New Horizons: De reis naar Pluto (en verder) deel 4

04-12-2015

New Horizons spot klein Kuipergordelobject


Een record: nog nooit zijn van zo dichtbij beelden gemaakt van een vrij klein Kuipergordelobject.
Geschreven door Caroline Kraaijvanger op 4 december 2015 om 08:56 uur

Kuipergordel
Wanneer je van de zon vandaan reist, kom je eerst de acht planeten die ons zonnestelsel telt, tegen. Eenmaal voorbij Neptunus stuit je op de Kuipergordel: een gordel vol met komeetachtige objecten die uit ijs en steen bestaan. New Horizons is de eerste sonde die deze gordel bezoekt.

Ruimtesonde New Horizons maakte de beelden op 2 november met zijn Long Range Reconnaissance Imager (LORRI). Op de beelden zien we een 150 kilometer groot Kuipergordelobject dat de naam 1994 JR1 draagt.

Op het moment dat de beelden gemaakt werden, bevond 1994 JR1 zich op zo’n 5,3 miljard kilometer afstand van de zon. De afstand tussen New Horizons en 1994 JR1 was op dat moment slechts 280 miljoen kilometer. En dat is een record: nog nooit is vanaf zo’n kleine afstand een foto van een klein hemellichaam in de Kuipergordel gemaakt.

New Horizons scheerde op 14 juli langs Pluto en zijn manen en onthulde hoe de dwergplaneet en zijn omgeving eruitzag. Daarna vloog New Horizons direct door. De sonde zal op 1 januari 2019 langs een ander Kuipergordelobject scheren: 2014 MU69
.
.
Vier foto’s van New Horizons zijn voor deze beelden achter elkaar gezet. New Horizons maakte de foto’s met tussenpozen van een uur. Afbeelding: NASA / JHUAPL / SwRI.

(scientias.nl)

quote:

Op vrijdag 4 december 2015 09:30 schreef Perrin het volgende:
Welke van die witte stippen is het?

eerlijk gezegd vroeg ik me dat ook af
ik denk de middelste, de grote (die zal wel het dichtste bij zijn)

04-12-2015

Dit zijn de scherpste foto’s van Pluto tot nu toe



De New Horizons-ruimtesonde heeft de scherpste foto’s tot nu toe van het oppervlak van Pluto naar de aarde gestuurd. Deze foto’s zijn tijdens de scheervlucht in juli gemaakt.

New Horizons trakteert ons al bijna een half jaar op schitterende beelden. En dit stopt voorlopig nog niet. Het komende jaar blijft de ruimtesonde data en gegevens sturen. De beeldenstroom wordt steeds interessanter. Zo zijn de afgelopen weken de scherpste foto’s tot nu toe gearriveerd. De resolutie bedraagt slechts 77 tot 85 meter per pixel. En scherper dan 70 meter per pixel gaan de foto’s niet worden.

Hoe gedetailleerd is 70 meter per pixel eigenlijk? Deze luchtfoto van New York heeft precies dezelfde resolutie als de scherpste Pluto-foto’s. Zoals je ziet zijn straten en individuele gebouwen niet te herkennen. Steigers, bruggen en enkele boten zijn wel te spotten.

Op de nieuwe foto’s van dwergplaneet Pluto zijn bergen, kraters en ijsvelden te zien. “Het is onvoorstelbaar wat we dankzij deze foto’s allemaal leren over Pluto”, vertelt projectwetenschapper Alan Stern. Elke foto is in werkelijkheid 80 kilometer breed. En dat van een wereld op vijf miljard kilometer afstand van de aarde. Ongelofelijk!

Sputnik Planum
Vooral de eerste foto – die bovenaan dit artikel staat – is adembenemend. De Pluto-kenners onder ons herkennen het gebied waarschijnlijk al. Dit is de rand van Pluto’s hart, oftewel Sputnik Planum. Dit gebied dankt zijn herkenbaarheid aan het sterke contrast tussen de ijsvelden en de hoge ijsbergen.






De foto’s zijn vijftien minuten voor de kleinste afstand tussen New Horizons en Pluto gemaakt. Toen was de afstand tussen de dwergplaneet en de ruimtesonde zo’n 17.000 kilometer. De ruimtesonde gebruikte het LORRI-instrument om het gebied te fotograferen.

De komende dagen arriveren meer scherpe beelden van de mooiste dwergplaneet van het zonnestelsel. We wachten in spanning af!

(Scientias.nl)

21-12-2015

Je blijft nieuwe dingen zien op deze nieuwe foto van Pluto


Geschreven door Caroline Kraaijvanger op 21 december 2015 om 08:42 uur

Op de foto’s – die New Horizons in juli maakte – zien we onder meer een rijkelijk met kraters bedekt stukje Pluto.

Ruimtesonde New Horizons scheerde op 14 juli rakelings langs Pluto. De foto die NASA nu heeft vrijgegeven (zie hieronder) maakte de ruimtesonde kort daarvoor en laat een deel van Pluto zien dat zich ten westen bevindt van het gebied dat New Horizons tijdens zijn scheervlucht zag. Helemaal boven aan de foto zien we een gebied dat heel veel kraters telt. Verder naar beneden zie je breuklijnen, waarna het gebied – nog verder naar beneden – aanzienlijk donkerder wordt. Dit donkere gebied wordt informeel aangeduid als Cthulhu Regio. Helemaal onderaan zien we ook nog enkele bergen: mogelijk ijsvulkanen.

.
Afbeelding: NASA / JHUAPL / SwRI.

De helft
Foto’s zoals deze, maar ook metingen die New Horizons voor, tijdens en na zijn scheervlucht verrichtte, maken ons beeld van Pluto en zijn manen gaandeweg completer. En dat terwijl nog niet eens de helft van de door New Horizons verzamelde informatie over Pluto op aarde is gearriveerd. De andere helft is nog onderweg.

Gletsjers
Zo hebben onderzoekers ontdekt dat er op Pluto sprake is van glaciale activiteit. Er zijn dus gletsjers die valleien hebben uitgekerfd. Maar misschien nog wel belangrijker: die glaciale activiteit is niet iets van het verleden. Die vindt ook vandaag de dag nog plaats. “Pluto heeft onze verwachtingen als het gaat om landformaties en processen die tot op de dag van vandaag spelen, enorm overtroffen,” stelt onderzoeker Alan Howard.

Meer ontdekkingen
Verder is er recent waterijs op Pluto ontdekt en lijken er ijsvulkanen op de dwergplaneet te vinden te zijn. Ook blijkt Pluto een heel interessante atmosfeer te hebben. Overigens stellen ook de manen van de dwergplaneet zeker niet teleur: maan Charon blijkt bijvoorbeeld veel minder saai te zijn dan gedacht.

Vragen
Terwijl onderzoekers dankzij New Horizons de ene na de andere opzienbarende ontdekking op en nabij Pluto doen, roept de ruimtesonde ook een hoop vragen op. Neem bijvoorbeeld de hoge nevels die boven Pluto zijn gespot. Hoe ontstaan ze? Waarom bestaan ze uit lagen? “Net zoals bijna alles op Pluto is de nevel veel gecompliceerder dan we dachten,” vertelt onderzoeker Andy Cheng. “Maar met de uitstekende gegevens die we momenteel bezitten, verwachten we de nevel snel beter te kunnen doorgronden.”

Al met al lijkt het dus een kwestie van tijd te zijn voor Pluto al zijn geheimen onthult. New Horizons is ondertussen onderweg naar een volgend mysterie: het Kuipergordelobject 2014 MU69. Naar verwachting komt de sonde daar op 1 januari 2019 aan.

(scientias.nl)

04-01-2016

Pluto's maantje Nix schittert voor de helft op nieuwe foto

NASA heeft recent een nieuwe foto van Nix vrijgegeven. Het is één van de beste foto’s die we tot op heden van de maan hebben.

De foto is gemaakt door New Horizons. De sonde scheerde op 14 juli 2015 langs Pluto. De scheervlucht leverde vele foto’s op, waaronder deze foto van de op twee na grootste maan van Pluto. Toen New Horizons deze foto van Nix maakte, bevond deze zich op zo’n 23.000 kilometer afstand van de maan.

Op de foto zien we maar een stukje van Nix. Slechts de helft van de maan wordt belicht. Het belichte deel is ongeveer 19 bij 47 kilometer groot. De foto onthult weer nieuwe informatie over de geologische geschiedenis van Nix en inslagen op de maan, zo stelt NASA.

.
Afbeelding: NASA / JHUAPL / SwRI.

New Horizons werd in 2006 gelanceerd. Grappig genoeg wisten we toen nog maar net van het bestaan van Nix af. De maan werd namelijk in 2005 pas ontdekt. Enkele jaren na het vertrek van New Horizons – in 2011 en 2012 – werden nog eens twee manen ontdekt. Pluto blijkt er dus vijf te hebben: Charon, Hydra, Nix, Kerberos en Styx. Onlangs leverde New Horizons al een compleet familieportret af. Op die compositiefoto zien we alle manen van Pluto in volle glorie.

(Scientias.nl)

25-01-2016

New Horizons fotografeert de duister zijde van Charon

NASA heeft een nieuwe foto vrijgegeven van Pluto’s maan Charon. Op de foto kijken we tegen de nachtzijde van de maan aan.

Ruimtesonde New Horizons maakte de foto op 17 juli, bijna drie dagen nadat deze rakelings langs Pluto scheerde. De sonde keek even achterom en zag toen dit tafereel. De nacht is ingevallen op Charon, maar een klein stukje van de maan (links) wordt nog door de zon beschenen.

Reflectie
Ondanks dat we tegen de nachtzijde van de maan aankijken, is het niet super donker op Charon. Dat heeft de maan te danken aan Pluto. De dwergplaneet reflecteert licht en dat licht valt op Charon.

.
Slechts een klein deel van het op deze foto zichtbare Charon wordt door de zon beschenen. Afbeelding: NASA / JHUAPL / SwRI.

Zuidpool
Wetenschappers gebruiken onder meer deze foto om Charon volledig in beeld te brengen. Op de foto zijn namelijk delen van de maan zichtbaar die op foto’s gemaakt tijdens de scheervlucht niet te zien zijn. Denk bijvoorbeeld aan de zuidpool (op deze foto bovenaan), waar in 1989 de poolnacht inviel en die pas in 2107 zonlicht mag begroeten.

Charon is de grootste maan die Pluto rijk is. De maan meet ongeveer 1214 kilometer. Naast Charon bezit Pluto nog vier andere manen: Nix, Hydra, Kerberos en Styx. Charon werd in 1978 ontdekt, de andere vier manen ontdekten wetenschappers pas deze eeuw (in 2005, 2011 en 2012).

(scientias.nl)

28-01-2016

Pluto-oppervlak vertoont verrassend veel waterijs


De oude (links) en de nieuwe ‘waterijskaart’ van Pluto. (NASA/JHUIAPL/SwRI)

Aan het oppervlak van Pluto ligt meer waterijs dan tot nu toe werd gedacht. Dat blijkt uit nieuwe gegevens van de Amerikaanse ruimtesonde New Horizon, die in juli vorig jaar dicht langs het oppervlak van deze dwergplaneet scheerde.

De gegevens zijn afkomstig van het meetinstrument LEISA dat infraroodwaarnemingen van Pluto heeft gedaan. Op basis van die waarnemingen is een nieuwe ’valse kleuren’-kaart van de dwergplaneet gemaakt, waarop te zien is waar het meeste waterijs te vinden is.

De nieuwe kaart is nauwkeuriger dan de versie die eerder is gepubliceerd. Desondanks vertonen Sputnik Planum – de grote hartvormige vlakte op Pluto – en het noordelijke Lowell-gebied nog steeds vrijwel geen sporen van waterijs. Volgens NASA wijst dit erop dat de eigenlijke ijskorst van Pluto hier bedolven is door een dikke laag van andere ijssoorten, zoals methaan, stikstof en koolstofmonoxide. (EE)

(allesoversterrenkunde)

18-02-2016

Plutomaan Charon speelde voor ‘Hulk’


Het oppervlak van Plutomaan Charon vertoont tal van ‘uitgerekte’ tektonische breuken, waarvan sommige meer dan 6,5 kilometer diep zijn. Dat wijst erop dat deze maan is ‘opgezwollen’. (NASA/Johns Hopkins University Applied Physics Laboratory/Southwest Research Institute)

Opnamen van de ruimtesonde New Horizons wijzen erop dat de grote Plutomaan Charon ooit een ondergrondse oceaan had die lang geleden al bevroren is. Doordat ijs meer plek inneemt dan water, is de korst van de maan op grote schaal naar buiten gedrukt, opgerekt en gebarsten. De wetenschappers van de New Horizons-missie vergelijken Charon dan ook met strip- en filmheld ‘de Hulk’.

De buitenste laag van Charon bestaat hoofdzakelijk uit waterijs. Toen deze maan nog jong was, werd deze laag warm gehouden door het verval van radioactieve elementen en door de inwendige warmte die Charon bij zijn ontstaan had meegekregen.

Volgens de wetenschappers kan Charon destijds warm genoeg zijn geweest om een ondergrondse oceaan van vloeibaar water in stand te houden. Uiteindelijk is Charon echter zo ver afgekoeld, dat de oceaan bevroor en uitzette. (EE)

(allesoversterrenkunde)

07-03-2016

Met methaanijs bedekte bergtoppen ontdekt op Pluto

Wetenschappers hebben op de dwergplaneet een 420 kilometer lange bergketen ontdekt waarvan de toppen bedekt zijn met ‘exotisch’ ijs.

De bergketen bevindt zich in een gebied dat informeel ‘Cthulhu’ wordt genoemd. Het is een donker gebied, ten westen van Pluto’s ‘hart’. Het gebied is zo’n 3000 kilometer lang en 750 kilometer breed.

Donker
Zoals gezegd is Cthulhu – zeker in vergelijking met het lichte hart van Pluto – bijzonder donker. Onderzoekers denken dat dat komt doordat het bedekt is met een laag donkere tholines. Tholines zijn complexe moleculen die ontstaan wanneer methaan aan zonlicht wordt blootgesteld.

Veelzijdig
Cthulhu is een veelzijdig gebied; het kent bergketens, maar ook kraters, breuken en opvallend gladde landschappen. In het noordoostelijke deel van Cthulhu hebben wetenschappers nu een opvallende bergketen ontdekt. De keten is zo’n 420 kilometer lang en de hoger gelegen hellingen van de hoogste bergtoppen zijn bedekt met een helder materiaal. Dat heldere materiaal steekt scherp af tegen het donkerrode materiaal dat Cthulhu eigen is (zie kader).

Net als water op aarde
De onderzoekers denken dat het heldere materiaal voornamelijk uit methaan bestaat dat oorspronkelijk in de atmosfeer van Pluto huisde, maar op de pieken van de berg is gecondenseerd en bevroren. “Dat dit materiaal alleen de bovenste hellingen van de bergtoppen bedekt, suggereert dat methaanijs zich mogelijk gedraagt zoals water zich in de atmosfeer van de aarde gedraagt,” vertelt onderzoeker John Stansberry.

.
De toppen van de bergen onderscheiden zich duidelijk van het omringende donkerrode terrein. Afbeelding: NASA / JHUAPL / SwRI.

Op de foto hierboven kun je de met methaanijs bedekte bergen goed zien. De foto is gemaakt door ruimtesonde New Horizons die in juli vorig jaar langs de dwergplaneet scheerde. Beelden gemaakt door de Ralph/Multispectral Visible Imaging Camera aan boord van New Horizons bevestigen dat we hier echt te maken hebben met methaanijs. De beelden (zie hieronder) laten de verspreiding van methaanijs (paars) zien en vertonen treffende overeenkomsten met de beelden hierboven.

.
Afbeelding: NASA / JHUAPL / SwRI.

(scientias.nl)

14-03-2016

Wie heeft er van dit landschap op Pluto gesnoept?

Een landschap op het westelijk halfrond van de dwergplaneet heeft wel een heel opmerkelijke vorm: het lijkt net of iemand er een hapje uit heeft genomen.

Wetenschappers ontdekten het bijzondere verschijnsel op beelden die ruimtesonde New Horizons maakte. Mogelijk ontstaat het verschijnsel door sublimatie (verdamping) van methaanijs. Dit deel van Pluto is rijk aan methaanijs. Mogelijk sublimeert het hier en verdwijnt in de atmosfeer, waardoor de laag waterijs onder het methaanijs bloot komt te liggen.

Op de afbeelding hieronder (links) zie je het landschap waar de onderzoekers het over hebben. Het onderste deel van de afbeelding links laat de met kraters bedekte hooglanden zien die informeel Vega Terra worden genoemd. Deze hooglanden worden begrensd door steile kliffen die Piri Rupes worden genoemd. Voorbij de kliffen ligt een jong en bijna kratervrij landschap dat de onderzoekers Piri Planitia noemen.

.
Afbeelding: NASA.

Op de afbeelding hierboven (rechts) zie je hetzelfde landschap. De paarse kleur staat symbool voor methaanijs. De afbeelding laat zien dat de hooglanden ten zuiden van Piri Rupes rijk zijn aan methaanijs. Sublimatie van dit methaanijs zou ervoor zorgen dat dit plateau aan de zijde van de kliffen erodeert. De hooglanden trekken zich dus eigenlijk terug, met Piri Planitia in hun kielzog.

(scientias.nl)

23-03-2016

'Er stroomden wellicht ooit rivieren op Pluto'

Nieuw onderzoek suggereert voorzichtig dat er op Pluto ooit meren waren en rivieren stroomden. Ze waren niet gevuld met water, maar met vloeibaar stikstof.

We weten inmiddels dat het oppervlak van de dwergplaneet voor een groot deel bedekt is met bevroren stikstof. Maar is dat altijd bevroren geweest? Nee, waarschijnlijk niet, stelt onderzoeker Alan Stern tijdens de Lunar and Planetary Science Conference.

Luchtdruk
Hij legt uit dat de luchtdruk op Pluto op het moment vrij laag is. Maar dat is niet altijd zo geweest. In de geschiedenis lag de luchtdruk waarschijnlijk veel hoger. Wanneer de luchtdruk het hoogst was, moet deze zelfs vier tot veertig keer hoger zijn geweest dan op bijvoorbeeld Mars. Een hogere luchtdruk is van invloed op de temperatuur. En in extreme gevallen moet de druk en temperatuur zo hoog zijn geweest dat het stikstof op het oppervlak van Pluto vloeibaar werd. “Het is mogelijk dat vloeibare stikstof ooit of misschien zelfs meerdere malen over het oppervlak van Pluto heeft gestroomd,” vertelt Stern.

Beelden
Hij onderschrijft zijn hypothese met beelden gemaakt van het oppervlak van Pluto. Bijvoorbeeld het beeld dat je hieronder ziet. Waar doet het je aan denken? Een meer? Dat is wel waar Stern en zijn collega’s aan denken. Dat meer is nu bevroren, maar dat is in het verleden wellicht anders geweest.

.
Afbeelding: NASA.

Rivieren?
En zo zijn er nog meer beelden die suggereren dat er ooit stikstof over het oppervlak van Pluto stroomde. Bijvoorbeeld het beeld hieronder. Je ziet iets wat doet denken aan rivierbeddingen.

.
Afbeelding: NASA.

Naast Stern komen nog meer Pluto-onderzoekers aan het woord tijdens de Lunar and Planetary Science Conference. Zo wordt er bijvoorbeeld ook een onderzoek gepresenteerd dat gaat over de totstandkoming van het gehele systeem. Onderzoekers hebben – door naar kraters op de manen van Pluto te kijken – de manen gedateerd en tonen voor het eerst aan dat de enorme inslag die al Pluto’s manen zou hebben gecreëerd niet recent, maar zo’n 4 miljard jaar geleden moet hebben plaatsgevonden. Ook worden nieuwe inzichten over het klimaat van Pluto en de gletsjers van de dwergplaneet gepresenteerd.

(scientias.nl)

quote:

Op donderdag 24 maart 2016 12:00 schreef Woods het volgende:
Dat object waar NH nu naartoe vliegt ergens in de Kuipergordel, zulke objecten vinden we ook dichter bij huis lijkt me? Zonde om het risico te nemen die gordel in te vliegen.

Nee niet echt. De dichtstbijzijnde gordel is de kuipergorldel, verder weg nog bevindt zich de Oortwolk.
In de Kuipergordel bevinden zich veel objecten maar de onderlinge afstand is nog steeds heel groot
daarnaast zal New Horizons de objecten van 'grote' afstand bestuderen.

08-04-2016

Kijk! Een gigantische spin op Pluto!

De dwergplaneet blijft ons verrassen. Nu hebben onderzoekers weer een breukensysteem ontdekt dat lijkt op een gigantische spin.

“Het patroon dat deze breuken vormen hebben we nog nooit in de buitenste regionen van het zonnestelsel gezien en laat maar weer eens zien: waar we ook op Pluto kijken, elke keer zien we wat anders,” stelt Oliver White, lid van het onderzoeksteam dat zich op de observaties van ruimtesonde New Horizons stort.

Rood
We zien zeker zes flinke breuken (op de foto hieronder worden ze met witte pijlen aangewezen) die op een centraal punt samenkomen. De langste breuk is meer dan 580 kilometer lang. Wat verder opvalt, is dat de breuken die van noord naar zuid lopen het langst zijn en de breuken van oost naar west aanzienlijk korter. Als je goed kijkt, zie je bovendien dat de breuken rode afzettingen onder het oppervlak van Pluto blootleggen.

.
De ‘spin’ op Pluto. Afbeelding: NASA / JHUAPL / SwRI.

Druk
Er zijn al meer breuken op het oppervlak van Pluto gespot. De meeste lopen parallel aan elkaar en ontstaan waarschijnlijk door het uitzetten van Pluto’s waterijskorst. De ‘spin’ die nu op beelden van New Horizons is aangetroffen, is mogelijk ontstaan doordat er op een specifieke plek onder het oppervlak – de plek waar de breuken samenkomen – druk is uitgeoefend.

De spin doet een heel klein beetje denken aan novae op Venus (zie de afbeelding hieronder). En een beetje aan de troggen die op Mercurius die vanaf een centraal punt (de krater Apollodorus) naar alle kanten uitwaaieren.


Links zie je de nova op Venus en rechts zie je iets soortgelijks op Mercurius. Afbeeldingen: NASA / JPL / USGS (Venus) en NASA / Johns Hopkins University Applied Physics Laboratory / Carnegie Institution of Washington (Mercurius).

(scientias.nl)