Wegen worden steeds drukker en files nemen toe komende jaren

quote:

De Nederlandse infrastructuur heeft dringend onderhoud nodig. Vanwege geldgebrek kunnen niet alle problemen worden aangepakt en zijn veel nieuwe projecten geschrapt. Reizigers en weggebruikers lijken hierdoor een perfecte storm van files en vertraging tegemoet te gaan, maar experts zien uitwegen en oplossingen.
"Het wordt er de komende jaren niet vrolijker op voor de weggebruikers en de reizigers in het ov", zegt hoogleraar ruimtelijke economie aan de Vrije Universiteit Erik Verhoef. Hij stelt dat we nu de prijs betalen voor de verkeerde aanpak van de onderhoudsopgave.

Zo zijn veel bruggen en tunnels min of meer gelijktijdig toe aan broodnodig onderhoud. Veel van die constructies zijn onderdeel van drukke snelwegen, zoals de A12, A15, A16 en A20. Daar gaat Rijkswaterstaat de komende jaren aan de slag met onderhoud. Maar werkzaamheden aan drukke snelwegen betekenen filevorming en vertraging.

Op weer andere plekken zijn projecten geschrapt die voor meer ruimte op de weg hadden kunnen zorgen. Denk aan de verbreding van de drukke A15 tussen Papendrecht en Gorinchem of die van de A2 tussen de knooppunten Deil en Vught.

"Reistijden, zowel over de weg als in het ov, worden onvoorspelbaar", waarschuwt Gwen Jansen, directeur van Coalitie Anders Reizen. "In sectoren als de zorg, techniek en logistiek - waar mensen voor hun werk echt op pad moeten - wordt bereikbaarheid een knelpunt."

Extra reistijd en uitstel van vernieuwing is miljardenstrop
"De komende decennia is er gewoon geen moment meer dat er geen werkzaamheden zijn", vult Paul van de Coevering aan. Hij is lector mobiliteit en stedelijke ontwikkeling aan de Breda University of Applied Sciences. "Op meerdere plekken zijn grote werkzaamheden nodig om alles draaiende te houden."

Extra reistijd betekent extra (maatschappelijke) kosten, bijvoorbeeld doordat wegverkeer moet omrijden en schepen moeten omvaren. Die kosten gaan verder omhoog bij uitstel van onderhoud; alles wat je voor je uitschuift, wordt duurder. Als er qua vernieuwing van infrastructuur niets gebeurt, ontstaat de komende jaren voor 20 miljard euro aan economische schade, becijferde het Economisch Instituut voor de Bouw onlangs.

De afgelopen tien jaar is het reistijdverlies op de Nederlandse hoofdwegen sowieso al met 12 procent gestegen, meldde het Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid (KiM) donderdag. Het verkeer op de weg zal de komende jaren bovendien alleen nog maar toenemen. Het instituut waarschuwt voor minimaal 29 procent meer vertraging. En dat terwijl het wegennet volgens het KiM "op de grenzen van zijn capaciteit zit".

Verhoef stelt dat er nog wel capaciteit op de weg is, maar dat deze door te veel mensen op dezelfde momenten wordt gebruikt. Daardoor loopt het al snel vast, zeker in de drukkere delen van Nederland. Dat gebruik moet beter worden verspreid. Niet alleen over de dag, maar ook over de week.

ANWB en Rijkswaterstaat proberen filevorming in beeld te krijgen
De ANWB en Rijkswaterstaat zeggen in een reactie te onderzoeken wat de impact van de infrastructuurplannen op de filevorming zal zijn. Het is niet duidelijk wanneer de resultaten van dat onderzoek worden verwacht. "Momenteel zijn we de cijfers nog aan het verzamelen."

'Niet, anders of ergens anders naartoe reizen'
De oplossingen daarvoor liggen voor de hand, zeggen Van de Coevering en Jansen. Ze noemen thuiswerken, flexibelere werktijden, andere routes of vervoersmiddelen als opties om de spits af te vlakken. "Werkgevers en werknemers zouden er ook voor kunnen kiezen om bij hinder op een andere locatie te werken, als die mogelijkheid er is", vult Van de Coevering aan.

Een ander deel van de oplossing ligt wat de experts betreft bij creatieve en collectieve stappen. "Denk aan ideeën als een kilometervergoeding voor degene die meerijdt bij carpoolen. Zo'n vergoeding is er nu vaak alleen voor de bestuurder", zegt Jansen.

Daarnaast noemt Jansen voorbeelden van werkgevers die de handen ineenslaan voor busvervoer van en naar een bedrijventerrein, zoals in Amsterdam gebeurde. "Dit bleek zo'n succes dat de Vervoerregio het gebied daarna alsnog in het reguliere ov-netwerk heeft opgenomen."

Bij de Coalitie Anders Reizen zijn zeventig grote bedrijven aangesloten die samen ruim een half miljoen werknemers vertegenwoordigen. Jansen stelt dat werkgevers verandering teweeg kunnen brengen, maar dat er grenzen zitten aan wat mogelijk is. "Je kunt de spits niet spreiden als de kinderopvang om half acht nog dicht is of school daar niet op aansluit."

'Instandhouding van infrastructuur in plaats van uitbreiding'
Linksom of rechtsom moet de schop in de grond, al was het alleen maar omdat de kwaliteit van de wegen, bruggen en het spoor te wensen overlaat. "De ontwikkeling van de staat van onze infrastructuur stemt mij bezorgd", schrijft directeur-generaal Martin Wijnen bij het rapport Staat van de Infrastructuur Rijkswaterstaat 2025, dat in oktober aan de Tweede Kamer is aangeboden.

Extra investeren in infrastructuur is de meest voor de hand liggende oplossing, maar daar is niet genoeg geld voor. Sterker nog, om essentieel onderhoud en vervanging te kunnen betalen, gaat er voorlopig een streep door in totaal 29 nieuwe projecten.

Dat betekent voor Rijkswaterstaat dat het zich de komende jaren gaat richten op "instandhouding" van de infrastructuur in plaats van uitbreiding. Spoorbeheerder ProRail heeft de hand al op de knip. Daar ligt de focus sinds dit jaar op "minimaal onderhoud in plaats van vernieuwing."

Gebruikersheffing misschien wel onvermijdelijk
Dit maakt het volgens Verhoef "onvermijdelijk" dat er gekeken moet worden naar oplossingen die lastiger liggen, zoals een heffing. De rekening komt dan bij de burger, "als belastingbetaler, als reiziger of weggebruiker".

De hoogleraar vindt het logisch om deelname aan het verkeer te beprijzen op plekken en momenten waarop het te druk is en er dus economische schade ontstaat. Op die manier slaat de overheid volgens Verhoef twee vliegen in één klap: "Je verlicht de druk op de weg of in de trein én je genereert opbrengsten."

https://www.nu.nl/binnenl(...)-onvoorspelbaar.html