F&L Filosofie & Levensbeschouwing
Een plek om te discussiëren over filosofische vragen, filosofen, religieuze vraagstukken of religie en levensbeschouwing in het algemeen.
We leven in een tijd waarin religie vaak wordt gereduceerd tot ofwel een onwrikbaar dogma ofwel een achterhaald relict uit het verleden. Maar daarmee gaan we voorbij aan de diepere, filosofische vraag wat religie nu eigenlijk ten diepste met ons doet. Aan de ene kant zoeken we in religie vaak een anker: een baken van rust, eenduidige waarden en een gedeelde traditie die ons houvast biedt in een complexe, chaotische wereld. Aan de andere kant zijn het juist de mystici, profeten en vrijdenkers door de tijd heen geweest die religie gebruikten als een stormvogel, een kracht die alle aardse zekerheden, machtsstructuren en dogma's juist op losse schroeven zet om het onkenbare te naderen.
Of je nu diep gelovig bent, principieel atheïst (ik dus) of ergens daartussenin: religie raakt aan de fundamenten van hoe wij betekenis geven aan ons bestaan. Om de discussie te openen, werp ik de volgende vraag op de tafel:
"Is religie pas echt waardevol wanneer het mensen aanspoort om te twijfelen aan het aardse en het bekende, of verliest het juist zijn ware betekenis zodra het losraakt van dogmatische zekerheid en traditionele houvast?"
Om de gedachten te prikkelen hier enkele overwegingen:
De kracht van het anker: zonder rituelen, gedeelde verhalen en vaste kaders verliest een religie haar gemeenschappelijke bindmiddel. Kan een geloof of levensbeschouwing overleven zonder een vaste kern van waarheden? Biedt dogmatiek niet juist de broodnodige psychologische bescherming tegen existentiële angst?
De kracht van de storm: veel filosofen en theologen betogen dat zodra religie absolute zekerheid claimt, het ophoudt religie te zijn en verandert in ideologie of machtspolitiek. Wordt het goddelijke of het transcendente juist niet geraakt in de ruimte tussen weten en niet-weten?
De menselijke maat: wat zegt onze opvatting hierover eigenlijk over onze eigen angst voor chaos versus onze drang naar vernieuwing? Zoeken we in de kern naar troost of naar een uitdaging om voorbij onze eigen horizon te kijken?
Neem deze gedachten mee, laat je vaste overtuigingen even voor wat ze zijn en leg je visie op tafel.
Of je nu diep gelovig bent, principieel atheïst (ik dus) of ergens daartussenin: religie raakt aan de fundamenten van hoe wij betekenis geven aan ons bestaan. Om de discussie te openen, werp ik de volgende vraag op de tafel:
"Is religie pas echt waardevol wanneer het mensen aanspoort om te twijfelen aan het aardse en het bekende, of verliest het juist zijn ware betekenis zodra het losraakt van dogmatische zekerheid en traditionele houvast?"
Om de gedachten te prikkelen hier enkele overwegingen:
De kracht van het anker: zonder rituelen, gedeelde verhalen en vaste kaders verliest een religie haar gemeenschappelijke bindmiddel. Kan een geloof of levensbeschouwing overleven zonder een vaste kern van waarheden? Biedt dogmatiek niet juist de broodnodige psychologische bescherming tegen existentiële angst?
De kracht van de storm: veel filosofen en theologen betogen dat zodra religie absolute zekerheid claimt, het ophoudt religie te zijn en verandert in ideologie of machtspolitiek. Wordt het goddelijke of het transcendente juist niet geraakt in de ruimte tussen weten en niet-weten?
De menselijke maat: wat zegt onze opvatting hierover eigenlijk over onze eigen angst voor chaos versus onze drang naar vernieuwing? Zoeken we in de kern naar troost of naar een uitdaging om voorbij onze eigen horizon te kijken?
Neem deze gedachten mee, laat je vaste overtuigingen even voor wat ze zijn en leg je visie op tafel.
Alle dingen zijn onuitsprekelijk vermoeiend ~ Prediker 1:8
Ooit een politiek instrument om mensen te onderdrukken, een instrument om dingen te verklaren die wij niet begrijpen, en inmiddels gereduceerd tot een tool om met de dood om te gaan.
“Laforest” seems like one of the more intellectual/controversial regulars
Deze vraag is niet te beantwoorden zonder rekening te houden met de metafysische/bovennatuurlijke/onverklaarbare fenomenen die overal ter wereld worden gerapporteerd.
Je kunt het ontstaan of de waarde van religie niet verklaren zonder die elementen. Want veel religies zijn nu juist daardoor ontstaan of hebben hun aanhangers daardoor gekregen.
Dus je vraag is eigenlijk: wat is de betekenis en waarde van religie vanuit een volstrekt seculier atheistisch oogpunt waarin elk bovennatuurlijk verschijnsel bij voorbaat als niet-bestaand wordt beschouwd?
Ik denk dat het wel zo belangrijk is om daar helder over te zijn.
Want als je dat aspect van het menselijk leven als een illusie, fantasie of onzin beschouwt, tja, dan verliest religie al snel zijn betekenis en waarde, behalve dat het een puur subjectieve aangelegenheid wordt die de mens persoonlijk iets kan bieden, maar verder geen enkele waarheidsclaims kan doen.
En als een denksysteem geen waarheidsclaims kan doen, daalt de waarde ervan ook al snel tot een dieptepunt.
Vooral als je ervanuitgaat dat religie in de kern nu juist vaak bedoeld is om in harmonie te leven met de onzichtbare dimensies van het leven, die echter wel als gegeven worden beschouwd.
Verder is 'religie' natuurlijk extreem breed. Niet elke religie heeft hetzelfde effect op een mensenleven.
Als ik je vraag moet beantwoorden vanuit dat puur seculiere perspectief, ervanuitgaand dat die andere dimensie simpelweg niet bestaat, dan is religie simpelweg een dwaalspoor: een denkwijze en manier van leven die mensen verder van de waarheid verwijderd. En dan zou ik zelfs zeggen dat religie slecht is, want leven in harmonie met de waarheid biedt nu juist mogelijkheden om uit beste en meeste uit de wereld en het leven te halen.
Vergelijk het met een muur waar je doorheen wilt lopen. Dat kan niet. Die muur kan wel steun en structuur bieden, maar als het paradijs aan de andere kant is, is het nog steeds een gevangenis.
Terwijl religie nu juist de poort naar het paradijs zou moeten zijn.
Het wegnemen van de muur, het wegnemen van religie, zou dan veel beter zijn. Of de muur nu steun biedt of niet.
Maar is die puur seculiere visie wel de waarheid? Voor de meeste mensen in het westen wel degelijk. In de rest van de wereld niet.
Maar dan kun je je de vraag stellen: is die seculiere visie ook niet gewoon een religie? Een denkwijze die steun en structuur biedt in een chaotische wereld. Je hoeft je immers niet bezig te houden met een hiernamaals, een God, een absolute moraal, rituelen, enzovoorts. Ook dat kan zelfdienend zijn en rust geven. Pure voorkeur. Of indoctrinatie. Opvoeding. Al die dingen waarvan religieuze mensen worden beticht, gelden ook voor de seculiere atheïst, die meestal ook maar toevallig zo is opgevoed en geïndoctrineerd.
Voor mij is de vraag dus niet wat de 'zin en betekenis' van 'religie' is, maar wat de 'zin en betekenis' is van het geloven in dingen waarvan je voldoende bewijs hebt gekregen dat ze niet waar zijn. Dat is denk ik een veel interessantere kwestie, omdat hij de seculiere atheïst even van zijn zelfbenoemde superieure voetstuk haalt en de zaak eens bekijkt van hoe iedereen individueel door het leven reist.
[ Bericht 0% gewijzigd door Ali_Kannibali op 15-08-2026 18:58:45 ]
Je kunt het ontstaan of de waarde van religie niet verklaren zonder die elementen. Want veel religies zijn nu juist daardoor ontstaan of hebben hun aanhangers daardoor gekregen.
Dus je vraag is eigenlijk: wat is de betekenis en waarde van religie vanuit een volstrekt seculier atheistisch oogpunt waarin elk bovennatuurlijk verschijnsel bij voorbaat als niet-bestaand wordt beschouwd?
Ik denk dat het wel zo belangrijk is om daar helder over te zijn.
Want als je dat aspect van het menselijk leven als een illusie, fantasie of onzin beschouwt, tja, dan verliest religie al snel zijn betekenis en waarde, behalve dat het een puur subjectieve aangelegenheid wordt die de mens persoonlijk iets kan bieden, maar verder geen enkele waarheidsclaims kan doen.
En als een denksysteem geen waarheidsclaims kan doen, daalt de waarde ervan ook al snel tot een dieptepunt.
Vooral als je ervanuitgaat dat religie in de kern nu juist vaak bedoeld is om in harmonie te leven met de onzichtbare dimensies van het leven, die echter wel als gegeven worden beschouwd.
Verder is 'religie' natuurlijk extreem breed. Niet elke religie heeft hetzelfde effect op een mensenleven.
Als ik je vraag moet beantwoorden vanuit dat puur seculiere perspectief, ervanuitgaand dat die andere dimensie simpelweg niet bestaat, dan is religie simpelweg een dwaalspoor: een denkwijze en manier van leven die mensen verder van de waarheid verwijderd. En dan zou ik zelfs zeggen dat religie slecht is, want leven in harmonie met de waarheid biedt nu juist mogelijkheden om uit beste en meeste uit de wereld en het leven te halen.
Vergelijk het met een muur waar je doorheen wilt lopen. Dat kan niet. Die muur kan wel steun en structuur bieden, maar als het paradijs aan de andere kant is, is het nog steeds een gevangenis.
Terwijl religie nu juist de poort naar het paradijs zou moeten zijn.
Het wegnemen van de muur, het wegnemen van religie, zou dan veel beter zijn. Of de muur nu steun biedt of niet.
Maar is die puur seculiere visie wel de waarheid? Voor de meeste mensen in het westen wel degelijk. In de rest van de wereld niet.
Maar dan kun je je de vraag stellen: is die seculiere visie ook niet gewoon een religie? Een denkwijze die steun en structuur biedt in een chaotische wereld. Je hoeft je immers niet bezig te houden met een hiernamaals, een God, een absolute moraal, rituelen, enzovoorts. Ook dat kan zelfdienend zijn en rust geven. Pure voorkeur. Of indoctrinatie. Opvoeding. Al die dingen waarvan religieuze mensen worden beticht, gelden ook voor de seculiere atheïst, die meestal ook maar toevallig zo is opgevoed en geïndoctrineerd.
Voor mij is de vraag dus niet wat de 'zin en betekenis' van 'religie' is, maar wat de 'zin en betekenis' is van het geloven in dingen waarvan je voldoende bewijs hebt gekregen dat ze niet waar zijn. Dat is denk ik een veel interessantere kwestie, omdat hij de seculiere atheïst even van zijn zelfbenoemde superieure voetstuk haalt en de zaak eens bekijkt van hoe iedereen individueel door het leven reist.
[ Bericht 0% gewijzigd door Ali_Kannibali op 15-08-2026 18:58:45 ]
Je loopt een beetje vast in je betoog. Ten eerste hang je een nogal westers, monotheïstisch plaatje op van wat religie is. Je stelt dat een geloof waardeloos is als het geen harde waarheidsclaims kan doen. Maar er zijn genoeg tradities, denk aan bepaalde oosterse stromingen, waar het helemaal niet draait om dogmatische 'waarheden' maar om een levenshouding, gemeenschap of innerlijke transformatie. Daarnaast wringt het als je zegt dat al die wereldwijde 'metafysische fenomenen' automatisch bewijzen dat die onzichtbare dimensie een vaststaand gegeven is. Dat is net zoiets als zeggen dat omdat mensen al eeuwenlang dromen of geesten zien die spoken ook echt achter de voordeur wonen. Het menselijk brein is nu eenmaal kampioen in het leggen van verbanden en het zien van patronen ook waar ze objectief niet zijn. Wetenschap heeft dit al ontelbare keren in experimenten vastgesteld.quote:Op vrijdag 14 augustus 2026 20:47 schreef Ali_Kannibali het volgende:
Deze vraag is niet te beantwoorden zonder rekening te houden met de daadwerkelijke metafysische/bovennatuurlijke/onverklaarbare fenomenen die overal ter wereld worden gerapporteerd.
Je kunt het ontstaan of de waarde van religie niet verklaren zonder die elementen. Want veel religies zijn nu juist daardoor ontstaan of hebben hun aanhangers daardoor gekregen.
Dus je vraag is eigenlijk: wat is de betekenis en waarde van religie vanuit een volstrekt seculier atheistisch oogpunt waarin elk bovennatuurlijk verschijnsel bij voorbaat als niet-bestaand wordt beschouwd?
Ik denk dat het wel zo belangrijk is om daar helder over te zijn.
Want als je dat aspect van het menselijk leven als een illusie, fantasie of onzin beschouwt, tja, dan verliest religie al snel zijn betekenis en waarde, behalve dat het een puur subjectieve aangelegenheid wordt die de mens persoonlijk iets kan bieden, maar verder geen enkele waarheidsclaims kan doen.
En als een denksysteem geen waarheidsclaims kan doen, daalt de waarde ervan ook al snel tot een dieptepunt.
Vooral als je ervanuitgaat dat religie in de kern nu juist vaak bedoeld is om in harmonie te leven met de onzichtbare dimensies van het leven, die echter wel als gegeven worden beschouwd.
Verder is 'religie' natuurlijk extreem breed. Niet elke religie heeft hetzelfde effect op een mensenleven.
Als ik je vraag moet beantwoorden vanuit dat puur seculiere perspectief, ervanuitgaand dat die andere dimensie simpelweg niet bestaat, dan is religie simpelweg een dwaalspoor: een denkwijze en manier van leven die mensen verder van de waarheid verwijderd. En dan zou ik zelfs zeggen dat religie slecht is, want leven in harmonie met de waarheid biedt nu juist mogelijkheden om uit beste en meeste uit de wereld en het leven te halen.
Vergelijk het met een muur waar je doorheen wilt lopen. Dat kan niet. Die muur kan wel steun en structuur bieden, maar als het paradijs aan de andere kant is, is het nog steeds een gevangenis.
Terwijl religie nu juist de poort naar het paradijs zou moeten zijn.
Het wegnemen van de muur, het wegnemen van religie, zou dan veel beter zijn. Of de muur nu steun biedt of niet.
Maar is die puur seculiere visie wel de waarheid? Voor de meeste mensen in het westen wel degelijk. In de rest van de wereld niet.
Maar dan kun je je de vraag stellen: is die seculiere visie ook niet gewoon een religie? Een denkwijze die steun en structuur biedt in een chaotische wereld. Je hoeft je immers niet bezig te houden met een hiernamaals, een God, een absolute moraal, rituelen, enzovoorts. Ook dat kan zelfdienend zijn en rust geven. Pure voorkeur.
Voor mij is de vraag dus niet wat de 'zin en betekenis' van 'religie' is, maar wat de 'zin en betekenis' is van het geloven in dingen waarvan je voldoende bewijs hebt gekregen dat ze niet waar zijn. Dat is denk ik een veel interessantere kwestie, omdat hij de seculiere atheïst even van zijn zelfbenoemde superieure voetstuk haalt en de zaak eens bekijkt van hoe iedereen individueel door het leven reist.
En dan je opmerking dat seculair atheïsme eigenlijk ook een religie zou zijn omdat het rust geeft: daar maak je het jezelf wel erg makkelijk mee. Atheïsme is geen geloofssysteem met een eigen eredienst. Het is simpelweg het ontbreken van dat geloof zolang er geen overtuigend bewijs op tafel ligt. Zeggen dat atheïsme een religie is, is een beetje alsof je 'geen vlees eten' een recept noemt. Ik vind dit wel het allerzwakste punt in je betoog.
Kortom: je prikt er terecht doorheen als wij westerse seculieren doen alsof ons wereldbeeld objectief neutraal is. Maar door op jouw beurt die metafysische werkelijkheid maar klakkeloos als voldongen feit te nemen, sluit je de deur voor een kritisch gesprek net zo hard als je de seculier aanrekent. Laten we dus vooral blijven kijken hoe ieder op z'n eigen manier door dit leven reist.
Alle dingen zijn onuitsprekelijk vermoeiend ~ Prediker 1:8
Ok leuk, maar wat is nu precies "religie"?
The problem with socialism is that you eventually run out of other people's money
Ik trek de waarde van dat soort systemen dus juist in twijfel als die niet in harmonie met de waarheid zijn.quote:
[..]
Je loopt een beetje vast in je betoog. Ten eerste hang je een nogal westers, monotheïstisch plaatje op van wat religie is. Je stelt dat een geloof waardeloos is als het geen harde waarheidsclaims kan doen. Maar er zijn genoeg tradities, denk aan bepaalde oosterse stromingen, waar het helemaal niet draait om dogmatische 'waarheden' maar om een levenshouding, gemeenschap of innerlijke transformatie.
Ook zeg ik niet dat de systemen geen waargenomen doel of nut kunnen hebben. In een gevangenis is het ook lekker warm en krijg je te eten. Maar het is nog steeds een gevangenis.
Ik doe dus geen claims over wat 'religie' is of zou moeten zijn, maar beantwoord jouw vraag wat de waarde ervan is vanuit een ander perspectief. Niet 'hoeveel steun en toeverlaat en gemeenschap biedt het mij', maar 'in hoeverre brengt deze manier van denken en leven mij meer in harmonie met de waarheid'.
Dat heb ik niet gezegd. Ik heb alleen gezegd dat ze in jouw vraagstelling impliciet al worden uitgesloten. En dan creëer je een frame waarin je vraag moet worden beantwoord. Zo reduceer je de ervaring van religie al meteen van iets dat mensen ervaren als iets dat hen dichter bij de waarheid brengt tot een subjectieve feel-good-ervaring met eventueel sociale en psychologische subjectieve voordelen. Maar niet alle religieuze mensen ervaren religie zo. Dus waarom zou je voor anderen willen bepalen wat het nut van hun religie is, als je bij voorbaat al hebt bepaald dat hoe zij het ervaren onzinnig is als het ertoe heeft geleid dat hun wereldbeeld van het jouwe verschilt?quote:Daarnaast wringt het als je zegt dat al die wereldwijde 'metafysische fenomenen' automatisch bewijzen dat die onzichtbare dimensie een vaststaand gegeven is.
Wat ik bedoelde te zeggen is dat het voor veel mensen dezelfde functie kan hebben als religie, en in de praktijk ook hetzelfde effect kan hebben. Het ontbreken van een eigen eredienst en een geloofsysteem en een God en dergelijke kan juist de rust, structuur en dergelijke brengen die mensen willen. Omdat gewetenskwesties lastig zijn. Je kunt de seculiere atheïst niet voorstellen als de puur objectief ingestelde rationele op bewijs vertrouwende realist, en de religieuze persoon als degene die alleen maar gelooft wat hij gelooft omdat dat een paar subjectieve voordelen oplevert. Wat is je bewijs ervoor dat dat onderscheidt er is tussen die twee categorieën?quote:En dan je opmerking dat seculair atheïsme eigenlijk ook een religie zou zijn omdat het rust geeft: daar maak je het jezelf wel erg makkelijk mee. Atheïsme is geen geloofssysteem met een eigen eredienst. Het is simpelweg het ontbreken van dat geloof zolang er geen overtuigend bewijs op tafel ligt. Zeggen dat atheïsme een religie is, is een beetje alsof je 'geen vlees eten' een recept noemt. Ik vind dit wel het allerzwakste punt in je betoog.
Je legt me woorden in de mond, want ik heb die niet als voldongen feit genomen. In tegendeel: je hebt die zaken zelf in je vraagstelling impliciet al verworpen. Dat is wat jij als voldongen feit aanneemt, en je verwacht dat anderen dat ook doen. Anders kun je jouw vraag niet eens beantwoorden, want nergens in je vraag wordt religie voorgesteld als iets dat mensen een manier biedt om te reageren op de realiteit waarin zijn leven, de wereld zoals zij die ervaren. Je psychologiseert het vanuit de hoogte, ervanuitgaand dat je eigen wereldbeeld dan wél de waarheid moet zijn. Dan bevind je je dus zelf in de sferen van waarheidsclaims.quote:Kortom: je prikt er terecht doorheen als wij westerse seculieren doen alsof ons wereldbeeld objectief neutraal is. Maar door op jouw beurt die metafysische werkelijkheid maar klakkeloos als voldongen feit te nemen, sluit je de deur voor een kritisch gesprek net zo hard als je de seculier aanrekent. Laten we dus vooral blijven kijken hoe ieder op z'n eigen manier door dit leven reist.
[ Bericht 2% gewijzigd door Ali_Kannibali op 14-08-2026 21:44:41 ]
Deze vraag raakt direct aan de kern over waar het om draait als het gaat over religie.quote:
Maar daarmee gaan we voorbij aan de diepere, filosofische vraag wat religie nu eigenlijk ten diepste met ons doet.
Om religie te begrijpen moeten we duizenden eeuwen terug en ons verdiepen in het ontstaan van de eerste vormen van religie. Men had geen boeken, geen scholen, geen notie dat er ooit een woord als religie uitgevonden zou worden of een god en bijhorend geloofsdoctrine welke vervolgens ten grondslag ligt aan liefdeloos geweld en bloedvergieten uit naam van die god. Enerzijds omdat mensen de vrijheid ontnomen is en ze geacht te worden te conformeren aan de doctrine, anderzijds om geloof te verspreiden.
Religie is echter geen geloof, in essentie is het de transformatie van de mens, een individuele reis naar geestelijk volwasdom. Daarvoor moet de reiziger volledig op eigen benen staan en in vrijheid tot inzicht komen want uit dat diepe inzien en begrijpen ontstaat orde.
Vrijheid betekent vrij zijn van het gekende, onvervuild en puur.
Eens maar dan zijn we al ver voorbij de eerste uitingen zoals het antropomorfiseren van krachten ter overlevering en het aanroepen (magie).quote:
Ooit een politiek instrument om mensen te onderdrukken, een instrument om dingen te verklaren die wij niet begrijpen, en inmiddels gereduceerd tot een tool om met de dood om te gaan.
De waarheid in iemands hoofd is vaak onbuigzamer dan het sterkste staal.
Goede vraag maar er is in de wetenschap (sociologie, antropologie of godsdienstwetenschap) geen enkele, universeel geaccepteerde definitie van religie. Toch gebruiken wetenschappers, encyclopedieën, woordenboeken etc. een algemeen aanvaarde omschrijving die de belangrijkste elementen omvat.quote:
Ok leuk, maar wat is nu precies "religie"?
Een sociaal-cultureel systeem van gedeelde gedragingen, praktijken, wereldbeschouwingen, heiligdommen, teksten, ethiek en organisaties, dat de mensheid verbindt met het bovennatuurlijke, spirituele of transcendentale.
quote:"There are more things in heaven and earth, Horatio, than are dreamt of in your philosophy."
Alle dingen zijn onuitsprekelijk vermoeiend ~ Prediker 1:8
Je raakt absoluut aan de kern van wat mystici door de eeuwen heen hebben bedoeld. Toch, als we heel eerlijk naar de geschiedenis en de praktijk kijken, loop je met deze visie wel tegen een paar hobbels aan. Ten eerste heb ik het idee dat je een soort romantisch ideaalbeeld ophangt van een oeroude, zuivere vorm van religie die pas later is 'verpest' door dogma’s en geweld. Maar als je naar de antropologie kijkt, waren de vroegste religieuze vormen en stamrituelen vaak minstens zo streng, hiërarchisch en gebonden aan strenge taboes. Het idee van een onschuldige oer-religie is erg mooi maar historisch waarschijnlijk een illusie. Daarnaast zeg je dat je voor die innerlijke transformatie 'volledig op eigen benen moet staan' en los moet komen van 'het gekende'. Maar botst dat niet met hoe een mens in elkaar zit? Vrijwel elke spirituele traditie laat zien dat je juist niet helemaal op eigen benen staat. Je hebt een taal, een gemeenschap, leraren of een overgeleverde traditie nodig om überhaupt de woorden te vinden voor zo'n innerlijke reis. Zonder dat 'gekende' heb je niet eens het gereedschap om geestelijk te groeien. En tot slot: door te stellen dat religie in essentie geen geloof of instituut is maar pure transformatie, definieer je de werkelijkheid eigenlijk een beetje weg. Je hoort vaak mensen zeggen: "ik ben niet religieus maar wel spiritueel." Daarmee veeg je wel de vloer aan met hoe religie voor 99% van de mensen door de eeuwen heen heeft gewerkt met al haar troost, rituelen, gemeenschap en ook haar menselijke fouten. Let wel, ik ben niet religieus maar ik zie om mij heen wel de waarde die anderen toekennen aan 'geloof'.quote:Op zaterdag 15 augustus 2026 15:21 schreef bedachtzaam het volgende:
[..]
Deze vraag raakt direct aan de kern over waar het om draait als het gaat over religie.
Om religie te begrijpen moeten we duizenden eeuwen terug en ons verdiepen in het ontstaan van de eerste vormen van religie. Men had geen boeken, geen scholen, geen notie dat er ooit een woord als religie uitgevonden zou worden of een god en bijhorend geloofsdoctrine welke vervolgens ten grondslag ligt aan liefdeloos geweld en bloedvergieten uit naam van die god. Enerzijds omdat mensen de vrijheid ontnomen is en ze geacht te worden te conformeren aan de doctrine, anderzijds om geloof te verspreiden.
Religie is echter geen geloof, in essentie is het de transformatie van de mens, een individuele reis naar geestelijk volwasdom. Daarvoor moet de reiziger volledig op eigen benen staan en in vrijheid tot inzicht komen want uit dat diepe inzien en begrijpen ontstaat orde.
Vrijheid betekent vrij zijn van het gekende, onvervuild en puur.
Kortom: jouw visie is een prachtig en nobel ideaal, maar de vraag is of we de 'zuivere transformatie' wel zo makkelijk los kunnen koppelen van de rommelige, dogmatische en institutionele boom waar die vrucht aan groeit!
Alle dingen zijn onuitsprekelijk vermoeiend ~ Prediker 1:8
Goed verhaal. Integer ook. Maar ik neem niks als voldongen feit aan. En als het religie betreft al helemaal niet. Religie of geloof is voor mij als rationeel ingesteld persoon niets anders dan een onbewijsbare, subjectieve aannemelijkheid. Voor jou is het dus een zeer 'waarschijnlijke' aangelegenheid, voor mij klinkt het als te onwaarschijnlijk in de oren.quote:
[..]
Ik trek de waarde van dat soort systemen dus juist in twijfel als die niet in harmonie met de waarheid zijn.
Ook zeg ik niet dat de systemen geen waargenomen doel of nut kunnen hebben. In een gevangenis is het ook lekker warm en krijg je te eten. Maar het is nog steeds een gevangenis.
Ik doe dus geen claims over wat 'religie' is of zou moeten zijn, maar beantwoord jouw vraag wat de waarde ervan is vanuit een ander perspectief. Niet 'hoeveel steun en toeverlaat en gemeenschap biedt het mij', maar 'in hoeverre brengt deze manier van denken en leven mij meer in harmonie met de waarheid'.
[..]
Dat heb ik niet gezegd. Ik heb alleen gezegd dat ze in jouw vraagstelling impliciet al worden uitgesloten. En dan creëer je een frame waarin je vraag moet worden beantwoord. Zo reduceer je de ervaring van religie al meteen van iets dat mensen ervaren als iets dat hen dichter bij de waarheid brengt tot een subjectieve feel-good-ervaring met eventueel sociale en psychologische subjectieve voordelen. Maar niet alle religieuze mensen ervaren religie zo. Dus waarom zou je voor anderen willen bepalen wat het nut van hun religie is, als je bij voorbaat al hebt bepaald dat hoe zij het ervaren onzinnig is als het ertoe heeft geleid dat hun wereldbeeld van het jouwe verschilt?
[..]
Wat ik bedoelde te zeggen is dat het voor veel mensen dezelfde functie kan hebben als religie, en in de praktijk ook hetzelfde effect kan hebben. Het ontbreken van een eigen eredienst en een geloofsysteem en een God en dergelijke kan juist de rust, structuur en dergelijke brengen die mensen willen. Omdat gewetenskwesties lastig zijn. Je kunt de seculiere atheïst niet voorstellen als de puur objectief ingestelde rationele op bewijs vertrouwende realist, en de religieuze persoon als degene die alleen maar gelooft wat hij gelooft omdat dat een paar subjectieve voordelen oplevert. Wat is je bewijs ervoor dat dat onderscheidt er is tussen die twee categorieën?
[..]
Je legt me woorden in de mond, want ik heb die niet als voldongen feit genomen. In tegendeel: je hebt die zaken zelf in je vraagstelling impliciet al verworpen. Dat is wat jij als voldongen feit aanneemt, en je verwacht dat anderen dat ook doen. Anders kun je jouw vraag niet eens beantwoorden, want nergens in je vraag wordt religie voorgesteld als iets dat mensen een manier biedt om te reageren op de realiteit waarin zijn leven, de wereld zoals zij die ervaren. Je psychologiseert het vanuit de hoogte, ervanuitgaand dat je eigen wereldbeeld dan wél de waarheid moet zijn. Dan bevind je je dus zelf in de sferen van waarheidsclaims.
Alle dingen zijn onuitsprekelijk vermoeiend ~ Prediker 1:8
@TS: Ik blijf me verbazen over het feit dat jij, als atheist, discussies blijft aangaan en topics openen over religie.
Voorheen Bargehassus.
Ik denk dat het wel begonnen is om te proberen te verklaren waar we vandaan gekomen zijn, waarom de wereld bestaat, waarom planten groeien, waarom het leven soms zo kut is enz.quote:
Ooit een politiek instrument om mensen te onderdrukken, een instrument om dingen te verklaren die wij niet begrijpen, en inmiddels gereduceerd tot een tool om met de dood om te gaan.
Of misschien begon het wel met rotstekeningen waarna iemand een beest geschoten heeft waarvan hij net een tekening had gemaakt, of andere bijgelovige toevalligheden wat op een gegeven moment mensen liet geloven dat er een onzichtbare geest was die je beloont of straft. En de sjamaan van de stam kreeg natuurlijk veel macht, invloed en geschenken om te helpen die onzichtbare entiteit te pleasen.
Open your mind, zou ik zeggen. Ik blijf mij verbazen hier hoe star users zijn met hun aannames en vooroordelen.quote:
@:TS: Ik blijf me verbazen over het feit dat jij, als atheist, discussies blijft aangaan en topics openen over religie.
Dit is trouwens het eerste door mij geopende topic. Dus waar heb je het nou precies over? Richt je liever op de bal en niet op de man.
Alle dingen zijn onuitsprekelijk vermoeiend ~ Prediker 1:8
Nee, richt je op de bal en niet op de man.quote:
Alle dingen zijn onuitsprekelijk vermoeiend ~ Prediker 1:8
Het klinkt heel aannemelijk: oermensen die naar de sterren staren, zich rot schrikken van de bliksem, verbanden leggen die er niet zijn en hop, de sjamaan pakt de macht en de cadeautjes. Het is precies hoe antropologen en biologen het ontstaan van religie vaak verklaren. Maar ergens sla je hiermee wel een beetje de bocht af.quote:
Ooit een politiek instrument om mensen te onderdrukken, een instrument om dingen te verklaren die wij niet begrijpen, en inmiddels gereduceerd tot een tool om met de dood om te gaan.
Ik denk dat het wel begonnen is om te proberen te verklaren waar we vandaan gekomen zijn, waarom de wereld bestaat, waarom planten groeien, waarom het leven soms zo kut is enz.
Of misschien begon het wel met rotstekeningen waarna iemand een beest geschoten heeft waarvan hij net een tekening had gemaakt, of andere bijgelovige toevalligheden wat op een gegeven moment mensen liet geloven dat er een onzichtbare geest was die je beloont of straft. En de sjamaan van de stam kreeg natuurlijk veel macht, invloed en geschenken om te helpen die onzichtbare entiteit te pleasen.
Door religie zo te verklaren, zet je het eigenlijk weg als een soort primitief misverstand of een evolutionaire 'fout'. Het is alsof je zegt dat muziek eigenlijk niets meer is dan wat ritmisch geklop op een hol keukenblok om de jacht te coördineren. Natuurlijk zit daar een historische kern van waarheid in maar je verklaart er de oorsprong mee en niet per se de betekenis. Want als religie echt alleen maar een vroege, mislukte vorm van wetenschap was om de oogst of de bliksem te verklaren dan hadden we het inmiddels allang bij het grof vuil moeten zetten. We hebben immers de meteorologie en de biologische wetenschap om dat uit te zoeken. Toch blijft religie, of in ieder geval die diepe existentiële zoektocht, keihard overeind tot op de dag van vandaag. Ik vind dat inderdaad (ook net als jij?) onbegrijpelijk, ik ben immers een rationeel ingesteld mens. Maar zo zit de wereld kennelijk in elkaar.
Alle dingen zijn onuitsprekelijk vermoeiend ~ Prediker 1:8
Als je in een diep religieus gezin opgroeit, krijg je die religie ook mee. Ook de aversie tegen wetenschap.quote:
[..]
Het klinkt heel aannemelijk: oermensen die naar de sterren staren, zich rot schrikken van de bliksem, verbanden leggen die er niet zijn en hop, de sjamaan pakt de macht en de cadeautjes. Het is precies hoe antropologen en biologen het ontstaan van religie vaak verklaren. Maar ergens sla je hiermee wel een beetje de bocht af.
Door religie zo te verklaren, zet je het eigenlijk weg als een soort primitief misverstand of een evolutionaire 'fout'. Het is alsof je zegt dat muziek eigenlijk niets meer is dan wat ritmisch geklop op een hol keukenblok om de jacht te coördineren. Natuurlijk zit daar een historische kern van waarheid in maar je verklaart er de oorsprong mee en niet per se de betekenis. Want als religie echt alleen maar een vroege, mislukte vorm van wetenschap was om de oogst of de bliksem te verklaren dan hadden we het inmiddels allang bij het grof vuil moeten zetten. We hebben immers de meteorologie en de biologische wetenschap om dat uit te zoeken. Toch blijft religie, of in ieder geval die diepe existentiële zoektocht, keihard overeind tot op de dag van vandaag. Ik vind dat inderdaad (ook net als jij?) onbegrijpelijk, ik ben immers een rationeel ingesteld mens. Maar zo zit de wereld kennelijk in elkaar.
Maar nieuwe generaties worden er steeds minder absoluut in, zeker als ze gewoon normaal modern onderwijs genieten en op een gegeven moment is het gewoon waarmee je opgegroeid bent en je op zich in gelooft, maar niet al te diep over na wil denken, althans hier in het westen vaak. (Tenzij je echt in een conservatieve gemeente zit.)
Islam....tja, je mag aan geen enkel woord van dat boekje twijfelen, anders ben je de lul.
Gerede twijfel aan ideeën en overtuigingen, is de basis voor wetenschap en vooruitgang. Dus ook twijfel aan het geloof.quote:
Of je nu diep gelovig bent, principieel atheïst (ik dus) of ergens daartussenin: religie raakt aan de fundamenten van hoe wij betekenis geven aan ons bestaan. Om de discussie te openen, werp ik de volgende vraag op de tafel:
"Is religie pas echt waardevol wanneer het mensen aanspoort om te twijfelen aan het aardse en het bekende, of verliest het juist zijn ware betekenis zodra het losraakt van dogmatische zekerheid en traditionele houvast?"
Op het moment dat religie dogmatisch, op het starre af is, verlies het zijn waarde om vooruit te komen.
In mijn perceptie: "als je doet wat je deed, krijg je wat je had".
[ Bericht 1% gewijzigd door blomke op 15-08-2026 21:40:50 ]
Mijn hobby is glas-in-lood maken en herstellen. Ook voor u
Dank voor je uitgebreide inhoudelijke reactie.quote:
[..]
Je raakt absoluut aan de kern van wat mystici door de eeuwen heen hebben bedoeld. Toch, als we heel eerlijk naar de geschiedenis en de praktijk kijken, loop je met deze visie wel tegen een paar hobbels aan. Ten eerste heb ik het idee dat je een soort romantisch ideaalbeeld ophangt van een oeroude, zuivere vorm van religie die pas later is 'verpest' door dogma’s en geweld. Maar als je naar de antropologie kijkt, waren de vroegste religieuze vormen en stamrituelen vaak minstens zo streng, hiërarchisch en gebonden aan strenge taboes. Het idee van een onschuldige oer-religie is erg mooi maar historisch waarschijnlijk een illusie. Daarnaast zeg je dat je voor die innerlijke transformatie 'volledig op eigen benen moet staan' en los moet komen van 'het gekende'. Maar botst dat niet met hoe een mens in elkaar zit? Vrijwel elke spirituele traditie laat zien dat je juist niet helemaal op eigen benen staat. Je hebt een taal, een gemeenschap, leraren of een overgeleverde traditie nodig om überhaupt de woorden te vinden voor zo'n innerlijke reis. Zonder dat 'gekende' heb je niet eens het gereedschap om geestelijk te groeien. En tot slot: door te stellen dat religie in essentie geen geloof of instituut is maar pure transformatie, definieer je de werkelijkheid eigenlijk een beetje weg. Je hoort vaak mensen zeggen: "ik ben niet religieus maar wel spiritueel." Daarmee veeg je wel de vloer aan met hoe religie voor 99% van de mensen door de eeuwen heen heeft gewerkt met al haar troost, rituelen, gemeenschap en ook haar menselijke fouten. Let wel, ik ben niet religieus maar ik zie om mij heen wel de waarde die anderen toekennen aan 'geloof'.
Kortom: jouw visie is een prachtig en nobel ideaal, maar de vraag is of we de 'zuivere transformatie' wel zo makkelijk los kunnen koppelen van de rommelige, dogmatische en institutionele boom waar die vrucht aan groeit!
Naar mijn mening is er nimmer sprake geweest van een zuivere vorm van religie. Hoogst misschien ooit een gewijde plaats met ingewijden die toegang hadden tot overleveringen maar ook dan is er geen sprake van op eigen benen staan. Dat het dus waarschijnlijk een illusie is deel ik met je.
Dat op eigen benen staan is juist zo van belang om in de spiegel te kunnen kijken zonder enig (voor)oordeel. Dan pas is het mogelijk het werkelijke te schouwen zoals het is. Natuurlijk hebben we woord en schrift, de traditie, de cultuur, maar dat hoeft geen belemmering te vormen wanneer kennis en vrijheid hand in hand gaan.
De persoonlijkheid moet wijken en dat is de transformatie. Er is volgens mij geen enkele religie die dat uitdraagt, allen vragen ze om conformeren en dus cultivatie van de persoonlijkheid. Wie ik ooit dacht te zijn met al mijn geloof en bijgeloof, pijn en lijden was niets dan een verblindende illusie.
De waarheid in iemands hoofd is vaak onbuigzamer dan het sterkste staal.
D.w.z. een ander mens worden?quote:
De persoonlijkheid moet wijken en dat is de transformatie.
Hoe zit het dan met het begrip "wedergeboorte"?quote:
Er is volgens mij geen enkele religie die dat uitdraagt, allen vragen ze om conformeren en dus cultivatie van de persoonlijkheid.
Apostasie?quote:
Wie ik ooit dacht te zijn met al mijn geloof en bijgeloof, pijn en lijden was niets dan een verblindende illusie.
Mijn hobby is glas-in-lood maken en herstellen. Ook voor u
Absoluut het eerste; hetgeen wij zintuigelijk ervaren is helder genoeg maar het is zoeken naar de rede of oorzaak achter de dingen die een meerwaarde vertegenwoordigd.quote:
We leven in een tijd waarin religie vaak wordt gereduceerd tot ofwel een onwrikbaar dogma ofwel een achterhaald relict uit het verleden. Maar daarmee gaan we voorbij aan de diepere, filosofische vraag wat religie nu eigenlijk ten diepste met ons doet. Aan de ene kant zoeken we in religie vaak een anker: een baken van rust, eenduidige waarden en een gedeelde traditie die ons houvast biedt in een complexe, chaotische wereld. Aan de andere kant zijn het juist de mystici, profeten en vrijdenkers door de tijd heen geweest die religie gebruikten als een stormvogel, een kracht die alle aardse zekerheden, machtsstructuren en dogma's juist op losse schroeven zet om het onkenbare te naderen.
Of je nu diep gelovig bent, principieel atheïst (ik dus) of ergens daartussenin: religie raakt aan de fundamenten van hoe wij betekenis geven aan ons bestaan. Om de discussie te openen, werp ik de volgende vraag op de tafel:
"Is religie pas echt waardevol wanneer het mensen aanspoort om te twijfelen aan het aardse en het bekende, of verliest het juist zijn ware betekenis zodra het losraakt van dogmatische zekerheid en traditionele houvast?"
Elk idee van het nodig hebben van beschermen/bescherming vermeerdert de exisitentiele angst. De angst wordt gevoed en vergroot waardoor de afhankelijkheid groter en het gevoel van zelf kleiner en nietszeggender wordt gemaakt. Angst en dus ook existentiele angst start bij het verlies van vertrouwen. Noem het in het zelf noem het in het leven dat blijft om het even. Het gevoel bescherming nodig te hebben is een te kort aan vertrouwen. Het voeden van het idee dat er bescherming nodig is maakt je mentaal nog zwakker. Het in groep (dogmatische religie) versterken van elkaars angst maakt het alleen nog maar erger.quote:Om de gedachten te prikkelen hier enkele overwegingen:
De kracht van het anker: zonder rituelen, gedeelde verhalen en vaste kaders verliest een religie haar gemeenschappelijke bindmiddel. Kan een geloof of levensbeschouwing overleven zonder een vaste kern van waarheden? Biedt dogmatiek niet juist de broodnodige psychologische bescherming tegen existentiële angst?
Direct toegegeven er lijkt een zekerheid uit te gaan van het opleggen en naleven van regels waardoor er ruimte is voor een vals gevoel van zelf vertrouwen maar in werkelijkheid geef je hiermee jouw vrijheid weg en je zelfvertrouwen is nu gebaseerd op lucht.
Dus religie als de zoektocht naar de rede en de oorzaak achter de dingen, voorbij wat onze zintuigen direct laten zien. Dat is een ontzettend rijke en filosofische manier om naar het geloof te kijken. Toch zit er een klein haakje aan jouw visie waar je alert op moet zijn. Zodra je de ware betekenis van het leven puur gaat zoeken in een 'hogere reden' of een onzichtbare orde achter de tastbare werkelijkheid loop je het risico dat je de werkelijkheid hier en nu uit het oog verliest. Mensen kunnen zo gefixeerd raken op dat hogere plan of het hiernamaals dat ze blind worden voor de directe, soms keiharde problemen van het aardse leven, zoals sociaal onrecht of de staat van onze planeet. Daarnaast werpt jouw definitie een spannende vraag op: is die zoektocht naar de diepere oorzaken achter de dingen niet eigenlijk gewoon wetenschap of filosofie? Wetenschappers breken zich immers ook dag en nacht het hoofd over de fundamentele wetmatigheden van ons bestaan zonder dat daar per se een religieuze of transcendente laag aan te pas komt.quote:
Absoluut het eerste; hetgeen wij zintuigelijk ervaren is helder genoeg maar het is zoeken naar de rede of oorzaak achter de dingen die een meerwaarde vertegenwoordigd.
Dus ..... ik vind het mooi hoe je religie neerzet als een uitnodiging om voorbij het platte vlak te kijken maar de kunst is wel om in die zoektocht niet te vergeten dat we met onze voeten gewoon stevig in de aardse praktijk blijven staan.
Alle dingen zijn onuitsprekelijk vermoeiend ~ Prediker 1:8
Een scherpe, psychologische analyse. Je legt de vinger precies op de zere plek van georganiseerde religie: het mechanisme waarin instituten angst aanjagen om vervolgens zelf de 'oplossing' of bescherming aan te bieden. Dat creëert inderdaad een vicieuze cirkel waarin je je eigen autonomie inruilt voor een schijnzekerheid die op drijfzand is gebouwd. Toch, als we hier heel kritisch naar kijken, zit er in jouw betoog ook een klein haakje.quote:
Elk idee van het nodig hebben van beschermen/bescherming vermeerdert de exisitentiele angst. De angst wordt gevoed en vergroot waardoor de afhankelijkheid groter en het gevoel van zelf kleiner en nietszeggender wordt gemaakt. Angst en dus ook existentiele angst start bij het verlies van vertrouwen. Noem het in het zelf noem het in het leven dat blijft om het even. Het gevoel bescherming nodig te hebben is een te kort aan vertrouwen. Het voeden van het idee dat er bescherming nodig is maakt je mentaal nog zwakker. Het in groep (dogmatische religie) versterken van elkaars angst maakt het alleen nog maar erger.
Direct toegegeven er lijkt een zekerheid uit te gaan van het opleggen en naleven van regels waardoor er ruimte is voor een vals gevoel van zelf vertrouwen maar in werkelijkheid geef je hiermee jouw vrijheid weg en je zelfvertrouwen is nu gebaseerd op lucht.
Je stelt dat het gevoel bescherming nodig te hebben puur voortkomt uit een tekort aan vertrouwen en dat het je mentaal zwakker maakt. Maar vergeten we zo niet hoe fundamenteel kwetsbaar wij als mensen eigenlijk zijn? We worden geboren in een wereld waarin we ziek kunnen worden, dierbaren verliezen en waarin ons bestaan eindig is. Het erkennen van die kwetsbaarheid is niet per se een teken van zwakte of een gebrek aan vertrouwen. Het is vaak gewoon nuchter realisme. Religieuze rituelen of gemeenschappen zijn door de eeuwen heen niet alleen maar bedacht om angst te voeden maar juist om mensen op te vangen in die onvermijdelijke menselijke kwetsbaarheid. Niet elke behoefte aan troost of steun is een angstreflex. Soms is het simpelweg de eerlijke erkenning dat een mens het in dit leven soms gewoon niet in zijn eentje redt.
Kortom: je kritiek op dogmatische groepen die angst exploiteren is loepzuiver. Maar de kunst is wel om de menselijke behoefte aan troost en verbinding niet meteen weg te zetten als zwakte. Soms is de erkenning van onze diepe kwetsbaarheid juist het begin van echte wijsheid!
Alle dingen zijn onuitsprekelijk vermoeiend ~ Prediker 1:8
Ik ben bang dat je eigen reactie nu een "klein haakje" vertoont. Ik heb simpelweg antwoord gegeven op de vraag die jij stelde over waar de evt meerwaarde van religie zou liggen. En ja het zoeken zelf is een vorm van wetenschap..deze heeft als meest bekende verschijningsvorm de naam levensfiilosofie.quote:
[..]
Dus religie als de zoektocht naar de rede en de oorzaak achter de dingen, voorbij wat onze zintuigen direct laten zien. Dat is een ontzettend rijke en filosofische manier om naar het geloof te kijken. Toch zit er een klein haakje aan jouw visie waar je alert op moet zijn. Zodra je de ware betekenis van het leven puur gaat zoeken in een 'hogere reden' of een onzichtbare orde achter de tastbare werkelijkheid loop je het risico dat je de werkelijkheid hier en nu uit het oog verliest. Mensen kunnen zo gefixeerd raken op dat hogere plan of het hiernamaals dat ze blind worden voor de directe, soms keiharde problemen van het aardse leven, zoals sociaal onrecht of de staat van onze planeet. Daarnaast werpt jouw definitie een spannende vraag op: is die zoektocht naar de diepere oorzaken achter de dingen niet eigenlijk gewoon wetenschap of filosofie? Wetenschappers breken zich immers ook dag en nacht het hoofd over de fundamentele wetmatigheden van ons bestaan zonder dat daar per se een religieuze of transcendente laag aan te pas komt.
Het voordeel ten opzichte van de dogmatisch aan regels verbonden wetenschap waar jij het over hebt is dat er ruimte is voor dat aspect van het leven wat nu juist niet zo makkelijk in harde data te vangen is...wat dat betreft lijkt het verdomd veel op leven zelf
Doorgaans is het zo dat wanneer iemand een topic opent dat het dan handig is om als topic opener eenzelfde openminded te betrachten als degeen die opgelegd wordt aan de reaguurders. Ik merk in een aantal reacties op reacties van uw hand dat u deze schone kunst een beetje uit het oog verliest en u graag de reacties met uw eigen zienswijze probeert in te bedden in uw eigen overtuigingen. Op die wijze wordt een topic veeleer een bloemlezing uit eigen werk dan een tuin vol vruchten waaruit de mogelijkheid tot nieuwe inzichten geboden wordt!quote:Dus ..... ik vind het mooi hoe je religie neerzet als een uitnodiging om voorbij het platte vlak te kijken maar de kunst is wel om in die zoektocht niet te vergeten dat we met onze voeten gewoon stevig in de aardse praktijk blijven staan.
Als atheïst probeer ik hier advocaat van de duivel te zijn en de waarde en betekenis van religie naar voren te brengen. Mijn diepste overtuiging over religie is dat het niet meer dan een psychologisch te verklaren fenomeen is maar die heb ik hier niet geventileerd om juist de discussie niet dood te slaan. Ik stel slechts kanttekeningen (kritische noten) op wat men hier schrijft. Meer moet je er niet achter zoeken.quote:
[..]
Ik ben bang dat je eigen reactie nu een "klein haakje" vertoont. Ik heb simpelweg antwoord gegeven op de vraag die jij stelde over waar de evt meerwaarde van religie zou liggen. En ja het zoeken zelf is een vorm van wetenschap..deze heeft als meest bekende verschijningsvorm de naam levensfiilosofie.
Het voordeel ten opzichte van de dogmatisch aan regels verbonden wetenschap waar jij het over hebt is dat er ruimte is voor dat aspect van het leven wat nu juist niet zo makkelijk in harde data te vangen is...wat dat betreft lijkt het verdomd veel op leven zelf
[..]
Doorgaans is het zo dat wanneer iemand een topic opent dat het dan handig is om als topic opener eenzelfde openminded te betrachten als degeen die opgelegd wordt aan de reaguurders. Ik merk in een aantal reacties op reacties van uw hand dat u deze schone kunst een beetje uit het oog verliest en u graag de reacties met uw eigen zienswijze probeert in te bedden in uw eigen overtuigingen. Op die wijze wordt een topic veeleer een bloemlezing uit eigen werk dan een tuin vol vruchten waaruit de mogelijkheid tot nieuwe inzichten geboden wordt!
Alle dingen zijn onuitsprekelijk vermoeiend ~ Prediker 1:8
|
|
