Er bestaat geen checklist voor een verdacht pakket
Van onze verslaggever Menno van Dongen
AMSTERDAM - Na terroristische aanslagen neemt het aantal meldingen van verdachte pakketten toe. Dat de melding in Utrecht zo serieus werd genomen, vinden experts terecht. Alle ingrediënten waren aanwezig.
Hoe herken je een verdacht pakket?
In Utrecht hebben ze daar ervaring mee. Vorig jaar werd het openbaar vervoer urenlang lamgelegd toen een buschauffeur een witte doos vond in zijn voertuig, waarop de tekst 'Verdacht pakket!' stond. De chauffeur legde de doos meteen neer, vlakbij het Centraal Station. Het Explosieven Opruimings Commando stelde na omzichtig onderzoek vast dat het ging om een stapeltje verpakte boeken.
Meestal is het minder eenvoudig. ‘Er bestaat geen definitie van een verdacht pakket’, zegt Carine Portengen, voorlichter van de spoorwegpolitie. ‘Dat is afhankelijk van veel factoren. Wat is de vorm van het pakket? Hoe lang staat het er?’
Als die vragen zijn beantwoord, wordt doorgaans besloten dat er niets aan de hand is. ‘Er worden dagelijks tassen vergeten in het openbaar vervoer, gelukkig leidt dat zelden tot een ontruiming.’
Na terroristische aanslagen neemt het aantal meldingen van verdachte pakketten toe. In de eerste periode na de aanslagen in Madrid (11 maart 2004) en Londen (7 juli 2005) moest de spoorwegpolitie veel vaker in actie komen. Beide keren werden in een maand tijd meer dan veertig verdachte pakketten gevonden op stations en in treinen.
Conducteurs moeten zelf inschatten of een tas er verdacht uitziet. Er is geen checklist waarmee ze kunnen bepalen hoe gevaarlijk een pakket is. Op het Centraal Station in Utrecht zeggen conducteurs desgevraagd dat ze achtergebleven tassen gewoon openmaken. Alleen in uitzonderlijke omstandigheden nemen ze contact op met de meldkamer. Dan komt er een bomverkenner van de spoorwegpolitie; pas als die vindt dat er sprake is van een serieuze dreiging, wordt het gebied afgezet en komt het Explosieven Opruimings Commando in actie.
Wout Fiers heeft dertig jaar lang bij de dienst gewerkt. ‘Een bom kan overal in zitten, zelfs in een handtas’, zegt hij. Het gaat er volgens hem niet zozeer om hoe een pakket eruit ziet, maar onder welke omstandigheden het wordt gevonden. ‘Zondag was de laatste dag van Sail en in Utrecht ging het om een geijkt doelwit voor terroristen: een knooppunt in het openbaar vervoer. Dat speelt mee in je afweging.’
In Utrecht werd geen bom gevonden, maar een tas voor een laptop. Toch is het te vroeg om te stellen dat er onnodig ontruimd is, vindt Edwin Bakker, terrorisme-onderzoeker bij Instituut Clingendael. Bakker heeft trainingen gegeven aan bomverkenners; volgens hem zijn het nuchtere mensen die niet zomaar een gebied laten ontruimen. ‘Ik denk dat zij het belangrijk vonden dat die tas bewust is achtergelaten door jongens die zich verdacht gedroegen.’
Mogelijk hebben de experts zich ook laten leiden door de plek waar de tas lag in de trein. ‘Een terrorist zal geen bom neerleggen in een wagon die stopt aan het eind van het perron. Hij kiest voor een plek bij een drukke roltrap, waar hij meer slachtoffers kan maken.’
Of een pakket er verdacht uit ziet of niet, Bakker verwacht dat er de komende tijd meer gebieden ontruimd zullen worden. ‘Vaak is het niet de expert die hierover beslist, maar zijn leidinggevende. En die kiest, met de recente aanslagen in zijn achterhoofd, voor de veilige weg: ontruimen. Want het zal je maar overkomen dat het misgaat en dat het jouw schuld is
--
http://www.volkskrant.nl/binnenland/1124688629629.html