quote:
Op dinsdag 31 mei 2016 11:24 schreef snakelady het volgende:[..]
Maar ik heb nog steeds geen echt bevredigend antwoord gekregen op mijn vraag.
Wat is er zo erg aan als Zwarte Piet een ander kleurtje krijgt of een Roetpiet gaat worden?
Onder andere hierom. Ik besloot mijn mening eens van me af te schrijven:
De Pietendiscussie is weer in alle hevigheid opgelaaid. Erik van Muiswinkel hangt na 19 jaar zijn pietenschoenen aan de wilgen, maar lijkt zijn Hoofdrol vooral naast zich neer te leggen omdat hij de discussie beu is; niet omdat hij zozeer tegen zwarte piet is. De discussie die gevoerd wordt is er een van uitersten, het moet (letterlijk) zwart óf wit, en dat terwijl er zó veel mooie grijze tussenwegen kunnen zijn. Zo’n vijftig zelfs volgens de moderne literatuur, maar daarover later meer.
Laat ik vooropstellen dat ik in principe een voorstander ben van zwarte piet, of liever gezegd, het hele Sinterklaasfeest. Ik denk dat Nederland hiermee een unieke traditie in handen heeft die best eens wat meer waardering mag krijgen. Ik erger me net zo mateloos aan het feit dat er jaarlijks 4 Sinterklaasfilms uitkomen die stuk voor stuk menen het ‘verhaal’ op hun eigen manier uit te moeten leggen, mensen die zeggen ‘wij doen wel cadeaus met kerst’, als aan de hele pietendiscussie. Nu woon ik in een dorp in Brabant en ben ik actief betrokken bij de ‘agenda’ van de Sint hier in de regio, maar naar mijn idee brengt Sinterklaas, of pakjesavond mensen toch op een andere manier bij elkaar dan kerst, wat voor veel mensen/families toch een ‘moetje’ aan het worden is. Sinterklaas draait nog om gezellig samenzijn, en elkaar cadeautjes geven. Met andere woorden, een blijk van waardering aan een ander geven, al dan niet geuit in een mooi gedicht.
De Sinterklaasfiguur stamt af van de Noorse god Odin (Wodan in het Germaans), die samen met zijn (zwarte) raven Hugin en Munin op een paard door de hemel trok, en in de wintermaanden de slechte mensen op kwam halen. Toen de kerk in de middeleeuwen een opmars maakte, besloot deze de heidense feestdagen te handhaven om zo het volk tevreden te houden, maar er wél een katholiek sausje overheen te gooien. Zo werd de Noorse god met zijn raven vervangen door een katholieke bisschop, en zijn we aanbeland bij de beginselen van het moderne Sinterklaasfeest. Mensen kwamen in de donkere wintermaanden samen, om zo de donkere dagen wat vreugde te geven. Daarvoor was de mysterieuze man, met zijn prachtige gewaad en mooie baard, die zoveel wonderen had verricht, een geschikte protagonist. Een man die elk jaar weer terugkwam, hoe kon dat toch? Dat moest haast ook wel een wonder zijn. Hij kwam op een boot, reed op een paard, en keek door de schoorsteen of je wel lief genoeg geweest was. Het spreekt allemaal ontzettend tot de verbeelding, en is nét genoeg om geloofwaardig te zijn.
Maar waarom heeft die man zo’n (onhandig) lange jurk, en baard met dito haardos? Het antwoord is simpel: omdat hij niet bestaat. Omdat de lol er gauw af is als Ome Jan of Buurman Kees met een zak cadeautjes binnenkomt en alle kinderen vraagt om even bij hem op schoot te komen zitten. Het zou de beste man niet eens in dank afgenomen worden. Maar zodra iemand die sluier van baard, mantel en mijter opwerpt, wordt het weer die mysterieuze figuur, die honderden jaren lang de maat komt nemen of we wel braaf zijn geweest, en ons daarvoor naar behoren beloont.
Een dikke eeuw geleden kreeg Sinterklaas een helper, een knecht. Een figuur uit de tropische oorden waar de bisschop vandaan komt, met een gezicht dat zwart is van de roet uit de schoorsteen. Wat logisch is, want Sinterklaas luisterde al aan de schoorstenen. Pieterman Knecht veranderde door de jaren heen van boeman naar kindervriend. Strooiend met pepernoten in plaats van zwaaiend met een roe. Dat deze figuur aan verandering onderhevig is, is dus wel duidelijk. Zijn kleding veranderde van ietwat middeleeuws, naar felle kleuren, toegespitst op de taak van de piet. Zijn gezicht bleef zwart, of donkerbruin. Omdat we Meester Hans nu eenmaal zullen herkennen met enkel een paar roetvegen op zijn gezicht. En hoe kan het gezicht van die persoon nu weer rood, blauw, of groen zijn? Probeer dan de magie nog maar eens in stand te houden.
Toch zie ik een eventuele oplossing. Waarom geen proef met grijze pieten? As en roet kunnen ook grijs zijn, de associatie met donkere mensen is er gauw vanaf, en Piet blijft die onherkenbare figuur. Een kenmerk dat zó nodig is voor het voortleven van de traditie.