Thijs Römer wil verder na zedenzaak: ‘Ik heb aan al mijn verplichtingen voldaan en wat rest is stilte’
In een klein studiocomplex in Amsterdam-Noord speelde acteur Thijs Römer (47) zondagavond zijn omstreden theatervoorstelling. Over de gebeurtenissen in de gevangenis waar Römer een maand doorbracht na een zedenmisdrijf. Maar het verhaal gaat vooral ook over spijt
Nog voordat er één woord op het podium is gesproken, is de spanning rondom de loods al voelbaar. Buiten het hek heeft zich een groepje boze vrouwen verzameld. Hun borden spreken boekdelen: ‘Geen applaus voor kindermisbruik’ en ‘Geen pedo’. Binnen zit ruim honderd man publiek, waaronder veel pers. Oom Paul Römer heeft tegen ze gezegd: „Kom eerst maar eens kijken, oordeel daarna pas.” Thijs zal na afloop van de show niet beschikbaar zijn voor vragen, klinkt het alvast.
De hamvraag die als een schaduw over de avond hangt: je bent een bekende acteur, je begaat een zedenmisdrijf, zit je straf uit en probeert de draad weer op te pakken maar waarom maak je er in hemelsnaam daarna een theatraal stuk over? In een 75 minuten durende, minimalistische monoloog – regelmatig opengebroken door zijn beste vriend Yorick Zwart – probeert Römer antwoord te geven op die vraag.
Thijs Römer werd in 2023 veroordeeld voor online zedenmisdrijven met drie minderjarige meisjes. De rechter legde hem een maand onvoorwaardelijke celstraf op, die hij heeft uitgezeten
Straf en spijt
Om de voorstelling in perspectief te plaatsen, ontkomen we niet aan de harde feiten. Thijs Römer werd in 2023 veroordeeld voor online zedenmisdrijven met drie minderjarige meisjes. De rechter legde hem een maand onvoorwaardelijke celstraf op, gekoppeld aan 240 uur taakstraf en een voorwaardelijke celstraf. Het is precies die ene maand achter de tralies die de arena van deze voorstelling vormt.
Het absolute uitgangspunt van de avond wordt al vroeg duidelijk. „Heeft u spijt?” klinkt de vragende stem van Zwart door de ruimte. „Ja, ik heb spijt,” antwoordt Römer. Op het toneel adresseert hij de olifant in de kamer: zijn slachtoffers. Hij legt uit dat de stilte tussen hem en de meisjes altijd is gebleven en waarom hij het nooit met hen heeft kunnen uitpraten, ondanks dat Römer die wens had.
„Stilstaan bij wat er jaren geleden precies is gebeurd, voelt zinloos. Want onderaan de streep blijft over dat ik ouder was en mijn gedrag grensoverschrijdend. Ik heb berichten gestuurd die ik nooit had mogen versturen en dat kan ik niet terugdraaien, helaas.” De theatervloer lijkt voor Römer de enige overgebleven plek om die spijt – en zijn kant van de totale ontmanteling van zijn leven – een stem te geven.
Twee Action-tassen
De fysieke vertaling van zijn detentie in Penitentiaire Inrichting (PI) Middelburg begint rauw. Römer komt binnenlopen met twee Action-tassen. Onder het toeziend oog van de bewaker moet hij zich uitkleden tot op zijn onderbroek. De veelbesproken ‘visitatie’ valt uiteindelijk mee. „Het zag er altijd veel erger uit in de film.”
Met een rol duct tape plakt Römer vervolgens de kille contouren van zijn kamer op de studiovloer. Het publiek op de tribune kijkt letterlijk neer op cel 16. Een ruimte gedomineerd door een hard matras en een smoezelige wc. De muren dragen de echo’s van eerdere bewoners, met ingekraste teksten als ‘Polska’ en ‘Allah is my God’. „Het ruikt hier naar vis”, merkt hij op. Vanaf dat moment is Römer geen gevierd acteur meer, maar gedetineerde nummer 12122505.
Aangever Yorick Zwart schakelt tussen verschillende rollen: van norse bewaarder tot een vriend die ‘op bezoek komt’, en de vragende, kritische stem in Römers hoofd. Maar het zijn de verhalen over de medegedetineerden, die hem grotendeels goedgezind waren, die de absurditeit van Römers situatie benadrukken. Tijdens het luchten en de recreatie ontmoet hij mannen uit een totaal andere wereld.
Hij spreekt met Mo, een drugscrimineel die laconiek praat over zijn handel en leven. Samen met Römer denkt hij zelfs aan een boekenreeks hierover. En hij ontmoet Stan, die ook al jaren vast zit. Hij zegt dat hij zich altijd gevangen zal blijven voelen. Detentieschade noemt Stan dit. Tussen deze zware jongens valt Römer uit de toon. „Hé, ben jij die acteur?”, klinkt het regelmatig. Als ze hem vragen wat zijn straf is, mompelt hij: „30 dagen, maat.” Hij is hun BG’er: Bekende Gedetineerde.
Tussen deze zware jongens valt Römer uit de toon. „Hé, ben jij die acteur?”, klinkt het regelmatig. Hij is hun BG’er: Bekende Gedetineerde
Bedreigingen niet van de lucht
Na zo’n 75 minuten gaan de denkbeeldige deuren van PI Middelburg open, de tape op de vloer wordt verwijderd door zijn goede vriend. Wat overblijft, is een man die zijn schuld al twee jaar juridisch heeft ingelost, maar maatschappelijk nog altijd een zware prijs betaalt: ook nu waren de bedreigingen weer niet van de lucht.
„Ik wil hier niet oprakelen wat er allemaal is gezegd en gedaan”, zegt hij zelf richting het slot over zijn reden om dit stuk te spelen. „Want dan lijkt het erop alsof ik alsnog wil vechten voor mijn gelijk. En dat is niet zo. Ik sta hier omdat ik juist niet wil vechten. Ik weet niet of ik aangifte tegen mezelf zou hebben gedaan, ik denk wel dat dat de laatste, de allerlaatste stap zou zijn. Want als je het gaat uitvechten, wordt alles zwart wit. En één ding weet ik zeker: dat dat is de werkelijkheid nooit.”
En dan komt er wederom vrij letterlijk een excuus. nu richting zijn slachtoffers. „Ik kan alleen maar hopen dat de uitspraak van de rechter een helende werking heeft gehad. En hier op deze plek kan ik fantaseren over het gesprek tussen ons dat nooit heeft plaatsgevonden. En dat gesprek begint en eindigt met ‘het spijt me’.”
Heeft de voorstelling de demonstrerende vrouwen buiten bekeerd en de slachtoffers rust gegeven? Waarschijnlijk niet. Biedt het een excuus voor zijn daden? Zeker niet, en dat lijkt Römer ook niet te beogen. Hij wilde simpelweg terug het theater in, ‘het mooiste wat er is’. „Het is nu iets meer dan twee jaar geleden dat ik ben vrijgekomen. Ik heb aan al mijn verplichtingen voldaan en wat rest is stilte. En detentieschade.”
https://www.ad.nl/show/th(...)-is-stilte~a9a48c9c/Om te

detentieschade, hoe verzin je het