Even wat uitleg over de Russische economie en hoe deze werkt.
Waarom we de omvang van de Russische economie vaak verkeerd inschatten
Je hoort regelmatig dat de Russische economie ongeveer even groot is als die van de Amerikaanse staat Texas. Dat klopt wanneer je kijkt naar het nominale bruto binnenlands product (bbp), uitgedrukt in Amerikaanse dollars.
Maar die vergelijking vertelt slechts een deel van het verhaal. Het maakt namelijk nogal wat uit of je kijkt naar de internationale geldwaarde van een economie, of naar wat die economie daadwerkelijk kan produceren en kopen.
1. Nominaal bbp (2025)
Afgerond, in miljarden Amerikaanse dollars:
1. Texas: $2.930 miljard
2. Rusland: $2.590 miljard
3. Benelux: $2.140 miljard
4. Spanje: $1.900 miljard
Op papier heeft Texas dus een grotere economie dan Rusland, terwijl Rusland ongeveer 144 miljoen inwoners heeft en Texas slechts 32 miljoen.
Maar nu komt het belangrijke verschil.
2. Bbp gecorrigeerd voor koopkracht (PPP)
PPP staat voor Purchasing Power Parity, oftewel koopkrachtpariteit. Hierbij wordt rekening gehouden met de prijsverschillen tussen landen.
Indicatieve cijfers voor 2025, in miljarden internationale dollars:
1. Rusland: circa 7.240 miljard
2. Texas: circa 3.100 miljard*
3. Spanje: circa 2.840 miljard
4. Benelux: circa 2.650 miljard*
De bedragen voor Texas en de Benelux zijn indicatieve schattingen. Vooral voor Texas bestaat geen rechtstreeks vergelijkbare officiële IMF-PPP-reeks.
Het verschil is enorm. Waar Rusland nominaal ongeveer even groot lijkt als Texas, is de Russische economie op koopkrachtbasis ruim twee keer zo groot als de geschatte Texaanse economie.
3. Hoe werkt die koopkrachtcorrectie?
Stel dat een Amerikaanse fabriek een machine bouwt waarvoor $100.000 aan binnenlandse arbeid en diensten nodig is.
Een vergelijkbare Russische fabriek kan voor hetzelfde werk bijvoorbeeld omgerekend $40.000 kwijt zijn, omdat de lonen, energie en andere binnenlandse kosten lager liggen.
In een nominale bbp-vergelijking vertegenwoordigt de Amerikaanse productie dan een veel hogere geldwaarde.
Maar fysiek kunnen beide fabrieken een vergelijkbare machine hebben geproduceerd.
Dat is precies wat PPP probeert te corrigeren: hoeveel goederen en diensten worden er daadwerkelijk geproduceerd, rekening houdend met wat die lokaal kosten?
Hetzelfde geldt voor het bouwen van woningen, infrastructuur, het onderhouden van fabrieken en het betalen van personeel.
Een Russische ingenieur of lasser verdient in dollars doorgaans aanzienlijk minder dan zijn Amerikaanse collega. Maar dat betekent niet dat hij ook evenredig minder technische werkzaamheden kan verrichten.
PPP gebruikt daarvoor brede prijsvergelijkingen van goederen en diensten. Het is dus niet simpelweg een correctie voor lagere lonen, en het meet ook niet rechtstreeks hoeveel machines, tanks of andere producten een land kan bouwen.
4. Waarom is dit voor Rusland zo belangrijk?
Rusland beschikt over een enorme binnenlandse grondstoffen- en industriële basis.
Het land is een van de grootste producenten van olie, aardgas, goud, nikkel en verschillende andere metalen. Daarnaast beschikt het over omvangrijke landbouw, kunstmestproductie, staalindustrie, machinebouw en defensie-industrie.
De toegevoegde waarde van deze activiteiten zit al in het bbp verwerkt. De nog niet gewonnen olie-, gas- en goudreserves tellen daar niet rechtstreeks in mee.
Een belangrijk deel van de Russische productie vindt plaats met binnenlandse grondstoffen, energie en arbeid. Daardoor kan Rusland bepaalde industriële activiteiten tegen aanzienlijk lagere kosten in dollars uitvoeren dan westerse landen.
Dit verklaart mede waarom de Russische economie, ondanks internationale sancties en een relatief beperkt nominaal bbp, een omvangrijke binnenlandse industriële en militaire productie kan blijven ondersteunen.
Dat betekent overigens niet dat Rusland alles goedkoop of zelfstandig kan produceren. Voor geïmporteerde machines, hoogwaardige elektronica en andere buitenlandse producten zijn internationale prijzen en wisselkoersen juist bijzonder belangrijk. Ook zegt een hoog PPP-bbp op zichzelf niets over de kwaliteit of technologische geavanceerdheid van de productie.
5. Welke vergelijking is nu de juiste?
Dat hangt af van wat je wilt weten.
Nominaal bbp is vooral nuttig om de economische waarde tegen internationale wisselkoersen te vergelijken. Het is belangrijk voor internationale handel, buitenlandse aankopen en financiële verhoudingen.
Bbp op koopkrachtbasis (PPP) geeft een beter beeld van de omvang van de binnenlandse economie wanneer het prijsniveau sterk verschilt. Het laat zien hoeveel economische activiteit achter een bepaald bedrag schuilgaat.
Voor het beoordelen van industriële of militaire productiecapaciteit zijn daarnaast concrete gegevens nodig over fabrieken, energie, grondstoffen, personeel, technologie en productiecijfers.
Conclusie
De uitspraak dat de Russische economie ongeveer even groot is als Texas is nominaal verdedigbaar, maar kan een misleidend beeld geven wanneer daaruit conclusies worden getrokken over de totale Russische productiecapaciteit.
Op koopkrachtbasis is Rusland een van de grootste economieën ter wereld en aanzienlijk groter dan Texas, Spanje of de Benelux afzonderlijk.
Dat maakt Rusland niet automatisch welvarender, technologisch sterker of economisch efficiënter. Het laat vooral zien dat een dollar aan binnenlandse productie in Rusland iets anders vertegenwoordigt dan een dollar in de Verenigde Staten.
Wie alleen naar nominaal bbp kijkt, kan de omvang van de Russische binnenlandse economie flink onderschatten. Wie alleen naar PPP kijkt, kan juist de internationale koopkracht en technologische beperkingen overschatten. Voor een goed beeld zijn beide cijfers nodig.
Vakman pur sang