Het broeikaseffect

quote:

182 tt-canvas 182 di 25 mei 20:30:35
milieu/wetenschap ญญญญญญญญญญญญญญญญญ

de noordpool warmt sneller op
ญญญญญญญญญญญญญญญญญญญญญญญญญญญญญญญญญญญญญญญ
de noordpool warmt twee tot drie maal
sneller op dan de rest van de aarde.
dat kan een voorbode zijn van
verstrekkender en catastrofale
veranderingen.

dat blijkt uit een studie van geleerden
in acht landen. in sommige delen van
alaska gaat de opwarming zelfs 10 keer
sneller dan het gemiddelde. dat komt
omdat donker water of donkere aarde de
warmte sneller opneemt dan witte sneeuw
of ijs.

inuit-jagers vallen vaker door het dun-
ner wordende zee-ijs en de hudson bay
in canada, die nu nog met ijs bedekt
is, kan binnen 20 jaar onbewoonbaar
zijn voor ijsberen, zegt de studie.

quote:

op dinsdag 25 mei 2004 23:11 schreef zakjapannertje het volgende:

[..]

maar misschien is dit wel een tijdelijk fenomeen, dat in het volgend decennium het weer kouder wordt, of niet?

quote:

op dinsdag 25 mei 2004 23:39 schreef du_ke het volgende:
er zijn iderdaad flink wat 'natuurlijke' schommelingen. maar de algemene aanname is toch wel dat de mens nu een wat grotere invloed heeft.

quote:

op woensdag 26 mei 2004 15:21 schreef haushofer het volgende:
groenlinksers, pas op voor trauma's

quote:

op woensdag 26 mei 2004 14:06 schreef pietverdriet het volgende:
zolang de nederlandse regering een grote bek heeft hier over en het milieu in algemeen, maar het rijden op slaolie verbied, zie ik niet in waarom ik de politiek op dit gebied serieus zou moeten nemen.

quote:

op woensdag 26 mei 2004 18:03 schreef steijn het volgende:

[..]

nou ik kan me voorstellen dat het niet zo fijn is als de hele stad naar patat ruikt. ook het probleem met aerosolen los je niet op.

quote:

op woensdag 26 mei 2004 18:07 schreef pietverdriet het volgende:

[..]

beter dan die erwtensoeplucht van fietsende groenlinksers

quote:

op woensdag 26 mei 2004 15:21 schreef haushofer het volgende:
wie es een leuk stukje over het 'windmolenbeleid'van nederland wil lezen, moet es het boekje
"windmolens:fictie en feiten" lezen, geschreven door ene harkema ofzo? echt leuk om te lezen, en haalt heel wat romantiek van de windmolens weg. groenlinksers, pas op voor trauma's

quote:

op woensdag 26 mei 2004 21:04 schreef du_ke het volgende:

[..]

yep harkema, die heeft er met centen van de kernlobby, z'n werk er van gemaakt om tegen windmolens te vechten.

quote:

op woensdag 26 mei 2004 21:48 schreef pietverdriet het volgende:

[..]

dat is echter geen argument.
of geloof je ook alleen maar documentatie over kernenergie van de kernenergielobby?

quote:

op woensdag 26 mei 2004 22:03 schreef pietverdriet het volgende:
so?
dat is nog steeds geen argument

quote:

op woensdag 26 mei 2004 22:15 schreef pietverdriet het volgende:
so?
alsof de milieulobby en de windmolen maffia objectief is,

quote:

op woensdag 26 mei 2004 22:18 schreef du_ke het volgende:

[..]

neuh, maar het is gewoon apart dat er elke keer maar 1 bron opduikt.

quote:

op donderdag 27 mei 2004 10:27 schreef pietverdriet het volgende:

[..]

sja, als er verder niemand is die deze dingen eens objectief heeft doorgerekend, dan is dat zeer triest, ook voor de molenmaffia.

quote:

op donderdag 27 mei 2004 10:34 schreef pietverdriet het volgende:
omdat je telkens maar 1 bron tegenkomt, en geen vergelijkende berekeningen, kan je aannemen dat dit niet gebeurd is. bovendien zeg ik niet dat harkema objectief is.

quote:

op donderdag 27 mei 2004 10:43 schreef pietverdriet het volgende:
als je die twee dan naast elkaar legt, dan heb je eindelijk een argument.

quote:

04/06 "alarmerende verhoging co2-concentraties"

de co2-concentraties in de atmosfeer, die aan de basis liggen van de klimaatverandering, nemen momenteel tegen een alarmerend ritme toe. dat stelt joke waller-hunter, de hoogste vn-functionaris inzake het klimaat.
"in maart bereikten de koolstofdioxyde-concentraties op het eiland mauna loa op hawaii in de stille oceaan 379 deeltjes per miljoen (ppm), een record en duidelijk boven de pre-industri๋le norm van 280 ppm", zegde waller-hunter. "ze zijn met 3 ppm in een jaar toegenomen, wat afgetekend hoger is dan de 1,8 ppm die het laatste decennium zijn geregistreerd".
waller-hunter richtte zich tot de afgevaardigden uit 154 landen, die vanaf dinsdag in bonn bijeen waren voor het wereldcongres over hernieuwbare energie.
zij wees erop dat de klimaatverandering bij hoogdringendheid moet aangepakt worden en bevestigde dat hernieuwbare energie daarin een sleutelrol kan spelen.
volgens de vn-vertegenwoordigster besparen de huidige ontgonnen hernieuwbare energie๋n op wereldvlak, goed voor 14 procent van de totaal verbruikte mondiale energie, de atmosfeer jaarlijks al meer dan drie miljard ton aan co2-uitstoot.
maar de inspanningen om deze nieuwe energetische technologie te ontwikkelen, moeten sneller gebeuren. "hoe sneller we voor hernieuwbare energie zorgen, hoe sneller we het broeikaseffect kunnen stabiliseren en terugdringen", drong ze aan.

koolstofdioxyde blijft zeer lang in de atmosfeer hangen.
wetenschappers zeggen dat indien vandaag zelfs geen ton co2 meer in de dampkring zou uitgestoten worden, het klimaat de komende decennia zal blijven opwarmen door de verzamelde concentraties sinds het begin van het industri๋le tijdperk. de co2-uitstoten zijn afkomstig van menselijke activiteiten, verkeer, verwarming en industrie.

quote:

op donderdag 27 mei 2004 10:34 schreef pietverdriet het volgende:
omdat je telkens maar 1 bron tegenkomt, en geen vergelijkende berekeningen, kan je aannemen dat dit niet gebeurd is. bovendien zeg ik niet dat harkema objectief is.

quote:

earth observation
new version of premier global climate model released
arlington va (spx) jun 23, 2004

the national center for atmospheric research (ncar) in boulder, colo., is unveiling a powerful new version of a supercomputer-based system to model earth's climate and to project global temperature rise in coming decades.
scientists will contribute results to the next assessment by the intergovernmental panel on climate change (ipcc), an international research body that advises policymakers on the likely impacts of climate change.

the system, known as the community climate system model, version 3 (ccsm3), indicates in a preliminary finding that global temperatures may rise more than the previous version had projected if societies continue to emit large quantities of carbon dioxide into the atmosphere. ncar developed the model in collaboration with researchers at universities and laboratories across the country, with funding from nsf as well as the department of energy, the national oceanic and atmospheric administration, and the national aeronautics and space administration.

[...]
ccsm3 shows global temperatures could rise by 2.6 degrees celsius (4.7 degrees fahrenheit) in a hypothetical scenario in which atmospheric levels of carbon dioxide are suddenly doubled. that is significantly more than the 2 degree celsius (3.6 degree fahrenheit) increase that had been indicated by the preceding version of the model.
[...]
"this model makes substantial improvements in simulating atmospheric, oceanic and terrestrial processes," collins says. "it has done remarkably well in reproducing the climate of the last century, and we're now ready to begin using it to study the climate of the next century."
[...]
observations show that atmospheric levels of carbon dioxide have increased from 280 parts per million by volume (ppmv) in preindustrial times to more than 370 ppmv today, and the increase is continuing.
[...]
ccsm3 is one of the world's leading general-circulation climate models, which are extraordinarily sophisticated computer tools that incorporate phenomena ranging from the effect that volcanic eruptions have on temperature patterns to the impact of shifting sea ice on sunlight absorbed by the oceans.

climate models work by solving mathematical formulas, which represent the chemical and physical processes that drive earth's climate, for thousands of points in the atmosphere, oceans, sea ice, and land surface. ccsm3 is so complex that it requires about 3 trillion computer calculations to simulate a single day of global climate.

with ccsm3, scientists were able to add four times as many points for the land and atmosphere than had existed in the previous version of ccsm, thereby producing far more information about regional variations in climate and climate change.

the new version also captures such features as continental land temperatures and upper atmospheric temperatures far more accurately than the previous version. in a test, the model closely simulated changes in global temperatures over the last century.

in addition to simulating temperatures over the next century, scientists will use the model to study climate patterns of the past, such as the peak of the last ice age 21,000 years ago. they will also use it to probe chemical processes and the cycling of carbon between the atmosphere, ocean, and land, as well as the localized impacts of sulfates and other pollutants on climate.

quote:

op woensdag 23 juni 2004 16:29 schreef marvin-the-martian het volgende:

[..]

bron

ik zag dat dit de meest actuele discussie was van de vele topics:
broeikaseffect
bio/nanotechnologie en broeikaseffect
door het broeikaseffect worden de dagen korter.
[stelling] broeikaseffect niet half zo verontrustend

nu ben ik geen meteoroloog maar wat is de invloed van een wereldwijde temperatuur stijging van 2,6 *c ?? tuurlijk zal hierdoor meer ijs (polen en gletsjers) smelten maar kan iemand nog meer heldere voorbeelden geven?? imo is 2,6 *c relatief gezien erg weinig... of is dit de beructe vlinderslag die vervolgens een storm in beweging zet?!

quote:

op woensdag 23 juni 2004 17:38 schreef pietverdriet het volgende:

[..]

een gemiddelde stijging van 2,6 graden is erg veel.

quote:

180 tt-tv1 180 do 15 jul 23:33:21
milieu/wetenschap ญญญญญญญญญญญญญญญญญ

broeikasgas co2 maakt de zee zuur
ญญญญญญญญญญญญญญญญญญญญญญญญญญญญญญญญญญญญญญญ
het broeikasgas koolstofdioxide (co2)
warmt niet alleen de aarde op maar
maakt ook de zee๋n zuur. dat blijkt uit
een gedetailleerd tienjarig onderzoek
dat in science gepubliceerd wordt.

co2 wordt in contact met water omgezet
in koolzuur en daardoor worden de
oceanen langzaam maar zeker zuurder.
bijna de helft van de door mensen
geproduceerde co2 komt via omwegen in
de oceanen terecht en allen al de
atlantische, stille en indischeoceaan
hebben tussen 1800 en 1994 zo'n 118
miljard ton co2 opgenomen.

het zuurdere water verstoort de kalk-
opbouw van talrijke levende wezens,
zoals algen, koralen en schelpdieren.

quote:

op vrijdag 16 juli 2004 02:48 schreef steijn het volgende:
wat een artikel, dat weet iedere brugklas leerling. is een van de eerste practica die behandeld worden. wel wordt zo mooi de bufferende werking van de oceanen geillustreerd.

quote:

182 tt-tv1 182 wo 04 aug 20:58:10
milieu ญญญญญญญญญญญญญญญญญญญญญญญญญญญญ

zuid-afrika heeft invloed op klimaat
ญญญญญญญญญญญญญญญญญญญญญญญญญญญญญญญญญญญญญญญ
de oceaanstromingen nabij zuid-afrika
zouden een grote rol spelen bij
klimaatsveranderingen. dat zou blijken
uit onderzoek van fossiel plankton in
de zeebodem.

water dat in de indische oceaan wordt
opgewarmd, stroomt via de agulhasstroom
de atlantische oceaan in en vervolgens
via de golfstroom naar europa. dat
proces zou gestuwd worden door een
koude stroom langs antarctica.

telkens als de agulhasstroom niet om
afrika heen kan, zou dat geleid hebben
tot ijstijden. als hij er dan wel
omheen kan, zou dat de ijstijden
opnieuw be๋indigd hebben.

quote:

op donderdag 15 juli 2004 23:50 schreef zakjapannertje het volgende:

[..]

da's niet zo mooi

quote:

seas turn to acid as they absorb global pollution


the world's oceans are sacrificing themselves to try to stave off global warming, a major international research programme has discovered.

their waters have absorbed about half of the carbon dioxide emitted by human activities over the past two centuries, the 15-year study has found. without this moderating effect, climate change would have been much more rapid and severe.

but in the process the seas have become more acid, threatening their very life. the research warns that this could kill off their coral reefs, shellfish and plankton, on which all marine life depends.

news of the alarming conclusions of the research - headed by us government scientists - follows the discovery, reported in friday's independent, of a catastrophic failure of north sea birds to breed this summer, thought to be the result of global warming.

the disaster - forecast in the independent on sunday last october - appears to have been caused by plankton moving hundreds of miles to the north to escape from an unprecedented warming on the sea's waters. sand eels - millions of which normally provide the staple diet of many seabirds and large fish - have disappeared, because they, in turn, depend on the plankton.

the new study warns of an even more alarming collapse throughout the world's oceans if climate change continues. it is the result of a mammoth research effort, which has taken and analysed 72,000 samples of seawater from 10,000 different places in the oceans since 1989.

led by scientists working for the us national oceanic and atmospheric administration in seattle, it has also involved teams of researchers from australia, canada, spain, japan, south korea and germany.

it has discovered, for the first time, that the seas and oceans have soaked up almost half of all human emissions of carbon dioxide, the main cause of global warming, since the start of the industrial revolution.

by doing so they have greatly slowed climate change, and almost certainly prevented it from already causing catastrophe.

"the oceans are performing this tremendous service to humankind by reducing the amount of carbon dioxide in the atmosphere," says dr christopher sabine, one of the leaders of the research. but, he adds, this is coming at a great cost because the act of salvage "is changing the chemistry of the oceans".

the research concludes that "dramatic changes", such as have not occurred for at least 20 million years, now appear to be under way. they could have "significant impacts on the biological systems of the oceans in ways that we are only beginning to understand".

as the water naturally absorbs carbon dioxide from the air, it forms carbonic acid. and the acid then mops up calcium carbonate, a substance normally plentiful in the oceans that sea creatures use to make the protective shells that they need to survive.

the scientists say that if the world goes on producing more and more carbon dioxide, this shell formation will become increasingly difficult, while the world will heat up anyway.

the results are incalculable, because so may shelled creatures live in the seas, ranging from clams and corals to the plankton and other tiny creatures that form the base of the entire food chain of the oceans.

the surface waters and upper 10 per cent of the oceans - which contain most of the life - are the most acidic, the research shows. the acidity also varies around the world. the north atlantic - the nearest ocean to the world's most polluting countries, is the most affected; the southern ocean that encircles antarctica the least.

when the scientists took a species of snail from the relatively unpolluted waters of the far north of the pacific, near the arctic circle, and put it in seawater with carbon dioxide levels similar to those found elsewhere, the animals' shells began to dissolve.

dr peter brewer, of the monterey bay aquarium research institute - who was not himself involved in the research - calls the results "a wake-up call". he adds: "the numbers are crystal clear. the analysis is impeccable. there is no uncertainty about this. these impacts of a high carbon dioxide ocean are real, and are measurable today."

the research also explodes a heavily touted "solution" to global warming. critics of international action, including members of the bush administration, say that there is little need to curb carbon dioxide emissions because the gas could be collected and injected into the oceans for disposal. however, the study shows that this cure could be even worse than the disease.

quote:

op woensdag 4 augustus 2004 21:00 schreef zakjapannertje het volgende:

[..]

quote:

op donderdag 5 augustus 2004 12:11 schreef pietverdriet het volgende:
kooldioxide lost heeeeel slecht op in water, artikel gebruikt een hoop suggestie, alsof de oceaan in zoutzuur veranderd hierdoor. de aardatmosfeer heeft in het verleden veeeel meer co2 bevat, dat zijn nu gesteentes geworden. (kliffen van dover is een mooi voorbeeld)

quote:

op donderdag 5 augustus 2004 12:11 schreef pietverdriet het volgende:
kooldioxide lost heeeeel slecht op in water, artikel gebruikt een hoop suggestie, alsof de oceaan in zoutzuur veranderd hierdoor.

quote:

de aardatmosfeer heeft in het verleden veeeel meer co2 bevat, dat zijn nu gesteentes geworden. (kliffen van dover is een mooi voorbeeld)

quote:

op woensdag 4 augustus 2004 21:05 schreef kaalhei het volgende:
de titel van het bericht denkt niet bepaald de lading. het doet vermoeden dat (de inwoners van) zuid-afrika invloed zouden hebben.

quote:

opwarming europa verrijking natuur
van onze verslaggever

amsterdam - het klimaat in europa verandert, maar dat is niet alleen slecht nieuws. dat blijkt uit een studie naar 22 klimaatgevoelige indicatoren, gemaakt door het milieu- en natuurplanbureau van het rivm in bilthoven. opdrachtgever was het europees milieuagentschap eea. de plantenrijkdom neemt in sommige landen - in elk geval voorlopig - toe door de hogere gemiddelde jaartemperaturen en het langere groeiseizoen.

europa is de laatste decennia groener geworden. in het midden en noorden van europa leidt het overschot aan kooldioxide in de lucht en hogere temperaturen tot aanzienlijk betere landbouwopbrengsten. op twee van de drie bergtoppen groeien meer plantensoorten dan ooit. ook zijn meer vogelsoorten dan voorheen in staat in europa te overwinteren.

volgens de inventarisatie is de concentratie kooldioxide 34 procent hoger dan een eeuw geleden, en is de aarde gemiddeld 0,7 graden warmer. in europa is dat zelfs 0,95 graden. de temperatuurstijging kan zelfs oplopen tot 6 graden in 2100.

over de oorzaken - mens of natuur - laat het rapport zich niet uit. 'het klimaat verandert zeer aanwijsbaar', zegt dr. k. wieringa van het rivm, een van de onderzoekers. 'het is dus hoe dan ook nuttig om je daar op voor te bereiden.'

tegenover de handvol positieve effecten staat een waslijst aan nadelen. in de zwitserse alpen is nu al de helft van de gletsjers verdwenen. er bestaat toenemende periodieke wateroverlast in het noorden en noordoosten (10 tot 40 procent natter), en droogte in het zuiden (tot 20 procent droger), waardoor landbouw en de volksgezondheid onder druk komen te staan.

op termijn zullen bij het uitblijven van maatregelen 's zomers tot zevenmaal meer mensen sterven aan de gevolgen van hitte dan nu al het geval is. vorig jaar kwamen in de recordzomer in west- en zuid-europa naar schatting twintigduizend mensen om. het ging voornamelijk om ouderen en zieken.

per saldo leiden de veranderingen door een warmer klimaat met meer extremen tot economisch verlies, veronderstellen het eea en het rivm.

viervijfde van alle catastrofes sinds 1980 had rechtstreeks te maken met het weer en het klimaat. de laatste twintig jaar stegen de kosten van nog geen vijf miljard euro per jaar naar zeker elf miljard, overigens deels ook door de toegenomen welvaart.

sinds 1975 nam het aantal jaarlijkse overstromingen twee- tot driemaal toe in europa. dat daarbij het aantal dodelijke slachtoffers daalde, is volgens de studie te danken aan betere waarschuwings- en evacuatieplannen.

quote:

merkt europa al gevolgen van broeikaseffect?

deze week kwam het europees milieuagentschap met een onheilspellend rapport over snelle verandering van het klimaat. vooral in europa.

door onze redacteur paul luttikhuis

rotterdam, 21 aug. deze week vielen er negen doden bij noodweer in frankrijk. in friesland kwam vorige week in ongeveer 30 uur meer dan 80 millimeter regen naar beneden. in cornwall werden huizen weggespoeld. het lijkt erop dat de gevolgen van het broeikaseffect steeds zichtbaarder worden.

het deze week verschenen rapport impact of europe's changing climate van het eea, het europees milieuagentschap, voegt er andere voorbeelden aan toe. het rapport herinnert aan de hittegolf van vorig jaar die aan meer dan 20.000 mensen het leven kostte. alleen al vorig jaar smolt 10 procent van het ijs van alpengletsjers en in zuid-europese landen lag de opbrengst van de oogst 30 procent lager dan gemiddeld. het jaar daarvoor werden elf landen getroffen door overstromingen, mede door overvloedige regenval, waarbij ongeveer tachtig doden vielen. sinds de jaren tachtig zijn twee van de drie catastrofes gerelateerd aan extreme weersomstandigheden.

,,dit rapport brengt een groot aantal gegevens bijeen die bewijzen dat klimaatverandering al gaande is en grote gevolgen heeft'', aldus eea-directeur jacqueline mcglade. ,,vele daarvan hebben ernstige economische consequenties, voor mensen en voor ecosystemen in heel europa.'' het rapport wijst erop dat de jaren negentig van de vorige eeuw de warmste waren die ooit zijn gemeten, dat de gemiddelde temperatuur iedere tien jaar stijgt met 0,2 graden celsius. en de opwarming gaat in europa sneller dan elders, aldus de onderzoekers. als dat zo doorgaat, aldus het eea, heeft de klimaatverandering nog veel grotere consequenties dan tot nu toe werd voorspeld. voor het einde van deze eeuw zou het wel eens voorbij kunnen zijn met koude europese winters. de zomers zullen steeds meer hittegolven laten zien en toenemende zware regenval.

,,hoeveel meer bewijzen hebben we nog nodig om te beseffen dat de klimaatverandering een alarmerende trend is geworden'' zei de nederlandse staatssecretaris van milieu pieter van geel in reactie op het rapport. ,,om de gevolgen tegen te gaan moeten we stevige maatregelen nemen.''

toch is het de vraag of dit soort conclusies niet te snel worden getrokken. dat betekent niet dat het door de mens veroorzaakte broeikaseffect niet zou bestaan - slechts een handjevol internationale wetenschappers blijft zich hardnekkig tegen de bewijsvoering daarvan verzetten. het is verleidelijk om recente natuurfenomenen toe te schrijven aan het broeikaseffect, maar het is ook riskant. schommelingen in het klimaat zijn er altijd. pieken in het weer (een decennium is in de klimatologie, waar eerder in millennia wordt gerekend, nauwelijks interessant) kunnen niet als bewijs dienen voor veranderingen op de lange termijn. dat geldt voor regionale afwijkingen. europa is op wereldschaal te klein om stellige uitspraken over te doen.

het rapport van de eea heeft daarom vooral een politieke functie. het moet betrokkenen nog eens - want de feiten zijn niet nieuw - wijzen op de urgentie om iets te doen tegen het broeikaseffect. het kyoto-protocol uit 1997 over het terugdringen van de uitstoot van broeikasgassen, die alom worden erkend als de medeveroorzakers van de opwarming, is daarbij slechts een eerste stap.

interessant is in dit verband het uitgebreide verhaal van het amerikaanse zakenblad businessweek, dat in het verleden tot dezelfde twijfelaars behoorde waarover het nu enigszins denigrerend schrijft. in het verhaal wordt veel aandacht besteed aan het amerikaanse bedrijfsleven, waar ook het besef doordringt dat het goed is om iets tegen de uitstoot van broeikasgassen te ondernemen. in juli hebben acht amerikaanse staten grote nutsbedrijven voor de rechter gedaagd om hen te dwingen de uitstoot te verminderen. veel grote bedrijven beseffen dat het ook financieel aantrekkelijk kan zijn om maatregelen te nemen. en tot hun eigen verbazing constateren ze dat ze daarmee flink wat geld besparen en nieuwe technologie ontwikkelen, zegt michael northorp, een van de initiatiefnemers van de climate group, waarin een aantal amerikaanse bedrijven en staten hun ervaringen over de strijd tegen klimaatverandering deelt.

de amerikaanse president bush legde in het begin van zijn ambtsperiode nog zwaar de nadruk op de twijfel over het bestaan van het broeikaseffect. vervolgens wees hij het kyoto-protocol af met economische argumenten. maar volgens businessweek gaat het echte debat allang niet meer over de wetenschappelijke bewijsvoering, maar over de vraag ,,of het beter - en goedkoper - is om ons nu voor te bereiden op en te beschermen tegen klimaatverandering, of alleen de klappen op te vangen als het gebeurt''. voor eileen claussen, voorzitter van het pew center on global climate change is er geen twijfel mogelijk: ,,het feit dat er zoveel onzekerheid bestaat is een reden om eerder te vroeg dan te laat te handelen.''

21 augustus 2004

quote:

rotterdam, 21 aug. deze week vielen er negen doden bij noodweer in frankrijk. in friesland kwam vorige week in ongeveer 30 uur meer dan 80 millimeter regen naar beneden. in cornwall werden huizen weggespoeld. het lijkt erop dat de gevolgen van het broeikaseffect steeds zichtbaarder worden.