[b]Theorie[b]
Mensen zijn allemaal theoretici (dus dit moet erin gaan als koek).
Voorbeeld
Een 3 dimensionaal voorwerp (zeg: een kopje) kun je alleen 2 dimensionaal zien. Je kunt niet in het kopje kijken, en tegelijkertijd tegen de onderkant aankijken. Want alles wat je kunt zien, zijn de 2D projecties op je twee netvliezen. Toch kan iedereen zich een kopje 3D voorstellen. Dat zit inmiddels ingebakken. Maar de 3D voorstelling is puur theoretisch.
Optische illusies, zijn de bijbehorende 'verkeerde opvattingen' (net als bij theorieën). De meest directe manier om het kopje in 3D te zien, is naar een bewegend kopje te kijken. Maar dat maakt gebruik van het korte termijn geheugen, en een ‘impliciete theorie’ om er een samenhangende voorstelling van te maken. Het enige stapje wat je nog hoeft te zetten, om een theoreticus te zijn, is dit op te merken en erbij stil te staan. Done.
-------------------------------------
Nu we dus toch allemaal theoretici zijn.
Ik vermoed dat geen enkele theorie begrijpelijk is, zonder impliciete alledaagse noties. Neem het begrip 'dimensie'. Dat berust op een alledaags weten, ook al heb je geen weet van een wiskundig formalisme, waarmee je ook expliciete berekeningen kunt maken. Zonder het alledaagse weten, was er geen meetkunde. Het zou onbegrijpelijk zijn. Dus, iets weet je al, voordat je begint.
Je kunt er ook mee speculeren. Er zijn vele 2D perspectieven mogelijk op een kopje, en toch is er maar één 3D kopje. Zo zijn er ook vele deelnemersperspectieven, en toch is er maar één wereld. Het waarheidsperspectief is de reconstructie van deze ene wereld uit onze deelnemersperspectieven. Dit is wat men de objectieve wereld noemt. Maar omdat we er niet uit zijn, laat staan eens kunnen worden over, hoe de objectieve wereld eruit ziet, zijn er alleen invullingen van het waarheidsperspectief. Dat is dus het hoogst haalbare, dus dat is de grootste eenheid.
----------------------------------------
Er is ook een kleinste eenheid
Het onderscheid 'subjectief versus objectief' leidt gemakkelijk tot de volgende gedachten:
1. Je moraal is subjectief en heeft alleen geldigheid tussen je eigen linker en rechter oor.
2. Het objectieve is wel algemeen geldig, maar verstoken van iedere moraal.
Zo ontstaat het idee van een subject dat ronddoolt in een nihilistisch universum.
Maar de subjectieve belevingswereld ontstaat in wisselwerking met je omgeving. Het heeft geen inhoud, zonder de omgeving erbij te betrekken. Betrek je de omgeving erbij, dan sta je al met 1 been in de objectieve wereld. De minimale basis, om de subjectieve belevingswereld van een deelnemer te kunnen definiëren, is het deelnemersperspectief. Dat is de kleinste eenheid.
Het zuiver objectieve is te groot, en het zuiver subjectieve is te klein. Het is een zwart-wit tegenstelling, terwijl alleen de tussenliggende grijstinten bestaan.
------------------------
Iedere deelnemer gelooft dat, wat volgens hem waar is, ook waar is voor alle andere deelnemers (ook al zien zij het anders). Want dat is het idee achter het waarheidsperspectief: het is de objectieve versie. Maar omdat we het niet eens worden, blijven het perspectieven.
Vergelijk nu de opsplitsing van de werkelijkheid in
1. het subjectieve en het objectieve
met de opsplitsing van de werkelijkheid in
2. een deelnemersperspectief en een waarheidsperspectief
De 1e opsplitsing is een harde tegenstelling, waarin het lijkt alsof in je nihilistisch universum leeft. Dat is het gevolg van de veronderstelling dat het subjectieve (en het subject) los van de wereld te definiëren is. De 2e opsplitsing veronderstelt dat niet, en dat maakt een groot verschil. Het deelnemersperspectief en waarheidsperspectief vullen elkaar aan.
Een simpele manier om hetzelfde te zeggen:
"De ziel bestaat niet, alleen bezieling bestaat."
En voor bezieling, moet je een deelnemer in de wereld zijn.
De wereld enigszins weten te vatten, is daarbij handig. Want de weg naar de hel is geplaveid met goede bedoelingen. Een goede doelstelling, vooronderstelt altijd een specifieke voorstelling van zaken. Die moet wel enigszins kloppen.
The view from nowhere.