Friedrich Merz maakt het extreemrechtse AfD alleen maar groter

quote:

De strategie van Friedrich Merz maakt het extreemrechtse AfD alleen maar groter. ‘Juridische standaarden worden uitgehold’

Bondskanselier Friedrich Merz wil de opmars van de extreemrechtse AfD stoppen door thema’s van de partij over te nemen. Het voorlopige resultaat: een afbrokkelende rechtsstaat en de AfD als grootste partij van Duitsland.

“Wij drogen jullie thema’s op”, verkondigde parlementariër Alexander Throm vorige week in de Bondsdag met zijn blik gericht op de AfD-fractie. Daar klonk hoongelach. Zijn zin vatte de strategie samen die zijn partij, de christendemocratische CDU, toepast om de Alternative für Deutschland klein te krijgen: realiseer programmapunten van extreemrechts en overtuig de kiezers dat ze beter af zijn met conservatieven dan met een ‘alternatief’ van rechtsextremisten. Om die klus te klaren heeft Merz een paar rechtsconservatieve ministers aan boord gehaald.

De nummer één is Alexander Dobrindt. Hij belooft een Migrationswende – een ommekeer in de migratiepolitiek – en laat geen gelegenheid onbenut dit verbaal kracht bij te zetten, op een manier die in de AfD niet zou misstaan. Bijvoorbeeld bij de persconferentie waar hij onlangs de criminaliteitscijfers van 2025 presenteerde.

De minister herhaalt consequent dat er een verband bestaat tussen criminaliteit en buitenlanders. “Het is een terechte vraag hoe geweldsmisdrijven zijn verdeeld over Duitse en niet-Duitse verdachten. Dan zie je dat 43 procent niet-Duits is en dus sterk oververtegenwoordigd.” Hij houdt een bord omhoog met daarop drie staafjes. “Als je kijkt naar het aantal mannelijke verdachten ziet u dat Syriërs en Afghanen in vergelijking met Duitse staatsburgers bijna tien keer zo vaak verdacht werden van strafbare feiten in de jaren 2020-2025.”

Anti-immigratieretoriek van de AfD
Waarom deze twee nationaliteiten? En waarom over een periode van vijf jaar? Het gepresenteerde rapport gaat over 2025 en laat zien dat Syriërs op de tweede plaats staan bij het aantal misdrijfverdachten onder buitenlanders en Afghanen op plaats zes. Deze nationaliteiten staan alleen wel bovenaan in de anti-immigratieretoriek van de AfD.


Op de Dom van Berlijn is een kruis gemaakt van reddingsvesten opgehangen, ter nagedachtenis aan de vluchtelingen die zijn gestorven tijdens hun vlucht naar Europa.

Volgens Tobias Singelnstein, jurist aan de universiteit van Frankfurt, verhullen de cijfers veel. Ze tonen alleen aangiftes, geen veroordelingen, legt hij uit in een radio-interview. Dat is bij veel misdrijven een beperkt percentage. Ook zijn de statistieken niet gecorrigeerd op economische status, leefomgeving en leeftijd: “Onder vluchtelingen zitten veel jonge mannen, veel meer dan in de hele bevolking. Jonge mannen zijn in elke samenleving, in elk land een groep die veel misdaden begaat.” Appels met peren vergelijken dus. Volgens Singelnstein dient de presentatie van politiecijfers vooral een politiek doel.

Dat doel is duidelijk: de AfD wind uit de zeilen nemen. De kiezer lijkt niet onder de indruk; de steun voor de regering-Merz is gekelderd tot recorddiepte: 15 procent.

Officieel van geslacht veranderen
Een ander rechtsconservatief gezicht van de regering is CDU-minister Karin Prien. Ze is behalve voor onderwijs en familie verantwoordelijk voor gelijkberechtiging, onder andere van mensen die qua seksuele voorkeur of geslachtsidentiteit niet tot de meerderheid behoren. Lhbti+ dus, een onderwerp dat extreemrechts uitbuit voor zijn cultuuroorlog – Kulturkampf in het Duits.

In 2024, kort voordat Merz aan de macht kwam, somde AfD-parlementariër Martin Reichart de eisen van zijn partij op: het Selbstbestimmungsgesetz, de wet die mensen het recht geeft hun geslacht officieel te veranderen, moet verdwijnen. Tijdens de Berlijnse pride mag geen regenboogvlag meer wapperen op het parlement. Het actieplan ‘Queer leven’, dat de toenemende agressie tegen lhbti+-mensen tegen moet gaan, moet weg. En: “We eisen dat de functie van queer-gevolmachtigde wordt afgeschaft”, aldus Reichart, die deze eisen expliciet tot Merz’ CDU richtte.

Twee jaar later is dit eisenpakket het draaiboek van de regering-Merz geworden. De CDU wil het Selbstbestimmungsgesetz terugdraaien. CDU-parlementsvoorzitter Julia Klöckner verbiedt het hijsen van de regenboogvlag tijdens de Berlijnse pride. De CDU blokkeert een grondwetswijziging die seksuele voorkeur en geslachtsidentiteit toevoegt aan het anti-discriminatieartikel. CDU-minister Prien heeft het actieplan ‘queer leven’ stopgezet. De queer-gevolmachtigde mag die naam niet meer dragen en is gemarginaliseerd.

Scholen zuiveren van lhbtiq+
Tijdens een persconferentie over gelijke kansen in het onderwijs reageert minister Prien geïrriteerd op kritische vragen. Er bestaat geen enkel verband tussen haar beleid en het succes van de AfD, benadrukt ze. En lhbti+ wordt al genoeg beschermd: “Het is toch duidelijk dat tolerantie en respect voor minderheden in de onderwijswet pedagogische doelen van scholen zijn.”

De AfD wil intussen verder. Die partij wijst deze ‘tolerantie’ en dit ‘respect’ af en eist dat minister Prien scholen verder zuivert van lhbtiq+. Het huidige beleid schept volgens AfD-parlementariër Reichart “de mogelijkheid van mannen in vrouwenkleedkamers, drag queens met dildo’s in basisscholen en masturbatiezaaltjes in kleuterscholen”.

Als andere Kulturkampf-strijder geldt minister van cultuur, Wolfram Weimer, die sinds zijn aantreden voor controverses zorgt. De meest geruchtmakende draait om de Duitse Boekhandelsprijs en laat zien hoe de AfD de christendemocraten naar rechts drijft.

Progressief gedachtegoed
Om dat te illustreren maken we een uitstapje naar de Berlijnse wijk Prenzlauer Berg. Aan een grote, doorgaande weg vol restaurants en toeristen bevindt zich daar de kleine boekwinkel Zur schwankenden Weltkugel – De Wankele Wereldbol.

Het is rustig op de donderdagochtend. Een enkele klant schuifelt langs tafels en kasten gevuld met progressief gedachtegoed. Al vijf keer eerder ontving de Wankele Wereldbol de prestigieuze Duitse boekhandelsprijs. Maar dit jaar niet. Jammer voor ze, want ‘zevenduizend euro is een heel bedrag voor een kleine boekenwinkel’, zegt mede-eigenaar Marion Liebhold achter in de winkel.

Maar kort daarop trok de krant Süddeutsche Zeitung de aap uit de mouw. Cultuurminister Weimer had hoogstpersoonlijk verordonneerd drie winnaars van de lijst te schrappen, waaronder de Wankele Wereldbol. Een minister die een cultuurprijs censureert? Officiële tekst en uitleg kwam er niet, maar in een interview zei hij: “Als de staat prijzen uitdeelt en daarvoor belastinggeld gebruikt, kan dat niet naar politieke extremisten gaan.”

Volgens boekhandelaar Liebhold gaat de ophef niet om linksextremisme, dat in haar boekenkasten zou schuilen, maar om rechtsextremisten die de regering-Merz opjagen. “Minister Weimer krijgt van de AfD voor de voeten geworpen dat hij de Kulturkampf uit de weg gaat”, aldus Liebhold. “En zo drijven de AfD en andere rechtse organisaties Weimer voor zich uit.”

Oproepen tot ecoterrorisme
Een blik op het internetportaal Nius, dat openlijk de AfD steunt, laat zien wat ze bedoelt. In november vorig jaar ging een andere prestigieuze cultuurprijs, de Duitse Uitgeversprijs, naar uitgeverij Unrast. Nius sprong erbovenop: “De links-radicale uitgever Unrast, waar anarchisten oproepen tot ecoterrorisme, heeft belastinggeld gekregen.” Minister Weimer was persoonlijk verantwoordelijk, verkondigde Nius.

Een paar maanden later werd de boekhandelprijs uitgereikt. Volgens de reconstructie van de Süddeutsche Zeitung wilde de minister zijn critici dit keer voor zijn en schrapte hij drie winnaars, waaronder de Wankele Wereldbol. Dat plan mislukte jammerlijk. Nius vond probleemloos ‘links-radicale’ inhoud bij boekhandels die wél in de prijzen vielen en startte opnieuw een campagne tegen de minister.

En zo neemt de CDU een slok uit de AfD-beker en krijgt het lid op de neus. De AfD is in de peilingen opgeklommen tot de grootste partij van Duitsland. Niet de AfD is in het defensief, maar de christendemocraten zelf. Daarbij: met elk slokje sijpelt het rechtsextreme brouwsel door in de democratische rechtsstaat.

Politieke druk op de media
De laatste maanden verschijnen althans rapporten die daarover de noodklok luiden. Het Liberties Rule of Law Report degradeerde de Bondsrepubliek tot de categorie slider – afglijdend: “Verschillende dimensies van de rechtsstaat gaan achteruit: vergaande beperkingen op publieke demonstraties, aanhoudende juridische onzekerheid voor NGO’s, stagnatie bij transparantie en anti-corruptiebeleid, nauwelijks vooruitgang bij de hervorming van de rechterlijke macht en toenemende politieke druk op media.”

Het Duitse Instituut voor Mensenrechten stuurde in december een brandrapport naar de Bondsdag: “We zien een langzame, gevaarlijke verschuiving: mensenrechten worden toenemend als lastig behandeld, inhoudelijk afgewezen of zelfs verdacht gemaakt als ideologie”, aldus Beate Rudolf, directeur van het instituut. “Juridische standaarden worden uitgehold, mensen en hun rechten als onbelangrijk afgedaan, instituties van de democratische rechtstaat ter discussie gesteld en het wantrouwen tegenover het maatschappelijk middenveld aangewakkerd.”

Beide rapporten laten zien dat de winnaar van dit proces AfD heet. Daarmee is de cirkel rond. In plaats van de AfD te stoppen, holt de regering onbedoeld de rechtsstaat uit. De affaire rondom minister Weimer en de Berlijnse boekhandel illustreert dit.

Bescherming van de Grondwet
Het verhaal gaat namelijk verder dan een minister die op eigen houtje een jury aan de kant schuift. De minister beriep zich op de binnenlandse veiligheidsdienst, de Verfassungsschutz. Deze zou beschikken over ‘bevindingen die relevant zijn voor de bescherming van de Grondwet’. Welke bevindingen, dat vertelde minister Weimer er niet bij. Hij volgde alleen de zogeheten Haber-procedure.

Wélke procedure? “Ik had nog nooit van die Haber-procedure gehoord”, zegt advocaat Jasper Prigge, die namens de Berlijnse boekhandel zowel de minister als de binnenlandse veiligheidsdienst heeft aangeklaagd. Afgelopen week won hij de eerste slag: de minister mag de boekhandel niet meer ‘extremistisch’ noemen. Maar het proces over de Haber-procedure moet nog komen.

Deze procedure, bedoeld om te voorkomen dat overheidsgeld naar terroristische of extremistische organisaties vloeit, blijkt al sinds 2004 te functioneren. Al in 2019 waarschuwde de nationale ombudsman voor privacy dat de procedure in strijd is met fundamentele principes van een rechtsstaat.

Procedure schendt grondrechten
Advocaat Prigge legt uit waarom: “Een rechtsstaat functioneert alleen als de burger zich tegen inmenging door de staat kan verzetten, maar dan moet je wel weten dat die inmenging plaatsheeft.” In dit geval werd niemand geïnformeerd, ook niet achteraf. “Dat is een inbreuk op de rechtszekerheid.”

In de jaren 2020-2025 werd de procedure ruim 1200 maal toegepast. Dat bleek nadat de partij Die Linke om opheldering vroeg. Hoe vaak een subsidie of een prijs werd geweigerd willen geheime dienst en ministeries niet zeggen. “Het Constitutionele Hof zal de Haber-procedure uiteindelijk ongeldig verklaren”, schat Prigge in. “Het heeft geen enkele juridische basis en het schendt grondrechten.”

Het is ironisch dat juist de Verfassungsschutz, die tot doel heeft de Grondwet te beschermen, zelf wordt aangeklaagd wegens het bedreigen van de rechtsstaat. Want hoe leg je uit dat boeken een bedreiging vormen voor het democratisch staatsbestel? “Dit zijn boeken met maatschappijkritiek of waarin wordt nagedacht over een betere samenleving. Dat is meer nodig dan ooit”, verzucht Liebhold achter in haar Berlijnse boekhandel. “Wat is er nu vreedzamer dan over dat soort dingen te lezen?”

quote:

Op donderdag 2 juli 2026 17:22 schreef golfer het volgende:
Betaalmuur artikel.