, 'Don't settle for anything. Our goal is an Oscar.' "

Perkins says he pulled out all the stops making the short movie.

"We did everything they tell you not to do," the young filmmaker says. "We used extras, made a period piece, shot eight locations and used kids. This film theoretically should not have been made."

But before Perkins could begin shooting the film, he needed to acquire the rights to Jones' story. "He asked me, 'How much will that cost me?' And I said, 'No, it costs me.'

"I sent him a check for $1," Perkins says. "I have that framed now."

quote:

Wetenschappelijk succes kan geregeld worden

Door Thijs Westerbeek van Eerten

14-03-2006

Wetenschappelijke doorbraken kunnen het directe resultaat zijn van de manier waarop een onderzoeksinstituut is opgezet. Dit is de stellige overtuiging van socioloog professor Jerald Hage, directeur van het 'Centre for Innovation' aan de universiteit van Maryland in de Verenigde Staten. De geschiedenis van de wetenschap levert het bewijs.

Het gebrek aan echt grote wetenschappelijke doorbraken verontrust regeringen overal ter wereld. Radicale vernieuwing is nodig om problemen als armoede, honger, epidemieën en terrorisme het hoofd te bieden. Kan overheidsbeleid helpen? Is radicale vernieuwing te stimuleren? Volgens professor Jerald Hage is het geen kwestie van de spreekwoordelijke ´zak-met-geld´ of ongeremde marktwerking. Door goed te kijken naar de grote wetenschappelijke doorbraken uit de vorige eeuw én naar de instituten waar ze uit zijn voortgekomen, heeft hij een 'ideale voedingsbodem voor wetenschap' gevonden.

"De meeste mensen realiseren zich niet dat een grote ontdekking niet zomaar spontaan 'opborrelt' in het brein van een individu. Natuurlijk zijn er uitzonderingen, Einstein was uniek, maar verreweg de meeste wetenschappelijke ontdekkingen zijn het resultaat van teamwork. De opzet en werkwijze van teams kunnen enorm verschillen. De uitdaging was uit te zoeken hoe de meest succesvolle wetenschappelijke instituten waren georganiseerd; hadden ze gemeenschappelijke karaktertrekken?"

Allerbesten
Uit eerder onderzoek was al gebleken dat een kwart van ALLE radicale vernieuwingen op het gebied van de biomedische wetenschap in de vorige eeuw, uit de koker kwamen van slechts 6 onderzoeksinstituten. Rockefeller University (vroeger Rockefeller Instituut, VS/New York), Cambridge University (Groot-Brittannië/Cambridge), Johns Hopkins University (vroeger Johns Hopkins Medical, VS/Baltimore), Harvard (VS/Cambridge), California Institute of Technology (Pasadena/VS) en Institut Pasteur (Frankrijk/Parijs).
Om te achterhalen wat de instellingen bijzonder maakte, werden ze allemaal onder de loep genomen. Professor Hage, die als enige van het team de Franse taal beheerst, concentreerde zich op de meest succesvolle van allemaal; het Institut Pasteur.

Het voorbeeld
Het eerste dat opviel aan het Pasteur Instituut was dat het niet één enkel doel had. Er was geen algemeen geldend statuut dat alle wetenschappelijke inspanning in dezelfde richting stuurde. Er was juist een brede 'waaier'van onderzoeksvelden; microbiologie,immunologie, experimentele geneeskunde, educatie.

In de tweede plaats had 'Pasteur' nooit minder dan drie (!) directeuren, directeuren die elkaar konden en mochten bekritiseren en dat dan ook deden. Ook hadden ze allemaal zo hun voorkeuren. Eén van hen had bijvoorbeeld de neiging (tegen de wens van zijn collega's in) om jonge wetenschappers te rekruteren van onaanzienlijke provinciale instituten uit het zuiden van Frankrijk. Juist die 'jonge honden' bleken niet zelden een enorme aanwinst.

Ten derde heeft het instituut fundamentele wetenschap altijd gecombineerd met klinische toepassing. Geen 'ivoren toren' gedrag; wetenschap werd niet bedreven uit hobbyisme of alleen maar om de academische nieuwsgierigheid te bevredigen
En tot slot heeft 'Pasteur'altijd zijn uiterste best gedaan om volstrekt onafhankelijk te blijven. De Franse regering heeft nooit enige invloed gehad, en iedere vorm van ideologie, of die nu politiek of religieus getint was, gold als taboe.

Professor Jerald HageHard bewijs
Het Pasteur Instituut was ongelooflijk succesvol. In de eerste dertig jaar van zijn bestaan heeft het niet minder dan acht baanbrekende ontdekkingen gedaan op medisch gebied, meer dan welke andere onderzoeksinstelling dan ook. Ontelbare mensenlevens zijn gered dankzij 'Pasteur' en dat hoge niveau bleef bestaan in de jaren die volgden. Professor Hage weet zeker dat dat het geen toeval is en dat juist de structuur van de organisatie het indrukwekkende resultaat heeft opgeleverd. "Aangezien de 5 andere onderzoeksinstituten allemaal in meer of mindere mate dezelfde karaktertrekken vertoonden, en aangezien ze allemáál meer radicale wetenschappelijke vernieuwingen opleverden dan redelijkerwijs verwacht mocht worden, is er hier sprake van -in sociologische termen - een volledige populatie. Dat is behoorlijk hard bewijs. Daarbij is het een bekend psychologisch fenomeen dat een creatieve geest, de aandrager van ideeën, uitgedaagd moet worden door kritiek om de volgende stap te kunnen nemen, het hogere niveau te bereiken. Dit 'spel' van creëren en kritiseren, creëren en opnieuw kritiseren, is als het ware ingebouwd in de structuur van het 'Institut Pasteur'.

Toepassing
Het is de vraag of regeringen die op zoek zijn naar wetenschap-bevorderend beleid zullen luisteren naar de boodschap van professor Hage. Zelf is hij niet zo optimistisch over zijn inbreng bij het opzetten van nieuwe onderzoeksinstituten of het reorganiseren van bestaande: "Het idee van meervoudig leiderschap is op dit moment erg impopulair, en dat geldt ook voor organisaties die meer dan één doel hebben. Men vindt het op zijn best lastig. Ik weet dat dat een nogal somber beeld is, maar zo is het nu eenmaal."