Psychologie van het sparen: onderzoek naar spaargedrag

quote:

Op zondag 17 november 2013 01:29 schreef ViviRAWRS het volgende:

Ik kan echt helemaal niks met dit soort zinnen, veel te zweverig. Bovendien staan er taalfouten in.

Ik wist trouwens niet dat je op een universiteit kan afstuderen met behulp van een online enquête? Ik vind dat meer passen bij het hbo, en zelfs dàn vind ik het een vrij dubieuze methode.

Bedankt voor het invullen, ondanks de zweverigheid.

Ja hoor, je kunt afstuderen met behulp van een enquête of een experiment. Omdat dat laatste een beetje onpraktisch is met dit onderwerp (ook i.v.m. de kosten) is er gekozen voor een vragenlijst.

Daarnaast is er ook nog niet veel bekend over de psychologie van het sparen, tenminste, niet met de factoren die in dit onderzoek worden gemeten. Het opzetten van een specifiek experiment is dan lastig, maar als dit onderzoek één concreet aanknopingspunt geeft, dan zou zoiets inderdaad wel experimenteel kunnen worden getoetst. Nu is het nog ondoenlijk om alle factoren experimenteel te gaan testen.

Waarom vind je een vragenlijst dubieuze methode?

quote:

Op zondag 17 november 2013 13:05 schreef ViviRAWRS het volgende:

[..]

Ja, maar alleen een kwalitatief slecht kwalitatief onderzoek.

Het respons-percentage is onbekend, want het is onbekend hoeveel mensen het verzoek wel gelezen hebben maar de enquête niet ingevuld hebben. Het is twijfelachtig of de respondenten een goede afspiegeling vormen van de samenleving: WGR-volk is wellicht vaker dan gemiddeld bewust bezig met sparen, etc.

Het is geen kwalitatief onderzoek maar een kwantitatief onderzoek. Vandaar dat er ook Likert schalen zijn gebruikt als antwoordmogelijkheden in plaats van open vragen of een interview-achtige vragenlijst.

De kritiekpunten die je opnoemt zijn niet relevant voor dit onderzoek. Met deze vragenlijst proberen we niet te generaliseren naar een bepaalde doelgroep maar proberen we een algemeen psychologisch model te testen.

quote:

Op zondag 17 november 2013 13:27 schreef Piger het volgende:
Bij een hoger inkomen is er minder reden om te sparen omdat je direct zaken kan aanschaffen. Sparen is dan minder nodig.
Als je eenmaal een goede buffer hebt, stop je misschien wel met sparen om gewoon te genieten van het geld dat je over houdt.

De uitspraak dat mensen met een lager inkomen beter kunnen sparen vind ik gevaarlijk. Met een laag inkomen zal je wel moeten. Daarnaast genoeg gezinnen die maandelijks tekort komen.

Daar heb je gelijk in. Die uitspraak zit trouwens niet in het onderzoek en daarnaast was het hypothetisch, dus de gevaarlijkheid valt wellicht wel mee. Bedankt voor het invullen!

quote:

Op zondag 17 november 2013 13:53 schreef Cat22 het volgende:
Ingevuld. Hij deed me denken aan een enquete die ik ooit voor het LISS panel heb ingevuld.

Bedankt voor het invullen!

quote:

Op maandag 18 november 2013 10:18 schreef ViviRAWRS het volgende:

[..]

Om de redenen die ik al eerder noemde, maar ik kan er nog veel meer bedenken: er zitten suggestieve vragen in (er was bijvoorbeeld een vraag die ervan uitging dat ik wel eens in geldnood zit), het is mogelijk dat mensen de enquête vaker invullen of niet serieus invullen (zeker als het te lang is, kan het afgeraffeld worden).

Je bedoelt de vraag "Momenteel is mijn financiële situatie zodanig dat ik spaargeld aanspreek om rond te komen"? Dat is naar mijn idee geen suggestieve vraag want er wordt gevraagd naar concreet, objectief gedrag: je teert in op je spaargeld of je doet het niet. De vraagstelling kan hier niet suggereren of je dat nu wel of niet doet.

Het zou natuurlijk wel kunnen dat mensen in die vraag een sociale norm lezen en zich schamen dat ze interen op hun spaargeld. Maar dan staat het ze vrij om de neutrale 'niet eens niet oneens' antwoordmogelijkheid te gebruiken. Dus ook qua antwoordmogelijkheid wordt er niet gesuggereerd dat iemand geld tekort komt.

De kans dat mensen het onderzoek niet serieus nemen is het gevaar van elk type onderzoek, ook bij experimenteel onderzoek.

quote:

Op maandag 18 november 2013 10:18 schreef ViviRAWRS het volgende:

Goed, maar maakt het voor het bevestigen/ontkrachten van dit model dan niet uit hoe je aan je data komt?

Het mooiste zou natuurlijk zijn om willekeurig 10.000 huishoudens aan te schrijven met de vraag of ze willen meedoen aan het onderzoek, want dan hebben we immers ook (mogelijk) flink meer respondenten. Maar opnieuw: praktische aspecten zoals de kosten spelen een rol. Er is immers geen budget voor afstudeeronderzoek.

Doordat dit onderzoek een (verondersteld) algemeen psychologisch model toetst kan iedereen mee doen, tenzij er aanwijzingen zijn dat FOK!'ers psychologisch afwijkend zijn. Maar dat lijkt me niet. Door de FOK!'ers af te zetten tegen mensen die via andere wegen aan dezelfde vragenlijst hebben meegedaan valt dat wel na te gaan in de data analyse.

quote:

Op maandag 18 november 2013 14:57 schreef ViviRAWRS het volgende:

[..]

Nee, deze:
"Ik voel me vaak machteloos in het omgaan met geldproblemen."
Deze vraag suggereert dat iedereen geldproblemen heeft, want de vraag gaat alleen over het gevoel daarbij, er is geen antwoordmogelijkheid "niet van toepassing: ik heb geen geldproblemen gehad".

Klopt. Dan had het eigenlijk moeten zijn "Ik voel me vaak, of zou me vaak, machteloos voelen, of kunnen voelen, in het omgaan met (mogelijke) geldproblemen".

quote:

Op maandag 18 november 2013 14:57 schreef ViviRAWRS het volgende:
Je kan mensen niet dwingen om het serieus in te vullen nee, maar deze opzet is wel heel kwetsbaar. Ter vergelijking: bij het onderzoeksproject waar ik mijn onderzoeksstage heb gedaan, werd de data ook met online vragenlijsten verzameld, maar deze waren alleen op uitnodiging toegankelijk, na het inloggen met een persoonlijke toegangscode. Iedere randdebiel kan zo maar jouw data vervuilen, wil ik maar zeggen.

Maar dan heb je weer een privacy probleem, doordat deze uitgedeelde toegangscodes dan kunnen worden verbonden met de ingevulde persoonlijke toegangscode. Daarnaast heb je hierbij ook het probleem dat je vooraf moet selecteren om geen 'randdebielen' een toegangscode te geven. Hoe ga je dat doen, en is het dan nog wel representatief?

Dus ja, zo'n online vragenlijst zoals bij dit onderzoek is niet perfect, maar ik zie dat nadelen ook niet ontbreken bij alternatieven.

quote:

Op maandag 18 november 2013 14:57 schreef ViviRAWRS het volgende:
Dat lijkt me wel leuk om te weten. Succes verder!

Bedankt!

quote:

Op maandag 18 november 2013 15:03 schreef StretchingKoala het volgende:
moeten we de enquote overdreven invullen???.... gezien je praat over: De door u versterkte gegevens worden vertrouwelijk behandeld en er wordt geen informatie verzameld die tot u te herleiden is.

Dit snap ik niet. Wat bedoel je met 'overdreven invullen'? De opmerking die je hier aanhaalt heeft te maken met de privacy waarborg, zo worden er geen IP adressen opgeslagen en wordt het optionele e-mail adres niet meegenomen in de data analyse.

quote:

Op dinsdag 19 november 2013 11:32 schreef ViviRAWRS het volgende:

[..]

Hier zijn voorschriften voor, ik weet niet zeker of dit wettelijk geregeld is of dat het een vereiste van de medisch ethische toetsingscommissies is. De privacygevoelige gegevens worden op een andere server opgeslagen dan de antwoorden op de vragenlijsten. Onderzoekers hebben alleen toegang tot die tweede server met de geanonimiseerde data.

Ik bedoelde meer dat het om de perceptie van de respondent gaat: dat je minder anoniem bent doordat je jezelf moet identificeren met een toegangscode. Daarnaast, en nu val ik in herhaling, moet er ook een budget zijn om zo'n onderzoeksopzet ook technisch goed uit te voeren zoals je hier beschrijft.

quote:

Op dinsdag 19 november 2013 11:32 schreef ViviRAWRS het volgende:
Bij mijn onderzoek werden potentiële deelnemers door hun zorgverleners gevraagd om mee te doen, waarbij ze mondelinge en schriftelijke informatie over het onderzoek ontvingen. (...)
Er is dus niet geselecteerd op 'randdebiel'/'geen randdebiel', maar de deelnemers selecteren zichzelf doordat ze op ieder moment kunnen en mogen afhaken.

Dat is hier niet mogelijk omdat het geen onderzoek is dat in opdracht van een externe partij wordt gedaan. Proefpersonen moet dus door de onderzoeker zelf worden geworven. (Voordat je zegt, 'waarom geen database met gegevens dan aanschaffen van een externe partij': zie de budget opmerking ).

Deelnemers selecteren zich in dit onderzoek trouwens ook zelf; afhaken is zo makkelijk als het browser-tab sluiten, en als je niet geïnteresseerd bent, hoef je niet mee te doen. Er is immers ook niks te winnen waarvoor je zou kunnen meedoen. De aanname is dan ook een beetje dat je wel wat geïnteresseerd moet zijn in psychologie en sparen voordat je meedoet.

quote:

Op dinsdag 19 november 2013 12:29 schreef StretchingKoala het volgende:

[..]

Omdat je versterkte schrijft ipv verstrekte. Niet overgelezen alvorens je de boel online hebt gegooid denk ik zo. Het zit hem toch echt in de details of je veel respons zal krijgen. Iig...good luck verder.

Oh zo. Ja, er zit inderdaad een typ fout in mijn openingspost in dit forumtopic. Als je doorklikt naar de welkomstpagina van het onderzoek staat het daar wel goed. Of die typ fout in mijn eerste FOK forum post nu meteen betekent dat ik 'de boel online heb gegooid' betwijfel ik wel. (Edit: kan openingspost i.i.g. niet meer aanpassen). Bedankt voor je succeswensen.

quote:

Op dinsdag 19 november 2013 13:19 schreef ViviRAWRS het volgende:

[..]

Oh zo, en dat je daardoor minder geneigd bent om alles naar waarheid te beantwoorden? Maar de deelnemer is wel op de hoogte dat de antwoorden geanonimiseerd worden.

Ik zou me dan wel minder anoniem voelen, ja.

quote:

Op dinsdag 19 november 2013 14:52 schreef Deshain het volgende:
Ingevuld, de vragen sluiten echter totaal niet aan bij mijn 'spaar'gedrag. Ik verkeer misschien in de gelukkige positie dat ik geld over heb aan het einde van de maand terwijl ik daar niks voor hoef te doen/laten. Of je dat nou ook echt bewust sparen wil noemen?

Bedankt voor het invullen. Of het echt bewust is, dat weet ik natuurlijk niet. Aan de andere kant kies je er wel voor om het geld dat je overhoudt niet te spenderen aan weekendjes weg, een duurdere auto of wat dan ook. Wat dat betreft is het dan wel een bewuste keuze om maandelijks geld over te houden en dit dan maar te gaan sparen, toch?

[ Bericht 0% gewijzigd door spaaronderzoek op 21-11-2013 10:08:09 ]

Mocht je nog willen meedoen, het onderzoek loopt nog enkele dagen. Daarna begint de data analyse; zo rond maart 2014 zal ik de resultaten hier op het forum delen.

Iedereen die hem heeft ingevuld: bedankt!

[ Bericht 0% gewijzigd door spaaronderzoek op 29-11-2013 14:14:41 ]

quote:

Op vrijdag 29 november 2013 16:35 schreef ssebass het volgende:
Heb het niet helemaal afgemaakt. Wist niet hoe lang het nog ging duren en zo veel tijd heb ik niet.

Zo'n 10 minuten, zoals in de openingspost staat en ook op de welkomstpagina. Als je het ruim neemt, uitgaande van de maximale tijd die mensen er doorgaans aan besteden, zit je op 15 minuten.

quote:

Op vrijdag 29 november 2013 16:35 schreef ssebass het volgende:
Daarnaast gaat het steeds over sparen maar komt er niets in voor over beleggen. Ik vind dat niet onder sparen vallen. Geen interesse sparen betekent dus niet dat er geen interesse in financien algemeen is, aangezien ik bijv richt op beleggen dus spaarrentes kunnen mij gestolen worden.

Ik volg je even niet. Je bedoelt waarschijnlijk dat er wel iets over beleggen in voorkomt?

De vragen waarnaar je hier verwijst gaan niet over mensen interesse hebben in financiën of niet, maar over financiële risicotolerantie. Als je dus bijvoorbeeld aangeeft geen interesse te hebben in sparen maar wel in beleggen, dan ben je blijkbaar bereid om meer financieel risico te nemen dan iemand die aangeeft geen waarde te zien in beleggen maar wel spaart.

quote:

Op zondag 1 december 2013 18:56 schreef Mallet het volgende:
Ingevuld. Behoorlijke hoeveelheid vragen / stellingen moet ik zeggen. Het had niet veel langer moeten duren anders had ik hem afgesloten.

Bedankt voor het invullen.

-------------

Het onderzoek is vandaag afgelopen en meedoen is niet meer mogelijk.

Ik wil iedereen graag bedanken voor zijn of haar deelname. Het is indrukwekkend om te zien hoeveel mensen hier op FOK! de moeite hebben genomen om de vragenlijst in te vullen. Erg bedankt voor jullie tijd en moeite!

Rond maart 2014 zal ik de onderzoeksresultaten in dit topic plaatsen.

Nogmaals bedankt!

quote:

Rond maart 2014 zal ik de onderzoeksresultaten in dit topic plaatsen.

Het onderzoek duurde toch wel 'iets' langer dan ik had verwacht , maar zoals beloofd de onderzoeksresultaten:

Samenvatting onderzoek
Met een financiële buffer zijn mensen beter in staat om hun eigen boontjes te doppen als ze worden getroffen door een financiële tegenslag. Maar uit NIBUD onderzoek blijkt dat 40% van de Nederlandse huishoudens minder dan 3,550 euro aan spaargeld heeft en 15% heeft zelfs geen spaargeld. Hoe kunnen we nu mensen motiveren om meer te sparen?

In dit onderzoek werd een psychologisch model ontwikkeld om die vraag te beantwoorden. Aan de online vragenlijst deden 340 respondenten mee, waarvan 272 alle vragen invulden. Doordat de deelnemers uit verschillende groepen kwamen (zo was de helft student en iets minder dan de helft werkend) was er meer dan voldoende data beschikbaar om de veronderstellingen te toetsen.

Uitkomsten van het onderzoek
Het gerapporteerde spaargedrag werd sterk beïnvloed door financiële zelfeffectiviteit (de mate waarin iemand het idee heeft om goed te kunnen omgaan met geldzaken) en de spaarintentie. Mensen die zich competent voelden bij het omgaan met geldzaken sparen meer, terwijl mensen die zich machteloos voelen als het op geld aankomt minder sparen. Dat de spaarintentie redelijk sterk van invloed was op spaargedrag gaf aan dat het vertalen van intenties naar spaargedrag goed lukte.

De spaarintentie werd sterk beïnvloed door financiële zelfeffectiviteit: mensen die zichzelf goed in staat voelen om met geldzaken om te gaan hebben een sterkere spaarintentie. Ook financiële risico tolerantie bleek spaarintentie te beïnvloeden: mensen die weinig financiële risico's willen nemen hebben een sterkere neiging tot sparen, terwijl mensen die bereid zijn om meer financiële risico's te nemen minder spaarintentie hebben.

Financiële risico tolerantie werd op zijn beurt vooral beïnvloed door subjectieve financiële kennis: het bleek dat mensen die van mening zijn dat ze veel verstand hebben van geldzaken bereid zijn om meer financiële risico's te nemen. Mensen die dachten minder verstand te hebben van financiële zaken hadden juist een lage tolerantie voor financiële risico's.

Opvallende uitkomsten
Een paar opvallende uitkomsten waren er ook. Subjectieve spaarnormen (de waargenomen sociale normen in de omgeving over sparen) waren niet van invloed op spaarintentie. Dit suggereert, tenminste in dit onderzoek, dat de mening van de sociale omgeving geen rol speelt als het op sparen aankomt.

Ook bleek dat waargenomen spaarobstakels (zoals het idee om te weinig inkomen te hebben om te sparen) niet van invloed waren op het vertalen van spaarintentie naar spaargedrag. Dit lijkt aan te geven dat, als het gaat om sparen voor een financiële buffer, mensen zich niet laten leiden door spaarobstakels. Misschien dat bij grote, concrete spaardoelen (zoals een nieuwe auto of aanbetaling voor een huis) de waargenomen spaarobstakels wel van invloed zijn.

Hiernaast bleek dat demografische variabelen (zoals inkomen en wel of niet werkzaam) een stuk minder invloed hadden op spaargedrag dan de psychologische variabelen hadden.

Samengevat gaven de uitkomsten aan: bij sparen voor financiële tegenslagen laten mensen zich vooral leiden door wat ze denken en ervaren, niet door wat ze wel of niet hebben (zoals geld).

Praktische implicaties
Uitkomsten van het onderzoek suggereerden het volgende:

• Mensen die een gevoel van controle ervaren bij geldzaken en het gevoel hebben de benodigde vaardigheden te hebben, hebben zowel een sterkere spaarintentie als ook meer gerapporteerd spaargedrag. Informatie die hierop inspeelt (zoals een concreet stappenplan) kan daarom bijdragen aan meer spaargedrag.
• Een focus op mogelijke verliezen en mislukkelingen leidt tot een hogere neiging om te sparen voor een financiële buffer dan een focus op winsten. Mensen attenderen op de gevaren die ze lopen met een kleine (of geen) financiële buffer kan daarom leiden tot een hogere intentie om te sparen (mits dit mensen niet het gevoel geeft geen controle of de benodigde vaardigheden te hebben).

Het volledige onderzoek (Engelstalig) wordt binnenkort gepubliceerd op http://essay.utwente.nl/ onder de titel "The cost of self-protective measures: psychological predictors of saving money for a financial buffer".

Iedereen die heeft deelgenomen aan het onderzoek nogmaals bedankt: zonder uw tijd en moeite waren er niet zulke mooie resultaten gevonden.