Shell zet winst in Nederland jarenlang ‘illegaal op nul’, schatkist loopt mogelijk miljarden misOlie- en gasconcern Shell heeft jarenlang op grote schaal belasting ontweken in Nederland. Het bedrijf rekende geen winst voor cruciale ondersteunende diensten die het vanuit Nederland leverde aan buitenlandse dochterondernemingen. Hierdoor hoefde Shell in Nederland nauwelijks tot geen winstbelasting te betalen. Dat blijkt uit nieuwe documenten die Stichting Onderzoek Multinationale Ondernemingen (SOMO) heeft gepubliceerd.
![-dsc7975.jpeg]()
Volgens Jan van de Streek, hoogleraar Belastingrecht aan de Universiteit Leiden, gaat het om diensten met een grote waarde. 'Het zijn hele belangrijke diensten waaronder de technische diensten, strategische adviesdiensten, R&D, innovatie gebeurt allemaal vanuit Nederland voor dochtermaatschappijen van Shell over de hele wereld', licht Van de Streek toe.
Volgens fiscale regelgeving is een bedrijf verplicht om voor zulke diensten een zakelijke prijs met een winstmarge te rekenen, zoals dat ook bij een externe klant zou gebeuren. Shell berekende echter alleen de kostprijs door, waardoor de winst op papier in Nederland op nul uitkwam.
Voorzichtige schattingDe fiscale constructie heeft de Nederlandse schatkist vermoedelijk enorme bedragen gekost. SOMO berekende de gemiste belasting in Nederland vanaf 2002 op minstens één miljard euro, maar volgens Van de Streek is dat een erg voorzichtige inschatting. 'Dat is een hele conservatieve schatting omdat de winstmarge daar erg laag is ingeschat', zegt hij. 'Dus misschien is het wel veel meer dan die miljard.'
Het is onduidelijk hoe lang deze werkwijze precies heeft geduurd, maar Van de Streek vermoedt dat de praktijk al jaren plaatsvindt. 'Het zou me niks verbazen dat het historisch gewoon zo gegroeid is en dus decennia al plaatsvindt.'
Onduidelijkheid'Dit is echt door de ondergrens heen zakken van wat acceptabel is', zegt Van de Streek over de werkwijze. 'Dit mag niet.' Toch wijst alles erop dat de Nederlandse Belastingdienst op de hoogte was en heeft ingestemd. Waarom de fiscus dit toeliet, blijft een raadsel, zo stelt Van de Streek. Hij speculeert dat het olie- en gasteam van de fiscus mogelijk geïmponeerd was door het grote bedrijf, of dat de overheid Shell koste wat kost tegemoet wilde komen om het vestigingsklimaat te beschermen. 'Dat begrijp ik ook wel, maar om dan de winst illegaal op nul te zetten, dat is natuurlijk een iets te vergaande vorm van accommoderen.'
TerugbetalenShell laat in een reactie aan onderzoeksplatform Follow the Money weten dat het bedrijf altijd 'de regels heeft gevolgd'. Een naheffing vanuit Nederland lijkt er niet snel te komen als de Belastingdienst eerder gemaakte afspraken heeft goedgekeurd; Shell kan zich in dat geval beroepen op opgewekt vertrouwen. Wel zou de Europese Commissie de afspraken eventueel als ongeoorloofde staatssteun kunnen bestempelen. 'Dan zou je kunnen zeggen dat Shell een cadeautje heeft gekregen van de Nederlandse schatkist.'
Inmiddels lijkt er wel iets veranderd: vanaf 2018 heeft de Belastingdienst ingegrepen en moet Shell op een deel van de interne diensten alsnog een winstopslag rekenen.