De EU heeft sinds het begin van de oorlog (februari 2022) nog energie uit Rusland geïmporteerd en daarvoor betaald.
De importen zijn sterk gedaald, maar zijn niet volledig gestopt. Vooral gas (inclusief LNG) en beperkte hoeveelheden olie (via uitzonderingen) gingen door.
Belangrijkste cijfers
Europese Commissie (officiële Eurostat/COMEXT-handelsstatistieken): circa ¤197 miljard (ongeveer $209 miljard) tussen maart 2022 en juli 2026.
CREA (Centre for Research on Energy and Clean Air, onafhankelijk tracker, bijgewerkt begin oktober 2026): meer dan ¤238 miljard sinds 24 februari 2022 (waarvan het grootste deel gas en olie).
Rusland claimt een hoger bedrag van ongeveer $320 miljard (¤302 miljard). De Europese Commissie betwist dat en wijst op de lagere Eurostat-cijfers. Er is dus wat verschil tussen de bronnen (methodologie, exacte periode en wat precies als “energie” wordt meegenomen), maar beide bevestigen dat er voor honderden miljarden is betaald.
Context en daling
De afhankelijkheid is fors verminderd:
Russisch gas: van circa 45% van de EU-import in 2021 naar ongeveer 12% nu.
Olie: bijna volledig gestopt (behalve pijpleidingleveringen aan Hongarije en Slowakije via de Druzhba-pijpleiding, onder EU-uitzonderingen).
Steenkool: volledig gestopt.
LNG-importen en bepaalde gasstromen (zoals via TurkStream) gingen langer door. Volgens de Commissie zou de EU zonder het REPowerEU-plan (gericht op afbouw van Russische energie) ongeveer ¤475 miljard hebben betaald — dus ruim ¤278 miljard meer.
De EU streeft ernaar de resterende Russische gas- en LNG-importen tegen 1 januari 2027 volledig te beëindigen (met een geleidelijke afbouw).
Kort samengevat: ja, er is nog voor tientallen miljarden per jaar betaald (vooral in de eerste jaren van de oorlog, toen prijzen hoog waren en volumes nog groot), maar de totale afhankelijkheid is sterk gedaald ten opzichte van de situatie vóór de invasie.
De EU heeft veel meer aan Rusland betaald dan de VS sinds de oorlog met Oekraïne.
Vergelijking (sinds februari/maart 2022)
Betaald aan Rusland (vooral energie)
EU ¤197 miljard (Eurostat/Commissie, maart 2022–juli 2026) tot meer dan ¤238 miljard (CREA, sinds 24 feb 2022)Vooral gas/LNG + beperkt olie. Sterk gedaald, maar nog steeds aanzienlijk.
VS Ongeveer $22–25 miljard totaal goederenimporten (niet alleen energie)Energie-importen (olie, gas, kolen) zijn vrijwel direct na de invasie verboden en gestopt. Resterende importen zijn vooral kunstmest, uranium/chemicaliën en metalen.
Belangrijkste punten
De EU-cijfers gaan specifiek over energie (fossiele brandstoffen). De VS-cijfers gaan over alle goederen en liggen nog steeds een orde van grootte lager.
De VS heeft al in maart 2022 een verbod op Russische energie ingevoerd. De EU deed dat geleidelijker en met uitzonderingen (LNG, pipeline-olie naar Hongarije/Slowakije, TurkStream-gas).
Zelfs als je de totale Amerikaanse importen neemt (rond $24–25 miljard sinds begin 2022), is dat nog altijd veel minder dan de EU alleen al voor energie heeft betaald.
Conclusie: de EU heeft sinds het begin van de oorlog beduidend meer aan Rusland betaald dan de Verenigde Staten.
Is dat hypocriet?
Er zit een duidelijke spanning in die reacties, en veel mensen zien dat als hypocrisie.
Premier Rob Jetten (en het Nederlandse kabinet) noemt de Trump-Poetin-dieseldeal “ongewenst en onverstandig” en wil die “in de prullenbak”. Hij en anderen in de coalitie hebben Rusland recent ook “de vijand” genoemd. Tegelijkertijd betaalt de EU — waar Nederland deel van uitmaakt — sinds het begin van de oorlog nog steeds honderden miljarden euro’s aan Rusland voor energie.
De cijfers in perspectief
EU-energiebetalingen aan Rusland (vooral gas/LNG + beperkt olie):
– Circa ¤197 miljard volgens de Europese Commissie (Eurostat, maart 2022–juli 2026).
– Meer dan ¤238 miljard volgens de onafhankelijke tracker van CREA (sinds 24 februari 2022).
De Amerikaanse dieseldeal: Trump en Poetin spraken af dat Rusland direct 300.000 ton diesel levert (plus meer later), met een tijdelijke sanctie-vrijstelling tot april 2027. Dat is een relatief kleine, eenmalige/tijdelijke hoeveelheid in verhouding tot de structurele EU-stromen. Het doel was lagere brandstofprijzen in de VS.
Nederland zelf importeert geen grote volumes Russische pijpleidinggas meer, maar als EU-lid profiteert het van de interne markt en hebben Nederlandse LNG-terminals in het verleden (en deels nog) Russische LNG ontvangen. De EU als geheel heeft nog steeds een aandeel van rond de 12% Russisch gas (vooral LNG en TurkStream naar Hongarije/Slowakije).
Waarom de hypocrisie-claim steekhoudt
De kritiek op de VS is consistent met de Nederlandse/EU-retoriek van “druk op Rusland” en steun aan Oekraïne. Maar die retoriek botst met de praktijk:
De EU heeft jarenlang (en nog steeds) miljarden per jaar naar Moskou laten stromen terwijl het tegelijk sancties, hulp aan Oekraïne en morele veroordeling combineerde.
Er is een roadmap om Russisch gas/LNG tegen 2027 volledig te stoppen, maar de resterende stromen zijn reëel en financieren de Russische oorlogskas.
De Amerikaanse deal is tijdelijk en beperkt; de EU-importen zijn structureler geweest.
Dat maakt de scherpe afwijzing van de Amerikaanse deal, terwijl de eigen club nog volop betaalt, voor veel waarnemers inconsistent of hypocriet. Het is een veelgehoord punt in het debat: “wij veroordelen wat de Amerikanen doen, maar onze eigen energie-afhankelijkheid blijft langer geld naar Rusland sturen.”
Kortom: de feitelijke discrepantie is er. Of je dat “hypocriet” noemt, hangt af van hoeveel gewicht je geeft aan de (langzame) afbouwplannen versus de concrete geldstromen die er nog steeds zijn.