Hellmann koudegetal winter 2026/2027In het poolgebied is de winter inmiddels al volop bezig. In Siberie is op grote schaal al een sneeuwdek aanwezig en ook in Alaska is het wit van de sneeuw en vriest het al dat het kraakt. Ook in Scandinavie komt de winter al langzaam op gang. Hier in Nederland is het herfst en is van winterweer nog geen sprake. Maar het kan wel degelijk koud worden in de komende maanden. Vanaf 1 november gaan we het koudegetal bijhouden, deze loopt tot 1 april. Hieronder zal ik laten zien dat er in elke maand vanaf november het koudegetal kan oplopen en dat er zelfs in maart nog punten bijgeschreven kunnen worden. Met de klimaatverandering wordt de kans steeds kleiner, maar uitgesloten is het nog zeker niet.
De winter van 2025/2026De winter van 2025/2026 had meerdere gezichten. In De Bilt was het met een gemiddelde temperatuur van 4,8 °C een zachte winter. In het noorden lag de gemiddelde temperatuur dichter bij normaal. Vooral januari bracht veel sneeuw en gladheid. In totaal gaf het KNMI deze winter meerdere keren code oranje of rood uit vanwege sneeuw en ijzel.
Een manier om de mate van winterkou te meten is het Hellmanngetal. Dit getal wordt berekend door alle negatieve etmaalgemiddelden tijdens het winterseizoen bij elkaar op te tellen. Een etmaalgemiddelde van −2,0 °C levert bijvoorbeeld 2,0 Hellmannpunten op. Bij een etmaalgemiddelde boven 0 °C worden geen punten toegekend.
Het officiële Hellmannseizoen loopt van 1 november tot en met 31 maart. Dat is dus iets ruimer dan de meteorologische winter, die loopt van december tot en met februari.
De ranglijst van de winter van 2025/2026 laat zien dat Nieuw-Beerta met 51,1 punten een relatief milde winter beleefde. Ook Eelde en Hoogeveen kwamen in de noordelijke helft van het land nog boven de 40 punten uit. De meeste andere KNMI-stations hadden een zacht tot buitengewoon zachte winter. Vlissingen eindigde onderaan met slechts 2,1 Hellmannpunten.
De koudste wintermaandenEen winter waarin iedere maand een duidelijke bijdrage aan het Hellmanngetal levert, is tegenwoordig uitzonderlijk. In het verleden kwamen zulke winters vaker voor, zoals in 1947, 1963 en 1979. De meeste winters in deze eeuw bestonden vooral uit een of enkele korte koude perioden.
In deze eeuw (2000 tot heden...) was februari 2012 de koudste wintermaand. Deze maand leverde in De Bilt bijna 81 Hellmannpunten op. De kou was toen langdurig genoeg om op veel plaatsen natuurijs te laten ontstaan. Een Elfstedentocht kon uiteindelijk net niet worden georganiseerd.
quote:
In februari 2012 leek een Elfstedentocht lange tijd mogelijk. De koudegolf duurde van 29 januari tot 12 februari. In De Bilt was de gemiddelde temperatuur in die periode −5,8 °C.
Toch ging de tocht niet door. Op veel plaatsen was het ijs onvoldoende dik, gemiddeld was minstens 15 centimeter ijs nodig. Vooral de sneeuw die op 3 februari viel, remde de ijsgroei sterk af. Daarnaast hadden de zachte december en januarimaanden ervoor gezorgd dat het water nog relatief warm was. Ook de sterke oostenwind en het zonnige weer werkten niet overal mee.
De organisatie besloot uiteindelijk op 8 februari 2012 dat de Elfstedentocht niet kon doorgaan. Op sommige plekken was het ijs slechts 8 tot 11 centimeter dik, terwijl voor de hele route minimaal 15 centimeter nodig was.
https://www.knmi.nl/over-(...)g-een-elfstedentochtFebruari 2012![Oi6hzsD.png]()
November 1993Met 32,5 Hellmannpunten was november 1993 de koudste novembermaand uit de meetreeks. Vooral van ongeveer 15 tot en met 28 november was het langdurig koud. De maand telde in De Bilt vijf ijsdagen.De volledige winter van 1993/1994 eindigde met 62,8 Hellmannpunten op de 48e plaats.
quote:
Vanuit het oosten kwam een bel met veel koudere lucht over Oost-Europa dichterbij die onze omgeving in de avond en van 19 november en 20 november overdag bereikte. Op die 20ste november kwamen de temperaturen al nauwelijks meer boven het vriespunt uit, in de nacht naar 21 november vroor het op veel plaatsen matig met minimumtemperaturen tot -8 graden in het zuiden aan toe. De dag daarna bleef het vrijwel overal enkele dagen vriezen en was de sensatie van winter helemaal compleet. Dat gold zeker voor de nachten daarna, toen het op verschillende plaatsen in het land meer dan 10 graden vroor.
NatuurijsDoor de relatief koude aanloop naar de echte kou, ontstond al snel natuurijs en ook toen al brandde de strijd om de eerste natuurijsmarathon van het seizoen vroeg los. Uiteindelijk was het Veenoord die er met de prijs vandoor ging. Daar werd op 21 november de eerste marathon op natuurijs gehouden. Edward Hagen won de wedstrijd over één uur en 10 ronden. Het NK kortebaan op natuurijs, het vroegste ooit, werd vervolgens op 28 november verreden en tegen het einde van de maand waren er zelfs toertochten.
https://www.weer.nl/nieuw(...)chaatsen-in-november
November 1993
December 1938December 1938 leverde 91 Hellmannpunten op en is daarmee de koudste decembermaand uit de reeks. De strengste kou viel ongeveer tussen 19 en 26 december. Het Hellmanngetal lag daardoor iets hoger dan in december 1933.De winter van 1938/1939 eindigde met 105 Hellmannpunten op de 25e plaats.
quote:
Op 20 december 1938 schreef de Leeuwarder Courant dat “indien het vriezende weer aanhoudt, zal de traditionele Elfstedentocht zeer waarschijnlijk op zaterdag 24 december aanstaande worden gehouden”. Een dag later werd dit bericht bevestigd door de organisatie, waarop honderden schaatsers zich inschreven voor de tocht. Niet veel later kregen zij echter te horen dat 24 december toch niet gehaald zou worden, want het ijs was niet sterk genoeg. Maar de organisatie had nog wel hoop, want als de route op tijd sneeuwvrij gemaakt werd kon de tocht misschien een week later alsnog doorgaan. Er ging daarom vanuit Friesland een verzoek naar Den Haag om hulp, maar de regering gaf aan dat zij vanwege de bezuinigingen geen geld beschikbaar had om het ijsvrij maken van de banen te financieren. Uiteindelijk werd er daarom een collecte opgezet om geld op te halen onder de Nederlandse bevolking. Zelfs koningin Wilhelmina gaf persoonlijk een bijdrage aan het fonds, maar het mocht niet baten; de tocht ging niet meer door.
Dagboek februari 1956https://isgeschiedenis.nl/nieuws/afgelaste-elfstedentochten
December 1938
Januari 1942Januari 1942 leverde 182 Hellmannpunten op. De kou hield een groot deel van de maand aan en vooral de tweede helft verliep streng winters.De winter van 1941/1942 was als geheel zeer streng en eindigde met 331,8 Hellmannpunten op de derde plaats.
quote:
Na de zesde Elfstedentocht in 1940 en de zevende Elfstedentocht in 1941 verwachtte vrijwel niemand dat er ooit nog eens twee jaar achter elkaar een Elfstedentocht kon worden georganiseerd. Maar in de winter van 1941/'42 werd de vorst nog strenger dan de twee voorgaande jaren. Bezwaren dat de Duitse bezetting de tocht niet mogelijk zou maken werden evenals in 1941 opzij geschoven. De Vereniging De Friesche Elf Steden maakte echter geen haast met de organisatie. Omdat de winter toch nog wel zou doorzetten, werd op een vergadering besloten het bepalen van de datum naar de volgende dag te verschuiven. Een journalist van de Leeuwarder Courant wilde desondanks een primeur hebben en lanceerde de volkomen willekeurige datum 22 januari als dag voor de tocht der tochten. Toen de bestuursleden van de vereniging tot hun grote verbazing de volgende dag de datum in de krant zagen staan, gingen zij maar akkoord.
https://nl.wikipedia.org/wiki/Achtste_Elfstedentocht
Januari 1942
Februari 1956Met 192,9 Hellmannpunten is februari 1956 de strengste maand uit de reeks sinds 1901. Vrijwel de hele maand was er sprake van aanhoudende vorst. De zwaarste kou viel ongeveer tussen 15 en 24 februari. Het maandgemiddelde lag rond −6,7 °C.De winter van 1955/1956 eindigde met 222,9 Hellmannpunten op de zesde plaats.
De zeer koude februari-winter van 1955/1956quote:
Na het grote succes van de tiende Elfstedentocht schreef voor de elfde Elfstedentocht het recordaantal van 6.329 schaatsers zich in. De Vereniging de Friesche Elf Steden, die twee jaar geleden nog waarschuwingen deed uitgaan dat de tocht zeer moeilijk zou worden, liet dat deze maal achterwege. De weersomstandigheden waren echter minder dan bij de tocht van 1954. Het vroor stevig en door een dicht wolkendek brak de zon niet door. De kwaliteit van het ijs was, op enkele uitzonderingen na, slecht. De start van de tocht was ditmaal bij Posthuma's Autospuitinrichting aan de Verlengde Schrans te Leeuwarden.
https://nl.wikipedia.org/wiki/Elfde_Elfstedentocht
Februari 1956
Maart 1971Maart 1971 was de strengste maartmaand uit de reeks, met 32 Hellmannpunten. De kou was niet de hele maand aanwezig, maar kwam vooral in enkele stevige koude-invallen tot uiting.De winter van 1970/1971 eindigde met 99,5 Hellmannpunten op de 28e plaats.
quote:
Kouder dan "ooit". "De Bilt, 3 maart 1971. De laagste temperatuur van de afgelopen nacht was in ons land 17 graden onder nul, nl. op het vliegveld Deelen. In Soesterberg zakte het kwik tot - 16 C., in de Bilt tot - 14 C. Een zo lage temperatuur in maart is in de honderdtwintig jarige reeks metingen in Utrecht en De Bilt nooit eerder geregistreerd. De tot dusverre gemeten zeer lage temperaturen in maart zijn: 11,9 C. vorst op 24 maart 1899, - 12,3 C. op 1 maart 1888 en - 11,8 C. op 4 maart 1971 (gisterochtend dus). Ook op 8 maart 1947 was de koude nog indrukwekkend: in De Bilt - 11, 7 C. Ook het maximum van de temperatuur dat gistermiddag in De Bilt werd bereikt, is vrijwel uniek voor maart. Het bedroeg 3,3 C. vorst. Tot dusverre ln deze eeuw is in maart alleen in 1942 een nog koudere dag voorgekomen, nl. op 6 maart, toen het de gehele dag tenminste 4,4 graden bleef vriezen."
En opnieuw zou ik de vraag willen stellen: mag men maart wel "de" Lentemaand noemen??
https://www.schaatshistor(...)ronieken/1970-19571/
Maart 1971
De koudste wintersBovenaan de ranglijst staat de winter van 1947, gevolgd door de winters van 1963 en 1942. Deze drie winters kwamen boven een Hellmanngetal van 300 uit. Daarmee zijn het de enige uitzonderlijk strenge winters sinds 1901 die deze grens hebben overschreden.Het waren langdurige winters met veel vorst, ijsdagen en op veel plaatsen sneeuw en ijs. Vooral de winter van 1963 duurde lang. De kou begon al in november en hield aan tot begin maart.
Sinds 1963 heeft geen enkele Nederlandse winter meer dan 300 Hellmannpunten behaald. Door de klimaatopwarming is een winter zoals die van 1963 veel minder waarschijnlijk geworden. Helemaal uitgesloten is een zware koudeperiode echter niet. Eén uitzonderlijke winter kan nog steeds voor een hoog Hellmanngetal zorgen.
De zachtste wintersDe winter van 2013/2014 eindigde onderaan de Hellmannranglijst met geen enkel Hellmannpunt. De gemiddelde temperatuur kwam uit op ongeveer 6,0 °C. Daarmee behoort deze winter, samen met onder meer 1990, tot de warmste winters uit de meetreeks. Alleen de winter van 2006/2007 was gemiddeld nog warmer. In de winter van 2013/2014 overheerste vaak een zuidelijke of zuidwestelijke stroming, waarmee zachte lucht naar Nederland werd aangevoerd. Het was dan ook een vrijwel sneeuwloze winter.
Voorspelling winter 2026/2027Voor deze voorspelling gebruiken we de officiële KNMI-stations. Hieronder staat de eindstand van de winter van 2025/2026 als uitgangspunt:
1. Nieuw-Beerta 51,1
2. Eelde 43,2
3. Hoogeveen 40,2
4. Twente 33,3
5. Lauwersoog 28,4
6. Leeuwarden 27,6
7. Heino 26,0
8. Marknesse 25,9
9. Lelystad 22,5
10. Maastricht 20,0
11. Volkel 20,0
12. Stavoren 18,2
13. Hoorn Terschelling 17,2
14. Horst 16,7
15. Ell 16,3
16. Gilze-Rijen 16,1
17. De Bilt 15,6
18. Eindhoven 14,8
19. Vlieland 11,2
20. Woensdrecht 10,3
21. Schiphol 10,2
22. Wijk aan Zee 9,8
23. Rotterdam 8,4
24. De Kooy 7,8
25. Voorschoten 7,2
26. Hoek van Holland 5,2
27. Wilhelminadorp 3,4
28. Vlissingen 2,1Voorspel het volgende:De vragen hebben betrekking op de stations uit bovenstaande lijst (dus niet alleen over De Bilt).
quote:
1. Wat wordt het hoogste Hellmanngetal?
2. Wat wordt het laagste Hellmanngetal?
3. In welke maand worden de meeste Hellmannpunten behaald?
4. Welk station eindigt bovenaan?
5. Welk station eindigt onderaan?
6. Op welke datum wordt het eerste Hellmannpunt van het seizoen behaald?
7. Op welke datum wordt het laatste Hellmannpunt van het seizoen behaald?
Iedereen kan meedoen. Plaats je voorspelling uiterlijk op zaterdag 31 oktober om 23.59 uur. Op 1 april 2027 volgt de einduitslag. Tussendoor plaats ik regelmatig tussenstanden van het Hellmanngetal per station in dit topic.
Succes!

Er volgt ook nog een apart topic waarin we de winter als geheel voorspellen. Dat topic zal waarschijnlijk eind november verschijnen. Daarnaast zijn er de wekelijkse voorspellingen voor het weer op vrijdag en de maandelijkse voorspeltopics.
Verwante topics:WKN / Winter in Europa 2026/2027WKN / Voorspel hier het warmtegetal van 2026WKN / Voorspel hier het Hellmann koudegetal van komende winter.Voor meer weergerelateerde en topics om het weer te voorspellen:
Weer, Klimaat en Natuurrampen