Het begon, zoals alles bij ons begon, met de deksel scheef op de pan en niemand die toegaf wie hem daar had neergelegd. Wij stonden in de keuken met de pollepel in de aanslag en keken de kat uit de boom — alleen was er geen kat meer, dus keken we in een lege boom. De muizen dansten intussen op tafel of ze er het huurrecht hadden, en wij stonden erbij met de mond vol tanden.
Moeder wilde boter bij de vis. Geen praatjes, geen vage verhalen over wie de kaas het laatst had gezien: de kast op slot, de plank leeg, de waarheid op tafel. Vader sloeg de spijker op de kop door te zeggen dat we de hand in eigen boezem moesten steken, en daar kwam meteen de aap uit de mouw — of liever: uit de broodtrommel, met een kruimel in zijn bek. De kaas was niet "weer vanaf gegeten", zoals de oudste beweerde. Die was gewoon weg. Helemaal.
We besloten het varkentje te wassen. Dat wil zeggen: de boontjes doppen, de aardappels schillen, de uien snipperen tot onze ogen ervan liepen, en vooral de kool en de geit sparen. Dat lukte half: de kool bleef staan en de geit at hem op. Zo gaat dat wanneer je iedereen te vriend wilt houden en niemand de deur opendoet.
Vader sneed op zondag het vlees aan met de ernst van een notaris, en vroeg aan de oudste of er nog brood op de plank lag. Ja, zei die, maar de kaas was er weer vanaf gegeten. Er ging een lampje bij ons branden, en het was geen spaarlamp: we zagen door de bomen het bos niet meer, maar we zagen wél de muizenkeutels naast de kruimeldief.
Toen moest er iets gebeuren. We gooiden het roer om, zetten de tafel vol, haalden oma's pappot van de kachel en goten de hete brij naar binnen met de lepel die er al generaties in stond. We hadden geen potje met vet meer op tafel kunnen zetten, dus zetten we er een potje met azijn neer. Zuur, maar eerlijk.
De muizen. Die lachten het laatst, want die hadden allang door dat de aanhouder wint en dat honger rauwe bonen zoet maakt. Wij aten die zondag rauwe bonen, zuur als de druiven die ons te hoog hingen, en we vonden het best. Het was een koekje van eigen deeg, en dat smaakt altijd precies zoals je het zelf hebt gebakken:bruin aan de rand, rauw vanbinnen, en met de boter er nog naast.
De morele van het verhaal staat in de bijbel van iedere keuken: de soep wordt nooit zo heet gegeten als hij wordt opgediend, maar de afwas is altijd even groot.